Giáo án Hóa học 12 - Tuần 10 - Năm học 2010-2011 - Nguyễn Ngọc Rãnh

Kiến thức: Biết được: - Polime: Khi niệm, đặc điểm cấu tạo, tính chất vật lí trạng thi, nhiệt độ nĩng chảy, cơ tính, tính chất hố học cắt mạch, giữ nguyn mạch, tăng mạch ứng dụng, một s[r]

Trang 1

Gv: Nguyễn Ngọc Rãnh

Ngày dạy : 26/ 10 /2010 Chương 4: POLIME VÀ VẬT LIỆU POLIME

Tuần:10 Tiết: 19 Bài 13: ĐẠI CƯƠNG VỀ POLIME

I MỤC TIU

1 Kiến thức:

Biết được:

- Polime: Khi niệm, đặc điểm cấu tạo, tính chất vật lí( trạng thi, nhiệt độ nĩng chảy, cơ tính, tính chất hố học ( cắt mạch, giữ nguyn mạch, tăng mạch) ứng dụng, một số phương pháp tổng hợp polime (trng hợp, trùng ngưng)

2 Kĩ năng

- Từ monome viết được công thức cấu tạo của polime và ngược lại

- Viết được cc PTHH tổng hợp một số polime thơng dụng

- Phân biệt được polime thiên nhiên với polime tổng hợp hoặc nhân tạo

3 Thái độ

Thấy được tầm quan trọng của các hợp chất polime trong đời sống và sản xuất

II TRỌNG TM

 Đặc điểm cấu tạo và một số đặc tính vật lí chung (trạng thái, nhiệt độ nóng chảy, tính cơ học)

 Tính chất hĩa học : phản ứng giữ nguyn mạch, cắt mạch, cộng mạch

 Phương pháp điều chế: trùng hợp và trùng ngưng

III CHUẨN BỊ

1 Giáo viên: Bảng tổng kết, sơ đồ, hình vẽ

2 Học sinh: Tập soạn, Sgk, Sbt Kiến thức

IV TIẾN TRÌNH

1 Ổn định tổ chức: Kiểm diện học sinh

2 Kiểm tra bài cũ:

Gv giới thiệu chương mới

3 Giảng bài mới:

Hoạt động 1

Sử dụng phiếu học tập số 1

* Yêu cầu HS:

- Nghiên cứu SGK cho biết định nghĩa

polime, tìm hiểu một số thuật ngữ hoá học

trong phản ứng tổng hợp polime (monome,

hệ số polime hoá…)

* Yêu cầu HS nghiên cứu SGK cho biết cách

phân loại polime Bản chất của phân loại đó

Cho ví dụ

* HS trả lời: polime được phân loại theo

nguồn gốc, theo cách tổng hợp, theo cấu trúc

phân tử

* Yêu cầu HS nghiên cứu SGK cho biết danh

pháp của polime

I Khái niệm, phân loại và danh pháp.

1 Khái niệm.

- Polime là những hợp chất có phân tử khối rất lớn

do nhiều đơn vị nhỏ ( gọi là mắt xích) liên kết với nhau

- Ví dụ:

( CH -CH )2 2 n

Trong đó: n là hệ số polime hoá

- CH2-CH2- : mắt xích

CH2=CH2 : monome

2 Phân loại.

- Theo nguồn gốc :

 thiên nhiên:tinh bột

 tổng hợp : polietilen

 bán tổng hợp:tơ visco

- Theo phương pháp tổng hợp : polime trùng hợp

và trùng ngưng

- Theo cấu trúc phân tử

3 Danh pháp.

Trang 2

* HS trả lời:

Tên polime = poli + tên monome

GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK hình 4.1

cho biết : các loại cấu trúc của polime

* Yêu cầu HS nghiên cứu SGK cho biết

những tính chất vật lí của polime

* GV nêu ví dụ để HS nhận xét

* GV lưu ý: Polime trùng hợp bị nhiệt phân ở

nhiệt độ thích hợp, gọi là phản ứng giải trùng

hợp hay đepolime hoá

* GV yêu cầu HS nghiên cứu ví dụ trong

SGK cho biết tính chất hoá học của polime

* Dựa vào ví dụ HS cho biết đặc điểm của

phản ứng giữ nguyên mạch C

* HS nêu đặc điểm của phản ứng phân cắt

mạch polime

* Viết PTHH các phản ứng phân cắt mạch tơ

nilon-6, polistiren, cho biết điều kiện của

phản ứng cụ thể

* HS cho biết đặc điểm của loại phản ứng

khâu mạch C của polime

- Tên polime = poli + tên monome.

