* Đối với sức khoẻ cộng đồng: - Thuốc lá gây ảnh hưởng đến những người xung quanh: + Người thân, đồng nghiệp hít phải khãi thuèc bÞ ®au tim, m¹ch, viªm phÕ qu¶n, ung th.. - HS đọc phần [r]
Trang 1Đề 4 Tiết 45 : Bài 12 Ôn dịch, thuốc lá
(Nguyễn Khắc Viện)
A Mục tiêu cần đạt
- Kiến thức:
+ Nhận thức tác hại to lớn nhiều mặt của thuốc lá đối với đời sống cá nhân và
cộng đồng
+ Thấy sự kết hợp chặt chẽ giữa hai 8 ; thức lập luận và thuyết minh trong
văn bản
- Kỹ năng: Rèn kĩ năng phân tích một văn bản nhật dụng thuyết minh một vấn đề khoa học
xã hội
- Thái độ: Biết tránh hút thuốc lá và phê phán những - hút thuốc thiếu ý thức
B Chuẩn bị của thầy và trò: - GV : Soạn GA, máy chiếu, tranh ảnh
- HS : bài soạn
C Nội dung và tiến trình tiết dạy:
1 Tổ chức lớp: 1phút
a ổn định trật tự
b Kiểm tra sĩ số
2 Tiến trình tiết dạy:
3
phút
10
phút
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả:
Bác sĩ Nguyễn Khắc Viện (1913-1997)
Hoạt đông 1: Kiểm tra bài cũ
Câu hỏi: VB “Thông tin về ngày trái đất năm 2000” đã đề cập đến vấn đề gì? Vấn
đề đó có liên quan ntn đói với cuộc sống hiện nay?
HS trả lời GV nhận xét, đánh giá và dẫn dắt chuyển vào bài mới: không chỉ việc sử dụng
bao nilon gây hại đến môi < -N mà xung quanh chúng ta còn rất nhiều thói quen khác
đang từng ngày ảnh a không tốt cho cuộc sống của chính bản thân và của cộng đồng
Trong đó có hút thuốc lá Vậy thuốc lá có những tác hại gì đến con - b Muốn trả lời
câu hỏi này, hôm nay cô cùng các em sẽ tìm hiểu văn bản nhật dụng thứ 2 trong ;
trình Ngữ văn lớp 8: Ôn dịch, thuốc lá.
Hoạt đông 2: đọc, tìm hiểu chung về: tác giả, nguồn gốc văn bản, chú thích…
Em hãy cho biết ai là tác giả của VB?
HS trả lời: bác sỹ Nguyễn Khắc Viện
GV thuyết giảng:
Bác sĩ Nguyễn Khắc Viện (1913-1997)
từng là : nhà hoạt động chớnh trị - xó hội, nhà nghiờn cứu VH và tõm lý - y học- GD
Ông từng giải thưởng của Nhà nước Việt Nam và Viện Hàn lõm Phỏp
ễng để lại nhiều cụng trỡnh nghiờn cứu giỏ trị
Trang 225
phút
2 Văn bản :
- Xuất xứ: trích từ cuốn sách “Từ
thuốc lá đến ma túy Bệnh nghiện”
do Nhà xuất bản GD ấn hành (1992)
- Kiểu loại : Văn bản nhật dụng
- Nội dung và cách thể hiện vấn đề :
Thuyết minh về một vấn đề xã hội có
tính khoa học
- Đọc
- Giải thích từ khó
- Bố cục: 3 phần:
+ Phần 1: Từ đầu … “còn nặng hơn cả
AIDS”: Nêu vấn đề ôn dịch, thuốc lá
pháp”: Những tác hại của khói thuốc lá
đối với cá nhân và cộng đồng
+ Phần 3: Phần còn lại: Lời kiến nghị
chống thuốc lá
II Phân tích :
1 Nhan đề văn bản
- Chỉ dịch thuốc lá
- Tỏ thái độ căm ghét với bệnh dịch này
Nêu xuất xứ của VB?
HS trả lời:
Qua việc chuẩn bị bài ở nhà, em có nhận xét
về gì kiểu loại của văn bản ?
