Giáo án Ngữ văn 8 kì 1 - Trường THCS Mỹ Thuỷ

Trường THCS Mỹ Thuỷ - Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề; biết xác định, lựa chọn, sắp xÕp c¸c phÇn trong v¨n b¶n nh»m nªu bËt ý kiÕn, c¶m xóc cña m×nh.. H/s: Tìm hi[r]

Ngày soạn : Ngày giảng :

Tiết : 1-2

Bài 1 văn bản TôI đI học

(thanh tịnh)

a mục tiêu cần đạt.

Giúp Hs : - cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật ''tôi'' ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời

- Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh

- Rèn kĩ năng đọc diễn cảm văn bản hồi ức - biểu cảm

b chuẩn bị.

G/v: Giáo án, tranh minh họa

H/s: ôn lại kiến thức về kiểu văn bản nhật dụng đã học ở lớp 7

c lên lớp.

1 ổn định tổ chức

2 kiểm tra bài cũ

Trong các văn bản đã học ở lớp 7 dưới đây, văn bản nào là kiểu văn bản nhật dụng?

A Cổng trường mở ra

B Cuộc chia tay của những con búp bê

C Sống chết mặc bay

D Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu

3 Bài mới G/v giới thiệu bài mới

Hoạt động 1 : Hướng dẫn h/s

đọc, chú thích, bố cục

- G/v nêu yêu cầu đọc, giọng

chậm, hơi buồn, lắng sâu; chú ý

giọng nói của nhân vật''tôi'',

người mẹ và ông đốc

- G/v đọc mẫu Gọi h/s đọc tiếp

? Yêu cầu h/s nhận xét cách

đọc của bạn ?

? Đọc thầm chú thích? Nêu

ngắn gọn về tác giả Thanh

Tịnh? (Học sinh yếu)

? Cho h/s hỏi - đáp chú thích,

lưu ý chú thích 2, 6, 7 ?

(Học sinh yếu)

? Câu chuyện được kể theo

trình tự bố cục ntn? Câu chuyện

được kể theo trình tự thời gian

của buổi tựu trường (theo dòng

hồi tưởng của nhân vật '' tôi'')

H/s lắng nghe

3-4 h/s đọc

Hs nhận xét cách đọc

-1911 - 1988, quê ở Huế Từ năm 1933 vào nghề dạy học

và bắt đầu viết văn, làm thơ

H/s tự hỏi đáp chú thích

Truyện được

kể theo ngôi thứ I Ngôi kể

I Đọc, chú thích.

1 Tác giả : ( 1911-1988) ở Huế

Từ năm 1933 vào nghề dạy học và bắt

đầu viết văn, làm thơ

2 Văn bản :

In trong tập ''Quê mẹ '' 1941

? Truyện được kể theo ngôi thứ

mấy ? Tác dụng của ngôi kể ?

Hoạt động 2 : Đọc - hiểu văn

bản

? Đọc thầm ''Từ đầu tưng

bừng rộn rã'' Nỗi nhớ về buổi

tựu trường của tác giả được

khơi nguồn từ thời điểm nào?

Quang cảnh ra sao?

G/v: Thời điểm gợi nhớ: cuối

thu (hàng năm) - ngày khai

trường.

- Cảnh thiên nhiên: lá rụng

nhiều, mây bàng bạc.

- Cảnh sinh hoạt: mấy em bé

rụt rè cùng mẹ đến trường.

? Kỉ niệm về buổi tựu trường

được diễn tả theo trình tự

nào? Tìm những từ ngữ diễn tả

tâm trạng nhân vật '' tôi''? Phân

tích giá trị biểu cảm của những

từ ngữ ấy?

G/v : Diễn tả theo trình tự thời

gian: từ hiện tại mà nhớ về quá

khứ.

- Các từ láy diễn tả tâm trạng,

cảm xúc: nao nức, mơn man,

tưng bừng, rộn rã Đó là những

cảm giác trong sáng nảy nở

trong lòng Góp phần rút ngắn

khoảng cách thời gian giữa quá

khứ và hiện tại Chuyện đã xảy

ra từ bao năm rồi mà dường

như vừa mới xảy ra hôm qua.