- Nếu tên monome gồm 2 từ hoặc 2 monome thì tên monome để trong ngoặc đơn

- Ví dụ :

( CH -CH )2 2 n ( CH -CH )2 2 n

Polietilen Poli (vinyl clorua)

II Đặc điểm cấu trúc của polime.

- Mạch không nhánh.

- Mạch phân nhánh

- Mạch mạng lưới

III.Tính chất vật lí.

- Hầu hết là chất rắn, không bay hơi, không có t0

nc

xác định Polime nóng chảy cho chất lỏng nhớt gọi

là chất nhiệt dẻo, một số bị phân huỷ khi đun nóng gọi là chất nhiệt rắn

- Đa số polime không tan trong dung môi thường, một số tan trong dung môi thích hợp Nhiều polime

có tính dẻo, một số khác có tính đàn hồi, có tính cách điện

IV TÍNH CHẤT HOÁ HỌC.

1) Phản ứng giữ nguyên mạch polime.

CH -CH CH -CH | +nH O | + nCH COOH OCOCH OH

2

3 3

OH

-CH -CH -CH Cl -CH C=C + nHCl C C

CH H CH H H

Poliisopren poliisopren hiđroclo hoá 2) Phản ứng phân cắt mạch polime.

( NH-[CH ] -CO ) +nH O nNH -[CH ] COOH25 n 2 H+ 2 2 5

H C

C 6 H 5

CH2 n

C6H5

CH2

3) Phản ứng khâu mạch polime.

Trang 3

OH OH

| |

CH CH CH OH CH + nH O +

CH CH | |

OH OH 2 2 2 2 2 2 2 n n n 150 Co rezol rezit 4 Câu hỏi, bài tập củng cố: -Hệ số polime hoá là gì? Có thể xác định chính xác hệ số polime hoá được không? Tính hệ số polime hoá của PE, PVC, xenlulozơ biết rằng phân tử khối trung bình của chúnglần lượt là: 420000, 250000, 1620000 Đáp án: + Hệ số polime hoá là số mắt xích monomer có trong moat phân tử polime + Do các phân tử polime có độ dài không bằng nhau nên không thể xác định chình xác các hệ số polime hoá nên thường dùng hệ số trung bình + nPE = 15000; nPVC = 4000; nXLL = 10000 -Viết phương trình phản ứng cắt mạch, giữ nguyên mạch, tăng mạch (Như nội dung SGK) Đáp án: HS tự ghi ptpư 5 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà: - Lập bảng so sánh phản ứng trùng hợp và phản ứng trùng ngưng theo mẫu Phản ứng trùng hợp Phản ứng trùng ngưng Ví dụ Định nghĩa Điều kiện monome hoá Phân loại

- Xem tiếp bài “ĐẠI CƯƠNG VỀ POLIME” (TT)  Tính chất và điều chế các polime  So sánh phản ứng trùng hợp và phản ứng trùng ngưng V RÚT KINH NGHIỆM: - Nội dung: ………

- Phương pháp: ………

- Đồ dung dạy học: ………

- Học sinh: ………

*****************************

Ngày dạy :29/10/2010

Tuần: 10 Tiết: 20 Bài 13: ĐẠI CƯƠNG VỀ POLIME (tt )

Trang 4

I MỤC TIU

1 Kiến thức:

Biết được:

- Polime: Khi niệm, đặc điểm cấu tạo, tính chất vật lí( trạng thi, nhiệt độ nĩng chảy, cơ tính, tính chất hố học ( cắt mạch, giữ nguyn mạch, tăng mạch) ứng dụng, một số phương pháp tổng hợp polime (trng hợp, trùng ngưng)