(Có thể gợi ý: VB giống với văn bản nào em đã
học xét về cách đề cập, cũng xét về nội dung)
HS trả lời:
GV % dẫn HS cách đọc: đọc to, chậm, rõ mạch lạc chú ý các dòng chữ in nghiêng, và
đọc giọng phù hợp ở các câu cảm thán
GV đọc mẫu 1 đoạn – gọi 2 học sinh đọc tiếp
GV cho HS nhận xét và % dẫn để HS biết sửa lỗi trong quá trình luyện đọc
HS đọc chú thích
GV $ ý HS các chú thích: 1, 8
Dựa vào nội dung, ta có thể chia văn bản thành mấy phần? Nội dung của từng phần?
HS trả lời ( Nếu HS nêu 4 phần, GV có thể
đồng ý % HS đến bố cục 3 phần để
dễ phân tích)
Dẫn: chúng ta sẽ phân tích VB theo bố cục
trên
Hoạt động 3: tìm hiểu chi tiết
Nhan đề VB:
? Khi nào &ST ta dùng từ ôn dịch? Dấu phẩy ở đây có ý nghĩa gì?
HS trả lời
GV sử dụng máy chiếu trình diễn các khái niệm dưới đây và thuyết giảng:
+ Ôn dịch chỉ chung loại bệnh nguy hiểm, lây lan rộng, làm chết hàng loạt - trong thời gian nhất định Trong VB, ôn dịch dùng
tiếng chửi rủa
+ Thuốc lá: nói tắt của “tệ nghiện thuốc lá”
Đặt “thuốc lá” sau “ôn dịch” một sự so sánh: Tệ nghiện thuốc lá chẳng khác gì một thứ bệnh dịch có đặc điểm dễ lây lan, gây hậu quả nghiêm trọng
+ Dấu phẩy tạo ngữ điệu gây một tình huống nguy cấp, phải cảnh báo, nhấn mạnh sắc thái biểu cảm vừa căm tức, vừa ghê tởm:
“ Thuốc lá! Mày là đồ ôn dịch ”
?Nhận xét về nhan đề?
HS trả lời: nhan đề thể hiện chủ đề độc
đáo, hấp dẫn
Trang 32 Phần 1: Thông báo về nạn dịch
thuốc lá
+ “Ôn dịch, thuốc lá” đang đe doạ sức
khoẻ và tính mạng của con - 2
+ So sánh với dịch tả, dịch hạch, AIDS,
đại dịch thuốc lá là nguy hiểm nhất
=> Cách so sánh đã gây sự chú ý, giúp
- đọc nhận thấy tính nghiêm
trọng của vấn đề - là hiểm hoạ đối với
cuộc sống
3 Phần 2: Tác hại của thuốc lá
a Thuốc lá có hại cho sức khoẻ con
-
* Với người hút:
Khói thuốc lá chứa nhiều chất độc: hắc
ín, oxit cacbon, nicôtin … thấm vào cơ
thể - hút, gây những trọng bệnh
ung vòm họng, phổi, nhồi máu
cơ tim…
* Đối với sức khoẻ cộng đồng:
- Thuốc lá gây ảnh a đến những
- xung quanh:
+ - thân, đồng nghiệp hít phải
khói thuốc bị đau tim, mạch, viêm phế
quản, ung 2
+ Phụ nữ đang mang thai dễ đẻ non…
- Hút thuốc lá là việc làm dẫn tới tội ác
Chuyển ý: Vậy sự độc đáo hấp dẫn đó cụ thể
ra sao? chúng ta phân tích tiếp
- HS đọc phần 1 và cho biết nội dung chính của phần văn bản em vừa đọc.
HS trả lời
? Tác giả so sánh ôn dịch thuốc lá với những
đại dịch nào? Trong hàng loạt đại dịch ấy, theo tác giả loại dịch nào nguy hiểm nhất?
HS trả lời
?Cách so sánh S vậy có tác dụng gì?
