- Cảm nhận được qua bài văn một trong những phẩm chất cao đẹp của Bác Hồ là đức tính giản dị: giản dị trong lối sống, trong quan hệ với mọi người, trong việc làm và lời nói, bµi viÕt.. -[r]
Trang 1
Tiết 90:
Soạn:
A/ Mục tiêu bài học:
Giúp h/sinh:
- Củng cố một số kiến thức tiếng Việt đã học: Từ ghép, từ láy, phép tu từ, yếu tố Hán Việt, thành ngữ
- Rèn kỹ năng ghi nhớ, tổng hợp kiến thức và trình bày bài kiểm tra mang tính khoa học
b/ chuẩn bị: gv chuẩn bị đề bài in và phô tô
c/tiến trình bài dạy:
* ổn định lớp: 1’
* Kiểm tra bài cũ: (không)
* Bài mới: 43’
- Giáo viên đọc đề, phát đề in sẵn cho học sinh
I Đề bài:
Câu1: Câu “Cần phải ra sức phấn đấu để cuộc sống của chúng ta ngày càng tốt đẹp
hơn” đ4ợc rút gọn thành phần nào?
A Chủ ngữ C Trạng ngữ
B Vị ngữ D Bổ ngữ
Câu2: Điền một từ hoặc cụm từ thích hợp vào chỗ trống trong câu sau:
“Trong ta th4ờng gặp nhiều câu rút gọn”.
A văn xuôi C truyện ngắn
B truyện cổ tích D văn vần (thơ, ca dao)
Câu3: Câu đặc biệt là gì?
A Là câu cấu tạo theo mô hình chủ ngữ - vị ngữ C Là câu chỉ có chủ ngữ
B Là câu không cấu tạo theo mô hình chủ ngữ - vị ngữ D Là câu chỉ có vị ngữ
Câu4:Trong các câu sau, câu nào không phải là câu đặc biệt?
A Giờ ra chơi B Tiếng suối chảy róch rách
C Cánh đồng làng D Câu chuyện của bà tôi
Câu5 Có thể phân loại trạng ngữ theo cơ sở nào?
A Theo các nội dung mà nó biểu thị
B Theo vị trí của chúng trong câu
C Theo thành phần chính mà chúng đứng liền trQớc hoặc liền sau
D Theo mục đích nói của câu
Câu6 Dòng nào là trạng ngữ trong các câu “Dần đi ở từ năm chửa m&ời hai Khi
ấy, đầu nó còn để hai trái đào” (Nam Cao)
A Dần đi ở từ năm chửa mQời hai B Khi ấy
C Đầu nó còn để hai trái đào D Cả A,B,C đều sai
Câu7 Tìm các câu tục ngữ đồng nghĩa với những câu tục ngữ sau:
“Mau sao thì nắng, vắng sao thì m&a; ăn quả nhớ kẻ trồng cây”
Câu8 Viết 1 đoạn văn từ 5-7 câu có ít nhất 2 câu sử dụng trạng ngữ rồi gạch chân d4ới các trạng ngữ đó?
IV Đáp án và biểu điểm:
Câu 1 – câu 6: (mỗi câu đúng 0,5 điểm)
Câu 1 2 3 4 5 6
Trang 2Đáp án A D B B A B Câu7: (Tìm Q3 mỗi câu tục ngữ một câu đồng nghĩa với nó 1 điểm)
Mau sao thì nắng, vắng sao thì $& – Trăng quầng trời hạn, trăng tán trời $& Ăn quả nhớ kẻ trồng cây – Uống &5 nhớ nguồn.