2 Kĩ năng

- Từ monome viết được công thức cấu tạo của polime và ngược lại

- Viết được các PTHH tổng hợp một số polime thơng dụng

- Phân biệt được polime thiên nhiên với polime tổng hợp hoặc nhân tạo

3 Thái độ

II TRỌNG TM

 Đặc điểm cấu tạo và một số đặc tính vật lí chung (trạng thái, nhiệt độ nóng chảy, tính cơ học)

 Tính chất hĩa học : phản ứng giữ nguyn mạch, cắt mạch, cộng mạch

 Phương pháp điều chế: trùng hợp và trùng ngưng

1 Giáo viên: Bảng tổng kết, sơ đồ, hình vẽ

2 Học sinh: Tập soạn, Sgk, Sbt Kiến thức

1 Ổn định tổ chức: Kiểm danh học sinh

2 Kiểm tra miệng:

Cân hỏi -Hệ số polime hoá là gì? Tính hệ số polime hoá của PE, PVC, xenlulozơ biết rằng

phân tử khối trung bình của chúnglần lượt là: 420000, 250000, 1620000

Đáp án: + Hệ số polime hoá là số mắt xích monomer có trong moat phân tử polime (3đđ) + Do các phân tử polime có độ dài không bằng nhau nên không thể xác định chình xác các hệ số polime hoá nên thường dùng hệ số trung bình (4đ)

+ nPE = 15000; nPVC = 4000; nXLL = 10000 (3đ)

-Viết phương trình phản ứng cắt mạch, giữ nguyên mạch, tăng mạch (Như nội dung SGK)

Đáp án: viết đúng các pứ (3đ/pứ)

Gv nhận xét – ghi điểm.

*GV cho biết :

- Một số ví dụ về phản ứng trùng hợp

* HS nêu:

- Định nghĩa phản ứng trùng hợp

- Điều kiện của monome tham gia phản

ứng

- Phân loại phản ứng trùng hợp

-Gv cho HS gi tªn c¸c polime

-HS gi tr×nh t c¸c polime

V ĐIỀU CHẾ

1 Phản ứng trùng hợp.

* Đinh nghĩa: Trùng hợp là quá trình kết hợp nhiều

phân tử nhỏ (monome), giống nhau hay tương tự nhau thành phân tử rất lớn (polime)

* Ví dụ:

n CH =CH CH -CH | |

Cl Cl

t ,p o

n

vinyl clorua(VC) poli (vinyl clorua) (PVC)

Trang 5

Gv: Nguyễn Ngọc Rónh

* GV cho một số vớ dụ về phản ứng trựng

ngưng để tạo ra cỏc polime

* HS nờu:

- Định nghĩa phản ứng trựng ngưng

- Điều kiện của monome tham gia phản

ứng

- Phõn biệt cỏc chất phản ứng với nhau và

monome

Gv cho học sinh đọc SGK tỡm hiểu ứng

dụng của polime?

HS nờu túm tắt ứng dụng

CH - CH - C = O

CH | ( NH-[CH ] -CO )

CH - CH - NH2

2 5

vết nước

n

caprolactam capron

* Điều kiện cần về cấu tạo của monome tham gia phản

ứng trựng hợp là trong phõn tử phải cú liờn kết bội hoặc là vũng kộm bền.

* Phản ứng trựng hợp chỉ của một loại monome cũn

phản ứng đồng trựng hợp của một hỗn hợp monome.

nCH =CH-CH=CH + n CH=CH |

C H

Na

to

CH -CH=CH-CH - CH-CH |

C H

6 5

5

Poli(butađien-stiren)

2 Phản ứng trựng ngưng.

* Vớ dụ:

nH N[CH ] COOH ( NH-[CH ] -CO ) + n H O 2 2 5 Na 2 5 2

Axit ε-aminocaproic policaproamit(nilon-6)

nHOOC-C H COOH + nHOCH -CH OH Axit terephtalic Etylen glicol ( CO-C H CO-O-C H O ) + 2n H O poli(etylen terephtalat)

2 4

6

6 4

n

to

* Đinh nghĩa: Trựng ngưng là quỏ trỡnh kết hợp nhiều

phõn tử nhỏ (monome) thành phõn tử rất lớn (polime) đồng thời giải phúng những phõn tử nhỏ khỏc (như

H2O…)

* Điều kiện cần về cấu tạo của monome tham gia phản ứng trựng ngưng là phõn tử phải cú ớt nhất 2 nhúm chức cú khả năng phản ứng.

