Mục tiêu cần đạt: - Kiến thức: HS nắm được cách làm bài thuyết minh về một thứ đồ dùng cái quạt, cái kéo, cái bút… + Tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh?.[r]
Trang 1Ngày soạn: 10/08/2011 TUẦN 1
Ngày giảng:
9a: Tiết 1
9b: Văn bản: PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH
9c:
A Mục tiêu cần đạt:
- Kiến thức: giúp HS thấy được vẻ đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh là kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, dân tộc và nhân loại, thanh cao và giản dị
- Kĩ năng: đọc và phân tích văn bản
- Thái độ: giáo dục từ lòng kính yêu, tự hào về Bác,HS có ý thức tu dưỡng, học tập, rèn luyện theo tấm gương đạo đức của Bác
B Chuẩn bị:
1 Thầy: chân dung Hồ Chí Minh, ảnh tư liệu về Bác.
2 Trò: chuẩn bị bài soạn, tìm những mẩu truyện về “ Tấm gương đạo đức HCM”
C Các hoạt động dạy và học
I.Ổn định lớp: (2p)
II Kiểm tra bài cũ: kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS (5p)
III Bài mới: ( 30p)
Hoạt động 1 (10p) tìm hiểu chung về tác
phẩm
GV đọc văn bản, hướng đẫn HS đọc:
chậm rãi, rõ ràng, diễn cảm, ngắt ý và
nhấn mạnh ở từng luận điểm
- Gọi HS đọc bài, GV và HS nhận xét
? Qua VB, em thấy vẻ đẹp trong phong
cách Hồ Chí Minh được thể hiện ở những
khía cạnh nào?
? Hãy phân đoạn VB theo các luận điểm
trên?
Hoạt động 2 (20p) Đọc tìm hiểu chi tiết
văn bản
Tìm hiểu luận điểm 1 ( HS đọc đoạn văn
1)
? Vốn tri thức văn hóa nhân loại của Hồ
Chí Minh sâu rộng ntn?
? Tìm những hình ảnh, chi tiết thể hiện
điều đó?
I Đọc- tìm hiểu chung.
1 Đọc:
2 tìm hiểu chung văn bản
- Kiểu văn bản: văn bản nhật dụng
-Bố cục: 2 phần + Từ đầu… rất hiện đại -> vốn tri thức uyên thâm của Bác
+ Còn lại: lối sống của Bác
II Tìm hiểu văn bản.
1.Vốn tri thức văn hóa sâu rộng của Bác.
- Tiếp xúc nhều nền văn hóa trên thế giới, có hiểu bết sâu rộng nền văn hóa các nước:
+ Nắm vững phương tiện giao tiếp: ngôn ngữ
+ Qua công việc, qua lao động mà học hỏi (làm nhiều nghề)
Trang 2? Vì sao Người lại có được vốn tri thức
sâu rộng như vậy?
? Sự tiếp thu tinh hoa văn hóa thế giới
trên nền tảng văn hoá dân tộc đã hình
thành ở Bác một nhân cách, một lối sống
như thế nào?
GV chốt:
Đây có thể coi là lập luận quan trọng nhất
trong bài nhằm làm sáng tỏ luận điểm
chính nói trên Trong thực tế, các yếu tố “
dân tộc” và “nhân loại”, “ truyền thống”
và “ hiện đại” luôn có xu hướng loại trừ
nhau Yếu tố này trội lên sẽ lấn át yếu tố
kia Sự kết hợp hài hòa của các yếu tố
mang nhiều nét đối lập ấy trong một
phong cách quả là điều kì diệu, chỉ có thể
thực hiện được bởi một yếu tố vượt lên
trên tất cả: đó là bản lĩnh, ý chí của một
người chiến sĩ cộng sản, là tình cảm cách
mạng được nung nấu bởi lòng yêu nước,
thương dân vô bờ bến và tinh thần sẵn
sàng quên mình vì sự nghiệp chung Hồ
Chí Minh là người hội tụ đầy đủ những
phẩm chất đó Một Người với nhân cách
gồm: kim – cổ- Đông- Tây, giàu quốc tế,
đậm Việt Nam từng nét
+ Học hỏi, tìm hiểu đến mức sâu sắc
- Tiếp thu một cách có chọn lọc tinh hoa văn hóa nước ngoài:
+ Không chịu ảnh hưởng một cách thụ động
+ Tiếp thu cái hay, cái đẹp, đồng thời phê phán tiêu cực
+ Trên nền tảng văn hóa dân tộc mà tiếp thu ảnh hưởng quốc tế
* Một nhân cách rất Việt Nam, một lối sống rất bình dị, thống nhất hài hòa giữa dân tộc và nhân loại
IV Củng cố 5p
? Vốn tri thức của Hồ Chí Minh được đánh giá ntn?
