nhien kh6ng thay de cap tdi Linh muc hi ihuong. Hd sohenh dn a Trung tam luu tru qudc gia III ndi ro dieu nay. Xem bao Chinh NghTa. Quyet dinh tang Huan chuang nay do \\6 Chf Minh an din[r]
Trang 134 Nghien cuu Ton giao Sd 1 - 2010
Tir LIEU VE LINH MUC PHAM BA TRl/C (1946 1954):
Gioi t h i e u t o n g q u a n , dinh chfnh, m a y v a n de c a n l a m ro
B ai viet nay nham sang td them ve
mpt nhan vat Cdng giao dac biet so
mpt trong lich sii each mang Viet Nam
nhflng nam 1945 - 1954, Dd la vi Phd
trfldng Ban thfldng trflc Qud'c hdi - Lmh
muc Pherd Pham Ba Trflc,
Day la mdt bai viet gidi thieu nhflng tfl
lieu ve Linh muc, dd la mpt cdng viec qua
ldn trong khuon kho chat hep ciia mdt bai
viet, cho nen bai viet chi khiem ton gidi han
van de d "mdt sd" tfl lieu, Chung ta cung de
nhan thay thdi gian da lam xa them cac
ngudn sd lieu ma mudn tim kiem thflc
khdng de Cd le phai cd sfl quan tam dau tfl
hdn nfla ve vat lflc va nhan lflc ciia cac cd
quan chflc nang cho cdng viee khoa hpc nay
I TONG QUAN T C LIEU
a) Tdi lieu Linh muc vie'i^'
"Ta hay vi Chua vi chfnh nghia ma
khang chien oanh liet"'^', viet cudi nam
1948(25/12/1948)
b) Cdc thl/ tii, cong vdn Linh muc
Phgm Bd TriXc ki khi ldm Pho triidng
Ban Thiidng trite Quoc hgi
1 Thfl ciia Trfldng ban Thfldng true
Qud'c hpi Viet Nam giii dng Bf thfl doan
thanh nien Nam Bp Cflu qud'c (1948)''^'
2 Thfl ciia Trfldng ban thfldng tmc Qud'c
hpi Viet Nam gdi dng Nguyen Binh (1948)'"
3 Thfl cua Trfldng ban thfldng trflc
Qud'c hpi VN giii cong tdi thfl ky Lien
hiep cdng doan Nam Bp (1948)""
NGO QUOC DONG'•'
4 Cdng van ciia Trfldng ban Thfldng trflc Qud'c hpi Viet Nam ngay 3/10/1948 giii dng Chu tieh Lien doan Cdng giao Viet Nam d Nam Bp""
5 Cdng van so' 42 - QH ciia Trfldng ban thfldng trflc Qud'c hpi ngay 26/1/1949 giii cac vi dai bieu Qud'c hpi trong lien khu 5.6,7,8''" - •
6 Thfl cua Trfldng ban thfldng trflc Qud'c hdi ngay 14/8/1949 giii cac ddn vi quan dpi da chien thang d Bae Kan'®'
7 Hieu trieu cua Ban Thfldng trflc Qud'c hdi ngay 6/9/1949 nhan vice Hd Chu tich mua thdc gao khao quan''"
8 Thdng cao ciia Ban Thfldng trflc Qud'c hpi ngay 14/9/1949'""
9 Cdng dien so' 544 - QH eiia Qudc hpi ngay 5/12/1949 gfli ddng bao tinh Phfl Yen""
10 Dien van ciia cu Linh muc Pham
Ba True Phd trfldng Ban Thfldng trflc qud'c hpi till hpi nghi Ban Thfldng trflc Qud'c hdi ngav 6/2/1950""
11 Dien van ciia Trfldng ban thfldng trflc Qudc hpi nflde Viet Nam Dan chu Cdng hoa ngay 25/9/1950 giii Chii tich Chfnh hiep hpi nflde Cpng hoa Nhan dan Trung Hoa""
12 Ldi trieu trieu cua Ban Thfldng trflc Qudc hpi ve cdng tac qudc gia ngay 15/01/1951""
* NCV Vien Nghien ciru Ton giiio
Trang 2Ngo Quoc Dong Tit lieu ve Linh mgc Phgm Bd Tnfc 35
c) Mot so tdi lieu vie't ve ddm tang
Linh muc Phgm Bd TrUc
1 T h d n g tin "eao phd" L i n h muc P h a m
Ba Trflc t r e n b a o Nhdn ddn sd' 237 ngay
11, 12/10/1954
2 Dieu v a n ciia Hd Chf M i n h
3 Dieu v a n ciia L i n h m u c P h e r d Vfl
Xuan Kl
4 Dieu v a n cua Ton Dflc T h d n g , quyen
Trfldng Ban thfldng trflc Qud'c hdi
6 T h d n g cao ciia B a n thfldng trflc
Qud'c hdi n g a y 8-10-1954 ve viec cu P h a m
Ba Trflc ta t h e ,
5 T h d n g bao cua Qud'c hpi ve viec td
chflc Le eau hdn cho L i n h m u c P h a m Ba
Trflc gdi Giam m u c H a Npi"'"
d) Mgt so tdi lieu tren internet ve Linh
mue Phgm Bd TrUc
1 Ve p h d P h a m Ba Trflc'""
2 Mpt so'cau chuyen ve Hd Chf Minh vdi
Linh muc Phi^im Ba Trflc trong nhflng nam
khang chien cho'ng P h a p 1946-1954""'
e) May dinh hUdng khi tim dnh tU lieu"'''
Ve tfl lieu d n h , hien nay n h a thd xfl
Dai Tfl (Thai N g u y e n ) d a n g cd mdt ta'm
anh chan d u n g L i n h muc, cd le day la
dnh tre nhd't cua L i n h muc Phijm Ba Trflc
ma chflng ta cd t h e tim thd'y, ngoai r a cd
mpt s o ' a n h k h a c , cu t h e nhfl s a u :
1, Anh c h a n d u n g Linh muc P h a m Ba
Trflc nam 1946"'",
2 A n h B a n thfldng t r u e Qud'c hdi
t h a n g 11 n a m 1946'-'",
Bflc a n h nay cd 18 ngfldi (ca uy vien dfl
