TT Nhan đề văn Giá trị nội dung Giá trị nghệ thuật bản, tác giả 1 Cổng trường - Lòng mẹ thương con vô bờ, - Tâm trạng người mẹ được mở ra Lí Lan ước mong con học giỏi nên thể hiện chân [r]
Trang 1NS: 17/4/09
NG: 20/4/09
Tiết: 121
ÔN TẬP VĂN HỌC
A MỤC TIÊU:
1 Kiến thức
- Giúp HS: Nắm được nhân đề các tác phẩm trong hệ thống văn bản, nội dung cơ bản của từng cụm bài, đặc trưng thể loại của các văn bản và sự giàu đẹp của tiếng Việt thể hiện trong các văn bản đã học
2 Kĩ năng:
- So sánh và hệ thống hoá;
- Đọc thuộc lòng thơ; lập bảng hệ thống phân loại
B CHUẨN BỊ:
- Đồ dùng:
- Tư liệu tham khảo,
C PHƯƠNG PHÁP:
- Phương pháp: giảng bình, phát vấn, phân tích, tổng hợp
D TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY.
I Ổn định tổ chức: KTSS: 7B 7C
II Kiểm tra bài cũ:
? Kiểm tra sơ lược sự chuẩn bị của HS:
III Bài mới:
G: Kiểm tra phần hệ thống của HS đã chuẩn bị ở nhà:
H: Nêu tên các văn bản đã học
Lớp đối chiếu với phần chuẩn bị của mình nhận xét bổ sung:
1 Hệ thống các văn bản đã học trong chương trình ngữ văn 7.
- 34 tác phẩm:+ HKI: 24
+ HKII: 10
? HS trình bày các khái niệm về các thể loại nêu trên?
1) Ca dao - dân ca
2 Khái niệm:
- Ca dao, Tục ngữ, thơ trữ tình, thơ thất ngôn tứ tuyệt đường luật; ngũ ngôn tứ tuyệt đường luật, thơ thất ngôn bát cú, lục bát, song thất lục bát, phép tương phản và phép tăng cấp trong nghệ thuật:
- Thơ ca dân gian; những bài thơ - bài hát trữ tình dân gian do quần chúng nhân dân sáng tác-biểu diễn và truyền miệng từ đời này qua đời khác
- Ca dao là phần lời đã tước bỏ đi những tiếng đệm, lát, đưa hơi ; dân ca là lời bài ca dân gian;
Trang 22) Tục ngữ - Những cõu núi dõn gian ngắn gọn, ổng định, cú nhịp điệu,
hỡnh ảnh, thể hiện những kinh nghiệm của nhõn dõn về mọi mặt, được vận dụng vào đời sống, suy nghĩ và lời ăn tiếng núi hằng ngày
3) Thơ trữ tỡnh - Một thể loại văn học phản ỏnh cuộc sống bằng cảm xỳc trực
tiếp của người sỏng tỏc văn bản thơ trữ tỡnh thường cú vần điệu, ngụn ngữ cụ đọng, mang tớnh cỏch điệu cao
4) Trơ trữ tình trung
đại VN
- Đường luật ( thất ngụn, ngũ ngụn, bỏt cỳ, tứ tuyệt, hành ) lục bỏt, song thất lục bỏt, ngõm khỳc, 4 tiếng,
- Những thể thơ thuần tuý VN: lục bỏt, 4 tiếng ( học tập từ ca dao, dõn ca);
- Những thể thơ học tập của TQ: Đường luật, hành
5) Thơ thất ngụn tứ
tuyệt Đường luật
- 7 tiếng/ cõu; 4 cõu / bài; 28 tiếng/ bài
- kết cấu: Cõu 1: khai; cõu 2: thừa; cõu 3: chuyển; cõu 4: hợp;
- Nhịp: 4/3 hoặc 2/2/3;
- Vần: chõn (7), liền (1-2), cỏch (2-4), bằng
6) Thơ ngũ ngụn tứ
tuyệt Đường luật
- Tương tự thơ thất ngụn tứ tuyệt Đường luật, chỉ khỏc:
- 5 tiếng/cõu; 4 cõu/bài; 20 tiếng/bài;
- Nhịp: 3/2 hoặc 2/3, cú thể gieo vần trắc
7) Thơ thất ngụn
bỏt cỳ
