Giáo án 4 cột môn Ngữ văn 8 - Tiết 1 đến tiết 16

Ngày soạn :7/9/2006 Tieát 5 TRONG LOØNG MEÏ I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: + Kiến thức : hiểu được tình cảnh đáng thương và nỗi đau tinh thần của nhân vật bé hồng, cảm nhận được tình yêu thương mã[r]

Trang 1

Ngày soạn : 28-8-2006

Tiết :1 TÔI ĐI HỌC Thanh Tịnh

I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

+ Kiến thức : Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” ở buổi tựu

trường đầu tiên trong đời

+ Kĩ năng : Đọc, phát hiện, phân tích, cảm nhận truyện ngắn có bố cục theo dòng hồi tưởng

+ Giáo dục : Yêu trường lớp, quí trọng tuổi học trò

II- CHUẨN BỊ : + Phương án : - Đồ dùng : Bảng phụ

- Phương pháp : Vấn đáp, bình giảng

+ Giáo viên : Tìm hiểu thêm về tác giả Thanh Tịnh

+ Học sinh :Soạn bài

III- TIẾN TRÌNH LÊN LỚP :

A-Oån định tổ chức : ( 1 phút ) Kiểm tra sỉ số- vệ sinh- việc chuẩn bị của HS

B-Kiểm tra bài cũ : ( 5 phút ) Kiểm tra vở sách của học sinh, giới thiệu chương trình NV8 C-Dạy bài mới :

* Giới thiệu : Trong cuộc đời mỗi con người, những kỉ niệm của tuổi học trò thường gây ấn tượng

khó quên, đặc biệt là buổi tựu trường đầu tiên Thanh Tịnh đã gieo vào lòng người đọc bao nỗi niềm bâng khuâng ,bao rung cảm trữ tình ấy qua truyện ngắn “ Tôi đi học’’

* Tổ chức các hoạt động của tiết dạy ::

CÁC HOẠT ĐỘNG

Thời

lượng Của thầy Của trò NỘI DUNG

5’ HĐ1 :Giới thiệu sơ lược về tác

giả, tác phẩm

Lưu ý thêm cho học sinh

Tên khai sinh:Trần Văn Ninh lên 6

tuổi_Trần Thanh Tịnh

-Sáng tác nhiều lĩnh vực.Truyện

ngắn,truyện dài,thơ,ca dao,bút

ký,văn học;thành công nhất là

truyện và thơ.

-Truyện ngắn của ông toát lên một

tình cảm êm dịu,trong trẻo,nhẹ

nhàng mà thấm sâu,vừa man mác

buồn thương,vừa ngọt ngào quyến

luyến

H: (K)Vì sao có thể nói đây là

một truyện ngắn đặc biệt

-Toàn bộ tác phẩm là những kỉ

niệm mơn man của buổi tựu trường

HĐ1 : Đọc và tóm tắt

phần :chú thích -1em đọc -1em tóm tắt -Góp ý bổ sung

-Không chứa đựng nhiều +Sự kiện

+Nhân vật +Những xung đột -Những kỉ niệm thông qua hồi tưởng của nhân

I-Tìm hiểu khái quát :

Trang 2

20

HĐ2 :Hướng dẫn học sinh đọc

và tìm hiểu chung

Giọng đều,trầm diễn tả tình

cảm,tâm trạng của một đứa trẻ lần

đầu đến lớp

-Đọc mẫu một đoạn

Nhận xét cách đọc của học sinh

H: (Y) Cho biết chủ đề của truyện

ngắn này?

H: (Tb) Tâm trạng và cảm xúc ấy

được diễn tả theo trình tự nào ?

H: (Tb) Dựa vào trình tự xác định

bố cục của truyện ?

HĐ3 : Hướng dẫn tìm hiểu chi

tiết cụ thể

Cho đến năm học này,các em đã

trải qua 8 lần khai giảng Cảm

giác của em trong lần tựu

trường,đặc biệt làcái tâm trạng

lần đầu tiên đến trường

H: ( K) Chính cái cảm giác ấy,tác

giả đã diễn tả tâm trạng của nhân

vật tôi trên đường cùng mẹ đến

trường qua những chi tiết nào?