OH OH + CH =O CH -OH Chất phản ứng Monome

OH OH

CH -OH CH + nH O

Ancol o-hiđroxibenzylic Nhựa novolac

n

2 2

2

n

VI ỨNG DỤNG: (SGK)

Trang 6

4 Câu hỏi, bài tập củng cố:

GV dùng bảng phụ:

- So sánh phản ứng trùng hợp và phản ứng trùng ngưng theo mẫu

Phản ứng trùng hợp Phản ứng trùng ngưng

Ví dụ

Định nghĩa

Điều kiện monome hoá

Phân loại

5 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà:

- Học bài và làm bài tập Sgk

- Xem trước bài “VẬT LIỆU POLIME”

 Khái niệm: chất dẻo, vật liệu compozit, tơ sợi

 Thành phần, tính chất, ứng dụng của một số vật liệu polime

V RÚT KINH NGHIỆM:

- Nội dung: ………

*****************************

Ngày dạy : 02/11/2010

Tuần: 11 Tiết: 21 Bài 14 VẬT LIỆU POLIME

I MỤC TIU

1 Kiến thức

Biết được :

- Khi niệm, thnh phần chính, sản xuất v ứng dụng của : chất dẻo, vật liệu compozit, tơ, cao su, keo

dán tổng hợp

2 Kĩ năng

- Viết cc PTHH cụ thể điều chế một số chất dẻo, tơ, cao su, keo dán thông dụng

- Sử dụng và bảo quản được một số vật liệu polime trong đời sống

3 Thái độ

II.TRỌNG TM

Thành phần chính và cách sản xuất của : chất dẻo, vật liệu compozit, tơ, cao su, keo dán tổng hợp

Trang 7

1 Giáo viên: Các mẫu vật liệu polime : chất dẻo, cao su, tơ và keo dán.

2 Học sinh: Tập soạn, Kiến thức

Cân hỏi : So sánh phản ứng trùng hợp, trùng ngưng Cho ví dụ

Biểu điểm: Định nghĩa (4đ), điều kiện (3đ), ví dụ (3đ)

Hoạt động 1: vào bài

* HS nghiên cứu SGK và cho biết :

+ Tính dẻo là gì?  Tính dẻo là tính bị biến

dạng khi chịu tác dụng của nhiệt, áp suất bên

ngoài và vẫn giữ được sự biến dạng đó khi thôi

tác dụng

+ Chất dẻo?  những vật liệu có tính dẻo

+ Thành phần cơ bản và thành phần phụ thêm

của chất dẻo?

* HS nghiên cứu SGK cho biết vật liệu

compozit là gì? Thành phần và ưu điểm của nó

Hoạt động 2: Một số hợp chất polime dùng

làm chất dẻo

* HS viết phương trình tổng hợp chất dẻo PE

và cho biết những tính chất của chất dẻo PE

* HS viết phương trình tổng hợp chất dẻo PVC

và cho biết những tính chất của chất dẻo PVC

* HS viết phương trình tổng hợp Poli(metyl

metacrylat)

* GV yêu cầu HS cho biết :

+ Phương pháp tổng hợp nhựa novolac

+ Phương pháp tổng hợp nhựa rezol

+ Phương pháp tổng hợp nhựa rezit

+ Nêu những tính chất vật lí và ứng dụng của

các loại nhựa trên

* HS viết PTHH tạo thành nhựa novolac, rezol,

rezit

Hoạt động 3 :

* HS tìm hiểu SGK hãy nêu khái niệm về tơ và

cho biết đặc điểm cấu tạo và yêu cầu kĩ thuật

của tơ?

