Tieán trình baøi daïy : Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Baøi ghi Hoạt động 1:ĐẶT VẤN ĐỀ VA 2GIỚI THIỆU NỘI DUNG CHƯƠNG II 3 phút - GV nói : ở lớp 7 chúng ta đã được làm q[r]
Trang 1Tuần 10 Ngày soạn : 6/11/2005
I Mục tiêu :
Về kiến thức cơ bản : HS được ôn lại và phải nắm vững các nội dung sau :
Các khái niệm về “ hàm số ” , “ biến số ” , hàm số có thể được cho bằng bảng , bằng công thức
Khi y là hàm số của x thì có thể viết y = f(x) ; y = GV(x) , … gia 1trị của hàm os61 y = f(x) tại x0 , x1 , … được kí hiệu là f(x0) , f(x1) ,…
Đồ thị của hàm số y = f(x) là tập hợp tất cả các điểm biểu diễn các cặp gia 1trị tương ứng (x; f(x)) trên mặt phẳng tạo độ
Bước đầu nắm được khái niệm hàm số đồng biến trên R , nghịch biến trên R
Về kĩ năng : Sau khi ôn tập , yêu cầu của HS biết cách tính va 2tính thành thạo các giá trị của hàm số khi cho trước biến số , biết biểu diễn các cặp số (x;y) trên mặt phẳng toạ độ , biết vẽ thành tahọ đồ thị hàm số y = ax
II Chuẩn bị :
Chuẩn bị của giáo viên :Bảng phụ ghi ví dụ 1a , 1b , ?3 , kẽ sẵn mặt phẳng toạ độ(có lưới ô vuông )
Chuẩn bị của học sinh :ôân lại phần hàm số đã học ở lớp 7
III Tiến trình bài dạy :
Hoạt động 1:ĐẶT VẤN ĐỀ VA 2GIỚI THIỆU NỘI DUNG CHƯƠNG II ( 3 phút)
- GV nói : ở lớp 7 chúng ta đã được
làm quen với khái niệm hàm số ,
khái niệm mặt phẳng toạ độ , đồ
thị hàm số y = ax Ở lớp 9 , ngoài
ôn tập lại các kiến thức trên ta còn
bổ sung thêm một số khái niệm :
hàm os61 đồng biến , hàm số
nghịch biến , đường thẳng song
song và xét kĩ một số hàm số cụ
thể y = ax + b ( a 0 )
Tiết học này ta sẽ nhắc lại và bổ
sung các khái niệm hàm số
Hoạt động 2:KHÁI NIỆM HÀM SỐ ( 20 phút)
- GV cho HS ôn lại các khái niệm
về hàm số bằng cách đưa ra các
câu hỏi :
+ Khi nào đại lượng y được gọi là
hàm số của đị lượng thay đổi x ?
+ Hàm số có thể được cho bằng
những cách nào ?
- GV yêu cầu HS nghiên cứu ví dụ
- HS : nếu đại lượng y phụ thuộc vào đại lượng thay đổi x sao cho với mỗi gia 1trị của x ta luôn xác định được một gia 1trị tương ứng của y thì y được gọi là hàm số của x và x được gọi là biến số
- HS : Hàm số có thể được cho bằng bảng hoặc bằng công thức
- HS nghiên cứu ví dụ 1a , 1b
1 Khái niệm hàm số :SGK / 42
Hàm số có thể được cho bằng bảng hoặc bằng công thức …
Ví dụ 1 : SGK
§ 1 NHẮC LẠI VÀ BỔ SUNG CÁC KHÁI NIỆM VỀ HÀM SỐ
Trang 21a,1b SGK / 42
- GV treo bảng phụ viết sẵn ví dụ
1a , 1b và giới thiệu lại :
Ví dụ 1 a : y là hàm số của x được
cho bằng bảng Em hãy giải thích
vì sao y là hàm số của x ?
Ví dụ 1b ( GV cho thêm công thức
: y = x1) y là hàm số của x
được cho bởi một trong bốn công
thức Em hãy giải thích vì sao công
thức y = 2x là một hàm số ?
- GV hỏi tương tự cho các công
thức khác
- GV treo banûg phụ viết đề bài 1b /
56 SBT : Trong bảng sau ghi các
gia 1trị tương ứng của x và y Bảng
này có xác định y là hàm số của x
không ? Vì sao ?
- GV nói : Qua ví dụ trên ta thấy
hàm số có thể được cho bằng bảng
nhưng ngược lại không phải bảng
nào ghi các giá trị tương ứng của x
và y cũng cho ta một hàm số y của
x
Nếu hàm số được cho bằng công
thức y = f(x) , ta hiểu rằng biến số
x chỉ lấy những giá trị mà tại đó
f(x) xác định
Ơû ví dụ 1b , biểu thức 2x xác định
với mọi giá trị của x , nên hàm số y
= 2x , biến số x có thể lấy các giá
trị tuỳ ý GV hướng dẫn HS xét
các công thức còn lại :
+ Ở hàm số y = 2x + 3 , biến số x
có thể lấy các giá trị tuỳ ý , vì sao ?
+ Ở hàm số y= , biến số x có thể 4
x
lấy các gía trị nào ? vì sao ?
+ Ở hàm số y = x1 biến số x có
thể lấy các gía trị nào ? vì sao ?