? Hãy tìm những hình ảnh, chi

tiết chứng tỏ tâm trạng (nhân

vật ''tôi'' trên con đường cùng

mẹ tới trường) hồi hộp, cảm

giác ngỡ ngàng của nhân vật

''tôi'' khi cùng mẹ đi trên đường

tới trường?

? Em có nhận xét gì về sự thay

đổi trong tâm trạng nhân vật

''tôi'' khi cùng mẹ đi trên

này giúp cho

chuyện dễ dàng bộc lộ cảm xúc, tình cảm của mình một cách chân thực nhất

Đọc thầm, trả

lời

Diễn tả theo trình tự thời gian: từ hiện tại mà nhớ về quá khứ

Cảm thấy trang trọng, đứng

đắn Vừa muốn thử sức muốn khẳng định mình khi xin

mẹ được cầm bút, thước như

các bạn khác

H/s nhận xét,

bổ sung và trả

II đọc- hiểu văn bản.

1 Diễn biến tâm trạng và cảm giác nhân vật ''tôi'' trong buổi tựu trường.

a, Khơi nguồn kỉ niệm

+ Cuối thu (hàng năm) - ngày khai trường

+ Cảnh thiên nhiên: lá rụng nhiều, mây bàng bạc

+ Cảnh sinh hoạt: mấy em bé rụt rè cùng mẹ đến trường

- Trình tự : + Từ hiện tại quá khứ

+ Các từ láy diễn tả tâm trạng, cảm xúc: nao nức, mơn man, tưng bừng, rộn rã.

* Đó là những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng

b Trên con đường cùng mẹ tới trường

- Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi

- Cảm thấy trang trọng và đứng đắn với bộ quần áo, với mấy quyển vở mới trên tay

- Cẩn thận nâng niu mấy quyển vở

* Cảm thấy trang trọng, đứng đắn Vừa muốn thử sức và khẳng định mình

đường ?

G/v giảng: Lần đầu tiên được

đến trường, được tiếp xúc với

một thế giới hoàn toàn khác lạ

không chỉ nô đùa, rong chơi,

thả diều ngoài đồng nữa, cho

nên ''tôi'' cảm thấy tất cả dường

như trang trọng và đứng đắn

Tôi muốn thử sức và khẳng định

mình trong việc cầm bút, thước

và 2 quyển vở Đó chính là

tâm trạng và cảm giác rất tự

nhiên của một đứa bé lần đầu

tiên được đến trường Tất cả

những cử chỉ ấy giúp ta hình

dung tư thế ngộ nghĩnh, đáng

yêu của chú bé.

? Hãy tìm những chi tiết chứng

tỏ tâm trạng và cảm giác của

nhân vật ''tôi'' khi đến trường

nghe ông đốc gọi tên ? Hãy

phân tích ?

G/v: Từ tâm trạng háo hức, hăm

hở trên đường tới trường chuyển

sang tâm trạng lo sợ vẩn vơ, rồi

bỡ ngỡ, ngập ngừng, đây là sự

chuyển biến tâm lí rất phù hợp

của một đứa trẻ lần đầu tiên

được đến trường.

? Vì sao khi nghe ông đốc gọi

tên h/s nhân vật ''tôi'' lại bất

giác dúi đầu vào lòng mẹ nức

nở khóc? Em có cảm thấy chú

bé này là người yếu đuối hay

không?

- G/v giảng: Khi nghe ông đốc

gọi đến tên thì bất giác dúi đầu

vào lòng mẹ khóc nức nở tâm

trạng lúng túng, sợ sệt khi phải

rời xa bàn tay dịu dàng của mẹ.

- Thật ra thì chẳng có gì đáng

khóc cả Chúng ta có thể thông

cảm vì đó chỉ là cảm giác nhất

lời

Lắng nghe

- Sân trường hôm nay dày

đặc người Ai cũng quần áo sạch sẽ

- Ngôi trường vừa xinh xắn vừa oai nghiêm khác thường

lòng tôi đâm ra

lo sợ vẩn vơ.