* HS hãy nêu cách phân loại tơ và đặc điểm

của các loại tơ

* HS cho biết phương pháp tổng hợp tơ

nilon-6,6 Viết PTHH minh hoạ

* Cho biết đặc điểm cấu tạo của loại tơ này và

những tính chất vật lí?

* HS cho biết phương pháp tổng hợp tơ lapsan

I Chất dẻo.

1 Khái niệm về chất dẻo và vật liệu compozit.

- Chất dẻo là những vật liệu có tính dẻo Thành phần: polime (chính) và chất phụ thêm

- Vật liệu compozit là hỗn hợp gồm ít nhất 2 thành phần (chất nền polime và chất độn)phân tán vào nhau

mà không tan vào nhau

2 Một số polime dùng làm chất dẻo.

a) Polietilen (PE)

b) Poli(vinyl clorua), (PVC)

c) Poli(metyl metacrylat)

d) Poli(phenol fomanđehit) (PPF)

- Nhựa novolac dùng phenol lấy dư, xúc tác H+

- Nhựa rezol dùng HCHO lấy dư, xúc tác OH

- Nhựa rezit :đun nóng chảy nhựa rezol trên 1400C sau đó để nguội, thu được rezit

II Tơ

1 Khái niệm: Tơ là những vật liệu polime hình sợi

dài và mảnh với độ bền nhất định

2 Phân loại a) Tơ thiên nhiên : bông, len, tơ tằm b) Tơ hoá học

+ Tơ tổng hợp : tơ poliamit (nilon, capron), tơ vinylic (vinilon)

+ Tơ bán tổng hợp hay nhân tạo: tơ visco

Trang 8

* Cho biết những tính chất vật lí và ứng dụng

của nó?

* HS cho biết phương pháp tổng hợp tơ nitron

* Cho biết những tính chất vật lí và ứng dụng

của nó?

3 Một số loại tơ tổng hợp thường gặp.

a) Tơ nilon – 6,6.

b) Tơ nitron

c) Tơ lapsan : được tổng hợp từ axit terephalic và etylen glicol, bền với nhiệt, axit, kiềm hơn nilon 4 Câu hỏi, bài tập củng cố: GV dùng bảng phụ cho HS hình thành sơ đồ chuyển hoá :

5 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà: - Học bài và làm bài tập Sgk, hoàn thành tiếp chuỗi phản ứng còn lại - Xem trước phần cịn lại bài VẬT LIỆU POLIME (tt)  Khái niệm: cao su và keo dán  Thành phần, tính chất, ứng dụng của một số vật liệu polime V RÚT KINH NGHIỆM - Nội dung: ………

*****************************

Ngày dạy : 7/11/2010

Tuần:11 Tiết: 22 Bài 14 VẬT LIỆU POLIME (tt)

I MỤC TIU

1 Kiến thức

Biết được :

Trang 9

- Khi niệm, thnh phần chính, sản xuất v ứng dụng của : chất dẻo, vật liệu compozit, tơ, cao su, keo dán tổng hợp

2 Kĩ năng

- Viết cc PTHH cụ thể điều chế một số chất dẻo, tơ, cao su, keo dán thông dụng

- Sử dụng và bảo quản được một số vật liệu polime trong đời sống

3 Thái độ

II.TRỌNG TM

Thành phần chính và cách sản xuất của : chất dẻo, vật liệu compozit, tơ, cao su, keo dán tổng hợp

1 Giáo viên: Các mẫu vật liệu polime : chất dẻo, cao su, tơ và keo dán.

2 Học sinh: Tập soạn, Kiến thức

Cân hỏi : 1) Phân biệt chất dẻo và vật liệu compozit

2) Từ etilen điều chế PVC Biểu điểm 1) Chất dẻo là vật liệu polime có tính dẻo

Vật liệu compozit là vật liệu hỗn hợp gồm có polime và chất độn :4đ

2)CH2 =CH2  Cl 2 CH2Cl – CH2Cl 0

OH / ROH t



HCl xt



CH2=CHCl xt,t0

p

PVC: 6đ

Hoạt động 4 :

* HS nghiên cứu SGK hãy nêu khái niệm về

cao su? Có mấy loại? Cho ví dụ?

