So¹n ngµy 7/9/2005 TiÕt 2: V¨n b¶n mÑ t«i A.Môc tiªu bµi häc : nh ë tiÕt 1 B.ChuÈn bÞ: -Bài soạn, các tài liệu tham khảo liên quan đến bài giảng -Phiếu học tập,bức tranh về người mẹ C.C[r]
Trang 1Năm học 2005 –2006 Phân phối chương trình môn Ngữ Văn 7
Cả năm 35 tuần =140 tiết Học kì I:18 tuần x tiết /tuần =72tiết Học kì II:17 tuần x 4tiết/tuần =68 tiết
Tuần Bài Tiết
N
1 2 3 4
Cổng trường mở ra
Mẹ tôi
Từ ghép Liên kết trong văn bản
5,6 7 8
Cuộc chia tay của những con búp bê
Bố cục trong văn bản Mạch lạc trong văn bản
III Bài 3
9 10
11 12
Ca dao dân ca:Những câu hát về tình cảm gia đình
Những câu hát về tình yêu quê hương đất nước con người
Từ láy Quá trình tạo lập văn bản(Viết bài tập làm văn số 1 ở nhà)
IV Bài 4
13 14 15 16
Câu hát than thân Nhữnh câu hát châm biếm
Đại từ Luyện tập tạo lập văn bản
17 18 19 20
Sông núi nước Nam.Phò giá về kinh
Từ Hán Việt Trả bài tập làm văn số 1 Tìm hiểu chung về văn biểu cảm
VI Bài 6
21
22 23 24
Côn sơn ca.Buổi chiều đứng ở phủ thiên trường trông ra
Từ Hán Việt (tiếp)
Đặc điểm văn bản biểu cảm
Đề văn biẻu cảm và cách làm bài văn biểu cảm
VII Bài 7
25,26 27 28
Sau phút chia ly.Bánh trôi nước(Tự học) Quan hệ từ
Luyện tập cách làm văn bản biểu cảm
Trang 2VIII Bài 8
29 30 31,32
Qua đèo ngang Bạn đến chơi nhà Làm bài viết tập làm văn số 2 tại lớp
I X Bài 9
33 34 35 36
Chữa lổi về quan hệ từ
Xa ngắm thác núi lư
Từ đông nghĩa Cách lập ý của bài văn biểu cảm
37 38 39 40
Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh Ngẫu nhiên biết nhân buổi mopứi về quê
Từ trái nghĩa Luyện nói:Văn biểu cảm về sự vật con người
XI Bài 11
41 42 43 44
Bài ca nhà tranh bị gió thu phá
Kiểm tra văn
Từ đồng âm Các yếu tự sự ,miêu tả trong văn biểu cảm
XII Bài 12
45 46 47 48
Cảnh khuya,Rằm tháng giêng Kiểm tra tiếng việt
Trả bài tập làm văn số 2 Thành ngữ
XIII Bài 13
49 50 51,52
Trả bài kiểm tra văn tiếng việt Cách làm bài văn biểu cảm…
Viết bài tập làm văn số3 tại lớp
XIV Bài 14
53,54 55 56
Tiếng gà trưa
Điệp ngữ
Luyện nói:Phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm văn học
XV Bài 15
57 58 59,60
Một thứ quà của lúa non cốm Chơi chữ
Làm thơ lục bát
XVI Bài 16
61 62 63 64
Chuẩn mực sử dụng từ
Ôn tập văn bản biểu cảm Sài gòn tôi yêu
Mùa xuân của tôi
XVII Bài 17 65
66 67,68
Luyện tập sử dụng từ Trả bài tập làm văn số 3
Ô tập tác phẩm trữ tình
XVIII Bài 18
69 70 71,72
Ôn tập tiếng việt Chương trình địa phương (Phần tiếng việt) Kiểm tra học kì I
Trang 3Soạn ngày 03/09/2005
Bài 1: tuần 1.
Tiết 1:Văn bản cổmg trường mở ra
Lí Lan
A:Mục tiêu bài học:
Giúp HS
-Cảm nhận và hiểu được tình cảm thiêng liêng,đẹp đẽ của mẹ đối với con cái -Thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mổi con người
B:Chuẩn bị:
-SGK,SGV Ngữ Văn 7
-Giáo án,Tranh ảnh về ngày khai trường
-Tham khảo phần khái niệm văn bản nhật dụng đã học ở lớp 6
C:Các hoạt động dạy học
I/Giới thiệu bài:
-Giáo viên có thể nêu câu hỏi gợi ý
Từ lớp 1 đến lớp 7 em đã được dự bảy lần khai trường,ngày khai trường lần nào làm em đáng nhớ nhất? Hãy kể lại cho cả lớp nghe về kỉ niệm đó của em -HS có nhiều suy nghĩ khác nhau-có nhiều cách trả lời
-GV: Hôm nay học văn bản này chúng ta sẽ hiểu được trong đêm trước ngày khai trường để vào học lớp 1 của con những người mẹ đã làm gì và nghĩ như thế nào?
