hè ấy là sản phẩm của trí tưởng tượng phong phú và sự cảm nhận tinh tế mãnh liệt của một tâm hồn trẻ trung, yêu đời -> Qua đó ta thấy tác giả là người yêu cuộc sống tha thiết, luôn khao [r]
Trang 1Ngày soạn: 12/ 01/ 2009
Tuần: 21
Tiết: 78
Văn bản:
KHI CON TU HÚ
(Tố Hữu)
A Mục tiêu.
Giúp h/s cảm nhận:
- Cảnh tượng mùa hè đầy hương sắc và sức sống trong thơ Tố Hữu
- Niềm yêu sống, khát khao tự do của người chiến sĩ cách mạng trong hoàn cảnh bị
tù đày
- Rèn kĩ năng đọc thơ lục bát, phân tích sức mạnh nghệ thuật của những câu hỏi tu từ
B chuẩn bị.
- GV: Giáo án, SGK
- HS: Trả lời các câu hỏi trong SGK
C Lên lớp.
I Ổn định tổ chức.
II Kiểm tra bài cũ 4’
- Đọc thuộc diễn cảm bài thơ “Quê hương” của Tế Hanh Qua bài thơ em hiểu gì
về quê hương của tác giả và tình cảm của tác giả đối với quê hương?
- Hình ảnh nào trong bài thơ gây cho em ấn tượng sâu sắc nhất? Vì sao?
A Cánh buồm trắng giương to như mảnh hồn làng
B Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
C Cả thân hình nồng thở vị xa xăm
D Con thuyền nằm im nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ
III Bài mới.
1 Giới thiệu bài: 1’
Tố Hữu (1920-2002) là nhà thơ lớn, tiêu biểu của nền VHCMVN Lớn lên giữa lúc cao trào Mặt trận dân chủ do Đảng cộng sản Đông Dương lãnh đạo đang sôi sục, Tố Hữu
đã nhanh chóng tiếp thu lí tưởng cách mạng và say sưa hoạt động trong Đoàn thanh niên dân chủ Tháng 4 năm 1939, Tố Hữu bị bắt giam Bị tù đày thơ Tố Hữu là lời tâm niệm của người chiến sĩ cách mạng trẻ nguyện trung thành với lí tưởng “Khi con tu hú” là một trong những bài thơ như vậy
2 Tiến trình bài dạy 35’
Thời
8’ Hoạt động 1: Hướng dẫn
h/s đọc, chú thích, bố cục.
- GV nêu yêu cầu đọc: 6
I Đọc, chú thích, bố cục.
1 Đọc.
Trang 2câu đầu giọng đọc vui, náo
nức, phấn chấn; 4 câu sau
giọng đọc bực bội, nhấn
mạnh các động từ mạnh
? Gọi h/s đọc bài? HS nhận
xét?
? Nêu những nét ngắn gọn
về nhà thơ Tố Hữu?
? Bài thơ ra đời trong hoàn
cảnh ntn?
? Hỏi - đáp chú thích: 1, 2,
3, 4?
? Bài thơ chia làm mấy
phần? Nội dung của từng
phần?
? Bài thơ được viết theo thể
thơ gì?
? Em hiểu gì về nhan đề
của bài thơ? Hãy viết một
câu văn ngắn gọn có 4 chữ
đầu “Khi con tú hú” để tóm
tắt nội dụng bài thơ?
? Vì sao tiếng chim tu hú
lại tác động mạnh mẽ đến
tâm hồn nhà thơ?
- 2 h/s nối tiếp nhau đọc ->
nhận xét
- Tố Hữu (1920 - 2002), quê Thừa Thiên Huế
- Là lá cờ đầu của nền thơ
ca cách mạng Việt Nam
- Nhà nước trao tặng giải thưởng HCM về văn học nghệ thuật năm 1996
- Khi tác giả bị bắt giam trong nhà lao Thừa Phủ 7/1939
- HS hỏi - đáp chú thích
- 6 câu đầu: Tiếng chim tu
hú thức dậy mùa hè rực rỡ trong lòng nhà thơ
4 câu tiếp: Tâm trạng người chiến sĩ trong nhà tù.]
- Thể thơ lục bát: nhịp nhàng, uyển chuyển, giàu
âm hưởng
- Nhan đề bài thơ chỉ là một
vế phụ của một câu văn trọn
ý -> Khi con tu hú gọi bầy
là khi mùa hè đến, người tù cách mạng càng cảm thấy ngột ngạt trong phòng giam chật chội; càng thèm khát cháy bỏng cuộc sống tự do tưng bừng ở bên ngoài
- Vì đó là tín hiệu của mùa
hè, của sự tưng bừng tự do -> tác động đến tâm hồn người tù
2 Chú thích.
a) Tác giả: (1920-2002),
quê Thừa Thiên Huế
- Là lá cờ đầu…
b) Tác phẩm:
7.1939:
c) Từ ngữ chú thích:
15’ Hoạt động 2: Tìm hiểu bài
thơ.
II Đọc – hiểu văn bản
1 Bức tranh mùa hè.
Trang 3? Đọc lại 6 câu câu thơ
đầu? Cảnh mùa hè được gợi
tả bằng những âm thanh
nào?
? Những âm thanh ấy giúp
ta cảm nhận được một cuộc
sống ntn?
- GV: Tiếng chim tu hú gợi
không gian đồng quê gần
gũi, thân thuộc Trong bài
thơ “Bếp lửa” của Bằng
Việt, tiếng chin tu hú gợi lại
những kỉ niệm thân thương
của tình bà cháu nơi quê
nhà
“Tu hú ơi chẳng đến ở cùng
bà
Kêu chi hoài trên những
cánh đồng xa
? Cảnh mùa hè được tác giả
cảm nhận bởi những màu
sắc gì? Những sản vật nào
được nhắc tới Những sản
vật ấy gợi lên cuộc sống
ntn?