- GV nói : Hàm số y = 2x ta còn có
thể viết y = f(x) = 2x
SGK
- HS : Vì có đại lượng y phụ thuộc vào đại lượng thay đổi x , sao cho với mỗi giá trị của x ta luôn xác định được chỉ một giá trị tương ứng của y
- HS trả lời như trên
- HS : Bảng trên không xác định y là hàm số của x , vì : ứng với một giá trị x = 3 ta có 2 gia 1trị của y là 6 và 4
- HS : Biểu thức 2x + 3 xác định với mọi giá trị của x
- HS : Biến số x chỉ lấy những giá trị x 0 Vì biểu thức 4
x
không xác định khi x = 0
- HS : Biến số x chỉ lấy những giá trị x 0
- HS : là giá trị của hàm số tại x
Ở hàm số y = 2x + 3, biểu thức 2x + 3 xác định với mọi giá trị của x
Ở hàm số y= , biểu thức không 4
x
4
x
xác định khi x = 0
Trang 3- GV hỏi : Các kí hiệu f(0) , f(1) ,
f(2) …f(a) nói lên điều gì ?
- GV yêu cầu HS làm ? 1
Cho hàm số y = f(x) = x + 5 1
2 Tính f(0) ; f(1) ; f(a) ?
- GV hỏi : Thế nào là hàm hẳng ?
Cho ví dụ ?
- Nếu HS không nhớ , GV gợi ý :
Công thức y = 0x + 2 có đặc điểm
gì ?
= 0 ; 1 ; …; a
- HS làm ?1
- Một HS lên bảng tính
- HS dưới lớp tính vào vở f(0) = 5 ; f(a) = a + 5 ; 1
2 f(1) = 5,5
- HS : Khi x thay đổi mà y luôn nhận một giá trị không đổi thì hàm số y được gọi là ham 2hằng
- HS : kHi x thay đổi ma 2y luôn nhận giá trị không đổi y =
2
Ví dụ : y = 2 là một hàm hằng
?1 f(0) = 5 ; f(a) = a + 5 ; f(1) = 5,5.1
2
Hoạt động 3 :ĐỒ THỊ CỦA HÀM SỐ ( 10 phút)
- GV yêu cầu HS làm ?2
GV treo bnàg phụ kẻ sẵn 2 hệ toạ
độ Oxy lên bảng ( có sẵn lưới ô
vuông )
GV gọi HS lên bảng biểu diễn các
điểm A,B ,C , D , E , F đã cho trên
mặt phẳng toạ độ
- GV gọi một HS khác lên bảng
làm câu b
- GV cho HS dưới lớp nhận xét bài
làm trên bảng
- GV nhận xét và sữa chữa sai sót
- GV hỏi : Đồ thị của hàm số y =
f(x) là gì ?
- GV hỏi : Em hãy nhận xét các
cặp số của ?2 a , là hàm số nào
trong các ví dụ trên ?
- Đồ thị của hàm số đó là gì ?
- Đồ thị hàm số y = 2x là gì ?
- Một HS lên bảng biểu diễn các điểm A,B ,C , D , E , F đã cho trên mặt phẳng toạ độ
- HS dưới lớp làm vào vở
- Một HS lên bảng làm câu b
- HS dưới lớp nhận xét bài làm trên bảng
- HS : Tập hợp tất cả các điểm biểu diễn các cặp giá trị tương ứng (x;f(x)) trên mặt phẳng toạ độ được gọi là đồ thị của hàm số y = f(x)
- HS : của ví dụ 1a được cho bằng bảng / 42
- HS : Là tập hợp các điểm A ,
B , C , D , E , F trong mặt phẳng toạ độ Oxy
- HS : Là đường thẳng OA trong mặt phẳng toạ độ Oxy
2 Đồ thị của hàm số :
?2 a/ Biểu diễn các điểm A , B , C , D , E ,
F trên mặt phẳng toạ độ
b/
Tập hợp tất cả các điểm biểu diễn các cặp giá trị tương ứng (x;f(x)) trên mặt phẳng toạ độ được gọi là đồ thị của hàm số y = f(x)
Hoạt động 4:HÀM SỐ ĐỒNG BIẾN , NGHỊCH BIẾN ( 10 phút )
- GV yêu cầu HS làm ?3
- GV treo bảng phụ có ghi đề bài ?3 , gọi một
HS lên bảng điền
y = 2x + 1
- Một HS lên bảng điền
- HS dưới lớp điền bằng bút chì vào sách
3 Hàm số đồng biến , nghịch biến :
?3
1 0
2
-1 -2
x
Trang 4y = -2x + 1
- GV hỏi : Biểu thức 2x + 1 xác
định với những giá trị nào của x ?
Hãy nhận xét : khi x tăng dần các
giá trị tương ứng của y = 2 x + 1
thề nào ?
- Từ đó GV nói : HS y = 2x + 1
đồng biến trên tập R
- GV hỏi : Biểu thức - 2x + 1 xác
định với những giá trị nào của x ?
Hãy nhận xét : khi x tăng dần các
giá trị tương ứng của y = - 2 x + 1
thề nào ?
- Từ đó GV nói : HS y = 2x + 1
nghịch biến trên tập R
- GV cho HS đọc phần “ Một cách
tổng quát trong SGK “
- HS : Biểu thức 2x + 1 xác định với mọi x R
- HS : khi x tăng dần các giá trị tương ứng của y = 2 x + 1 cũng tăng
- HS : Biểu thức 2x + 1 xác định với mọi x R
- HS : khi x tăng dần các giá trị tương ứng của y = - 2 x + 1 cũng giảm dần
- HS đứng tại chỗ đọc phần “Một cách tổng quát trong SGK “
- Một HS khác đọc lại
Một cách tổng quát : SGK / 44
Hoạt động 5 : HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ ( 2 phút )
Nắm vững khái niệm hàm số , đồ thị hàm số , hàm os61 đồng biến , nghịch biến
Làm các bài tập : 1,2,3/ 44 , 45 SGK
Xem trước bài 4 / 45 SGK
Rút kinh nghiệm tiết dạy :