II/Bài mới: 1.Đọc hiểu chú thích
GV đọc mẫu một lần sau đó gọi HS đọc lại.Chú ý uốn nắn những chổ HS đọc chưa đúng giọng chưa chuẩn xác
-Có những từ nào trong bài em chưa hiểu
-GV hệ thống lên bảng và hướng dẩn HS tìm hiểu
Em hảy nêu tóm tắt nội dung chính
của văn bản?
Văn bản cổng trường mở ra viết về
nội dung gì?
a)Miêu tả quang cảnh ngày khai
trường
b)Bàn về vai trò của nhà trường trong
việc giáo dục thế hệ trẻ
c)Kể về tâm trạng của chú bé trong
ngày đầu tiên đến trường?
d)Tái hiện lại những tâm tư tình
cảm của người mẹ trong đêm trước
=>Bài văn viết về tâm trạng của người mẹ trong đêm không ngủ trước ngày khai trường vào lớp một của con
GV phát phiếu học tập để học sinh làm
Trang 4ngày khai trường vào lớp một của
con
Đêm trước ngày khai trường tâm
trạng của người mẹ ntn?
Tâm trạng của người con ra sao?
Hai tâm trạng đó được thể hiện qua
những chi tiết nào? Em có nhận xét
gì về tâm trạng của mẹ và con?
Theo em tại sao bà mẹ lại không ngủ
được?
?Hai nguyên nhân trên khiến người
mẹ không ngủ được theo em nguyên
nhân nào là chính?
Vì hai lí do đó hay còn nhiều lí do
nào khác nữa?
Có phải bà mẹ đang tâm sự trực tiếp
với con không?
GV:Người mẹ nhìn con ngủ,như tâm
sự với con nhưng thực ra đang tâm sự
với chính mình
Qua sự phân tích trên em thấy đây là
người mẹ ntn?
Câu văn nào trong bài nói lên vai trò
của người mẹ đối với con ?
Câu văn nào sau đây thể hiện rõ nhất
tầm quan trọng to lớn của nhà trường
đối với thế hệ trẻ ?
a)Mẹ nghe nói ở nhật,ngày khai
trường là ngày lễ của toàn xã hội
Người lớn nghĩ việc để đưa trẻ con
đén trường,đường phố được dọnk
quang đảng và không khí tươi vui
b)Tất cả quan chức nhà nước vào
buổi sáng ngày khai trường đều chia
nhau đến dự lể khai giảng ở khắp các
trườnh học lớn nhỏ
c)Các quan chức không chỉ ngồi
trên hàng ghế danh dự mà nhân dịp
này còn xem xét môi trường gặp gỡ
ban giám hiệu ,thầy cô giáo và phụ
=>Mẹ thao thức không ngủ,suy nghĩ triền miên
-HS trả lời:
=>Hai tâm trạng khác nhau hoàn toàn mẹ thì lo lắng con thì vô tư thanh thản
=>Phần thì lo chuẩn bị cho con,phần thì vì tuổi thơ áo trắng của mình sống lại
SH thảo luận nhóm
=>Người mẹ không trực tiếp nói vơi con mà đang nói với chính mình
HS nghe
=>Hết lòng vì con lo lắng cho quan tâm đến con từng li từng tí
GV cho HS đọc đoạn văn còn lại: (Ai cũng… đến sau này)
HS trã lời :
=>GV phát phiếu học tập HS làm bài tập trắc nghiệm
HS có thể trả lời theo cách hiểu của mình
Trang 5huynh học sinh….
d)Thế giới này là của con,bước qua
cánh cổng trường là một thế giới kì
diệu sẽ mở ra
Em hiểu thế giới kì diệu đó là gì?
Qua đây em rút ra dược bài học gì
sâu sắc nhất khi nghĩ về người mẹ
của mình ?