Câu8: (5 điểm)
- Đoạn văn có nội dung rõ ràng (2 điểm)
- Có 2 câu sử dụng trạng ngữ đúng (2 điểm)
- Gạch chân đúng 2 trạng ngữ (1 điểm)
* Củng cố: 1’
1 Nhận xét giờ kiểm tra
2 Thu bài
* HDVN: 1’
1 Xem lại phần tiếng Việt đã học từ đầu năm
2 Chuẩn bị bài Cách làm bài văn lập luận chứng minh.
*****************
Tiết 91 – Tập làm văn:
Soạn:
Dạy: Cách làm bài văn
lập luận chứng minh
A/ Mục tiêu bài học:
Giúp h/sinh:
- Ôn lại những kiến thức cần thiết (về tạo lập văn bản, về văn lập luận chứng minh, .) để việc học cách làm bài có cơ sở chắc chắn hơn
- BQớc đầu nắm đQợc cách thức cụ thể trong việc làm một bài văn lập luận chứng minh, những điều cần lQu ý và những lỗi cần tránh trong lúc làm bài
b/chuẩn bị:
c/ tiến trình bài dạy:
* ổn định lớp: 1’
* Kiểm tra bài cũ: 5’
- Kiểm tra bài tập tiết 88
* Bài mới: 35’
H: Khi muốn tạo lập văn bản, em phải
tiến hành những 5Q1 nào ?
(4 5Q1
-> Với bài văn LLCM cũng có 4 5Q1 Q
vậy
H: Tìm luận điểm mà đề nêu ra ?
I các 4% làm bài văn lập luận chứng minh: (20’)
- Đề bài
thì nên" Hãy chứng minh tính đúng đắn của câu tục ngữ đó
1 Tìm hiểu đề, tìm ý:
a, Xác định yêu cầu chung của đề:
Trang 3H: Yêu cầu của đề là gì ?
* Muốn viết bài văn chứng minh
& viết phải tìm hiểu kĩ đề bài để nắm
chắc nhiệm vụ nghị luận đặt ra trong đề
bài đó.
H: Em hiểu “chí” và “nên” có nghĩa là
ntn?
H: Mối quan hệ giữa "chí" và "nên" là Q
thế nào ?
H: Câu tục ngữ khẳng định điều gì ?
H: Muốn chứng minh thì có cách lập luận
Q thế nào ?
công Q3 không nếu không theo đuổi
H: Mà trong cuộc đời, em nhận thấy trong
bất cứ việc nào cũng đều có những mặt
nào ?
H: Đứng Q1 khó khăn của công việc,
em cần xác định thái độ Q thế nào ?
H: Trong thực tế đời sống, em đã gặp
những tấm gQơng nào biết nêu cao ý chí mà
nhờ vậy họ đã có thành công ?
(Lấy dẫn chứng từ trong đời sống và trong
thời gian, không gian khác nhau.)
phần? Đó là những phần nào?
lại quy luật chung đó không?
H: Hãy lập dàn ý cho đề văn trên?
- GV yêu cầu HS lập dàn ý theo các ý vừa
tìm Q3,
tập, rèn luyện
+ Yêu cầu: CM tính đúng đắn của luận điểm
đó
b,Tìm ý:
- chí: ý muốn bền bỉ theo đuổi một việc gì tốt đẹp
- nên: là kết quả, là thành công Câu tục ngữ khẳng định vai trò, ý nghĩa to lớn của "chí" thành công
- Ai có các điều kiện (chí) thì sẽ thành công (nên)
- Câu tục ngữ khẳng định ý chí quyết tâm học tập, rèn luyện
c,Cách lập luận:
Có 2 cách lập luận (SGK tr 48).
- Lí lẽ:
+ Nếu bất cứ việc gì, dù giản đơn nhất nhQng không có chí, không chuyên tâm, kiên trì thì không làm đQợc
+ Bất kỳ một việc nào cũng đều có thuận lợi
và khó khăn (vạn sự khởi đầu nan)
+ Nếu gặp khó khăn mà bỏ dở thì sẽ chẳng làm Q3 việc gì cả
- Dẫn chứng:
vậy mà họ thành công: Học sinh nghèo Q3 khó, vận động viên - vận động viên khuyết tật, nhà doanh nghiệp, nhà khoa học,
2 Lập dàn bài:
- Ba phần: MB, TB, KB
- Bài văn chứng minh cũng nên có đủ ba phần đó
+ MB: Dẫn vào luận điểm -> nêu vấn đề hoài bão trong cuộc sống
+ TB: Dùng lí lẽ và dẫn chứng ở trên để
Trang 4(Yêu cầu hs sinh hoạt theo nhóm mỗi
nhóm một nhiệm vụ Đại diện nhóm trình
bày.)
- GV yêu cầu hs viết từng đoạn theo nhóm
Qua các bQớc tiến hành với đề văn trên, em
hãy nêu những ý cần ghi nhớ ?
H: Em sẽ tiến hành các 5Q1 Q thế nào?
H: Hai đề này có gì giống và khác so với
đề văn đã làm mẫu ở trên?
G/v cho h/s các nhóm tự chọn 1 trong 2
đề, thảo luận nhóm Trình bày ý kiến thảo
luận
(=& ý h/s: ý nghĩa của câu tục ngữ và
đoạn thơ trong 2 đề văn có ý nghĩa giống
với ý nghĩa của câu tục ngữ trong đề vừa
làm.)
chứng minh
3 Viết bài:
Tập viết từng đoạn Nhóm1 viết MB; nhóm2 viết một đoạn TB; nhóm3 viết KB
4 Đọc lại và sửa chữa:
* Ghi nhớ:
SGK – tr 50
II luyện tập: 15’
2 đề văn - SGK tr 51
Em sẽ tiến hành các 5Q1 Q vừa làm
- Giống nhau: đều mang ý nghĩa khuyên nhủ
- Khác nhau:
Đề1: cần giải thích nghĩa đen, nghĩa bóng của câu tục ngữ.; cần nhấn mạnh vào chiều thuận: hễ có lòng bền bỉ, chí quyết tâm thì việc khó Q mài sắt (cứng rắn, khó mài) thành kim (nhỏ bé) cũng có thể hoàn thành
Đề2: Khi cần chứng minh chú ý đến chiều không bèn thì không làm Q3 việc gì cả, Q đào núi, lấp biển cũng có thể làm nên
* Củng cố: 3’
1 Nêu các 5Q1 làm bài văn nghị luận chứng minh?
2 Bài văn nghị luận CM gồm mấy phần? Đó là những phần nào?
* HDVN: 1’
1 Học kĩ ghi nhớ trong SGK
2 Chuẩn bị luyện tập lập luận chứng minh với 3 đề trong sgk
********************
Tiết 92 – Tập làm văn:
Soạn:
lập luận chứng minh
A/ Mục tiêu bài học:
Giúp h/sinh:
- Củng cố những hiểu biết về cách làm bài văn lập luận chứng minh
Trang 5- Vận dụng những hiểu biết đó vào việc làm một bài văn chứng minh cho một nhận
định, một ý kiến về một vấn đề xã hội gần gũi, quen thuộc
b/ tiến trình bài dạy:
* ổn định lớp: 1’
* Kiểm tra bài cũ: 5’
Kiểm tra bài tập tiết 91 và kiểm tra phần chuẩn bị ở nhà cho tiết 92
* Bài mới: 35’
- Cho đề văn
đạo lý: "Ăn quả " và "Uống @ ".
H: Đề yêu cầu chứng minh vấn đề gì ?
H: Em hiểu 2 câu tục ngữ trên là gì ?
H: Yêu cầu lập luận chứng minh ở đây
đòi hỏi phải làm Q thế nào ?
H: Tìm ý (tìm các luận cứ) dựa vào
những câu hỏi nào ?
? Em hiểu "Uống @ " và "Ăn quả
" là có nội dung Q thế nào ?
? Chọn các biểu hiện của đạo lý trên
trong thực tế đời sống ?
I tìm hiểu đề, tìm ý:
+ Yêu cầu của đề:
Chứng minh luận điểm: Lòng biết ơn những
tộc Việt Nam
+ Yêu cầu lập luận chứng minh:
trên là dúng đắn, là có thật
+ Tìm luận cứ:
- Hai câu tục ngữ với lối nói ẩn dụ bằng hình
ảnh sâu sắc, kín đáo nêu lên bài học về lẽ sống
đạo đức và tình nghĩa cao đẹp của con ngQời
Đó là lòng biết ơn, nhớ về cội nguồn
Đó là một truyền thống làm nên bản sắc, tính Việt Nam
- Các dẫn chứng:
+ Con cháu kính yêu và biết ơn tổ tiên, ông
bà, cha mẹ
+ Các lễ hội văn hóa
+ Truyền thống thờ cúng tổ tiên
có công lao trong sự nghiệp dựmg Q1 và giữ Q1 (ngày 27/7 hàng năm.)
+ Toàn dân biết ơn Đảng, Bác Hồ, cách mạng + Học trò biết ơn thầy cô giáo
- Cách lập luận:
Theo trình tự thời gian từ xa xQa đến nay
Trang 6? TQ vậy em đã có thể chọn cách lập
luận theo trình tự nào ?
- Thời gian l/s
- Không gian địa lý
(Có ngQời trồng cây -> ngQời ăn quả
Có nguồn -> có Q1,
-> Trình tự thời gian)
Yêu cầu hs lập dàn ý theo sự tìm hiểu ở
trên
? Đạo lý " " gợi cho em những suy nghĩ
gì ?
Trên cơ sở bài đã chuẩn bị ở nhà của học
sinh, g/v cho triển khai viết theo đoạn dựa
trên những ý vừa xây dựng
Yêu cầu hs:- Hoạt động theo nhóm
- Báo cáo kết quả
- Sửa
Ii lập dàn ý:
A Nêu vấn đề:
- Nêu luận điểm
B Giải quyết vấn đề:
- Trình bày các luận cứ
C Kết bài:
- Khẳng định, đánh giá ý nghĩa của luận
điểm
Iii viết bài:
IV sửa bài:
- Hoạt động theo nhóm
- Báo cáo kết quả
* Củng cố: 3’
1 GV nhận xét, đánh giá giờ luyện tập
2 Nhắc nhở hs một số kĩ năng viết đoạn văn chứng minh
* \4%6 dẫn về nhà: 1’
1 Tiếp tục hoàn thiện bài luyện tập ở trên
2 Soạn bài Đức tính giản dị của Bác Hồ
***************************
tuần 24 – bài 23
Tiết 93 – Văn bản:
Soạn:
Dạy: đức tính giản dị
của bác hồ
(Phạm Văn Đồng)
A/ Mục tiêu bài học:
Giúp h/sinh:
Trang 7- Cảm nhận đQợc qua bài văn một trong những phẩm chất cao đẹp của Bác Hồ là đức tính giản dị: giản dị trong lối sống, trong quan hệ với mọi ngQời, trong việc làm và lời nói, bài viết
- Nhận ra và hiểu đQợc nghệ thuật nghị luận của tác giả trong bài, đặc biệt là cách nêu dẫn chứng cụ thể, toàn diện, rõ ràng, kết hợp với giải thích, bình luận ngắn gọn mà sâu sắc
- Nhớ và thuộc một số câu văn hay, tiêu biểu trong bài
b/chuẩn bị:
ảnh Bác Hồ và bác Phạm Văn Đồng đang ngồi trò chuyện; bảng phụ
c/ tiến trình bài dạy:
* ổn định lớp: 1’
* Kiểm tra bài cũ: 5’
1 Tác giả Đặng Thai Mai đã chứng minh sự giàu đẹp và khả năng phong phú của TV
về những mặt nào? (Ghi ra bảng phụ)
A Ngữ âm C Từ vựng
B Ngữ pháp D Cả ba phQơng diện trên
2 Trong bài viết tác giả đã đQa ra mấy luận điểm? ậ mỗi luận điểm tg đã dùng những dẫn chứng nào để chứng minh?
* Bài mới: 35’
- Gọi H/s đọc chú thích *
H: Nêu những hiểu biết của em về tác giả
Phạm Văn Đồng ?
- GV nhấn mạnh: PVĐ là một trong
những học trò xuất sắc và là một cộng sự
gần gũi của Chủ tịch HCM Suốt mấy
chục năm Q3 sống và làm việc cạnh Bác
Hồ, ông đã viết nhiều bài và sách về BH
kính yêu chân thành thắm thiết của mình
H: Nêu xuất xứ của văn bản ?
H: G/v nêu yêu cầu đọc: Mạch lạc, vừa rõ
ràng, vừa sôi nổi cảm xúc GQ( ý những
câu cảm
Bổ sung:
- nhất quán: thống nhất, không khác biệt
từ Q1 đến sau
H:Bài viết thuộc kiểu bài nào?