- Nghe gọi đến tên tôi giật mình

và lúng túng tâm trạng hồi hộp, lo lắng.

Hs thảo luận theo nhóm

Lắng nghe

Háo hức

c Tâm trạng và cảm giác của ''tôi'' khi

đến trường và khi nghe ông đốc gọi tên

và phải rời bàn tay mẹ bước vào lớp

- Sân trường hôm nay dày đặc người

Ai cũng quần áo sạch sẽ

- Ngôi trường vừa xinh xắn vừa oai nghiêm khác thường lòng tôi đâm ra

lo sợ vẩn vơ

- Nghe gọi đến tên tôi giật mình và lúng túng

* Bỡ ngỡ, lo sợ vẩn vơ, hồi hộp lo lắng, lúng túng sợ sệt

thời của một đứa bé nhút nhát ít

khi được tiếp xúc với đám đông

mà thôi khi phải rời tay mẹ, cậu

bé cảm thấy hụt hẫng lo sợ cho

nên việc dúi đầu vào lòng mẹ

khóc nức nở là một tất yếu sẽ

xảy ra.

- Hướng dẫn Hs tự do thảo luận

theo nhóm Cử đại diện trình

bày

? Gọi h/s đọc nhẩm đoạn cuối

cùng Hãy phân tích tâm trạng

và cảm giác của ''tôi'' khi bước

vào chỗ ngồi lạ lùng ntn ?

Câu hỏi thảo luận nhóm :

N1: Tại sao ở phần cuối truyện

tác giả đưa hình ảnh'' con chim

liệng bay cao'' có ý nghĩa gì?

- gọi h/s các nhóm thảo luận và

trình bày

- G/v giảng: Hình ảnh “ một

con chim non liệng đến '' có ý

nghĩa tượng trưng sự nuối tiếc

quãng đời tuổi thơ tự do nô

đùa, thả diều đã chấm dứt để

bước vào giai đoạn mới đó là

làm học sinh, được đến trường,

được học hành, được làm quen

với thầy cô, bạn bè sống trong

một môi trường có sự quản lí

chặt chẽ hơn.

N2: Dòng chữ '' Tôi đi học '' kết

thúc truyện có ý nghĩa gì ?

- G/v giảng: Cách kết thúc

truyện rất tự nhiên và bất ngờ

Dòng chữ '' Tôi đi học '' như mở

ra một thế giới, một khoảng

không gian mới, một giai đoạn

mới trong cuộc đời đứa trẻ

Dòng chữ chậm chạp, nguệch

ngoạc đầu tiên trên trang giấy

trắng tinh là niềm tự hào, khao

- Bước vào lớp tôi nhìn bao quát xung quanh thấy cái gì cũng mới lạ

và hay hay

Nhìn chỗ ngồi của mình thật kĩ rồi tự lạm nhận

đó là chỗ của riêng mình sau

đó nhìn người bạn mới chưa quen mà đã thấy quyến luyến Tất cả đó là sự biến

đổi rất tự nhiên trong tâm lí nhân vật Có thể chỗ ngồi kia, người bạn mới

ấy sẽ là nơi mà mình gắn bó, gần gũi trong suốt cả năm học

Hs tự do thảo luận theo nhóm Cử đại diện trả lời

HS nhận xét,

bổ sung, trả

lời

d Tâm trạng và cảm giác của nhân vật ''tôi'' khi ngồi vào chỗ của mình và đón nhận giờ học đầu tiên

- Nhìn bao quát xung quanh thấy cái gì cũng mới lạ và hay hay

- Tự lạm nhận chỗ ngồi đó là chỗ của riêng mình

- Nhìn người bạn mới chưa quen mà đã thấy quyến luyến

* Đó là sự biến đổi rất tự nhiên trong tâm lí nhân vật

khát trong tuổi thơ của con

người và dòng chữ cũng thể

hiện rõ chủ đề của truyện ngắn

này.