khuyet) trong Ban Thfldng trflc Qud'c hdi
chia hai hang H a n g thfl n h a i tfl trai s a n g
phai gdm: DUcfng Vdn Du, Trdn Huy Lieu,
Ton Quang Phiet, Biii Bdng Dodn, Ton DUc
Thdng, bd Phan Thanh'^-^\ bd Thue Vien,
Hodng Vdn Hoan, Cung Dinh Quy
H a n g thfl h a i tfl trai sang phai gdm:
Hodng Minh Chdu, Nguyin Dinh Thi, Trdn Td'n Tho, Trdn Vdn Cung, cha Phgm
Bd TrUc, dng Y Ngong, bdc sl Luyen, cde ong Le Tu Ldnh, DUdng DUc Hien
3 A n h cac uy vien Lien Viet ra mdt sau khi hop nhcit Viet Minh v(H Lien Viet thdng ,3/1951 c h u p c h u n g vdi Hd Chi
Minh cd L m h muc P h a m Ba Trflc trong
dd, iinh n a y nhd, c h a t Ifldng kem'-^'
4 A n h Linh muc Phgm Bd TrUc ehup vdi Linh muc Vu Xudn Ki, Linh muc Nguyen Duy Lgc vd cu Thi SOn tai Dai
hdi Thd'ng nha't Viet Minh-Lien Viet,
t h a n g 3 n a m 1951 Trong bflc a n h nay Linh m u c Phiim Ba Trflc dflng ddu tien ben phdi'"'"
5 A n h chiin d u n g khi Linh muc ma't:
a n h nay hdi md nhflng n h i n k h a rd'^"
IL GICll T H I E U CHI T I E T MOT SO
T C L I E U
1 Ta ha.\ vi C h u a vi c h i n h n g h i a
m a k h a n g c h i e n o a n h l i e t
Day la phdt bieu ddu tien ciia Linh
m u c Phtim Bii Trflc t r e n cdng luan, dfldc
xem nhfl li\ ldi "tdm huyet" n h a n d a n h
mdt linh muc Cdng giao ddi vdi each
m a n g va khiing chien Dieu nay se khdng la'y gi lam hi khi ldi phtit ngdn dd dfldc
chfnh thu'c d a n g t r e n td Sit that, cd q u a n
ngdn l u a n cu;i Hdi Nghien cflu Chu nghia Mac (Dang Ccing s a n Viet Nam) lflc dd Ndi d u n g n g u y e n van nhfl sau:
"Ta h a y vi C h u a , vi c h i n h n g h i a
n i a k h a n g c h i e n o a n h l i e t
A nnuuti o\' obi s g a u d i u m m a g n u m : quod c h r i t u s n a t u s est nobis (Tdi dem
t i n h t h a n ri'i't mflng cho anh em lii Chua
Cd Dd'c da sinh ra cho ta)
Trang 336 Nghien cuu Ton giao Sd 1 - 2010
Thfla anh em yeu quy trong Chua: Dip
le Dan sinh Chua khap the gidi vui
mflng, cac giao hflu deu ca tung Chfla va
chuc nhau: "Buon natale" "Dan sinh phflc
lpc" Tdi cung xin hfldng flng "gaude cum
gaudentibus" (La thanh Paulo bao) Dam
mfldn ldi than thanh ma ca ngdi Chfla va
chuc cae dang cflng toan the giao hflu
Viet Nam ta: "Gloria in excelsis Deo et in
terra pax hominibus bonoc voluntatis" Ki
niem Dan sinh Chfla nam nay gap gifla
lflc toan dan dang khang chien kich liet
vi chi'nh nghia Ta hay doan ket dai doan
ket chat ehe vdi het thay ddng bao toan
quoc "ut sint unum cicut nos" (Ldi Chfla
truyen cho ta phai dai doan ket) Ta hay
bet tam thflc hanh va phd thdng dflc bac
ai Cdng giao la gidi ran mdi ciia Chfla
truyen ta" "Ut diligatis invicen sieut
difixi vos" the la "Gloria in excelsis Deo"
Ta hay dflng len sat canh vdi toan the
ddng bao dang khang chie'n lay lai cho ky
dfldc ddc lap thd'ng nha't, tfl do thflc sfl
eho Td qud'c (dd la luat thien nhien ciia
Chfla) Chfla cd dd'c sinh ra cflng chi cd y
cflu van nhan loai cho khdi sfl bdc lot ha
hiep nhau, cflu nhan loai khdi xieng xfeh
bao thfl, de mpi ngfldi khdng phan biet
trdng vang, deu nen anh em vdi nhau
Hpi thanh bdng no lflc bai xich che dp nd
le, bat cfl hinh thflc nao: nhfl dd hp
khdi hen bang v.v do la tra hinh nd le
day, "nd la sdi dfl mac lo't chien" Chua
bao the day Nay hpn thflc dan Phap
dang giet lat, bdc lot, ham hiep, tan pha
ca vat cha't va tinh than nhan dan ta mot
each qua dang, dang bay mudn mflu ngan
chfldc rat tham dpe quy quyet de chia re
chung ta: nhfl gia benh Cdng giao, gia
bao hd dan lanh, bai cong, v.v,., cd't de lai
quae xfeh nd le vao ed dan ta, lai cfldp
nflde ta, Ta hay nhd ldi Chua bao: Cai qui
nd da ra khdi ai, neu nd k i nhap vao
dfldc, thi nd se lam khd'n ngfldi a'y hdn
trfldc bdi phtin, Nen ta hay vi Chua, vi chfnh nghia ma khang ehien oanh liet cho den khi tong cd quan xam lang ra khdi nflde ta dd la y ngay dep long Chua the ta se hfldng hoa binh Chua Cd Doc
"Pax hominibus bone voluntatis" Nhan dip le Sinh n h a t Chua (la le rieng cua gia dinh) ta ha3' nhd de'n cac anh em ta da bd minh vi To qud'c, cac chie'n si dang hi sinh lan ldn can ([uan xam lang d tien tuyen