HS trả lời
Chuyển ý: Vậy tính nghiêm trọng của hiểm
họa thuốc lá ghê gớm, đáng sợ thế nào, tìm hiểu phần 2 của văn bản các em sẽ hiểu rõ
điều đó
HS đọc tiếp sức khoẻ cộng đồng
HS trao đổi nhóm đôi câu hỏi 2 (SGK):
?Vì sao tác giả dẫn lời của Trần YS& Đạo
HS trả lời
- So sánh việc chống thuốc lá với chống giặc ngoại xâm thuốc lá tấn công loài - thật
đáng sợ (hơn giặc ngoại xâm)
“ Nếu đánh giặc… tằm ăn dâu” Cụ thể:
?Với sức khoẻ con &ST thuốc lá ảnh SK&
ra sao?
Học sinh trả lời:
Học sinh khác bổ sung.
GV trình diễn trên máy các dẫn chứng:
+ Chất hắc ín làm tê liệt các lông mao ở vòm họng, phế quản gây ho hen, ung vòm họng, ung phổi…
+ Chất oxit cacbon thấm vào máu không cho tiếp nhận O2 khiến sức khỏe giảm sút
+ Chất nicôtin làm co thắt các động mạch gây bệnh huyết áp cao, nhồi máu cơ tim rất dễ dẫn
đến tử vong
+ Gần - hút thuốc sẽ hít phải khói độc + Hàng ngàn công trình nghiên cứu đã chứng minh rõ: vợ con - hút thuốc lá cũng bị đau tim, mạch, viêm phế quản, ung - có ung thì đẻ non….
GV: chiếu cụ thể hình ảnh những bệnh nhân
bị bệnh do hút thuốc lá.
Trang 4b Xét về 8 ; diện xã hội:
- Thuốc lá ảnh a tới nhân cách:
+ Đầu độc nhân cách trẻ: - lớn hút
thuộc trở thành tấm ; xấu các em
dễ học theo, đua đòi
+ Để có tiền hút thuốc, khiến trẻ dễ vi
phạm đạo đức, nhân cách và vi phạm
pháp luật
- Kinh tế gia đình, kinh tế xã hội đều
suy yếu
- Nghệ thuật:
+ Lập luận độc đáo dễ dàng thuyết phục
- đọc
+ Sử dụng linh hoạt các 8 ; pháp
thuyết minh:
Nêu những số liệu cụ thể, dẫn
chứng rõ ràng khoa học đáng tin cậy
So sánh chính xác, độc đáo.
+ Sử dụng cách liệt kê vấn đề
+ Nêu các chứng cứ có tính thực tiễn và
có cơ sở khoa học
=> gây ấn mạnh về tác hại của
thuốc lá ở nhiều 8 ; diện khác nhau:
Thuốc lá chính là nạn ôn dịch
4.Phần 3: Lời kiến nghị chống thuốc
lá.
?Thuốc lá còn ảnh SK& đối với con &ST
ở những mặt nào nữa?
GV mở rộng: từ nghiện thuốc lá đến việc thử
hút hít các chất gây nghiện khác là điều rất dễ dàng, vì vậy những đứa trẻ này cũng sẽ dễ dàng , % phải những tệ nạn XH khác
GV chốt ý: vậy, tác giả đã cho ta thấy
thuốc lá ảnh a ghê gớm, nghiêm trọng và trực tiếp đến sức khoẻ con - 2
?Để thể hiện những quan điểm đó, trong
VB tác giả đã sử dụng thành công những thủ pháp NT nào?
?Tác dụng của những BPNT này là gì?
Chuyển ý: Thuốc lá đang hủy hoại sức khỏe
và nhân cách con - 2 Vậy chúng ta cần phải làm gì để phòng chống nạn ôn dịch này? chúng ta cùng tìm hiểu tiếp
Học sinh đọc đoạn cuối.
?Đoạn cuối &ST viết đã chỉ ra những cách nào để hạn chế việc hút thuốc lá ở các S; phát triển?
HS trả lời:
GV thuyết giảng trình chiếu:
Cách hạn chế thuốc lá ở các % phát triển: + Xem việc chống thuốc lá chiến dịch + Cấm hút thuốc lá nơi công cộng: ở Bỉ, năm
1987 phạt hút thuốc lá nơi công cộng lần thứ nhất 40 đô la Mỹ, tái phạm phạt 500 đô la + Hạn chế dần biển quảng cáo thuốc lá, gia tăng tài liệu, khẩu hiệu chống hút thuốc
+ Không cho quảng cáo thuốc lá
?Kết quả của những cách đó?