- HS: những ảnh hưởng VH quốc tế và VH DT trở thành một nhân cách rất Việt Nam ( Lối sống bình dị nhưng rất mới, rất hiện đại Lối sống có sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại; xưa và nay; DT và quốc tế
V Hướng dẫn học bài.(3p)
- Nắm chắc nội dung kiến thức luận điểm 1
- Chuẩn bị phần tiếp theo ( luận điểm 2); Đọc kĩ nội dung phần 2 tìm hiểu lối sống của Bác được thể hiện ntn?
Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
Trang 3Ngày soạn: 11/08/2011 Tiết 2
Ngày giảng:
9a:
9b: Văn bản: PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH
9c:
A Mục tiêu cần đạt:
- Kiến thức: giúp HS thấy được vẻ đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh là kết hợp hài
hòa giữa truyền thống và hiện đại, dân tộc và nhân loại, thanh cao và giản dị
- Kĩ năng: đọc và phân tích văn bản.
- Thái độ: giáo dục từ lòng kính yêu, tự hào về Bác,HS có ý thức tu dưỡng, học tập, rèn
luyện theo tấm gương đạo đức của Bác
B Chuẩn bị:
1 Thầy: chân dung Hồ Chí Minh, ảnh tư liệu về Bác.
2 Trò: chuẩn bị bài soạn, tìm những mẩu truyện về “ Tấm gương đạo đức HCM”
C Các hoạt động dạy và học
I.Ổn định lớp: (2p)
II Kiểm tra bài cũ: (5p)
? Do đâu, bằng cách nào Hồ Chí Minh lại có được vốn tri thức văn hóa sâu rộng như vậy? Qua đó hình thành ở Bác một lối sống, một nhân cách ntn?
III Bài mới: ( 30p)
Hoạt động 1( 15p) Tìm hiểu vẻ đẹp trong
phong cách sống và làm việc của HCM
( luận điểm 2)
HS đọc lại đoạn 2 văn bản
? Phong cách sống Hồ Chí Minh được tác
giả bình luận qua những chi tiết nào?
HS: liệt kê các chi tiết:
+ chỗ ở: ngôi nhà sàn
+ trang phục: áo bà ba nâu, áo trấn thủ, đôi
dép lốp
+ ăn uống: đạm bạc
+ sống một mình, không xây dựng gia đình
GV mở rộng: Để củng cố cho lập luận của
mình, tác giả đưa ra hàng loạt dẫn chứng
Những chi tiết hết sức cụ thể, phổ biến: đó là
ngôi nhà sàn, là chiếc áo chấn thủ, đôi dép
lốp đã từng đi vào thơ ca như một huyền
thoại, là cuộc sống sinh hoạt hằng ngày, là
tình cảm thắm thiết đối với đồng bào, nhất là
với các em thiếu nhi… cũng đã trở thành
huyền thoại trong lòng nhân dân Việt Nam
I Tìm hiểu văn bản.
2 Lối sống và làm việc của Hồ Chí
Minh.
- Nơi ở, nơi làm việc đơn sơ: nhà sàn nhỏ bằng gỗ, vài phòng; đồ đạc mộc mạc, đơn sơ…
- Trang phục giản dị: bộ quần áo bà
ba nâu, áo trấn thủ, đôi dép nốp đơn sơ…
- Tư trang ít ỏi: “ chiếc va li con với vài bộ quần áo, vài vật kỉ niệm…”
- Ăn uống đạm bạc: cá kho, rau luộc, dưa ghém, cà muối, cháo hoa…
Trang 4Với những dẫn chứng sống động ấy, thủ
pháp liệt kê được sử dụng ở đây không
những không gây nhàm chán, đơn điệu mà
còn có tác dụng thuyết phục hơn hẳn những
lời thuyết lí dài dòng lối sống của Bác cũng
rất Việt Nam, rất phương Đông
? Từ đó tác giả đã bình luận và so sánh liên
tưởng đến cách sống của những ai?
? Lối sống đó được thể hiện ntn?
-HS: nhắc lại lối sống của:
-Nguyễn Trãi trong “ Côn Sơn ca” :
“ Thu ăn măng trúc, đông ăn giá
Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”
- Nguyễn Bỉnh Khiêm
“ Ao cạn vớt bèo cấy muống
Đìa Thanh phát cỏ, ương sen”
GV: Sinh thời HCM đã từng nói: “ Tôi chỉ
có một ham muốn tột bậc… trẻ mục đồng”
? Bác có điểm gì giống và khác với các vị
danh nho?