"plete cum iilentibus" Hay cdu cho To qud'c ta mau toan thang va cflng Hpi Thanh ca ngdi Chua va chflc nhau:
"Gloria in excelsis Deo, et in terra pax homimibus bonoe voluntatis"
Chao than iii va quye't thang, Thay miit Qud'c hpi cung chuc Lmh mue PHAM BA TRlJC
2 T h o n g c a o ciia B a n thifdfng triic
Quoc hoi n g a y 8-10-1954 ve viec cu
P h a m Ba Trflc ta the'^^'
''Ciitig cdc ui dgi bieu Quoc hgi vd todn the nhdn ddn
Chung tdi IPi'y lam dau ddn bao tin cho cac vi dai bieu Qud'c hpi va toan the nhan dan biet rang:
Cu Lmh muc Pham Ba Trflc, Phd Trfldng Ban Thfldng trflc Quo'c hpi da ta the hdi 12 gid 55 phut ngay 5 thang 10 nam 1954 vi lienh dau tim va da an tang tai nha thd An Huy, huyen Dai Tfl, tinh Thai Nguyen hdi 9 gid 30 ngay 7 thang 10 nam 1954, C\i hfldng thp 56 tudi |
BAN ITlUdNG TRCC QUOC HOI
3 T h o n g !)ao ciia bao Nhdn ddn so
237 ngiiy 1 1 va 12 t h a n g 10 nam 1954'^'^'
Ngay 11,12/10/1954 bao chf choang ngdp trong khdng khf giai phdng Thii do,
nhflng td Niidn ddn van danh nhflng
Trang 4Ngo Quoc Dong Tu lieu ve Linh miic Phgm Bd Tntc 37
thong tin tren trang nhat de tfldng thuat
ve tang le eua vi Linh muc Phd trfldng
ban Thfldng trflc Qud'c hdi Trong dd cho
chung ta biet 3 ngi dung quan trgng Id:
Thdng bao; Dieu van ciia Hd Chf Minh;
thong tin cac doan vie'ng tai tang le cu
Trflc tai Dai Tfl, Thai Nguyen Sau day la
npi dung "thdng bao",
"Bao Nhan dan la'y lam dau ddn bao
tin de toan the ddng bao biet rang:
Cu Linh muc Pham Ba Trflc da tfl
tran Bao Nhan Dan lay lam dau ddn bao
tin de toan the ddng bao bie't rang:
Cu Linh muc Pham-ba-Tri^c
Phd trfldng Ban thfldng trflc Qud'c hdi,
Phd Chu tich Mat tran Lien - Viet
Sau 2 nam bi benh nang, dfldc chfnh phu
ta het long san soc, da tfl tran ngay 5 thang
10 nam 1954 tai Viet Bac, thp 55 tudi
Cu Linh mue Pham-ba-Trcfc la mdt
nha ai quo'c dfldc toan the ddng bao Cdng
giao va nhan dan ta kfnh men Cu ludn
luon neu cao tinh than hi sinh pha'n da'u vi
long kfnh Chua va yeu nflde cua ngfldi
Cdng giao Vietnam Trong Mat tran Lien
-Viet cung nhfl trong Qud'c hdi, cu da khdng
ngflng nd lflc de that chat khdi doan ket
gifla ddng bao Ifldng va giao, gifla cac tdn
giao vdi nhau, dang da'u tranh cho If tfldng
chung ciia dan tpc ta la hoa binh, thd'ng
nha't, ddc lap va dan chii",
Cu Linh muc Pham-Ba-Triic tfl tran
la mpt eai tang chung eua ddng bao Cdng
giao va cua nhan dan Viet-nam ta
Trong dip nay chung tdi xin kfnh can
nghieng minh trfldc linh hdn ciia Cu Linh
muc Pham-Ba-TrtTc vdi long thfldng tiec
chan thanh mdt nha ai quo'c than yeu"'^"
4 Trich Dieu vdn ciia Linh muc
Phero Via Xuan Ky, Chu tich Uy ban
L i e n lac C o n g giao Khang chien lien khu III tai d a m tang Linh muc Pham
Ba Tru-c"'*"
Bai dieu van nay la dgi dien eho Uy
ban Lien lgc Cong gido khdng chie'n Lien khu HI, do Linh muc Phe rd Vu Xuan KJ
Chu tich td chflc nay dpe Qua sd lieu cho tha'y Linh mue Vu Xuan Ki cdn la mpt ngfldi ban than thiet cua Linh muc Pham
Ba Trflc, dac biet la tinh cam dd cang dfldc that chat hdn khi ca hai vi cflng cd ehung y nguyen cd vu dan dat ddng bao Cdng giao tich cflc tham gia khang chien
"kinh Chua, yeu Nude"
( ) Binh sinh (]ha la ngfldi da neu cao ta'm gfldng ciia ngfldi Cdng giao la: "Kfnh Chfla, yeu nflde"
Tan tuy phung sfl Thien Chfla, trong 9 nam du hpc d roma, thii dd Giao hpi Cdng giao, Cha da dau ba bang tie'n si: triet hpc, luat hpc (giao luat) va than hpc trong giao hdi Trd ve nflde, Cha da dem het tam sflc ra rao giang dflc tin Trong thdi gian dang (giang day) d trfldng thdn hpc
Sd Kien (Ke Sd, Kien Khe, Kim Bang, Ha Nam), Cha dii dao tao dfldc nhieu Linh muc
Hieu thau dflc cdng bang, bac ai cua Chfla Giesu, Cha da sdm cd tinh than chd'ng ach ap bflc ciia de qud'c Cach mang thang Tam thanh cdng, Cha da sd't sang dflng ra ganh vac traeh nhiem trpng dai