HS trả lời
=>Nhà trường đã mang lại cho em những gì về tri thức,tình cảm, đạo
đức tình bạn tình thầy trò
Ghi nhớ: SGK
=>Bài văn giúp ta hiểu thêm tấm lòng thương yêu,tình cảm sâu nặng của mẹ đối với người con và vai trò
to lớn của nhà trường đối với con người
D.Hướng dẫn học ở nhà:
Về nhà học bài cũ-Làm bài tập phần luyện tập
Xem và chuẩn bị trước văn bản “Mẹ tôi”
Soạn ngày 7/9/2005 Tiết 2: Văn bản mẹ tôi
A.Mục tiêu bài học :( như ở tiết 1)
B.Chuẩn bị:
-Bài soạn, các tài liệu tham khảo liên quan đến bài giảng
-Phiếu học tập,bức tranh về người mẹ
C.Các hoạt động dạy học
Hoạt động 1:Bài cũ:Bài học sâu sắc nhất mà em rút ra được từ văn bản”Cổng trường mở ra là gì”
GV gọi hai HS trả lời-nhận xét cho điểm
Sau khi HS trả lời GV nêu vấn đề vào bài mới.Trong cuộc của mổi chúng ta người mẹ có một ví trí và ý nghĩa hết sức lớn lao,thiêng liêng và cao cả nhưng không phải khi nào ta cũng ý thức hết được điều đó,chỉ đến khi mắc những lỗi lầm ta mới nhận ra tất cả.Bài văn sẽ cho ta thấy rõ được điều đó
Hoạt động 2:Bài mới:
I/Đọc hiểu chú thích
Giáo viên hướng dẫn HS khi đọc cần chú ý được những tâm tư và tình cảm buồn khổ của người cha trước lỗi lầm của người con
Trang 6GV chú ý sữa chữa uốn nắn HS những chổ đọc sai ,chưa chuẩn xác
II/Hiểu văn bản
Trong các phương thức sau đây đâu
là phương thức biểu đạt chính được
dùng để tạo lập văn bản Mẹ tôi
a)Kể chuyện người mẹ
b)Kể chuyện người con
c)Biểu hện tâm trạng của cha
Nhân vật chính trong truyện là ai?
Vì sao lại có thể xác định thế?
Trong tâm trạng người cha có hình
ảnh người mẹ:Những lời nhắn nhủ
dành cho con
Thái độ dứt khoát của cha trước lổi
lầm của con
Em hãy xác định các nội dung đó
trên văn bản?
Em xúc động nhất khi đọc đoạn văn
nào? vì sao?
Hình ảnh mẹ của En –ri-cô có hiện
qua các chi tiết nào trong văn bản
không?
Em cảm nhận phẩm chất cao quý nào
sáng lên từ những chi tiết đó
Phẩm chất đó được biểu hiện ntn ở
người mẹ của em?
Trong những lời nói sau đây của cha
En- ri -cô(Sự hỗn láo của con như
một nhát dao đâm vào tim bố vậy)
Trong đời con có thể trãi qua những
ngày buồn thảm nhất ,ngày buồn
thảm nhất có lẽ là ngày con mất mẹ
Em đọc được cảm xúc nàotừ người
cha qua những câu nói trên?
Nhát dao hỗn láo của con đã đâm vào
=>Biểu hiện tâm trạng của người cha là phương thức biể đạt chính của văn bản” Mẹ tôi”
=>Người cha
=>Vì hầu hết lời nói trong bài là lời tâm tình của người cha
=> -Từ đầu đến sẽ là ngày con mất
mẹ -Tiếp đến chà đạp lên tình yêu thương đó
-Phần còn lại
HS tự xác định
1)Hình ảnh người mẹ
=>Thức suốt đêm… có thể mất con….sẵn sàng bỏ hêt một năm hạnh phúc để cứu sống con
=>Dành hết tình thương cho con, quên mình vì con
Hs tự liên hệ
=>Hết sức đau lòng trước sự vô lễ của đứa con hư
Hết sức yêu quý thương cảm tới mẹ của En- ri –cô
=>Vì cha yêu quý mẹ và cũng vô cùng yêu quý con
Cha đã thất vọng vì con hư phản lại tình yêu thương của cha mẹ
=>Càng làm đau trái tim người mẹ
Trang 7trái tim yêu thương của cha nhưng
theo em nhát dao ấy có đâm vào trái
tim của người mẹ không?
Nếu bạn em là En- ri-cô em sẽ nói
với bạn về việc này?