GV: kết luận
Hoạt động 2 (10p)
? Để làm nổi bật vẻ đẹp trong phong cách
Hồ Chí Minh, tác giả đã dùng những biệt
pháp nghệ thuật nào?
? Cảm nhận của em về những điểm đã tạo
nên vẻ đẹp trong phong cách HCM?
-HS: Bài văn nghị luận giúp ta hiểu sâu thêm
về phong cách của Bác Hồ- vị lãnh tụ vĩ đại
của dân tộc Việt Nam, danh nhân văn hóa
của thế giới
Hoạt động 3 (5p)
? ý nghĩa của việc rèn luyện và học tập theo
gương Bác Hồ?
? kể một câu truyện về lối sống giản dị của
Bác mà em biết?
- Cách sống giản dị, đạm bạc của Hồ Chí Minh lại vô cùng thanh cao, sang trọng:
+Không phải là lối sống khắc khổ của những con người tự vui trong cảnh nghèo khó,
+Cũng không phải là cách tự thần thánh hóa, tự làm cho khác đời, hơn đời
+Mà đây là một cách sống có văn hóa trở thành một quan niệm thẩm mĩ: cái đẹp là sự giản dị, tự nhiên
* Lối sống của Bác vừa giản dị vừa thanh cao: lối sống của một chiến sĩ lão thành cách mạng, linh hồn của dân tộc Việt Nam
III Tổng kết
1 Nghệ thuật
- kết hợp giữa kể và bình luận
- Chọn lọc những chi tiết tiêu biểu
- Kết hợp chặt chẽ giữa chứng minh
và lời bình
- Sử dụng nghệ thuật đối lập
2 Nội dung
Vẻ đẹp của phong cách Hồ Chí Minh là sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống văn hóa nhân loại, giữa thanh cao và giản dị
IV Luyện tập.
IV Củng cố ( 5p)
? Vẻ đẹp của phong cách Hồ Chí Minh là gì?
-HS: lối sống và làm việc của Bác
- GV: chốt lại kiến thức bài học Cho HS xem ảnh tư liệu về Bác
V Hướng dẫn học bài (3p)
- Học phần ghi nhớ ( sgk)
- Chuẩn bị bài: “ Đấu tranh cho một thế giới hòa bình” Đọc và trả lời câu hỏi
Trang 5Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
………
Trang 6Ngày soạn: 12/08/2011 Tiết 3
Ngày giảng:
9a: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI
9b:
9c:
A Mục tiêu cần đạt:
- Kiến thức: HS nắm được nội dung, ý nghĩa các phương châm về lượng và phương
châm về chất
- Kĩ năng: sử dụng các phương châm hội thoại hiệu quả trong giao tiếp.
- Thái độ: ý thức sử dụng ngôn ngữ trong sáng, có hiệu quả.
B Chuẩn bị.
1 Thầy: bảng phụ và tài liệu liên quan.
2 Trò: trả lời câu hỏi và bài tập sgk
C Các hoạt động dạy học.
I Ổn định lớp (2p)
II Kiểm tra bài cũ (5p)
III Bài mới: (30p)
Hoạt động 1 (10p) Tìm hiểu phương
châm về lượng
- GV hướng dẫn HS đọc đoạn đối
thoại tr.8
?Câu trả lời của Ba có làm cho An
thỏa mãn không? Vì sao?
? Muốn cho người nghe hiểu thì
người nói phải nói điều gì?chú ý điều
gì?
- HS: đọc VD2 ( khuyến khích hình
thức kể) truyện cười “ Lợn cưới áo
mới”
? Vì sao truyện lại gây cười?
? Lẽ ra anh có “ lợn cưới” và anh có
“ áo mới” phải hỏi và trả lời ntn để
người nghe đủ biết thông tin cần hỏi
và trả lời?
? Như vậy, cần tuân thủ yêu cầu gì
khi giao tiếp?
- HS: hệ thống hóa kiến thức, nêu ý
kiến, đọc phần ghi nhớ (sgk)
Hoạt động 2 (12p) Tìm hiểu
phương châm về chất
- GV: hướng dẫn HS đọc hoặc kể lại
I Phương châm về lượng
1 Ví dụ 1.
* Nhận xét:
- Câu trả lời của Ba không thỏa mãn, vì mơ
hồ về ý nghĩa
- An muốn biết Ba tập bơi ở địa điểm nào chứ không hỏi “bơi là gì?”