ma To qud'c d:"i giao cho Trong hdn 8 nam khang chie'n Cha da neu cao tinh thdn ben bi, nhan nai chiu dflng gian khd, khdng he Ifli bfldc trfldc nhflng khd khan cua hoan canh khang chien, Cha da tfch cflc hoat dpng cdng viee nhan dan toan qud'c khang chien, Cha da tfch cflc hoat dpng trong B;m Thfldng trflc Qudc Hdi va
Uy ban Lien Viet toan qud'c, tham gia
Trang 538 Nghien ciju Ton giao Sd 1 ^2010
cdng viec ddng vien nhan dan toan quoc
khang chien va san xua't khdng de hpn
quy dfl lfla ddi ddng bao Cdng giao, chia
re Ifldng giao Cha da ludn ludn bdc trdn
mflu md cua chflng keu gpi ddng bao giao
hflu neu cao tinh than canh giac chd mac
mflu tham ddc eiia chflng Mdi mpt bflc
thfl cua Cha keu gpi giao hflu la mdt ldn
ddng bao them pha'n khdi thi hanh nhflng
nhiem vu ma Hd Chu tich va Chfnh phii
da de ra Cho de'n gan day, mac dfl lam
benh nang nhflng trfldc nhflng thu doiin
lfla hip ddng bao Cdng giao ciia bpn Ngd
Dinh Diem, Cha cflng cd' sflc viet nhflng
ldi tam huye't keu gpi anh chi em giao
hflu dflng len da'u tranh pha tan mflu md
tham ddc ciia chflng'-'"
Hd Chu tich va Chfnh phii het sflc san
sde den Cha, nhflng y Chfla da dinh Cha
ve, nen miac dfl cac hac si, y si tan tinh
cflu chfla cflng khdng khdi,
(,,.) Rieng ddi vdi tdi, tfl nay tdi se ma't
di ngfldi ban chf thiet cflng chung mot
nhiem vu phung sfl Thien Chfla, cflng
chung mdt chi hfldng da'u tranh gianh ddc
lap, hiinh phuc cho nhan dan, da tfl lau
cflng sat canh trong cdng cupc khang
chien,
Cha ma't di, nhflng ta'm gfldng "kfnh
Chfla, yeu nu'dc" ciia Cha van cdn sang td
mai mai trong long ngfldi Cdng giiio
Ngam ngfli, nhd tiec Cha, ehung tdi xm
cflng anh em giao hflu quye't doan ket
giao Ifldng chat che hdn nfla, danh tan
mpi mflu md ciia de qud'c My, bpn hieu
chien Phap va bpn tay sai ciia chung de
cung cd hoa binh, thflc hien thd'ng nha't,
hoan thanh ddc lap, dan chu trong toan
qud'c,
Trfldc hnh cflu Cha, tdi xm thay m<at
cac vi Lmh muc va anh chi em giao hflu
kfnh can nghieng minh tiim biet Cha,
Cau xm Chua va Dflc Me cho linh hdn
Cha dfldc trd ve que that va fldc meng sau nay se dfldc cflng Cha hfldng phuc ddi ddi tren nflde thien dang,
Linh muc Vii Xuan Ky
5 T r i c h Dieu vdn cvia c u Ton DUc
T h a n g d o c t r o n g le a n t a n g cu Linh
m u c P h a m Ba Tri^c n g a y 7-10-1954'^""
Bai dieu van nay dgi dien cho Quo'c
hgi vd Uy ban (Mat trdn) Lien Viet, vi cu
Ton Dflc Thdng lflc dd la Quyen Trfldng ban Thfldng trflc Qud'c hdi, ddng thdi Chu tich Mat t r a n Lien Viet toan qudc,
( )
Cu mat di ngfldi Cdng giao Viet Nam mat mpt ngfldi hfldng dan sang sud't Trong khang chien, cfl mdi lan bpn gian
ta dpi lot Cdng giao thi hanh nhflng milu
md tham dpe mdi, lam nhung dieu trai vdi dao Chfla, hai nflde hai dan la mdi lan tieng ndi ciia cu lai den vdi ddng bao, va cho mpi ngfldi tha'y rd mflu md tham ddc than miit chi cho ddng bao con dfldng 'chan chinh Cho tdi nhflng ngay gan day, miic dau benh tinh da tram trpng, cu van sang sudt vach rd mflu md nham hiem ciia bpn Viet gian Ngd Dinh Diem dang
ep budc va lfla hip ddng bao Cdng giao Mien Bac vao Nam, cu an edn nhae nhd ddng bao "y tfl nhd ldi Chfla day, phan biet sdi rflng dpi lot con chien", Tiec thay hdm nay mdi biet, nhflng ldi dd lai la nhflng ldi cudi cflng cu nhae nhd tfn dd than men, Nhflng ldi di chuc quy bau dd chflng td cu da nhiet thanh kfnh Chfla yeu nflde cho de'n trpn ddi,
Kinh Chfla va yeu nflde ddi vdi cu la mdt Chinh nghia va tdn giao khdng phdi la hai viee tach rdi Cu thfldng nhde nhd ldi Chua diiy giai thfeh cho mpi ngfldi nhan rd
mpt tfn dd that long sflng dao phai la ngifdi
dan yeu nflde, cang kfnh Chua lai cang
Trang 6Ngo Quoc Dong Tit lieu ve Linh muc Phgm Bd True 39
phai ra sflc chd'ng ke gay chien tranh xam
Ifldc, bao ve To qud'c, bao ve tfl do tfn
ngfldng gin gifl hoa binh Nhflng dieu dd
chfnh cu da dd'c ldng thflc hien, ddi cu la
mdt tam gfldng kfnh Chfla yeu nflde cho
mpi ngfldi Cdng giao noi theo,
( )
Cu da sdi sang giflp Chfnh phu va Mat
tran dinh ra chfnh sach cu the ddi vdi tdn
giao nham tdn trpng va bao hd tfl do tfn
ngfldng, bao hp Thanh dfldng, doan ket
tdn giao mflu ldi fch cho giao dan, dfla lai