- G/v bổ sung, sửa chữa và chốt

lại vấn đề đã nêu

? Em có cảm nhận gì về thái độ

cử chỉ của những người lớn

(ông đốc, thầy giáo đón nhận

học trò mới, các bậc phụ

huynh) đối với các em bé lần

đầu đi học?

- Các phụ huynh đều chuẩn bị

chu đáo cho con em trong buổi

tựu trường đầu tiên, đều trân

trọng tham dự buổi lễ này Có

lẽ các vị cũng đang lo lắng hồi

hộp cùng con em mình

- Ông đốc là hình ảnh người

thầy, người lãnh đạo nhà

trường rất từ tốn, hiền hậu bao

dung đối với h/s.

- Thầy giáo trẻ với gương mặt

tươi cười đón h/s vào lớp cũng

là một người vui tính thương

yêu h/s.

G/v: Những h/ả về người lớn

cho thấy trách nhiệm, tấm lòng

của nhà trườn, gia đình đối với

các em h/s Đây thực sự là

những dấu ấn tốt đẹp, những kỉ

niệm trong sáng, ấm áp không

thể phai nhoà trong kí ức tuổi

thơ, giúp các em tự tin, vững

vàng hơn Đó còn là môi trường

giáo dục ấm áp, nơi nuôi dưỡng

tâm hồn trí tuệ và tình cảm của

những thế hệ tương lai của đất

nước.

Hoạt động 3 : Hướng dẫn h/s

tổng kết

? Hãy tìm và phân tích những

h/ả so sánh được nhà văn sử

dụng trong truyện ngắn này ?

Lắng nghe

Trả lời, nhận xét, bổ sung

Lắng nghe

Lắng nghe

'' Tôi quên thế nào được '' '' ý nghĩ ấy

2 Thái độ, cử chỉ của người lớn đối với các em.

- Các bậc phụ huynh: Chuẩn bị chu

đáo cho con em trong buổi tựu trường

đầu tiên, đều trân trọng tham dự buổi

lễ này

- Ông đốc: Là hình ảnh người thầy, người lãnh đạo nhà trường rất từ tốn, hiền hậu bao dung đối với h/s

- Thầy giáo trẻ: Gương mặt tươi cười

đón h/s vào lớp cũng là một người vui tính thương yêu h/s

* Trách nhiệm, tấm lòng của nhà trường, gia đình đối với các em h/s Là những dấu ấn tốt đẹp, những kỉ niệm trong sáng, ấm áp không thể phai nhoà trong kí ức tuổi thơ, giúp các em tự tin, vững vàng hơn Đó còn là môi trường giáo dục ấm áp, nơi nuôi dưỡng tâm hồn trí tuệ và tình cảm của những thế

hệ tương lai của đất nước.

III Tổng kết.

a Đặc sắc nghệ thuật :

+ Truyện ngắn được bố cục theo dòng hồi tưởng, cảm nghĩ của nhân vật ''tôi'' theo trình tự thời gian của buổi tựu trường

- G/v giảng: Đây là những so

sánh giàu h/ả, giàu sức gợi cảm

ddược gắn với những cảnh sắc

thiên nhiên tươi sáng; trữ tình

Những so sánh này góp phần

diễn tả cụ thể, rõ ràng những

cảm giác, ý nghĩ của nhân vật

''tôi'' trong buổi đầu tien đi học,

góp phần tạo nên chất thơ

mang mác và cảm giác nhẹ

nhàng êm dịu cho truyện ngắn.

? Nhận xét về đặc sắc nghệ

thuật và sức cuốn hút của tác

phẩm ?

Gọi h/s đọc ghi nhớ SGK / 9

Hoạt động 4: Hướng dẫn luyện

tập

? Yêu cầu h/s làm bài tập 1

( Nhóm 1 )

? Viết bài văn ngắn ghi lại ấn

tượng của em trong buổi khai

giảng lần đầu tiên ? ( Nhóm 2 )

thoáng qua '' ''Họ như con chim

con ''

Hs đọc ghi nhớ

Hs thảo luận làm theo nhóm Yêu cầu: Có thể nêu cảm nghĩ về một

đoạn văn hoặc cả bài

- Cảm xúc chân thực, thiết tha.