Theo em mẹ của En-ri-cô là người
ntn
Hãy quan sát đoạn 2 đoạn văn đâu
:đây là những lời khuyên sâu sắc đối
con mình
Lẽ ra hình ảnh dịu dàng và hiền hậu
của mẹ sẽ làm tâm hồn con ấm áp
hạnh phúc nhưng vì sao cha lại nói
với En-ni-cô.hình ảnh dịu dàng và
hiền hậu của mẹ sẽ làm tâm hồn con
như bị khổ hình
Em hiểu thế nào về tình cảm thiêng
liêng trong lời nhắn nhủ sau đây của
người cha’’Con hãy nhớ rằng tình
yêu thương kính trọng là tình cảm
thiêng liêng hơn cả’’
Em hiểu thế nào về cụm từ “Xấu hổ
và nhục nhả”trong lời khuyên sau
đây c ủa cha:Thật đáng xấu hổ và
nhục nhả cho kẻ nào chà đạp lên tình
yêu thương đó
Qua đây cho ta thấy cha của En-ri-cô
là người ntn?
Em chú ý đến những lời lẽ nào nhất
của người cha trong đoạn cuối
HS tựi bộc lộ
HS trả lời
HS thảo luận
=>Cha thất vọng vì con Trái tim của người mẹ chỉ có chổ cho tình yêu thương con nếnẽ đau gấp bội phần
HS trả lời
2.Những lời nhắn nhủ của người cha
=>Dù có khôn lớn khoẻ mạnh đi chăng nỡa….Lương tâm con sẽ không một chút yên tĩnh
Con hãy nghớ rằng… Tình yêu đó
=>Vì những đứa con hư đốn không thể xứng đáng với hình ảnh dịu dàng hiền hậu của mẹ
Cha muốn cảnh tĩnh tới những đứa con bội bạc với cha mẹ
=>Tình cảm tốt đẹp đáng tôn thờ là tình cảm thiêng liêng nhất của cha
mẹ dành cho con Trong những tình cảm cao quý tình yêu thương cha mẹ là thiêng liêng hơn cả
=>Làm việc xấu tự thấy hổ thẹn Rấtg đáng hổ thẹn là chà đạp lên tình yêu thương của cha mẹ sẽ bị người khác coi thường và lên án
=>Là người nghiêm khắc ,yêu quý gia đình chămlo cho vợ con
3.Thái độ của cha trước lổi lầm của con
=>Không bao giờ con cái được nói thô lỗ với cha mẹ
Con phãi xin lổi mẹ Con xin mẹ hôn con Thà rằng bố không có con còn hơn
Trang 8Trong những lời nói đó,dọng diệu
của người cha có gì đặc biệt
Em hiểu ntn về lời khuyên của người
cha “Con phải xin lổi mẹ”(ở đây
không phải vì sợ bố mà là sự thành
khẩn trong lòng )?
Em hiểu gì khi người cha nói:”Bố
rất yêu con….bội bạc”
Em có đồng tình với thái độ đó của
người cha không vì sao?
Theo em vì sao En –ri- cô xúc động
vô cùng khi đọc thư bố
Tại người cha của En -ri -cô viết thư
cho con khi con mình phạm lổi
a)Vì ở xa co nên phải viết thư
b)Vì dận con quá không muốn nhìn
mặt con nên không nói trực tuếp
c)Vì sợ nói trực tiếp sẽ xúc phạm đến
con
d)Vì qua bức thư người cha sẽ nói
được đầy đủ sâu sắc hơn và người
con sẽ cảm hiêủ điều cha nói được
thấn thía hơn
Câu văn nào không trợc tiếp bày tỏ
thái độ của người cha đối với En -
ri –cô
Từ văn bản này em cảm nhận được
tình cảm sâu sắc nào từ người bố?
Theo em có gì độc đáo trong cách thể
hiện văn bản này
Tác dụng của cách thể hiện này?
Em biết những câu ca dao hay bài hát
nào ngợi ca tấm lòng mẹ dành cho
con cái ,con cái dành cho cha mẹ
thấy con bội bạc với mẹ
=>Vừa dứt khoát vừa ra lệnh vừa mềm mại như khuyên nhủ
=>Người cha muốn con thành thật con xin lỗi mẹ vì nhận ra lỗi lầm của mình
=>Người cha hết lòng thương yêu con và con là người yêu sự tử tế căm rét sự hỗn láo bội bạc,người có tính cách yêu ghét rõ ràng
=>HS suy nghĩ trả lời
=>Thư bố gợi nhớ mẹ hiền -Thái độ dứt khoát quyết liệt của bố tình cảm chân thành
En –ri- cô cảm thấy xấu hổ
HS thảo luận nhóm
4/ í nghĩa:
=>Tình cảm cha mẹ dành cho con cái và tình cảm của con cái dành cho cha mẹ
Dùng hình thức viết thư
=>Người viết có cơ hội bày tỏ trực tiếp cảm xúc và thái độ một cách chân thành
HS trình bày Nếu có thể hát một bài hát về mẹ
Trang 9D.Hướng dẫn học ở nhà.