* Chú ý câu hỏi: Là gì? Như thế nào? ở đâu?
2 Ví dụ 2.
* Nhận xét:
- Câu hỏi thừa: cưới
- Câu trả lời thừa: áo mới.
* Chú ý: khi giao tiếp, cần nói cho có nội
dung; nội dung của lời nói phải đáp ứng đúng yêu cầu của cuộc giao tiếp, không thiếu, không thừa
* Ghi nhớ1 ( sgk tr 9)
II Phương châm về chất.
1 Ví dụ 1.
2 Nhận xét:
- Truyện phê phán tính nói khoác
Trang 7truyện “ Qủa bí khổng lồ” ( sgk tr.9)
? Truyện cười này phê phán điều gì?
? Như vậy trong giao tiếp có điều gì
cần tránh?
GV đưa tình huống: Nếu biết chắc
một tuần nữa lớp sẽ tổ chức đi tham
quan thì em có thông báo điều đó với
các bạn cùng lớp không?
? Nếu không biết chắc vì sao bạn
mình nghỉ học thì em có trả lời với
thầy cô giáo là bạn ấy nghỉ ốm
không?
- HS: trả lời
? Rút ra nhận xét
( Không nên nói những gì trái với
điều ta nghĩ nếu chưa có cơ sở để xác
định là đúng Nên thêm cụm từ: hình
như; dường như; tôi nghĩ là …)
Hoạt động 3(18p) (hướng dẫn HS
làm BT)
? Phân tích lỗi trong bài tập 1?
- Cá nhân HS suy nghĩ làm bài
- GV: dùng bảng phụ đã ghi các ví
dụ nhưng chưa đầy đủ, yêu cầu HS
lên bảng điền các thành ngữ cho phù
hợp
- HS: lên bảng điền, HS khác nhận
xét GV sửa lỗi
? Cho biết phương châm hội thoại
không được tuân thủ trong truyện
cười “ Có nuôi được không?”
- HS: trao đổi đôi bạn, nêu ý kiến
? giải thích lí do dùng các cách diễn
đạt…?
? giải thích nghĩa các thành ngữ và
cho biết phương châm hội thoại nào
có liên quan:
- Ăn đơm nói đặt
- Ăn ốc nói mò
- Ăn không nói có
- Cãi chày cãi cối
* Khi giao tiếp, đừng nói những điều mà mình không tin là đúng
Đừng nói những điều mà mình không có bằng chứng xác thực
* Ghi nhớ (sgk tr.10)
III Luyện tập
1 Bài 1.
- Từ ngữ trùng lặp, thừa:
a …nuôi ở nhà
b …có hai cánh
2 Bài 2.
a Nói có sách mách có chứng
b Nói dối
c Nói mò
d Nói nhăng nói cuội
3 Bài tập 3.
Vi phạm phương châm về lượng: “ có nuôi được không”
4 Bài 4.
a Phương châm về chất ( chưa kiểm chứng) b.Phương châm về lượng ( nhắc lại có chủ ý)
5 Bài 5 giải thích các thành ngữ:
- Vu khống, đặt điều, bịa đặt…
- Nói không có căn cứ
- Vu khống, bịa đặt
-Cố tranh cãi nhưng không có lí lẽ
- Nói năng ba hoa, khoác lác
- Nói năng nhăng, linh tinh
- Hứa để được lòng rồi không thực hiện lời hứa
Trang 8- Khua môi múa mép
- Nói dơi nói chuột
- Hứa hươu hứa vượn
?Cho biết những thành ngữ này có
liên quan đến phương châm hội thoại
nào?
- HS: suy nghĩ trả lời
=> Không tuân thủ phương châm về chất -> điều tối kị trong giao tiếp-> cần tránh
IV Củng cố (5p)
? Khi giao tiếp, cần tuân thủ yêu cầu gì?
? Phương châm về lượng là gì?
?Thế nào là phương châm về chất?
V Hướng dẫn học bài (3p)
- Học thuộc phần ghi nhớ trong sgk
- Hoàn chỉnh các bài tập vừa làm
- Chuẩn bị bài : Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong thuyết minh”
Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
………
………
Trang 9Ngày soạn: 13/08/2011 Tiết 4.
Ngày giảng:
9a: SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT
9b: TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH
9c:
A Mục tiêu cần đạt:
- Kiến thức: HS cần nắm được một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh,
làm cho văn bản thuyết minh thêm sinh động, hấp dẫn
- Kĩ năng: vận dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh.