- Nên chọn những chi tiết sâu sắc, ấn tượng nhất.

+ Sự kết hợp hài hoà giữa kể, miêu tả với bộc lộ cảm xúc, tâm trạng

b Sức cuốn hút của tác phẩm :

- Tình huống truyện '' buổi đầu tiên đi học '' có dấu ấn sâu đậm, chứa đựng cảm xúc thiết tha

- Sự quan tâm chăm sóc trìu mến yêu thương của những người lớn đối với các em h/s trong buổi đầu tiên đi học

- Hình ảnh thiên nhiên, ngôi trường và các h/ả so sánh giàu sức gợi cảm của tác giả

c Ghi nhớ: (SGK)

IV Luyện tập.

Bài tập 1

IV Hướng dẫn về nhà.

- Học bài theo nội dung phần ghi nhớ

+ cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật ''tôi'' ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời

+ Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh

- Soạn bài : '' Trong lòng mẹ ''

- Đọc trước bài Tiếng Việt :

Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ.

  

Ngày soạn : Ngày giảng :

Tiết : 3 tiếng việt

cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

A mục tiêu.

Giúp h/s : - Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

- Thông qua bài học, rèn luyện tư duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung

và cái riêng, về phạm vi nghĩa rộng và hẹp

B chuẩn bị.

G/v: Giáo án, bảng phụ

H/s: Đọc và xem phần tìm hiểu bài

C lên lớp.

1 ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ

ở lớp 7 các em đã học về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa Em hãy nhắc lại một số ví dụ về

từ đồng nghĩa, từ trái nghĩa ?

3 Bài mới Giới thiệu bài:

Hoạt động giáo viên Hoạt động Hs nội dung ghi bảng

Hoạt động 1 : Hình thành khái

niệm từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ

nghĩa hẹp

- G/v treo bảng phụ ghi sẵn sơ

đồ trong SGK / 10

? Nghĩa của từ động vật rộng

hơn hay hẹp hơn nghĩa của từ

thú, chim, cá Tại sao ?

(Học sinh yếu)

? Nghĩa của từ thú rộng hay hẹp

hơn nghĩa của từ ''voi, hươu '' Từ

chim rộng hay hẹp hơn nghĩa

củatừ ''tu hú, sáo'' Từ cá rộng

hay hẹp hơn nghĩa của từ '' cá rô,

cá thu '' Vì sao ?

? Các từ '' thú, chim, cá''rộng hơn

nghĩa của những từ nào? Đồng

thời hẹp hơn nghĩa của những từ

nào ?

G/v: Như vậy từ'' động vật'' là từ

có nghĩa rộng Từ'' voi, hươu, tu

hú, sáo'' là từ có nghĩa hẹp

? Vậy em hoi thế nào là một từ

ngữ có nghĩa rộng và nghĩa hẹp?

? Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa

rộng, vừa có nghĩa hẹp được

không? Tại sao ?

Hs quan sát sơ

đồ

HS trả lời, nhận xét, bổ sung

HS trả lời, nhận xét, bổ sung

HS trả lời, nhận xét, bổ sung

Lắng nghe

Trả lời

I Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp

1 Ví dụ

2 Nhận xét:

- Nghĩa của từ Động vật rộng hơn nghĩa của từ '' thú, chim, cá ''

Vì phạm vi nghĩa của từ động vật bao hàm nghĩa của ba từ'' thú, chim, cá ''

- Các từ '' thú, chim, cá ''có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ '' voi, hươu, tu

hú, sáo '' Vì các từ '' thú, chim, cá ''

có phạm vi nghĩa bao hàm nghĩa của các từ

* Các từ '' thú, chim, cá '' có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ '' voi, hươu, tu

hú '' và có phạm vi nghĩa hẹp hơn từ ''động vật ''

3 Kết luận:

- Một từ nngữ có nghĩa rộng khi phạm vi nnghĩa của nó bao hàm phạm

vi nghĩa của một từ ngữ khác

- Một từ có nghĩa hẹp khi phạm vi nghĩa được bao hàm trong phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác

- Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa rộng, vừa có nghĩa hẹp vì tính chất

Gọi hs đọc ghi nhớ SGK / 10

(Học sinh yếu)

Hoạt động 2 : Hướng dẫn h/s

luyện tập

Gv hướng dẫn h/s tự làm bài 1

? Đọc yêu cầu bài 2 Làm cá

nhân

Đọc ghi nhớ

HS làm bài tập 1

Làm cá nhân

rộng, hẹp của nghĩa từ ngữ chỉ là tương đối

* Ghi nhớ (SGK)

II Luyện tập

Bài tập 1

a Y phục Quần áo

quần dài, quần đùi áo dài, áo sơ

mi

b Vũ khí Súng Bom

súng trường, đại bác bom bi, ba càng

Bài tập 2

a Chất đốt c Thức ăn e Đánh

b Nghệ thuật d Nhìn Bài tập 3 : Chia hai nhóm Nhóm nào nhanh, chính xác ( 3 từ trở lên ) nhóm đó thắng

a, Xe cộ: xe đạp; xe máy; ô tô

b, Kim loại: sắt; đồng; chì; thiếc

c, Hoa quả: cam; chanh; chuối; mít

d, Họ hàng: chú; dì; cô; bác

e, Mang: xách; khiêng; gánh

Bài tập 4 : Loại bỏ những từ không thuộc phạm vi nghĩa của mỗi nhóm từ ngữ :

a, Thuốc lào c, Bút điện

b, Thủ quỹ d, Hoa tai

Bài tập 5: Ba động từ thuộc một phạm vi nghĩa: khóc, nức nở, sụt sùi.khóc: nghĩa rộng

nức nở, sụt sùi: nghĩa hẹp

IV Hướng dẫn về nhà :

Học thuộc phần ghi nhớ

Chuẩn bị bài:

Trường từ vựng.

   Ngày soạn : Ngày giảng :

Tiết : 4 Tập làm văn

A mục tiêu.

Giúp h/s : - Nắm được chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của văn bản

- Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề; biết xác định, lựa chọn, sắp xếp các phần trong văn bản nhằm nêu bật ý kiến, cảm xúc của mình

B chuẩn bị.

G/v: Giáo án, bảng phụ

H/s: Tìm hiểu trước phần tìm hiểu bài

C Lên lớp.

1 ổn định tổ chức

2 kiểm tra bài cũ

3 bài mới Giới thiệu bài :

Chúng ta đã được tìm hiểu rất nhiều văn bản Vậy chủ đề trong văn bản là gì? Tại sao trong văn bản phải đảm bảo tính thống nhất về chủ đề Để trả lời cho những câu hoỉo ấy chúng ta cùng tìm hiểu bài học

Hoạt động G Hoạt động H ND cần đạt

Hoạt động 1 : Hướng dẫn h/s

tìm hiểu về chủ đề của văn bản

G/v yêu cầu h/s đọc thầm văn

bản

'' Tôi đi học '' của Thanh Tịnh

? Trong văn bản tác giả nhớ lại

những kỉ niệm sâu sắc nào

trong thời thơ ấu của mình ? Sự

hồi tưởng ấy gợi lên những ấn

tượng gì trong lòng tác giả ?

? Hãy nêu lên chủ đề của văn

bản ? (Học sinh yếu)

? Vậy em hiểu chủ đề của văn

bản là gì ?

Gọi h/s đọc ghi nhớ 1

Hoạt động 2 : Hướng dẫn h/s

hình thành khái niệm tính thống

nhất về chủ đề của văn bản

? Để tái hiện những kỉ niệm về

ngày đầu tiên đi học, tác giả

đãđặt nhan đề của văn bản và sử

dụng từ ngữ câu ntn ?

Hs đọc thầm văn bản

Tác giả nhớ lại

kỉ niệm về buổi

đầu tiên đi học

Sự hồi tưởng ấy gợi lên cảm giác bâng khuâng,

không thể nào quên về tâm trạng náo nức,

bỡ ngỡ của nhân vật'' tôi'' trong buổi tựu trường.