rudng dat cho ndng dan cac tdn giao, Cu
thfldng ndi vdi ddng bao: chi'nh sach ciia
Chi'nh phu trfldc sau nhfl mdt, Chfnh phii
ta la Chi'nh phii nhan dan, lam vice gi
cung phu hdp vdi quyen ldi va nguyen
vpng ciia nhan dan Qua ldi dd, chflng tdi
nhan tha'y long tin tfldng vflng ben cfla cu
d Chfnh phu do Ho Chii tich lanh diio, d
che dp dan chii cdng hoa td't dep Triii 9
nam khang chie'n, cu khdng he sdn ldng
trfldc gian khd, khdng lung lay trfldc mflu
ke cua bpn xam Ifldc, Cu da neu cao y chf
vi hoa binh, thd'ng nha't, ddc lap va dan
chu, neu cao tinh than vi nflde vi dan,
Cu md't di, Chinh phii, Qud'c hdi Mat
tran va toan the nhan dan ma't mdt vi
nhan si yeu nu'dc cd dflc cd tai,
( )
Tfl gia cu lan cudi cung tdi thay mat
Qud'c hdi va Mat tran kfnh can td ldng
thfldng tiec va biet dn cu, vi Linh muc da
neu gfldng kfnh Chua yeu nflde, da gdp
nhieu cdng lao trong viec doan ke't giao
Ifldng khang chien anh dflng den thang
ldi to ldn ngay nay,
Nhfl vay cd the khang dinh, dfl hoan
canh chien tranh, nhflng sfl hien dien cua
dgi dien cdc ca quan trung Udng cao nhdt
trong tang le Linh muc tiji Thai Nguyen
ngay 7/10/1054 cang khdng dinh them
cdng lao vai trd va nhflng ddng gdp cua Linh muc Phiam Ba Trflc vdi Chfnh phii, Qudc hoi va Mat Tran Rd rang mdt nghi
thflc tang le theo the thiic trgng the qudc
gia Dac biet Dicu van cua Hd ('hf Mmh
dai dien Dang, Chfnh phu cang khang dinh sau sac dicu nay
III DINH CHINH MOT SO NHAM
L A N , M A Y VAN DE CAN LAM SANG
TO
1 Dinh chinh
Ngay 5/10/2009 nhan chuyen cdng tac ciia Vien Nghien cflu Tdn giao len Thai Nguyen de ban vdi UBND va Doan dai bieu Qud'c hdi tinh Thai Nguyen td chflc cudc Hdi thao ve cudc ddi sfl nghiep Linh muc Pham Ba Triic doan chflng tdi vinh dfl dfldc Ban Tdn giao, Sd Ndi vu Thai Nguyen mdi di dfl le dang hfldng tfldng nhd 55 ngay ma't Linh muc Pham Ba Trflc, tai giao xfl Dai Tfl, thudc xa Hflng Sdn, huyen Dili Tfl, Thai Nguyen Tai budi le cd mdt phan trang trpng la dpe gidi thieu tieu sii Linh muc Pherd Pham
Ba Trflc Tuy nhien, khi nghe bai tieu sii
nay, chung tdi tha'y cd mot so nhdm ldn
Sfl nhdm lan nay da dfldc nhan rdng Cu
thd la ngay 06/10/2009 bao Thdi Nguyen
dang lai hau het hai trang dau cua ban tieu sfl Linh muc Pham Ba True dpe tai le
dang hfldng Ngay 07/10/2009 bao Nhdn
Ddn liii dang tie'p ngudn tm van hdn do
la'y tfl bao Thdi Nguyen Sau cflng la bao
NgUdi Cong gido Viet Nam cd dfla mdt
mau tm tren sd 43/2009 Bao Nhdn Ddn
va bao Thdi Nguyen deu cd Website nen
ra't dd tim dpe tren miang""
Bai Viet nay xm dong gdp cdi chinh
mgt so chi tiet nhdm ldn va hy vpng rang:
Hang nam khi ki niem ngay ma't Lmh muc Phiim Ba Trflc, chung ta cd mdt ban
tdm tat tieu sfl sao cho dung nhdt vdi cu
Trang 740 Nghien cu'u Ton giao Sd 1 - 2010
De tien theo doi, viec dfnh chfnh se ldn
Ifldt thflc hien theo cac so' thvt tU ma
chflng toi da danh trong ngoac ddn cua
bai bao va tieu sd da trfch dan d tren Dd
chfnh la nhflng chd da ggch chdn va ddt
ddu hoi
Dfldi day la chi tiet bai dang tren bao
Thdi Nguyen ngay 6/10/2009 ve viee dang
hfldng tfldng nhd Linh muc Pherd Pham
Ba Trflc'^-' Bai nay lay noi dung tii bdn
tiiu siC dpe tai le dang hfldng hdm dd''^'"
" Linh muc fero Pham Ba Trflc sinh
ngay 21/11/1898 (2) Nam 1921 den nam
1922? ngai di hpc d Rd Ma, nflde Cpng
hda Italia khda dau tien Tai day, ngai do
(3)Tien si than hoc bang A?, (4) dfldc Vua
Khai Dinh tang (Bdc Dau Bdi tinh)?,
nhflng ngai da khiem nhfldng tfl chdi
khdng nhan Nam 1929, ngai ve nflde?''^""
lam Linh muc tai (5) xfl Nhan Chfnh?
thupc huyen Lf Nhan (Ha Nam) Tfl 1930
den 1945, ngai vfla lam bdn phan eua mot
Linh muc, (6) vfla tham gia hoat dong
each mang? Do cd cdng lao trong sfl
nghiep giai phdng dan tdc, nam 1946 ngai
dfldc bdu lam Dai bieu Qud'c hdi nflde Viet
Nam dan ehii Cpng hda (nay la nflde
Cdng hda xa hdi chii nghia Viet Nam)
khda dau tien, dfldc Qud'c hpi cii vao Ban
Thfldng trflc Quo'c hpi (nay gpi la Phd
Chu tich Qud'c hpi) Den nam 1947, (7) cu
Nguvdn Td'? Chu tich Qud'c hdi mat?