- 7 tiếng/cõu; 8 cõu/bài; 56 tiếng/bài
- vần bằng, trắc, chõn(7), liền(1-2), cỏch (2-4-6-8)
- Kết cấu: 4 liờn: cõu 1-2:đề; cõu 3-4 thực; 5-6 luận; 7-8 kết;
- Luật bằng trắc: nhất,tam, ngũ bất luận; nhị tứ lục phõn minh: Phớa đối nhau: BTB hoặc TBT
- Hai cõu 3-4 và 5-6 phải đối nhau từng cõu, từng vế, từng từ, từng õm thanh một
8) Thơ lục bỏt - Thể thơ dõn tộc cổ truyền bắt nguồn từ ca dao - dõn ca;
- Kết cấu theo từng cặp: cõu trờn 6 tiếng(lục), cấu dưới 8 tiếng (bỏt);
- Vần bằng, lưng (6-6), chõn (6-8), liền;
- nhịp: 2/2/2/2; 3/3/4/4; 2/4/2; 2/4
- luật bằng trăc: 2B - 4T - 6B - 8B
- 2 thanh B6 - B8 phải khụng trựng thanh (huyền - khụng hoặc khụng - huyền:
9) Thơ song thất lục
bỏt
- Kết hợp cú sỏng tạo giữa thể thơ thất ngụn Đường luật và thơ lục bỏt
- Một khổ 4 cõu: 2 cõu 7 tiếng (song thất) tiếp 1 cặp 6-8 ( lục
Trang 3- Nhịp ở 2 câu 7 tiếng: 3/4 hoặc 3/2/2;
- Thích hợp với các thể ngâm khúc hay diễn ca dài
10) Truyện ngắn
hiện đại
- Có thể ngắn, rất ngắn, dài hơi dài;
- Cách kể chuyện linh hoạt, không gò bó, không hoàn toàn tuân theo trình tự thời gian, thay đổi ngôi kể, nhịp văn nhanh, kết thúc đột ngột
11) Phép tương
phản nghệ thuật
- là sự đối lập các hình ảnh, chi tiết, nhân vật, trái ngược nhau, để tô đậm, nhấn mạnh một đối tượng hoặc cả hai
12) Tăng cấp trong
nghệ thuật
- Thường đi cùng với tương phản;
- Cùng với quá trình hành động, nói năng, tăng dẫn cường độ, tốc độ, mức độ, chất lượng, số lượng, màu sắc, âm thanh,
Câu3: Tình cảm,
thái độ
- Nhớ thương, kính yêu, than thân trách phận, buồn bã, hối tiếc,
tự hoà, biết ơn, (trữ tình); châm biếm, hài hước, dí dỏm, đả kích, )
Câu 4: Những kinh nghiệm của nhân dân được thể hiện trong tục ngữ:
1 Kinh nghiệm tục ngữ về thiên
nhiên, thời tiết
- Thời gian tháng năm và tháng mười; dự đoán nắng, mưa, báo, giông, lụt,
2 Kinh nghiệm về lao động sản
xuất nông nghiệp
- Đất đai quý hiếm, vị trí các nghề; làm ruộng, nuôi cá, làm vườn, kinh nghiệm cấy lúa, làm đát, trồng trọt, chăn nuôi,
3 Kinh nghiệm về con người -
xã hội
- Xem tướng người, học tập thầy, bạn, tình thương người, lòng biết ơn, đoàn kết là sức mạnh, con người là vốn quý nhất, sống chết,
Câu 5:
a) Những giá trị lớn về tư tưởng, tình cảm thể hiện trong các bài thơ, đoạn thơ trữ tình của VN và TQ đã học.
- Lòng yêu nước và tự hào dân tộc;
- Ý chí bất khuất, kiên quyết đánh bại mọi quân xâm lược
- Thân dân - yêu dân, mong dân được khỏi khổ, no ấm nhớ quê mong về quê, ngỡ ngàng khi trở về, nhớ mẹ, nhớ thương bà,
- Ca ngợi cảnh đẹp thiên nhiên: Đêm trăng xuân, cảnh khuya, thác hùng vĩ, đèo vắng,
- Ca ngợi tình bạn chân thành, tình vợ chồng thuỷ chung chờ đời, vời vợi nhớ thương
? Em hãy lấy ví dụ tương ứng với mỗi phần trên?