B Chuẩn bị:
1 Thầy: bảng phụ.
2 Trò: đọc ngữ liệu và trả lời câu hỏi.
C Các hoạt động dạy học.
I.Ổn định lớp (2p)
II Kiểm tra bài cũ: (phần chuẩn bị của HS )
III Bài mới (30p)
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG CHÍNH
Hoạt động 1 (15p)
? Kể lại tên các văn bản thuyết minh
đã học?
- HS: liệt kê
? Thế nào là văn bản thuyết minh?
? Văn bản thuyết minh viết ra nhằm
mục đích gì?
? Trong chương trình lớp 8 các em
đã được học các phương pháp, biện
pháp thuyết minh nào?
-Yêu cầu HS đọc VB
? Văn bản trên thuyết minh đặc điểm
của đối tượng nào?
? Văn bản có cung cấp khách quan
về đối tượng không?
I Một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh.
1 Ôn tập văn bản thuyết minh.
- Khái niệm: văn bản thuyết minh là kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống, nhằm cung cấp những kiến thức khách quan
về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân của các hiện tượng, sự vật trong đời sống xã hội
Bằng phương thức: giới thiệu, trình bày, giải thích
- Mục đích: cung cấp những hiểu biết khách quan về những sự vật, hiện tượng được chọn làm đối tượng thuyết minh
- Các phương pháp thuyết minh đã học: định nghĩa, ví dụ, liệt kê, số liệu, phân loại, so sánh
2 Viết văn bản thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật
a Tìm hiểu VB: “ Hạ Long- Đá và Nước”
b Nhận xét:
- Đối tượng thuyết minh: Sự kì lạ của Hạ Long
- Văn bản không chỉ cung cấp tri thức khách quan mà còn lồng cái nhìn chủ quan cá nhân tác giả.(đưa yếu tố nghệ thuật vào bài viết…)
Trang 10? Văn bản đã vận dụng phương pháp
thuyết minh nào là chủ yếu?
? Để bài thuyết minh sinh động, tác
giả còn sử dụng các biện pháp nghệ
thuật nào?
-GV hướng dẫn HS tìm các chi tiết
biểu hiện các biện pháp nghệ thuật
-HS tìm hiểu, GV kết luận
-HS: đọc ghi nhớ ( sgk)
Hoạt động 2( 15p) hướng dẫn HS
làm bài tập
GV yêu cầu HS đọc văn bản
? Văn bản trên có phải là văn bản
thuyết minh không? Vì sao?
? Tác giả đã sử dụng các phương
pháp thuyết minh nào?
-HS đọc văn bản ( BT 2)
? Chỉ ra các phương pháp thuyết
minh trong văn bản?
? Phân tích cụ thể các phương pháp
thuyết minh trên?
-HS: trao đổi tại bàn, nêu ý kiến Bàn
khác nhận xét GV kết luận
- Phương pháp thuyết minh chủ yếu: liệt kê,
so sánh
- Biện pháp nghệ thuật:
+ Nhân hóa: “ Nước Chính Nước làm cho Đá
…trở nên linh hoạt….có tri giác, có tâm hồn” + Liên tưởng, tưởng tượng: “ Nước tạo nên sự
di chuyển…chưa muốn dứt.”
+ Tự thuật, so sánh: có thể để con thuyền của
ta mỏng như…
+ Nghệ thuật nhân hóa: và các thập loại chúng sinh…
+ Triết lí: trên thế giới này…
* Ghi nhớ ( sgk )
II Luyện tập
1 Bài 1.
- Văn bản thuyết minh đã cung cấp cho người đọc những kiến thức khách quan về loài ruồi
- Các phương pháp thuyết minh: định nghĩa, phân loại, số liệu, so sánh, kể chuyện, miêu
tả, ẩn dụ, nhân hóa
2 Bài 2.
- Phương pháp thuyết minh: kể chuyện, giải thích, định nghĩa
- Lấy sự ngộ nhận mê tín làm cơ sở câu chuyện sau đó dùng khoa học để đẩy lùi ngộ nhận
IV Củng cố (5p)
? Các phương pháp, biện pháp trong văn bản thuyết minh?
? Để văn bản thuyết minh sinh động, hấp dẫn, cần sử dụng biện pháp nghệ thuật nào?
V Hướng dẫn học bài (3p)
- Học phần ghi nhớ ( sgk)
- Hoàn thành bài tập
- Chuẩn bị bài tập giờ sau làm bài luyện tập: đọc kĩ yêu cầu bài tập; Lập dàn ý sơ lược
Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
………
………