I Tìm hiểu chung:
1 Tác giả:
Phạm Văn Đồng (1907-2000) là nhà cách mạng nổi tiếng, nhà văn hoá lớn của dân tộc
2 Văn bản:
Trích trong bài diễn văn lễ kỷ niệm 80 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh
II đọc, hiểu văn bản:
1 Đọc – tìm hiểu chú thích:
2 Thể loại:
Nghị luận chứng minh
Trang 8H: Cho biết bố cục của bài văn?
(Không có phần kết bài.)
H: Xác định luận điểm của bài văn ? Cách
nêu luận điểm ? Tác dụng ?
H: Đức tính giản dị của Bác Hồ đQợc nhấn
mạnh và mở rộng nhQ thế nào trQớc khi
chứng minh ?
H: Để làm rõ đức tính giản dị của Bác Hồ,
tg đã chứng minh ở những phQơng diện nào
trong đ/s và con ngQời của Bác?
H: Qua lời nhận định đó, em thấy tác giả có
thái độ nhQ thế nào ?
*T/g đã sử dụng nhiều chứng cứ trên
nhiều ph ơng diện của đ/s và con ng ời
bác để c/m sự nhất quán giữa đời hđ
chính trị và đ/s bình th ờng của Bác
H: Trong phần GQVĐ tác giả đã đề cập
giản dị của Bác ?
H: Để làm rõ luận điểm nhỏ thứ nhất, tác
những dẫn chứng nào ?
H Các chứng cớ này Q3 nêu cụ thể bằng
những chi tiết nào ?
- Gọi hs đọc đoạn: "M& chớ hiểu lầm
rằng "
H: Đoạn này là lý lẽ hay dẫn chứng ?
(Giải thích, bình luận bằng lý lẽ đánh giá
ý nghĩa và giá trị của lối sống của Bác Hồ
toàn diện hơn.)
* Bằng những dẫn chứng chọn lọc, tiêu
3 Bố cục: 2 phần.
- MB: Từ đầu “tuyệt đẹp”: Nhận xét chung
về tính giản dị của Bác Hồ
TB: Còn lại: chứng minh đức tính giản dị của Bác Hồ
4 Phân tích:
+ Luận điểm: Đức tính giản dị của Bác Hồ
a, Nêu vấn đề:
- Cách nêu vấn đề trực tiếp
- Giải thích, mở rộng phẩm chất giản dị ấy: Trong sáng, thanh bạch, tuyệt đẹp
- T/g đã đQa dẫn chứng ở các phQơng diện con ngQời, đ/s của Bác, bao gồm: đ/s cách mạng to lớn và đ/s hằng ngày
- Tác giả tin ở nhận định của mình (điều rất quan trọng ) và tỏ rõ sự ngợi ca đối với Hồ Chủ Tịch (rất lạ lùng, rất kì diệu)
b, Giải quyết vấn đề:
+ 3 luận điểm nhỏ:
- Bác giản dị trong tác phong sinh hoạt
- Bác giản dị trong quan hệ với mọi ngQời
- Bác giản dị trong cách nói và viết
b1: Bác giản dị trong tác phong sinh hoạt.
- Bữa cơm và đồ dùng
- Cái nhà
- Lối sống
+ Bữa cơm: đạm bạc, tiết kiệm, chỉ có vài ba món đơn giản dân dã,
+ Cái nhà: sàn gỗ thoáng mát, chỉ có vài ba phòng,
+ Lối sống: Tự mình làm việc từ lớn đến nhỏ
Trang 9biểu, tg đã c/m nếp sống giản dị của Bác
trong bữa cơm và ngôi nhà Bác ở.
chứng ?
thức bình luận và biểu cảm Hãy xác định
?
("ở việc nhỏ đó Một đ/s & vậy ")
-> Khẳng định lối sống giản dị của Bác,
* Để chứng minh đức tính giản dị của Bác
những dẫn chứng tiêu biểu kết hợp với
bình luận, biểu cảm
H: Tác giả nêu lý lẽ và dẫn chứng để làm
sáng tỏ luận điểm này Q thế nào ?
H: Tại sao tác giả dùng những câu nói này
để chứng minh cho luận điểm trên ?