Trang 4Câu 6:
Giá trị chủ yếu về tư tưởng - nghệ thuật của các tác phẩm văn xuôi đã học( trừ phần văn nghị luận).
TT Nhan đề văn
bản, tác giả
Giá trị nội dung Giá trị nghệ thuật
1 Cổng trường
mở ra ( Lí Lan)
- Lòng mẹ thương con vô bờ, ước mong con học giỏi nên người trong đêm trước ngày khai giảng lần đầu tiên của đời con
- Tâm trạng người mẹ được thể hiện chân thực nhẹ nhàng
mà cảm động chân thành, sâu lắng
2 Mẹ tôi( Et-môn-
đô-đờ Ami - xi)
Tình yêu thương, kính trọng cha mẹ là tình cảm thật là thiêng liêng thật đáng xấu hổ
và nhục nhã cho kẻ nào chà đạp lên tình thương yêu đó
- Thư của bố gửi cho con; những lời phê bình nghiêm khắc những thấm thía và đích đáng đã khiến cho con hoàn toàn tâm phục khẩu phục, ăn năn, hối hận vì lỗi lầm của mình với mẹ
3 Cuộc chia tay
của những con
búp bê (Khánh
Hoài)
- Tình cảm gia đình là vô cùng quý giá và quan trọng
- Người lớn, các bậc cha mẹ hãy vì con cái mà cố gắng có thể tránh những cuộc chia li -
li dị
- Qua cuộc chia tay của những con búp bê- cuộc chia tay của những đứa trẻ ngây thơ tọi nghiệp mà đặt vấn đề gìn giữ gia đình một cách nghiêm túc và sâu sắc
4 Sống chết mặc
bay( Phạm Duy
Tốn)
- Lên án tên quan phủ vô trách nhiệm gây nên tộ ác khi làm nhiện vụ hộ đê; cảm thông với những thống khổ của nhân dân vì đề vỡ
- Nghệ thuật tương phản và tăng cấp;
- Bước khởi đầu cho thể loại truyện ngắn hiện đại
5 Những trò lố
hay là Va-ren và
PBC ( NAQ)
- Đả kích Toàn quyền Va-ren đầy âm mưu thủ đoạn, thất bại, đáng cười trước PBC; ca ngợi người anh hùng trước kẻ thù xảo trá
- Truyện ngắn hiện đại viết bằng tiếng Pháp
- Kể chuyện theo hành trình chuyến đi của Va-ren
- Cuộc gặp gỡ đầy kịch tính trong tù giứa Va-ren và PBC
6 Một thứ quà của
lúa non ( Thạch
Lam)
- Ca ngợi và miêu tả vẻ đẹp
và giá trị của một thứ quà quê đặc sản mà quân thuộc VN
- Cảm giác tinh tế, trữ tình đầm đà, trân trọng nâng niu
- Bút kí- tuỳ bút hày về văn
Trang 5bền, am hiểu tường tận và cảm nhận tinh tế về thành phố này
léo, nhịp nhàng
- Lời văn giản dị, dùng đúng mức các từ ngữ địa phương
8 Mùa xuân của
tôi ( Vũ Bằng)
- Vẻ đẹp độc đáo của mùa xuân miền Bắc và HN qua nỗi sầu xa xứ của một người HN
- Hời ức trữ tình; lời văn giàu hình ảnh, giàu cảm xúc, giàu chất thơ, nhẹ êm và cảm động ngọt ngáo
9 Ca Huế trên
sông Hương (
Hà ánh Minh)
- Giới thiệu ca Huế - một sinh hoạt và thú vui văn hoá rất tao nhã ở đất cố đô
- Văn bản giới thiệu - thuyết minh: Mạch lạc, giản dị mà nêu rõ những đặc điểm chủ yếu của vấn đề
Câu 7, 8, 9 G: Hướng dẫn HS thực hiện
Tham khảo sách thiết kế (T_262-263)
IV Củng cố:
G: Hệ thống lại nội dung bài học cần ghi nhớ, Hướng dẫn các em về nhà hoàn thiện các câu còn lại
V Hướng dẫn về nhà:
- Làm bài tập còn lại
- Chuẩn bị bài: Dấu gạch ngang
E RÚT KINH NGHIỆM: