Gióp h/s: Qua ®o¹n trÝch gÝup h/s kh¸m ph¸ nh÷ng nÐt c¬ b¶n trong nghÖ thuËt truyÖn ng¾n của nhà văn Mĩ O Hen-ri, rung động trước cái hay, cái đẹp và lòng thông cảm của tác giả đối với n[r]
Trang 1Ngày soạn: 12/ 10/ 2008
Tuần: 8
Tiết: 29 - 30
bài 8: văn bản:
chiếc lá cuối cùng
(trích)
O Hen-ri
a mục tiêu.
Giúp h/s:
Qua đoạn trích gíup h/s khám phá những nét cơ bản trong nghệ thuật truyện ngắn của nhà văn Mĩ O Hen-ri, rung động trước cái hay, cái đẹp và lòng thông cảm của tác giả
đối với những nỗi bất hạnh của người nghèo
b chuẩn bị.
- GV: Giáo án, tư liệu về nhà văn O Hen-ri
- HS: Đọc chú thích, trả lời các câu hỏi trong SGK
c lên lớp.
I ổn định tổ chức
II Kiểm tra bài cũ
- HS 1: Cảm nghĩ của em về hai nhân vật Đôn-ki-hô-tê và Xan-chô Pan-xa trong
đoạn trích: ''Đánh nhau với cối xay gió'' Qua đó em hiểu gì về nhà văn Xéc - van- tet?
- HS 2: Nhận xét nào nói đầy đủ nhất tính cách của Đôn-ki-hô-tê được thể hiện trong đoạn trích: ''Đánh nhau với cối xay gió''
A Là một người có nhiều điểm tốt đẹp
B Là một người có hành động nực cười
C Là một người hết sức điên rồ cả trong ước muốn lẫn hành động
III Bài mới
1 Giới thiệu bài
Tình cảm tương thân tương ái của con người luôn là một tình cảm đẹp và là mạch cảm hứng bất tận của thơ văn Chính những tình cảm cao đẹp ấy đã giúp con người có
được nghị lực và niềm tin để vượt qua mọi khó khăn thử thách trong cuộc sống Điều đó
được thể hiện qua truyện ngắn ''Chiếc lá cuối cùng''
2 Tiến trình bài dạy
Thời
Hoạt động 1: Hướng dẫn
h/s đọc và tìm hiểu chú
thích
- GV nêu yêu cầu đọc:
giọng nhẹ nhàng, biểu cảm,
chú ý lời đối thoại nhân vật
- GV đọc mẫu Gọi h/s đọc
I Đọc, chú thích
1 Đọc
Trang 2và nhận xét?
? Cho h/s hỏi - đáp chú
thích: 1, 4, 8?
? Nêu những nét hiểu biết
của em về tác giả?
? Nêu vị trí của đoạn trích?
- Hs đọc HS khác nhận xét
- Hs hỏi - đáp chú thích
- Là nhà văn Mĩ chuyên viết truyện ngắn
- Thể hiện tinh thần nhân đạo cao cả, tinh yêu thương người nghèo khổ
- Nằm ở phần cuối của truyện
2 Chú thích
- Tác giả :
- Tác phẩm:
Hoạt động 2: Hướng dẫn
h/s tìm hiểu văn bản
? Đoạn trích có mấy nhân
vật? Nhân vật nào là nhân
vật chính?
? Theo dõi phần đầu văn bản
cho biết Giônxi, Xiu, cụ
Bơmen được giới thiệu là
người ntn? có những suy
nghĩ gì ?
? Giônxi có tâm trạng ntn
khi nhìn những chiếc lá?
? Qua đó em thấy Giônxi là
người ntn?
? Trước những suy nghĩ kỳ
quặc lạ lùng của Giônxi,
Xiu đã nói ntn? Tìm chi
tiết?
? Qua đó em thấy Xiu là
người ntn?
? Trong đoạn văn đó: ''Ngày
hôm đó thấp kiểu Hà
Lan'' Trong đoạn văn này
tác giả đã sử dụng yếu tố gì?
Hãy chỉ ra ?
? Tác giả sử dụng những yếu
tố này làm cho những chiếc
lá hiện lên ntn?
? Khi trời vừa sáng Giônxi
- 3 nhân vật: Giôn-xi, Xiu, Cụ Bơmen
* Giônxi: Nghệ sĩ nghèo đang bị sưng phổi
- Tâm trạng: chán nản, tuyệt vọng
- Suy nghĩ kỳ quặc, lạ lùng
* Xiu: Nghệ sĩ nghèo Thương yêu Giônxi
* Cụ Bơmen: Nghệ sĩ nghèo
Thương yêu Giônxi
- Cô nghĩ: ''Đó là những chiếc lá
thì em sẽ chết''
- Có suy nghĩ kỳ quặc, lạ lùng;
là cô gái đáng thương và yếu
đuối
- '' Em thân yêu chị sẽ làm gì
đây?''
- Rất thương yêu Giônxi
- Kiên trì, an ủi, thương xót
- Tự sự và miêu tả:
+ Tự sự: Ngày hôm đó
+ Miêu tả: chiếc lá thường xuân gió bấc lại ào ào
- Kiên cường, dai dẳng vượt qua cái khắc nghiệt của thời tiết để sống, để tồn tại
- Kéo mành lên
II Tìm hiểu văn bản.
1 Giôn - xi:
Trang 3có những hành động gì?
? Có ý kiến cho rằng hành
động này là hành động tàn
nhẫn, theo em điều đó có
đúng không? Em hãy lí
giải?
? Khi kéo mành lên, cô nhìn
thấy những gì? Cô có những
cử chỉ, hành động gì Hãy
tìm và phân tích?
- Giôn xi là người tàn nhẫn, lạnh lùng thờ ơ với chính bản thân mình, với cuộc sống đang tắt dần trong cơ thể mình Từ đó cô
không để ý, không mấy quan tâm đến sự lo lắng, ân cần chăm sóc của cô bạn Xiu Tàn nhẫn, thờ ơ, chán chường không phải
là bản tính của cô mà do bệnh nặng, do thiếu nghị lực gây nên
Cô đã sắn sàng đón đợi lúc mình lìa đời như chiếc lá cuối cùng lìa cành
- Chiếc lá thường xuân vẫn còn
đó
Nhận xét các nhân vật
- Hành động: kéo mành lên
- Chiếc lá thường xuân vẫn
còn đó
- "Em thật là cô bé hư tệ
ntn Muốn chết là một tội
xin tí cháo sữa, rượu vang
chiếc gương xem nấu
nướng
- Đấu tranh nghiêm khắc với
bản thân muốn sống, vui,
quyết tâm thoát khỏi cơn
hiểm nghèo
- ''Em thân yêu, thân yêu
gì đây''
- Kiên trì, an ủi, thương xót
- Quấy món cháo gà
- Giàu tình yêu thương, đức
hi sinh
- Trong hoàn cảnh thời tiết khắc nghiệt: mưa,
gió, tuyết; ban đêm
- Người bác ướt sũng và
lạnh buốt, hăng say quyết tâm hoàn thành
Chiếc lá cuối cùng kiệt tác
- Giàu tình yêu thương,
đức hi sinh
? Qua những chi tiết trên em
hãy phân tích sự biến đổi
trong tâm trạng của Giôn
xi?
? Vì sao Giôn-xi lại có diễn
biến tâm lí như vậy?
- Cô nhận ra những hành động lúc trước là sai Đó chính là sự
đấu tranh với bản thân mình một cách nghiêm khắc
Tâm trạng: tự xem mình trong gương, xem nấu nướng, vẽ vịnh Naplơ
- Giôn-xi có sự thay đổi suy nghĩ, tâm trạng đó là sự khâm
Trang 4
? Em hãy đánh giá bệnh
tình của Giôn-xi lúc này
ntn?
? Kết thúc truyện Xiu kể
chuyện cho Giôn-xi nghe về
bác Bơ-men Bác Bơ-men
làm việc trong hoàn cảnh
ntn? Khi hoàn thành bức kí
họa ông phải trả giá ntn?
? Qua những chi tiết đó cho
thấy bác Bơ-men là người
ntn?
Câu hỏi thảo luận :
? Qua lời kể của Xiu chiếc
lá cuối cùng là một kiệt tác?
ý kiến của em ntn?
- GV: Kiệt tác của bác
Bơmen là sự tích lũy tổng
hòa hơn 40 năm cầm bút, sự
dồn tụ cao độ của cái tâm và
cái tài khiến tác phẩm của
bác trở thành bất tử Nghệ
thuật chân chính phục vụ
con người và vì con người
? Kết thúc truyện tác giả chỉ
để cho Xiu kể chuyện về
bác Bơ-men mà không để
cho Giôn-xi nói một lời nào
phục sự gan góc, kiên cường của chiếc lá Chiếc lá mong manh, nhưng chống chọi với gió tuyết, với thiên nhiên khắc nghiệt bám lấy dây leo, bám lấy cuộc sống
Chiếc lá cuối cùng ấy đã đem lại nhiệt tình tuổi trẻ về cho cô
- Chính cô đã tự chữa bệnh cho mình nhờ chiếc lá mà vượt qua cơn hiểm nghèo
- Hoàn cảnh thời tiết khắc nghiệt: mưa, gió, tuyết, lại làm vào ban đêm Khi hoàn thành bức kí họa, người bác ướt sũng
và lạnh buốt Bác bị bệnh sưng phổi, rồi qua đời
- Hăng say, quyết tâm trong lao
động nghệ thuật để vẽ được kiệt tác: ''Chiếc lá cuối cùng''
Hs thảo luận: Đại diện trình bày
- Được vẽ trong âm thầm, trong
điều kiện thời tiết khắc nghiệt
- Nó rất đẹp, rất giống lá thật từ cuống lá màu xanh sẫm, đến rìa lá hình răng cưa nhuốm màu vàng úa, giống đến nỗi với con mắt chuyên môn của hai cô họa
sĩ trẻ không phân biệt nổi lá thật hay lá giả
- Tác phẩm được vẽ bằng tấm lòng và sự hi sinh của bác Bơmen
- Cách bố trí tình tiết và kết truyện có tác dụng làm cho câu chuyện diễn biến một cách tự nhiên mà còn bộc lộ rõ hơn
2 Bác Bơ-men
3 Nhân vật Xiu
- Giàu tình yêu thương, hết lòng với bạn
Trang 5về bác Bơ-men Vậy em có
nhận xét gì về cách kết thúc
truyện đó? Xiu là người như
thế nào?
? Em có nhận xét gì về tình
bạn giữa Xiu và Giôn-xi?
? Nghệ thuật tiêu biểu của
văn bản này là gì?
? Với nghệ thuật như vậy,
tư tưởng chủ đề của tác
phẩm là gì?
- Gọi HS đọc ghi nhớ
phẩm chất của Xiu: kính phục, nhớ tiếc bác họa sĩ và hết lòng với bạn
- Đó là tình bạn thuỷ chung, chân thành biết hi sinh cho nhau
- Nghệ thuật đảo ngược tình huống:
+ Lần 1: Đối với Giôn-xi ai cũng nghĩ cô sẽ chết vì bệnh nặng, vì
thất vọng về cuộc sống vậy mà Giôn-xi đã khỏi bệnh
+ Lần 2: Đối với bác Bơ-men, từ người khẻo mạnh, bị sưng phổi qua đời sau hai ngày
- Cốt truyện chặt chẽ, xây dựng diễn biến tâm lí nhân vật
- Là bức thông điệp màu xanh gửi tới bạn đọc khắp nơi về:
+ Tình yêu thương của những họa sĩ nghèo
+ Sức mạnh của tình yêu cuộc sống chiến thắng bệnh tật
+ Sức mạnh giá trị nhân sinh, nhân ái
- Đọc ghi nhớ SGK
4 Nghệ thuật:
* Ghi nhớ
Hoạt động 3: Hướng dẫn
luyện tập
? Hãy tưởng tượng cảnh cụ
Bơ-men vẽ chiếc lá và minh
họa bằng tranh vẽ?
- Gv bổ sung và cho điểm
Hình thức cá nhân:
- Hs vẽ tranh
III Luyện tập
IV Củng cố và hướng dẫn về nhà
1 Củng cố:
- Em có nhận xét gì về tính cách của 3 nhân vật trung tâm của truyện?
- Tác giả đã cho ta thấy tình bạn của những hoạ sĩ như thế nào?
- Bức kiệt tác cuối cùng của cụ Bơ-men có ý nghĩa như thế nào? Vì sao?
2 Hướng dẫn về nhà:
- Học thuộc ghi nhớ
- Soạn bài: ''Hai cây phong''