HS trả lời: Dịch hút thuốc lá giảm hẳn, có
Trang 55
phút
3
phút
+ “Đã đến lúc mọi - phải đứng lên
chóng lại, ngăn ngừa ôn dịch này”
+ Chúng ta không thể đứng ngoài cuộc
+ Việt Nam là đất % còn nhiều khó
khăn nên việc chống thuốc lá càng phải
mạnh mẽ hơn
=> Tuyên truyền vận động, đáng vào ý
thức, làm chuyển biến nhận thức của
mỗi - về thuốc lá
III Tổng kết:
1 Nội dung:
- Thuốc lá là ôn dịch, gây tác hại
nghiêm trọng đến sức khoẻ, lối sống của
cá nhân và cộng đồng
- Chúng ta cần quyết tâm chống lại ôn
dịch này
2 Nghệ thuật:
- Lập luận chặt chẽ có căn cứ khoa học,
có số liệu cụ thể đáng tin cậy
- So sánh sinh động giàu sức thuyết
phục
- Sử dụng kết hợp nhiều 8 ; pháp
thuyết minh
IV Củng cố và luyện tập:
HS thảo luận câu hỏi 3 (SGK):
+ Nó một câu nói đùa cũng
chứng tỏ sự vô trách nhiệm < % gia
đình, - thân và cộng đồng Họ *
nhận thức đầy đủ về tác hại của thuốc
lá
+ Tạo nền tảng cho vấn đề trình
bày tiếp theo của việc hút thuốc lá làm
ảnh a đến những - xung
quanh
triển vọng nêu khẩu hiệu “Một Châu Âu không còn thuốc lá”
?ở S; ta cần làm thế nào để hạn chế hút thuốc?
HS trả lời:
Mở rộng:
?Em đã làm gì đối với những &ST hút thuốc lá xung quanh mình ?
HS trả lời
GV bình: Tác giả kết thúc VB bằng một câu
cảm thán, thể hiện tấm lòng tha thiết và mong mỏi giữ gìn sức khỏe cho con - Việt, môi
< - Việt bằng việc chống nạn hút thuốc lá: không hút thuốc lá, tích cực cai, bỏ dần thói quen hút thuốc lá
Cũng chính vì muốn mọi - thấy rõ tác hại của thuốc lá, nên Thế giới đã chọn ngày 31 tháng 5 là ngày phòng chống thuốc lá
GV chiếu một số hình ảnh của ngày thế giới phòng chống thuốc lá.
Hoạt động 4:
? Nội dung VB đã giúp em hiểu gì về thuốc lá?
? Bản thân em cần phải làm gì với nạn ôn dịch này?
? Nét đặc sắc về NT của VB ?
Ghi nhớ: SGK trang 122.
Vì sao tác giả đặt giả định: Có &ST bảo:
nêu lên tác hại về 6Sf& diện xã hội của thuốc lá?
Đọc đề bài? Xác định yêu cầu của đề bài ?
HS thảo luân nhóm, cử đại diện phát biểu ý kiến
D Dặn dò : 1 phút
- Nắm nội dung bài học
- Hoàn thiện phần Luyện tập
- Chuẩn bị : Soạn Bài toán dân số
...Trong có hút thuốc Vậy thuốc có tác hại đến - b Muốn trả lời
câu hỏi này, hôm cô em tìm hiểu văn nhật dụng thứ ;
trình Ngữ văn lớp 8: Ơn dịch, thuốc lá.
Hoạt... Thông báo nạn dịch
thuốc lá< /b>
+ ? ?Ôn dịch, thuốc lá? ?? đe doạ sức
khoẻ tính mạng - 2
+ So sánh với dịch tả, dịch hạch, AIDS,
đại dịch thuốc nguy... hút thuốc nơi công cộng: Bỉ, năm
1 987 phạt hút thuốc nơi công cộng lần thứ 40 đô la Mỹ, tái phạm phạt 500 đô la + Hạn chế dần biển quảng cáo thuốc lá, gia tăng tài liệu, hiệu chống hút thuốc