Đọc ghi nhớ 1

- Hôm nay tôi đi học

- Hằng năm cứ vào cuối thu

lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường

- Hai quyển vở mới đang ở trên tay tôi đã bắt

đầu thấy nặng

I Chủ đề của văn bản

* Chủ đề của văn bản: Những kỉ niệm sâu sắc về buổi tựu trường đầu tiên

* Chủ đề của văn bản là những vấn đề chủ chốt được tác giả nêu lên, đặt ra trong văn bản

II Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.

1 Ví dụ

2 Nhận xét:

- Nhan đề '' Tôi đi học '' giúp chúng ta hiểu ngay nội dung của văn bản nói

về chuyện đi học

+ Các câu đều nhắc đến những kỉ niệm của buổi tựu trường đầu tiên trong đời

? Tìm các từ ngữ, các chi tiết

nêu bật cảm giác mới lạ xen lẫn

bỡ ngỡ của nhân vật'' tôi '' khi

cùng mẹ đi đến trường, khi

cùng các bạn vào lớp ?

G/v: Tất cả các chi tiết trên đều

tập trung khắc họa tâm trạng

của nhân vật'' tôi ''trong buổi

tựu trường đầu tiên.

? Vậy tính thống nhất về chủ đề

thể hiện ở những phương diện

nào trong văn bản ?

? Làm thế nào để có thể viết

một văn bản đảm bảo tính

thống nhất về chủ đề ?

Gọi h/s đọc phần ghi nhớ

(Học sinh yếu)

Hoạt động 3 : Hướng dẫn học

sinh luyện tập

? Văn bản trên viết về vấn đề gì

? Các đoạn văn đã trình bày vấn

đề theo thứ tự nào? Theo em có

thể thay đổi trật tự sắp xếp này

được không? Vì sao ?

- Tôi bặm tay ghì thật chặt,

quyển vở cũng xệch ra và chênh đầu chúi xuống

Lắng nghe

Trả lời, nhận xét, bổ sung

Trả lời

Đọc thông tin phần ghi nhớ

Đọc yêu cầu bài tập 1

Trả lời, bổ sung, nhận xét

- Khi cùng mẹ tới trường :

Con đường quen đi lại lắm lần nay thấy lạ, cảnh vật xung quanh đều thay

đổi thấy mình trang trọng và đứng dắn trong bộ quần áo mới, cố làm ra

vẻ như một học trò thực sự '' tay bặm ghì hai quyển sách, đòi mẹ cầm bút thước ''

- Khi quan sát ngôi trường : cao ráo

sạch sẽ hơn các nhà trong làng, xinh xắn, oai nghiêm, sân rộng đâm ra

lo sợ vẩn vơ Nghe trống thúc thấy chơ vơ, toàn thân run run, được mọi người nhìn thì tỏ ra lúng túng, nghe gọi tên mình thì giật mình, lúng túng

- Khi xếp hàng vào lớp; thấy nặng nề,

dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở

- Trong lớp học: cảm thấy xa mẹ nhớ

nhà

3 Kết luận:

* Văn bản có tính thống nhất về chủ

đề khi chỉ nói tới chủ đề đã xác định, không xa rời hay lạc sang chủ đề khác

* Để viết được một văn cần xác

định rõ chủ đề của văn bản Chủ đề của văn bản được thể hiện trong đề bài, đề mục, trong quan hệ giữa các phần của văn bản và ở các từ ngữ then chốt lặp đi lặp lại

4 Bài học (SGK)

III Luyện tập.

Bài 1 - Văn bản nói về cây cọ ở vùng sông Thao quê hương của tác giả

- Thứ tự trình bày: miêu tả hình dáng cây cọ, sự gắn bó của cây cọ với tuổi thơ tác giả, tác dụng của cây cọ, tình cảm gắn bó của cây cọ với người dân sông Thao

- Khó thay đổi được trật tự sắp xếp vì các ý này đã rành mạch, liên tục + Chủ đề: Vẻ đẹp và ý nghĩa của rừng

cọ quê tôi