? Khổ thơ này tác giả sử
dụng những biện pháp nghệ
thuật gì? Qua đó giúp em
cảm nhận được gì?
? Cảnh sắc mùa hè có phải
là cảnh tác giả nhìn thấy
trực tiếp hay không? Qua
đó giúp em hiểu gì về nhà
thơ Tố Hữu?
? Đọc 4 câu thơ cuối?
? Tâm trạng của người tù
được thể hiện ở những dòng
thơ nào?
- Âm thanh tiếng chim tu
hú, tiếng ve sầu
- Tưng bừng, rộn rã
- Màu vàng (bắp rây)
- Màu hồng (nắng đào) màu xanh (trời xanh)
- Sản vật: Lúa chiêm đang chín
Trái cây ngọt dần Bắp rây vàng hạt
=> Sự sống đang sinh sôi nảy nở, đầy đặn, ngọt ngào
- ĐT mạnh: dậy, lộn nhào
Tính từ: chín, ngọt, đầy, rộng, cao
=> Cảnh mùa hè rộn rã âm thanh, rực rỡ sắc màu, ngọt ngào hương vị Mọi vật sống động, mạnh mẽ
- Tố Hữu sáng tác bài thơ khi bị bắt giam trong tù
Bức tranh thiên nhiên mùa
=> Cảnh mùa hè rộn rã
âm thanh, rực rỡ…
2 Tâm trạng người tù.
Trang 4? Nhận xét nhịp thơ có sự
thay đổi ntn so với khổ 1,
cách sử dụng từ ngữ của tác
giả?
? Qua cách ngắt nhịp và sử
dụng từ ngữ đó em hiểu gì
về tâm trạng của người tù?
? Mở đầu và kết thúc bài
thơ đều có tiếng tu hú kêu
nhưng tâm trạng người tù
khi nghe tiếng tu hú có sự
khác nhau? Vì sao?
- GV: Tiếng chim tu hú là
tiếng gọi thiết tha của tự do,
của thế giới sự sống đầy
quyến rũ đối với nhân vật
trữ tình
hè ấy là sản phẩm của trí tưởng tượng phong phú và
sự cảm nhận tinh tế mãnh liệt của một tâm hồn trẻ trung, yêu đời -> Qua đó ta thấy tác giả là người yêu cuộc sống tha thiết, luôn khao khát tự do
Ta nghe hè dậy…
Mà chân muốn đạp…
- Cách ngắt nhịp bất thường 6/2 (câu 8); 3/3 (câu 6)
- Sử dụng các động từ mạnh (đập tan phòng, chết uất), những từ ngữ cảm thán (ôi, thôi, làm sao)
- Cảm giác ngột ngạt và uất
ức cao độ -> niềm khao khát cháy bỏng muốn thoát khỏi cảnh tù ngục để trở về với cuộc sống tự do của người chiến sĩ cách mạng
- Ở câu thơ đầu tiếng tu hú gợi ra cảnh trời đất bao la, tưng bừng sự sống lúc vào
hè, tâm trạng người tù hoà hợp với sự sống, say mê cuộc sống
Ở câu thơ cuối, tiếng tu hú gợi cảm xúc khác hẳn: u uất, nôn nóng, khắc khoải, tâm trạng của kẻ mất tự do, bị tách rời cuộc sống
=> Hai tâm trạng được khơi dậy từ hai không gian hoàn toàn khác nhau: tự do và mất tự do
=> Cảm giác ngột ngạt
và uất ức cao độ -> niềm…
5’ Hoạt động 3: Hướng dẫn
tổng kết.
? Những đặc sắc về NT của - Thể thơ lục bát mềm mại,
Trang 5bài thơ ?
? Qua NT ấy em cảm nhận
được gì về nội dung bài
thơ?
? Gọi h/s đọc ghi nhớ
SGK?
uyển chuyển, dễ nhớ, dễ thuộc
- Giọng điệu thơ tự nhiên, trong sáng
- HS rút ra từ ghi nhớ
7’ Hoạt động 4: Hướng dẫn
luyện tập
? Thơ là tiếng nơi tâm hồn
của nhà thơ Bài thơ “Khi
con tu hú” cho ta thấy gì về
tâm hồn thơ Tố Hữu ?
? Viết một đoạn văn tả cảnh
mùa hè ở quê hương em?
- GV nhận xét, bổ sung, rút
kinh nghiệm
* HS thảo luận nhóm (3’)
- Hồn thơ nhạy cảm với mọi biểu hiện của sự sống
- Hồn thơ yêu cuộc sống mãnh liệt, quyết tranh đấu cho tự do
- HS làm cá nhân
Yêu cầu: đúng hình thức, nội dụng đoạn văn
- Không gian, màu sắc của mùa hè
- Cảnh vật mùa hè
- Số lượng câu: 5 -> 7 câu
III Luyện tập.
IV Củng cố và hướng dẫn về nhà 5’
1 Củng cố: 3’
- Cảnh sắc mùa hè hiện lên như thế nào qua cách miêu tả cau tác giả?
- Qua đó cho thấy tâm trạng của người chiến sĩ như thế nào?
- Qua bài thơ, em hiểu gì về tác giả Tố Hữu?
2 Hướng dẫn về nhà: 2’
- Học thuộc bài thơ Soạn bài “Tức cảnh Pác Bó”
- Sưu tầm những câu thơ về tình yêu cuộc sống và khát vọng tự do của Tố Hữu