Linh muc Fero Pham Ba Trflc dfldc cii gifl
chflc vu (8) Quyen Chii tieh Qude hdi?
sud't tfl dd den thang 10/1954
Lmh muc Fero Pham Ba Trflc da ta
the vao ngay 5/10/1954, tiai xa La Bdng
(Dai Tfl), hfldng thp 56 tudi The theo
nguyen vpng cua ba con giao dan dia
phfldng, thi the cua Lmh muc dfldc dfla
ve an tang tai Nha thd xfl Yen Huy, xa
Hflng Sdn (Dai Tfl) Tang le ngai dfldc td
chflc theo nghi thflc Nha nflde; Thanh l l
an tang va Id truy dieu dfldc td chflc trpng the ngay 7/10/1954, do Ban Thfldng trflc Qud'c hpi Mat t r a n va (12) Uv ban Doan ke't Cdng giao Viet Nam td chflc? Chii tich
Hd Chi Minh do ban viee tiep quan Thu
dd Ha Npi khong ve dfl le truy dieu dfldc,
da giii vdng hoa vieng kem theo ldi dieu "
Ngoai ra cd mpt so' chi tiet trong bai tieu sii khdng dfldc bai bao dfla tin, nay
xin trfch nhflng eho can dfnh chfnh trong
tieu sic de tien theo doi:
Trang 1 ban tieu sii viet:
(l)"Linh muc FeRd Pham Ba Trflc sinh ngay 21 t h a n g 11 nam 1898 tai huven Lf Nhan-Tlnh Ha Nam,?,,; " (9) Nam 1950 Linh mue di tham cac nflde Lien Xd, Tiep Khac, Bungari ?"; "Nam 1951 trong Dai hpi tho'ng nha't Viet Minh - Lien Viet Linh muc lai dfldc cii lam Phd chii tich
Uy ban Lien Viet toan quo'c, cflng nam nay Linh muc (10) dfldc dan ddu Doan dai bieu? Chfnh phu Viet Nam sang Trieu Tien "Vien Trieu ehdng My";
Trang 2, dau trang, cau dau tien viet: (11) "Nam 1954 trong khi hoa binh dang dfldc lap lai tren mien Bac nflde ta, cung la lue Linh muc FeRo bi dau d'm? ,"
D i n h c h i n h c a c loi:
1, Trong ban tieu sii Linh muc ndi Linh muc Pham Ba Trflc sinh ngay 21/11/1898
tai huyen Ly Nhan, Ha Nam? - ThUc ra ong
sinh tgi ldng Bgch Lien, xd Yen Thdnh, huyen Yen Mo, tinh Ninh Binh^'^^\_
2, Nam 1921 de'n 1922 di hpc d Roma?
- Linh muc khong phdi ehi hgc cd 2 ndm d
roma md Id 9 ndm^'^'^K
3, Sau 9 nam hpc tai Roma, Ngai khdng chl cd dfldc mpt bdng tien si thdn hpe ma cdn 2 bdng tien si nfla la triet hpc
va luat hpc (giao luat)''"'
Trang 8Ngo Quoc Dong Tu lieu ve Linh miic Phgm Bd Tntc 41
4 "Tai day (Roma), ngai dd Tien sl
t h a n hpc b a n g A?, dfldc v u a K h a i D i n h
t a n g (Bac D a u Bdi tinh)"?- T h d n g tin n a y
khong thd'y rd nguon tU lieu, ed t h e chi la
ldi truyen ke, cac t a i lieu Iflu trfl k h d n g
tha'y de cap den B a n t h a n nd cflng chUa
ditng nhiing mdu thudn Chflng ta biet la
thay P h a m Ba Trflc dfldc giii s a n g Roma,
Italia hpc, cdn v u a Khai D i n h s a n g P h a p
dfl Hdi chd thudc dia tirii Marseille tfl
t h a n g 20/5/1922 de'n t h a n g 9 n a m 1922
chfl k h d n g p h a i Roma, Italia Hdn nfla,
Khai Dinh bi cdng kfch t h a m te bdi n h d m
Viet kieu yeu nflde tai P h a p Cac hd sd
Iflu trfl cua m a t t h a m P h a p bao cao k h a
chi tiet ve tinh hinh an todn ddi vdi dng
vua bfl n h i n nay Dicu nay cang chflng
minh Khai Dinh khong the tuy tien di
Zgi''^"' "Trd he" h u y chfldng Bac D a u Bdi
Tinh da bi N g u y e n Ai Qudc i)he p h a n
kich liet t r o n g vd kich Con rong tre Neu
cd vice Khai dinh mud'n t r a o 13ac Dau Bdi
tinh cho tie'n si t h a n hpc Phiim Bii Trtic
chac la qua Uh nhdn tfl Vuii qua q u a n
thfldng thfl N g u y e n Hflu Bai Vi Nguyen
Hu'u \Va\ cd cflng Khai Dinh s a n g Pliii]j
nam 1922 sau dd dng s a n g yet kien Giiio
hoang tai Roma, (.'d le d dii>' dng da gap
Phiam Ba Trflc va c h u y e n Idi ciia vua
Khcii Dinh tdi l.mh muc?''""'
5 N a m 1929 Linh m u c Phiim Ba Trflc
khdng phai lam Linh muc ti^n xfl N h a n
Chi'nh, thudc h u y e n Lf N h a n Ha N a m ?