* HS tìm hiểu SGK:

- Hãy cho biết monome nào là mắt xích cơ sở

của cao su thiên nhiên?

- Hãy cho biết đặc điểm cấu tạo của cao su

thiên nhiên?

* HS hãy cho biết tính chất vật lí, tính chất

hoá học của cao su thiên nhiên? Giải thích

tính chất đàn hồi của cao su?

III Cao su

1 Khái niệm

- Tính đàn hồi là tính biến dạng khi chịu lực tác dụng bên ngoài và trở lại ban đầu khi lực đó thôi tác dụng

- Cao su là vật liệu polime có tính đàn hồi, có 2 loại cao su :

+ Cao su thiên nhiên

+ Cao su tổng hợp

2 Phân loại:

a) Cao su thiên nhiên + Cấu tạo

- Cao su thiên nhiên là polime của isopren

- Các mắt xích isopren đều có cấu hình cis

+ Tính chất và ứng dụng.

- Cao su thiên nhiên có tính chất đàn hồi, không dẫn nhiệt và điện, không thấm khí và nước, không tan trong nước, etanol…tan trong xăng và benzen

- Cao su lưu hoá có tính đàn hồi, chịu nhiệt, lâu

Trang 10

* GV gọi HS lên bảng viết PT tổng hợp cao

su buna từ monome tương ứng là buta -1,3-

đien (xt : Na)

*HS viết PTHH của pứ đồng trùng hợp Cao

su buna-S và buna-N

* Tương tự viết PTHH của pứ trùng hợp cao

su isopren , poli cloropren , poli flororen

* GV gọi HS khác nhận xét và sửa sai nếu có

* HS hãy cho biết khái niệm chung về keo

dán và bản chất của keo dán?

*GV: Cho HS xem mt s lo¹i keo d¸n vµ bỉ

sung

* HS nghiên cứu SGK cho biết đặc điểm cấu

tạo, công dụng của mỗi loại keo dán này?

*Gv: qua ni dung bµi hc gi¸o dơc Hs c ý thc

b¶o vƯ, xư lÝ c¸c vt liƯu polime hỵp lÝ vµ c

hiƯu qu¶

mòn, khó tan trong dung môi hơn cao su không lưu hoá

b) Cao su tổng hợp.

+ Cao su Buna

+ Cao su buna-S và buna-N + Cao su isopren

+ Cao su cloropren và cao su floropren

IV Keo dán tổng hợp:

1 Khái niệm.

Keo dán (keo dán tổng hợp hoặc tự nhiên) là vật liệu có khả năng kết dính hai mảnh vật liệu rắn giống hoặc khác nhau mà không làm biến đổi bản chất các vật liệu được kết dính

2 Một số keo dán tổng hợp thông dụng.

a) Nhựa vá săm.

b) Keo dán epoxi :

c) Keo dán ure - fomanđehit.

4 Câu hỏi, bài tập củng cố:

1/- Nêu khái niệm cao su? Keo dán tổng hợp? Cho biết một số loại keo dán tổng hợp Viết ptpư điều chế một số loại tơ tổng hợp

2/- Làm bài tập 4b/Sgk/72

Đáp án:

1/ khái niệm SGK

2/ CH3-CH2-CH2-CH3

0 ,

xt t

 CH2=CH2-CH2=CH2

nCH2=CH2-CH2=CH2

0 , ,

Na t p

 [-CH2 - CH = CH - CH2-]n

C6H5-CH2-CH3

0 ,

xt t

 C6H5CH=CH2 + H2

nCH2= CH - CH = CH2 +nCH=CH2 Na (-CH2- CH =CH - CH2 – CH- CH2 -)n

C6H5 C6H5

5 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà:

- Học bài và làm bài tập : đến trang Sgk

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	1,71 MB