Trong những trườnghợp giao tiếp sau đây, trường hợp nào nên dùng từ ngữ địa phươnghoặc biệt ngữ xã hội, trườnghợp nào không nên dùng từ ngữ địa phương hoÆc biÖt ng÷ x· héi?. a, Ngườinói [r]
Trang 1Tiết 17:
Người dạy: Nguyễn Bảo Hà Lớp 8B - Trường THCS Hữu Hòa
Trang 2a, Sáng ra bờ suối, tối vào hang
Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng.
( Tức cảnh Pác Bó – Hồ Chí Minh )
b, Khi con tu hú gọi bầy
Lúa chiêm đang chín, trái cây ngọt dần
Vườn râm dậy tiếng ve ngân
Bắp rây vàng hạt, đầy sân nắng đào.
( Khi con tu hú - Tố Hữu )
(?) Trong ba từ bắp, bẹ và ngô, từ nào đư ợc sử dụng phổ biến trong toàn dân; từ nào chỉ đư ợc
Trang 3Ghi nhí 1:
chØ sö dông ë mét (hoÆc mét
Trang 4Bài tập nhanh:
(Thảo luận nhóm nhỏ – theo bàn)
Em hãy tìm các từ ngữ địa phương
mà em biết và nêu từ ngữ toàn
dân tương ứng.
Trang 5a, Nhưng đời nào tình thương yêu và lòng kính mến
mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm
đến… Mặc dầu non một năm ròng mẹ tôi không
gửi cho tôi lấy một lá thư, nhắn người thăm tôi lấy
một lời và gửi cho tôi lấy một đồng quà
Tôi cũng cười đáp lại cô tôi:
- Không! Cháu không muốn vào Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về.
(Trong lòng mẹ – Nguyên Hồng)
(?)Tại sao trong đoạn văn này, có chỗ tác giả dùng từ mẹ , có chỗ tác giả lại dùng từ mợ ?
(?) Trước cách mạng tháng Tám 1945, trong tầng lớp xã hội nào ở nước ta, mẹ đư ợc gọi bằng mợ, cha đư ợc gọi bằng cậu?
Trang 6b,
- Chán quá, hôm nay mình phải nhận con ngỗng cho bài tập làm văn
- Trúng tủ , hắn nghiễm nhiên đạt điểm cao nhất lớp.
(?) Các từ ngỗng , trúng tủ có nghĩa là gì ? (?) Tầng lớp xã hội nào thường dùng các từ ngữ này ?
Trang 7Ghi nhớ 2:
Khác với từ ngữ toàn dân,
trong một tầng lớp xã hội nhất
định.
Trang 8Bài tập nhanh:
(Thảo luận nhóm nhỏ – theo bàn)
Em hãy tìm một số từ ngữ của tầng lớp học sinh mà em biết và giải thích nghĩa của các từ ngữ
đó.
Trang 9(?) Trong những trường hợp giao tiếp sau đây, trường hợp nào nên dùng từ ngữ địa phương hoặc biệt ngữ xã hội, trường hợp nào không nên dùng từ ngữ địa phương hoặc biệt ngữ xã hội ?
a , Người nói chuyện với mình là người cùng địa phương
b, Người nói chuyện với mình là người ở địa phương khác.
c, Khi phát biểu ý kiến ở lớp.
d, Khi làm bài tập làm văn.
e, Người nói chuyện với mình là người không cùng tầng lớp trong xã hội.
g, Khi nói chuyện với người nước ngoài biết tiếng Việt
Trang 10a, Người nói chuyện với mình là người cùng địa phương
b, Người nói chuyện với mình là người ở địa phương khác.
c, Khi phát biểu ý kiến ở lớp.
d, Khi làm bài tập làm văn
e, Người nói chuyện với mình là người không cùng tầng lớp trong xã hội.
g, Khi nói chuyện với người nước ngoài biết tiếng Việt.
Nên dùng từ ngữ địa phương
Không nên dùng từ ngữ địa phương
Không nên dùng từ ngữ địa phương
Không nên dùng biệt ngữ xã hội
Không nên dùng từ ngữ địa phương
Không nên dùng từ ngữ địa phương
Trang 11a, Đồng chí mô nhớ nữa,
Kể chuyện Bình Trị Thiên,
Cho bầy tui nghe ví
- Bếp lửa rung rung đôi vai đồng chí
Thưa trong nớ hiện chừ vô cùng gian khổ, Đồng bào ta phải kháng chiến ra ri
(Nhớ – Hồng Nguyên)
Trang 12a, Đồng chí mô nhớ nữa
(nào, đâu)
Kể chuyện Bình Trị Thiên,
Cho bầy tui nghe ví
(chúng tôi) (với)
- Bếp lửa rung rung đôi vai đồng chí
Thưa trong nớ hiện chừ vô cùng gian khổ,
( ấy, đó, đấy), (bây giờ)
Đồng bào ta phải kháng chiến ra ri
(như thế này)
Trang 13- Cá nó để ở dằm thượng áo ba đờ suy, khó mõi lắm.
Trang 14-Cá nó để ở dằm thượng áo ba đờ (ví tiền) (túi áo trên)
suy, khó mõi lắm.
(lấy cắp)
Trang 15Ghi nhớ 3:
* Việc sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội phải phù hợp với tình huống giao tiếp Trong thơ văn, tác giả có thể sử dụng một số từ ngữ
thuộc hai lớp từ này để tô đậm màu sắc địa phương , màu sắc tầng lớp xã hội của ngôn ngữ, tính cách nhân vật.
* Muốn tránh lạm dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội, cần tìm hiểu các từ ngữ toàn dân có nghĩa tương ứng để sử dụng khi cần thiết.
Trang 16Bài tập: Hãy chọn những từ ngữ địa phương điền vào chỗ trống sao cho thích hợp: , , cô, ấy, , ngô
- Đằng…… vợ chưa?
- Đằng nớ?
Tớ còn chờ độc lập
Cả lũ cười vang bên ruộng … Nhìn … thôn nữ cuối nương dâu
nớ bắp o
(Nhớ – Hồng Nguyên)
Trang 17Hướng dẫn về nhà:
- Học thuộc phần ghi nhớ.
- Đọc phần đọc thêm.
- Chuẩn bị bài: Trợ từ, thán từ