md ldm, cliinh xit Khoan Vl (con goi Id
Thugng Vi), xit ndy thuoc dia bdn xd
Nhdn Chinh, huyen Li Nhdn, Hd Nam^""
6 Tfl 1930 den 1945, ngai vfla lam bdn
phan ciia mdt Linh muc, viia tham gia
hogt dgng cdch mgng? C!d le nen dflng tfl
"the hien tinh thdn yeu nitdc sdu sde" thi
d u n g hdn bdi hoiit ddng each miing t h d n g
thfldng phai gdn vdi to chUc cdch mgng
hoac phong trdo cdch mgng nao dd'"'
7 K h d n g p h a i la cu Nguyen To', Chu
tich Qud'c h(3i ma la: cu Nguyen Vdn To', TrUdng ban thudng tnic Qudc hgi (lite dd chUa cd ten Chii tich Qudc hgi)
8 Chfla tha'y mdt tai heu Iflu trfl nao ndi tdi cu Linh muc P h a m Ba Trflc giu
chflc vu Q u y e n Chii tich Qudc hdi? - Mot cdch chdc chdn Id thdng 5 ndm 1947 Linh muc dugc bdu ldm Phd TrUdng han Thudng trite Quo'c hgi (titOng dUdng vdi Phd Chu tieh Qude hgi ngdy nay)'^'~'
9 Chfla tim tha'y tai lieu nao ndi n a m
1950 Linh muc di t h a m cac nflde Lidn Xd,
Tiep Khac, B u n g a r i nhfl trong bdi tieu sit
doc tai le d a n g hfldng, I^ai tieu sfl khdng tha'y tricli ngudn Theo chflng tdi chinh
xac hdn la Linh muc Phcim Ba Trflc thay mat Ban thudng trite giii dien cdm gn cac
nflde t r e n the gidi da cdng n h a n nu'dc Viet
N a m diin chii Cdng hoa trong dd cd cac nu'dc Ddng Au ke i r o n " "
10 Khdng phiii Linh muc Phiim Ba
Triic ddn ddu dodn dgi bieu ma la cu Ton
Dflc T h a n g , dflng hdn phiii ndi Linh muc
tham gia dodn dgi bieu Cflng khdng phai chi cd t h a m Trieu Tien in;i la (loan di thdm Trung Qudc trUilc sau dd mdi den
Tricu Tien Cu the lich trinh doiin di nhfl sau: Doan de'n Bac K m h ngay 23/7/195L
doan tdi T r i e u Tien ngay 17/8/] 951, \)\vk\
di qua sdng Ap Luc bien gidi Trung-Tricu, n g a y 20/8/1951 doan tdi Binh Nhildng ngay 22/9/1951 do:in len dfldng tfl T r i c u Tien ve Viet N a m ' ' "
11 T r o n g bdn tieu sii cd ndi tdi nam
1954 la lflc Linh muc Phiim Bii True bi
dau d'm va b e n h niing TiiUc Le Id dd bi benh tim tii ndm 1952 De'n iiiun 195'1 hi
n a n g , phai tinh dfldng''"
12 T r o n g tieu sfl doc tiii le d a n g hflcing
va bai biio cd de ciip ti^u l a n g le cd hien
Trang 942 Nghien cuu Ton giao Sd 1 - 2010 dien ciia Uy ban Dodn ket Cong gido Viet
Nam trong Ban td chflc tang le? - ThUc te
ten ndy mdi tdi 1983 mdi cd, cdn nam
1955 tai mien Bdc mdi thanh lap td chflc
yeu nflde ciia ngildi Cdng giao cd ngudn
gd'c tfl khang chien chdng Phap la'y ten la:
Uy ban lien lgc nhiitng ngUdi Cdng gido
Viet Nam yeu To qud'c, yeu hod binh Mdt
each chinli xac phdi ndi la: Tai tang le cd
hien dien ciia dai dien Uy han lien lgc
Cdng gido khdng chie'n Lien khu HI
-Linh muc Pherd Vu Xudn Ky
13 Ban tieu sii cung khdng de cap tdi
vice Linh muc da dfldc Chu tich Hd Chf
Mmh truy tang Huan chfldng Ddc lap
hiing nha't'""
2 Mot so chi tiet c a n lam s a n g to
a) Cd phdi Unh muc Phgm Bd TrUc di
hgc d Roma thdt gian 1919-1929 ?
- Trong mdt sd' tai lieu viet cd ndi tdi
Linh muc Pham Ba Trflc di hpc d Roma
tfl 1919-1929'"" Tuy nhien khi dpe cud'n
DUc Hdng y Phaold Giuse Phgm Dinh
Tung 50 ndm hong dn do Toa Tong Giam
muc Ha Ndi in nam 1999 cd mdt sd' chi
tiet khie'n ngfldi dpe "ban khoan" ve md'c
1929 Tiii trang 5 cud'n sach dd cd viet:
"Nam len 8 tudi, cau (y ndi Pham Dinh
Tung) theo mdt ngfldi hp hang la Lmh
muc pherd d Pham Ba Trflc len hpc d Ha
Ndi Linh muc Phiam Ba Trflc que cflng
gdn lang Cdu Md (que Pham Dinh Tung),
dl tu d Ha Npi sau di du hpc Roma va
dfldc tan phong Linh mue
Vao quang nam 1927, Linh muc Phiam
Ba Trflc cd md mdt ngdi trfldng nhd day
van hoa cho tre em d lang Tam (thudc khu
Giap Bat, Ha Ndi) Cau be Phiam Dinh
Tung dfldc ngai quan tam dfla len hpc tiai
day Chl sau 2 nam hpc tap, cau Tung tien
bd ra't nhieu Sau ki nghi he nam 1929, tha'y cau Tung tfl chat thong minh ham hpc, lai la mdt cau be ngoan ngoan hien lanh an gidu mot nghi lflc khac ngfldi, Nhin tha'y mdt trien vpng tfldng lai ndi cau, Cha Pham Ba Trflc mud'n tien cfl cau vao Trang Tap de di tu",
Dieu dang ndi la Linh muc Pham Ba
Trflc vd'n la nghla phu cua Hdng y Pham
Dinh Tung, Mat khac, sfl thang tien ciia Hdng y Pham Dinh Tung trong Giao hdi ngoai "hong an cua Chfla" ro rang cd vai trd quan trong ciia Linh muc Pham Ba Trflc d buoi ban ddu sfl nghiep hpc tap cua Phiam Dinh Tung, Do vay nhflng ddng sii lieu nay hoan toan ed cd sd tin
cay, Rd rang ndm 1927, Linh miic Phgm
Bd TrUc dd dgy vdn hod d khu vUc Ldng Tdm
- Mdt chi tiet khac eung Iflu y la:
"Nam 1914, nhan chuyen qua Roma, Tda t h a n h thuc giuc Giam muc Marcou (Thanh) (Giam muc phd Tay Dang Ngoai,
Ha Ndi) giii sinh vien Viet Nam sang hpc Roma Ve Viet Nam, Giam muc Marcou hdi y kien Giam muc Gendreau (Ddng), Giam muc Lia Npi Giam muc Ha Ndi bang ldng giii thdy Pham Ba True du hpc Roma""'"
Vdi mpt y kie'n ciia Toa thanh nhfl vay, chac khdng the cham tre tdi 5 nam sau mdi cii ngfldi di hpc?