-Học thuộc phần ghi nhớ-Ôn bài cũ
-Làm bài tập phần luyện tập-Xem và chuẩn bị trước bài mới”Từ ghép”
Soạn ngày :7/9/2005
Tiết 3 : Từ ghép
A Mục tiêu cần đạt :
Giúp HS :
-Nắm được cấu tạo của hai loại từ ghép ;từ ghép chính phụ và từ ghép đảng lập
-Hiểu được nghĩa của các loại từ ghép
B Phương tiện dạy học :
SGK, SGV Ngữ văn 7 tập I
-Bài soạn ,bảng phụ
C Các hoạt động dạy học :
Hoạt động 1:Bài củ :
-Ôn lại kiến thức đả học ở lớp 6 về khái niệm từ ghép?Nêu ví dụ
(Gọi HS trả lời GV NHận xét cho điểm vào bài mới luôn
Hoạt động 2: Bài mới
HS chú ý VD SGK và trả lời các câu
hỏi:
Chú ý các từ bà ngoại và thơm phức
?Tiếng nào trong từ trên là tiếng
chính,tiếng nào là tiếng phụ?
?Em có nhận xét gì về trật tự các
tiếng trong từ ấy?
?Các tiếng trong hai từ ghép quân
áo,trầm bổng ở những VD sau có
phân ra tiéng chính tiếng phụ
không?
?Các tiếng đứng sau có bổ nghĩa cho
tiếng đứng trước không?
I/ Các loại từ ghép ;
GV treo bảng phụ:
=>Bà ngoại=>Bà tiếng chính Ngoại tiếng phụ
=>Thơm phức :Thơm=> chính Phức => phụ
=>Tiếng chính đứng trước ,tiếng phụ
đứng sau
=>GV treo bảng phụ -Quần áo =>Chỉ quần và áo nói chung
-Trầm bổng (Âm thanh )lúc trầm lúc bổng nghe rất êm tai
=>Trong các từ ghép này không phân
ra tiếng chính,tiếng phụ,các tiếng bình đẳng với nhau về mặt ngữ pháp :
Trang 10Nghĩa của các từ ghép này nhưm thế
nào ?
Qua sự phân tích trên em hãy cho
biết có mấy loại từ ghép?
Nghĩa của từ bà ngoại so sánh với
nghĩa của từ bà ,nghĩa của từ thơm
phức với từ thơm?
?Nghĩa của từ ghép chính phụ như
thế nào ?
?So sánh nghĩa của từ quần áo với
nghĩa của mổi tiếng quần áo,nghĩa
của từ trầm bổng với nghĩa của từ
tiếng trầm bổng
Em thấy có gì khác nhau?
Nghĩa của từ ghép đẳng lập?
=>Có nghĩa khái quát hơn nghĩa các tiếng tạo nên nó:
=>Có hai loại từ ghép-Từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập
Ghi nhớ:SGK
II/ Nghĩa của từ ghép:
=>Bà ngoại :Người đàn bà sinh ra mẹ
Bà chỉ người phụ nữ nói chung (Nhiều tuổi)
-Thơm ,chỉ mùi thơm nói chung -Thơm phức chỉ một mùi thơm của cái gì đó có mức độ mạnh hơn
=>Từ ghép chính phụ có tính chất phân nghĩa
=>Nghĩa của từ ghép chính phụ hẹp hơn nghĩa của tiếng chính
(GV đã phân tích ở phần I)
=>Nó có tính chất hợp nghĩa -Nghĩa của tư ghép đẳng lập khái quát hơn nghĩa các tiếng tạo nên nó :
III/ Luyện tập :
Bài tập 1:Gv treo bảng phụ HS lên điền vào
Bài tập 2:GV treo bảng phụ HS lên điền vào :
Bài tập 3:
GV hướng dẫn HS làm
Hoạt động 3:
D Hướng dẫn HS học ở nhà
Về nhà đọc phần ghi nhớ 1 và 2
Làm các bài tập còn lại
Soạn trước bài:Liên kết câu trong văn bản"
Soạn ngày :8/09 /2005
Tiết 4: Liên kết câu trong văn bản:
A.Mục tiêu bài học:
Làm cho HS thấy :
-Muốn đạt được mục đích giao tiếp thì văn bản nhất địng phải có tính liên kết,sự liên kết đó phải được thể hiện trên cả hai mặt,hình thức ngôn ngữ và nội dung ý nghĩa