-Hình ảnh so sánh

vật tôi `

HĐ2 : Đọc

2 em thay đọc -Lớp nhận xét -Tìm chủ đề

-Thời gian Từ hiện tại nhớ về dĩ vãng,quá khứ

(Thảo luận nhóm ) -4 Đoạn

-Từ đầu …tựu trường :Giới thiệu ngày tựu trường

-Tiếp …ngọn núi:Tâm trạng trên đường đến trường

-Tiếp …nào hết :Tâm trạng,cảm giác khi nhìn mọi vật xung quanh và nghe gọi tên mình

-Còn lại :Cảm giác về giờ học đầu tiên

HĐ3 : Phát hiện theo bố cục

Gọi một em nêu cảm giác tâm trạng của mình

Lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng

-Con đường quen thuộc ngày nào nay tự nhiên thấy lạ

-Tâm trạng :đúng đắn với bộ quần áo,cẩn trọng

-Chủ đề:Tâm trạng hồi hộp,cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên trong đời

-Trình tự :thời gian -Bố cục :4 đoạn

-Ngôi kể thứ nhất

II / Phân tích:

a/ Tâm trạng cảm giác của nhân vật tôi trên con đường đến trường:

-So sánh :Cảm giác …như mấy cành hoa…

-Trong sáng,hồn nhiên.Đẹp -Cảnh vật như xa lạ-con người cũng thay đổi –đi học -Trân trọng,yêu quí,bỡ ngỡ

 Tâm trạng,cảm giác hồi

Trang 3

H: (CL) Em thử hình dung tâm

trạng và cảm giác của nhân vật

tôi lúc này?

H: (K) Tại sao nhân vật tôi lại có

tâm trạng và cảm giác như vậy ?

-Liên hệ:Ngày công đầu tiên

cuảCu Tí

-Mổi sự kiện trong cuộc đời con

người là một bước ngoặt,một dấu

ấn,một kỉ niệm khó quên.Đó cũng

chính là tâm trạng của nhân vật

tôi,của tác giả và của chúng ta

H: (Tb)Những chi tiết nào cho

thấy tâm trạng ngỡ ngàng, cảm

giác mới lạ của nhân vật tôi?

Đó là cảm giác,tâm trạng rối

bời,lúng túng lo sợ những sự việc

sắp xảy ra

-Rời tay mẹ.

-Ngồi vào đâu?

-Ai dạy

-Học những gì

Đó cũng chính là cảm giác của

những ai lần đầu tiên đến lớp

H: (Tb)Thế rồi giờ học đầu tiên

đã đến, nhân vật tôi lại có cảm

giác như thế nào?

H: (CL) Cảm giác ấy có giống em

khi bước vào lớp không ?

Củng cố kết thúc tiết 1

nâng niu mấy quyển vở

Thảo luận -Ngày đầu tiên đến trường là sự thay đổi lớn trong đời người

Mọi sự vật như đổi thay như chính tâm trạng nhân vật tôi

Phát hiện Kết luận Cảm nhận +Đọc thầm đoạn 3 -Sân trường đông người

ai cũng ăn mặc đẹp sạch sẽ,gương mặt vui tươi

-Ngôi trường xinh xắn oai nghiêm-thấy mình nhỏ bé lo sợ

-Các bạn khác cũng như mình

-Hồi hộp chờ gọi tên

-Sợ vì sắp rời bàn tay dìuàu dắt của mẹ

Thảo luận

hộp mới mẻ,một sự thay đổi lớn trong cuộc đời

Vừa ngỡ ngàng vừa tự tin

D -DẶN DÒ – HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ(4’)

Phântích nét đặc sắc qua các phép so sánh

Chuẩn bị cho tiết 2.Phân tích phần còn lại

IV- RÚT KINH NGHIỆM- BỔ SUNG

Trang 4

Ngày soạn : 29/8/2006

Tiết 2 TÔI ĐI HỌC ( tt)

+ Kiến thức : Tiếp tục tìm hiểu tâm trạng, cảm giác của nhân vật tôi

Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ của tác giả

+ Kĩ năng : Rèn luyện kỹ năng phân tích truyện ngắn giàu chất thơ của tác giả

Tích hợp các biện pháp tu từ, văn miêu tả

+ Giáo dục : Yêu trường lớp bạn bè

Kính trọng,biết ơn thầy cô giáo

- Phương pháp :Phát vấn –bình giảng

+ Giáo viên :Tìm hiểu một vài truyện của Thanh Tịnh

B-Kiểm tra bài cũ : ( 5 phút )

 Câu hỏi : Cho biết cảm giác và tâm trạng của nhân vật tôi trên con đường đến trường?Vì sao có

tâm trạng đó ?

 Dự kiến trả lời : Theo kiến thức tiết 1

C-Dạy bài mới :

* Giới thiệu : Tiếp tục tìm hiểu văn bản( Theo MTCĐ)

* Tổ chức các hoạt động của tiết dạy :

Thời

10p

15

HĐ1 :Hướng dẫn tìm hiểu

tiếp theo

H: (K) Em có nhận xét gì về

thái độ cử chỉ của người

lớn.(ông đốc,thầy giáo, phụ

huynh ) đối với những em bé

lần đầu tiên đi học ?