- Nhan chuyen ve que Linh muc Pham
Ba Trflc tiai Ninh Binh, cd dip ndi ehuyen vdi dng Pham Quang Thien, ngfldi duy nha't trong ddng hp Pham gifl nhflng thong tin ve Linh muc Pham Ba Trflc dng cho chflng tdi biet la nam 1925, sau khi thu phong Linh mue, Linh muc Pham
Ba Trflc da trd ve nflde Tuy nhien dng
khong dUa ra sit lieu, do dd chung toi chi
Trang 10Ngo Quoc Dong 'Tu lieu ve Linh miic Phgm Bd Tn/c 43
xem day nhfl la mdt y kien de t h a m k h a o
Hi vpng va'n de se cu the tfl cac sit lieu
cua dng?
Can cfl tfl nhflng sii lieu t r e n , cd le thdi
diem ve nflde ciia L i n h muc k h o a n g tfl
1925-1927 la hdp li hOn cd Va nhfl viay
thi thdi gian di hpc se vao k h o a n g tfl
1916-1918
b) Xdc dinh cu the cdc mdc thdi gian
Linh mue Phgm Bd TrUc hogt dgng trong
Qud'c hgi Mat trdn Lien VJei"'"
Cu t h e nhfl s a u :
- Ngay 6/1/1946, dfldc bdu la diai bieu
Qud'c hdi tfnh Ha Nam Gifla n a m nay Linh
muc la Uy vien ciia M a t tran Lien Viet''""
- T r o n g p h i e n hpp d a u tien ciia Qudc
hdi khofi I nflde Viet N a m D a n chu Cdng
hoii, ngay 2/:3/1946, L m h muc Phiim Bti
Trflc dfldc b a u lam Uy vien dii khuyet ciia
Ban thfldng trflc Qud'c hdi (luc dd Ban
Thfldng trflc gdm 15 ngfldi la uy vien
chfnh thflc va 3 ngildi la uy vien dfl
khuyet)''''" Trfldng b a n Thfldng trflc Qud'c
hdi la cu N g u y e n Vdn Td
- Phien hpp thfl hai cua Qud'c hdi khoa
I nflde Viet N a m D a n c h u Cdng hoa tfl
ngay 28/10-9/11/1946, L m h muc dfldc bdu
la Uy vien chinh thitc ciia Ban Thfldng
trflc Qud'c hdi, cu Bfli B a n g Doan dildc
bdu lam Trfldng b a n Thfldng trflc Qud'c
hdi''-' Tuy n h i e n lflc dd Ban Thfldng trflc
Qud'c hdi gdm ma'y lieu b a n ? L m h muc
P h a m Ba Trflc thudc tieu b a n nao? Dicu
nay tfl' trildc de'n n a y chvla lam rd, ke ca
cac vdn kien Qud'c hdi lay tfl T r u n g t a m
Lflu trfl Qud'c gia III Ve dieu n a y xin
dfldc lam sdng td nhfl s a u :
"De tie'n h a n h cdng vice Ban Thfldng
trflc Qud'c hdi da t h a n h lap 3 tieu b a n :
A- Tieu b a n P h a p chfnh
B- Tieu b a n Tai chfnh k i n h te C- Tieu ban Kie'n nghi
A, Tieu b a n P h a p chfnh gdm 7 uy vien chfnh thflc va 1 uy vien dfl khuyet:
Ong Tdn Q u a n g P h i e t Trfldng ban, Uy vien chfnh tri: cu Ton Dflc T h a n g va cac dng Dfldng Dflc Hien, H o a n g Van Hoan,
T r a n Van Cung, P h a m Ba Trflc, Nguyen Dinh Thi; uy vidn dfl khuyet, Nguyen Thi
T h u c Vien"''"
- T h a n g 5/1947, Linh muc Phiim Ba Trflc dfldc bdu lam Phd Trfldng b a n Thfldng trflc Qud'c hdi Ve dicu nay sd lieu ghi:
"Cu P h a m Ba Trflc lam Phd Trfldng Ban: Hdi t h a n g 5 n a m 1947 cu Tdn Dflc
T h a n g , Phd Trfldng Ban dilp'c Chinh ])hu mdi s a n g ciuyen Bd trfldng Bd Ndi vu, Toiin ban dii bd phieu b a n g each gfli thu' bi'ui cu Phiim Bti True liim Phd Trudng Ban cflng cu Bfli B a n g Doiin dieu khien cdng viec"'"'
- K h o a n g tfl 1948-1952 L m h muc Phiam Ba Trflc cd vai trd q u a n trpng
t r o n g Hoi ddng Chfnh phii giup Chii tich
Hd Chf Minh giai quyet nhieu cdng viec ciia Chfnh phu"'" Sfl lieu ghi:
"(^u Trfldng Ban Bfli B a n g Doan va ve
s a u t h e m h a i cu Phd Ban Tdn Dflc T h a n g
va P h a m Ba Trflc da ludn ludn d ben cianh Hd Chii tich va t h a m dfl cac cudc Hdi ddng Chfnh p h u de giiip dd y kien Chfnh phvi t r o n g mpi cdng viec Nhflng ngay giac P h a p ta'n cdng cac cu Trfldng
va Phd Ban dii ludn ludn chan dam dat lan sudi treo deo nhidu khi sat ngay tieng
s u n g dc cflng Chi'nh phii dieu khien cupc khiing chie'n"'''"
- Thiing 2 n a m 1950 Ban 1 hudng Irflc Qud'c hdi bau ra mdt Biin tliLfdng vu iiilm