H: Cách nói giản dị Q vậy có tác dụng
Q thế nào ?
H: Trong đoạn này, lời bình luận: "Những
chân lý giản dị có ý nghĩa Q thế nào ?
*Tác giả đã chứng minh sự giản dị trong
cách nói và viết bằng những câu nói nổi
tiếng của Bác.
H: Văn bản đã mang lại cho em những
hiểu biết mới mẻ, sâu sắc nào về Bác Hồ ?
H: Em học tập Q3 gì từ cách nghị luận
của tác giả ?
H: Hãy dẫn những câu thơ, bài thơ, mẩu
chuyện về Bác để chứng minh đức tính giản
dị của Bác ?
b2: Bác giản dị trong quan hệ với mọi ng4ời:
- Viết thQ cho một đồng chí
- Nói chuyện với các cháu miền Nam
- Đi thăm nhà tập thể của công nhân
- Đặt tên cho ngQời phục vụ
=> ĐQa danh sách liệt kê tiêu biểu => nổi rõ con ngQời Bác: trân trọng, tỉ mỉ, yêu quý tất cả mọi ngQời
b3: Bác giản dị trong cách nói và viết:
Những câu nói nổi tiếng của Bác:
- "Không có gì "
- "NQớc Việt Nam là một "
=> Là những câu có nội dung ngắn gọn, dễ nhớ, mọi ngQời đều biết -> Vì Bác muốn cho quần chúng nhân dân hiểu đQợc, nhớ đQợc, làm đQợc -> Tập hợp, lôi cuốn, cảm hoá lòng ngQời
giản dị và sâu sắc -> khơi dậy lòng yêu Q1$ ý chí cách mạng -> khẳng định tài năng của Bác
5 Tổng kết:
Ghi nhớ: SGK
Iii luyện tập:
- "Bác Hồ đó chiếc áo nâu giản dị Màu quê hQơng bền bỉ, đậm đà."
(Tố Hữu).
Trang 10- "Tôi nói đồng bào nghe rõ không"
(02/9/1945 - Hồ Chí Minh).
- Bác thQờng để lại đĩa thịt gà mà ăn trọn mấy quả cà xứ Nghệ Tránh nói to và đi rất nhẹ ở trong vQờn."
(Việt Ph &ơng.)
- "Hòn đá to "
* Củng cố: 3’
1 BT trên bảng phụ: Viết về sự giản dị của Bác Hồ, tg dựa trên những cơ sở nào?
D Những buổi tác giả phỏng vấn Bác Hồ
2 Những đặc sắc nhất về nghệ thuật lập luận của tác giả?
* 4%6 dẫn về nhà : 1’
- Học, hiểu bài
- Tiếp tục Q( tầm những câu thơ, mẩu chuyện về Bác Hồ
- Soạn bài ý nghĩa văn 4M6/
)*()*()*()*()*()*()*()*(
Tiết 94:
Soạn:
Dạy: chuyển đổi câu chủ động
thành câu bị động
A/ Mục tiêu bài học:
Giúp h/sinh:
- Nắm đQợc khái niệm câu chủ động, câu bị động
- Nắm đQợc mục đích của việc chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động
b/Chuẩn bị:
C/ tiến trình bài dạy:
* ổn định lớp: 1’
* Kiểm tra bài cũ: 5’
- Kiểm tra bài về nhà tr 93
* Bài mới: 35’
...* ổn định lớp: 1? ??
* Kiểm tra cũ: 5’
Kiểm tra tập tiết 91 kiểm tra phần chuẩn bị nhà cho tiết 92
* Bài mới: 35’
- Cho đề văn< /b>
đạo...
H :Bài viết thuộc kiểu nào?
I Tìm hiểu chung:
1 Tác giả:
Phạm Văn Đồng (19 0 7- 2000) nhà cách mạng tiếng, nhà văn hoá lớn dân tộc
2 Văn. .. cố: 3’
1 Nêu 5Q1 làm văn nghị luận chứng minh?
2 Bài văn nghị luận CM gồm phần? Đó phần nào?
* HDVN: 1? ??
1 Học kĩ ghi nhớ SGK
2