H: (K) Qua đó, em có nhận xét

gì về người lớn đối với thế hệ

trẻ?

HĐ2 :Hướng dẫn tìm hiểu

nghệ thuật

H: (K-G) Tìm một số hình ảnh

so sánh hay trong truyện? Nêu

tác dụng

-Nhờ cách so sánh độc đáo mà

mọi cảm giác, ý nghĩ được

người đọc cảm nhận một cách

HĐ1 :

Đọc đoạn còn lại ) -PH:chuẩn bị chu đáo cho con , dìu dắt các con, trân trọng dự lễ khai giảng

-Ông đốc: Từ tốn, bao dung

Thảo luận : nêu cảm nghĩ của mình

HĐ2 :

- Thảo luận nhóm:

Tìm ra một số hình ảnh so sánh và phân tích

…Như mấy cành hoa tươi mỉm cười

…như một làn làn mây lướt nhẹ

III- Phân tích (tt) 2- Người lớn đối với những em bé lần đầu tiên

đi học

-Quan tâm với một tình cảm đặc biệt

 Một môi trường giáo dục ấm áp, là nguồn nuôi dưỡng các em trưởng thành

3- Những đặc sắc về nghệ thuật

Trang 5

5

cụ thể,rõ ràng-  Truyện ngắn

man mác chất thơ trong trẻo

H: ( K) Tác dụng của sự đặc

sắc này?

Chính nhờ các hình ảnh so sánh

này đã làm cho mạch cảm xúc

trở nên cụ thể, tăng chất trữ

tình, gợi cảm giác, cảm xúc Đó

chính là nét độc đáo của phép

so sánh

H: (K) Ngoài ra nét đặc sắc về

nghệ thuật còn biểu hiện như

thế nào nữa?

H: (Tb) Cho biết phương thức

biểu đạt của truyện ?

-Bên cạnh ấy:bố cục được phân

chia theo dòng hồi tưởng cảm

xúc của nhân vật theo trình tự

thời gian.

Chính sự kết hợp độc đáo mà

làm cho truyện ngắn này mang

đầy chất thơ

H: (CL) Sức cuốn hút của

truyện được tạo nên từ những

yếu tố nào ?

Bình luận thêm các yếu tố tạo

nên chất thơ trong truyện

HĐ3 : Hướng dẫn tổng kết

H: ( CL) Cảm nhận chung của

em về nội dung, nghệ thuật của

truyện ?

HĐ4 :Hướng dẫn luyện tập

Nêu câu hỏi

Gợi ý

-Về nhà đọcï lại : Cổng trường

mở ra và đối chiếu

trên ngọn núi

…như con chim con đứng bên bờ tổ

 Giàu chất gợi hình, làm tăng thêm tính trữ tình, ý nghĩ của nhân vật được cụ thể

-TS, MT, BC -Bố cục theo dòng hồi tưởng, theo thời gian

- Sự kết hợp giữa các phương thức biểu đạt :TS,MT.BC

Thảo luận nhóm:

_ Bản thân sự việc có trong mọi người

-Cảm nghĩ của nhân vật chân thật gần gũi

- Lời văn chân thành, tình cảm, trữ tình

- Các hình ảnh so sánh

HĐ3

- 1 em đọc ghi nhớ

HĐ4 :

- Sử dụng những hình ảnh

so sánh độc đáo

- Kết hợp giữaTS,MT,BC

-Bố cục theo dòng hồi tưởng

- Truyện có sức cuốn hút lớn

- Tình cảm trong trẻo, lời văn thiết tha êm dịu

III- Tổng kết

IV _ Luyện tập

Nêu những ấn tượng, cảm nghĩ của em trong buổi đến trường dự lễ khai giảng đầu tiên

+ Học bài, làm bài tập

+ Soạn bài :Trong lòng mẹ

Trang 6

CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT CỦA NGHĨA TỮ NGỮ

+ Tiết 3: Cấp độ khái quát của từ ngữ

Ngày soạn : 2/9/2006

Tiết 3

+ Kiến thức : hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa

từ ngữ

+ Kĩ năng : Phân biệt được các cấp độ khái quát về nghĩa từ ngữ

+ Giáo dục : Rèn luyện tư duy về nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng

- Phương pháp : Vấn đáp, qui nạp

+ Giáo viên :các` Vd lên bảng phụ

Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh

* Giới thiệu : Ở các lớp dưới chúng ta từng tìm hiểu về mối quan hệ đồng nghĩa và trái nghĩa của

từ ngữ, ở lớp 8 chúng ta tìm hiểu thêm về một mối quan hệ nữa, đó là quan hệ bao hàm> Nói đến quan hệ bao hàm tức là nói đến phạm vi khái quát nghĩa của từ ngữ Đó chính là nội dung của bài học hôm nay

Thời

20 HĐ1 :Hướng dẫn tìm hiểu

khái niệm

Bảng phụ: Sơ đồ vòng tròn

( Theo sách GV)

Hướng dẫn HS tìm hiểu theo

các câu hỏi SGK

H: (Tb) Xét mối quan hệ nghĩa

giữa các từ ngữ:

- Động vật với thú, chim, cá

- Thú so với voi, hươu

- Chim so với tu hú, sáo

…Thú so với động vật và voi,

hươu

HĐ1 :

Quan sát

Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của các từ ; thú, chim, cá

- Nghĩa từ thú rộng hơn…

- Nghĩa từ chim rộng hơn…

-Nghĩa của tữ cá rô hẹp hơn nghĩa của từ cá Động vật > Thú > Voi, hươu

I-Khái niệm

Nghĩa của một từ ngữ có thể rông hơn hoặc hẹp nghĩa của từ ngữ khác

- Rộng hơn: Khiphạm vi nghĩa của từ đó bao hàm phạm vi nghĩa của các từ ngữ khác

- Hẹp hơn : Khi phạm vi nghĩa của nó được bao hàm trong phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác

-Một từ có nghĩa rộng đối

Trang 7

H: (K) Thử tìm một từ có nghĩa

rộng hơn nghĩa từ này nhưng

đồng thời có nghĩa rộng hơn từ

kia

HĐ2 :Hướng dẫn luyện tập

Hướng dẫn lập sơ đồ theo mẫu

SGK hoặc sơ đồ vòng tròn như

tìm hiểu

H: (Tb) Từ ngữ nào có nghĩa

rộng hơn so với nghĩa của các

từ ngữ ở các nhóm từ sgk ?

Bài tập 3 cách tiến hành như

bài tập 2 nhưng tìm từ có nghĩa

ngược lại

H: (Tb) Trong các nhóm từ, chỉ

ra những từ có nghĩa không

thuộc phạm vi của nhóm ?

L: 1 HS đọc đoạn văn BT5

Tìm 3 tữ cùng thuộc một phạm

vi nghĩa

L: 1 em đọc lại phần ghi nhớ

Từ >Từ phức > Từ ghép

HĐ2 :

- các nhóm lập trên bảng phụ

a-Chất đốt b-Nghệ thuật c-Thức ăn d- Nhìn e- Đánh Tìm, góp ý, thống nhất đáp án

a- Thuốc lào b-Thủ quĩ c- Bút điện d-Hoa tai

- 1 Em đọc thảo luận:

Khóc, nức nở, sụt sùi

với những từ ngữ này nhưng đồng thời có nghĩa hẹp hơn đối với một từ ngữ khác

II- Luyện tập

1-Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

2- Tìm từ ngữ có ngjhĩa rộng hơn

3- Tìm các từ có nghĩa được bao hàm…

4- Những từ ngữ không thuộc phạm vi nghĩa của nhóm

+ Soạn bài : trường từ vựng

+ Tiết 4: tính thống nhất về chủ đề của văn bản

Trang 8

TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN

Ngày soạn : 6/9/2006

Tiết 4

+ Kiến thức : nắm được văn bản phải có chủ đề và tính thống nhất về chủ đề của văn bản

+ Kĩ năng : Bước đầu biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề Biết cách duy trì đối

tượng trình bày, lựa chọn sắp xếp các phần sao cho văn bản tập trung nêu bật ý kiến, cảm xúc của mình

+ Giáo dục : Thích tìm hiểu văn chương

- Phương pháp : Vấn đáp, qui nạp

+ Giáo viên :Làm bảng phụ, bài tập trắc nghiệm

Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh

* Giới thiệu : Tính thống nhất về chủ đề của văn bản là một trong những đặc trưng quan trọng trong quá trình tạo lập văn bản, nó phân biệt được văn bản với chuỗi câu hỗn độn, bất thường về nghĩa Đặc trưng này gắn kết với tính mạch lạc, tính liên kết văn bản Vì vậy muốn văn bản mạch lạc và có tính liên kết thì nó phải đảm bảo tính thống nhất về chủ đề

Thời

10 HĐ1 :Hướng dẫn tìm hiểu

khái niệm chủ đề

Bảng phụ:

H: (Y) Chủ đề truyện Tôi đi

học thể hiện ở câu nào ?

A- hằng năm cứ vào cuối thu…

B-Tôi quên thế nào được…

C-Buổi mai hôm ấy…

D- Hôm nay tôi đi học

H: (Tb) Vì sao em lại chọn B ?

H: (Y) Hãy nhắc lại chủ đề của

văn bản Tôi đi học ?

H: Từ đó em hiểu thế nào là

HĐ1 :

- Đọc văn bản : Tôi đi học

Giải bài tập ở bảng phụ Chọn B

Tác giả nhớ lại kỉ niệm sâu sắc và những ấn tượng trong ngày đầu tiên đi học

Hồi tưởng về ngày đầu tiên đi học để bộc lộ cảm xúc của mình về một kỉ niệm thuở tiếu thời

Là vấn đề chủ chốt, những ý

1- Chủ đề của văn bản

Là đối tượng và vấn đề

Trang 9

15

chủ đề ?

HĐ2 : Hướng dẫn tìm hiểu tính

thống nhất về chủ đề của văn

bản

H: căn cứ vào đâu em biết văn

bản Tôi đi học nói lên kỉ niệm

của tác giả về buổi tựu trường

đầu tiên ?

Gợi ý :

- Nhan đề

- Các từ ngữ

- Các câu

H: (K) Để tô đậm cảm giác

trong sáng của nhân vật tôi

trong ngày đầu tiên đi học tác

giả đã sử dụng từ ngữ và chi

tiết nghệ thuật nào ?

H: (Tb) Như vậy ta thấy văn

bản tôi đi học có tính thống

nhất về chủ đề Vậy thế nào là

tính thống nhất về chủ đề của

văn bản ?

H: (K) Những cơ sở nào biểu

hiện chủ đề văn bản tôi đi học

?

HĐ 3: Hướng dẫn luyện tập

L: 1 HS đọc văn bản

H: (Tb) Tính thống nhất chủ đề

của văn bản này được thể hiện

qua vấn đề nào ?

kiến, những cảm xúc của tác giả được thể hiện một cách nhất quán trong văn bản

HĐ2 :

- Nhan đề có ý nghĩa rõ ràng,

ta hiểu ngay đến chuyện đi học -các từ ngữ : Buổi tựu trường<

đến trường, đi học, hai quyển vở mới…

Các câu :Hôm nay, tôi đi học

Hằng năm….Tôi quên thế nào được…

- Khác lạ, mới mẻ -Đã được đi học thật sự -Lo sợ vẩn vơ

- Ngỡ ngàng lúng túng -Bâng khuâng khi xa mẹ ( Tìm các câu, từ ngữ ứng với những cảm giác trên )

Là sự nhất quán về ý đồ, ý kiến, cảm xúc của tác giả được thể hiện trong văn bản

Nhan đề Câu,từ Cảm xúc

HĐ3 :

- 1 Em đọc Toàn văn bản tập trung thể hiện sự gắn bó và tình cảm yêu thương của người dân sông Thao với rừng cọ quê hương

chính mà văn bản biểu đạt

2-Tính thống nhất về chủ đề của văn bản

Văn bản có tính thống nhất về chủ đề khi chỉ biểu đạt chủ đề đã xác định, không

xa rời hay lạc sang chủ đề khác

-Để viết hoặc hiểu một văn bản, cần xác định chủ đề được thể hiện ở nhan đề, đề mục, trong quan hệ giữa các phần của văn bản và các từ ngữ then chốt thường lặp đi lặp lại

III- Luyện tập :

1-Phân tích tính thống nhất về chủ đề của văn bản: Rừng cọ quê tôi

Trang 10

- Nhan đề

- Miêu tả

-Bộc lộ cảm xúc

- Các ý sắp xếp như thế nào ?

H: (Y) Ý nào làm cho bài viết

lạc đề

Hướng dẫn học sinh thảo luận

bài tập 3

L: Hs đọc phần ghi nhớ SGK

mình

Thảo luận nhóm bài tập 2 Nên bỏ 2 ý b và d

Thảo luận bài tập 3

- lạc chủ đề c,g

- thiếu tập trung do diễn đạt:

b,e Viết lại câu b: Con đường quen thuộc mọi ngày dường như trở nên mới lạ !

1 em đọc

2-xác định những câu lạc đề

3-Bổ sung, lựa chọn, điều chỉnh các ý sát với yêu cầu của đề bài

D -DẶN DÒ – HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ ( 4’)

+ Soạn bài :Bố cục của văn bản

+ Tiết 5 : trong lòng mẹ

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	177,51 KB