và kết quả thí nghiệm: người ta cho chuông kêu rồi đưa vào 1 bình thủy tinh kín, hút dần không khí ra khỏi bình tiếng chuông nghe càng nhỏ dần và đến khi hút hết khí trong bình thủy tinh[r]
Trang 1Ngày soạn: 14.11.2009 Vật lý 7
BÀI 13 MÔI TRƯỜNG TRUYỀN ÂM
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Kể tên được một số môi trường truyền âm và không truyền được âm
- Nêu được một số ví dụ về sự truyền âm trong các môi trường khác nhau: rắn, lỏng, khí
2 Kỹ năng:
- Làm thí nghiệm để chứng minh âm truyền qua các môi trường nào?
- Tìm ra phương án thí nghiệm để chứng minh được càng xa nguồn âm biên
độ dao động càng nhỏ âm càng nhỏ.
3 Thái độ:
- Có ý thức liên hệ thực tế
- Tích cực hoạt động giải quyết vấn đề giáo viên đặt ra
II Chuẩn bị:
- Đối với mỗi nhóm:
o 2 trống
o 2 quả cầu bấc
o Một nguồn âm dùng vi mạch kèm pin
o Một bình nước có thể cho lọt nguồn phát âm vào bình
III Tổ chức hoạt động dạy và học
* Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ – tổ chức tình huống học tập (8’)
- Học sinh 1: Cho biết độ to của âm phụ thuộc vào
nguồn âm như thế nào? Đơn vị đo độ to của âm
là gì? Chữa bài tập 12.2
- Học sinh 2: Chữa bài tập 12.3
* Tổ chức tình huống học tập: Ngày xưa, để phát
hiện tiếng vó ngựa người ta thường áp tai xuống đất
để nghe Vì sao?
Bài 13 MÔI TRƯỜNG TRUYỀN ÂM
* Hoạt động 2: Nghiên cứu môi trường truyền âm (22’)
- Yêu cầu học sinh đọc thí nghiệm và cho biết
những dụng cụ cần dùng cho thí nghiệm? Cần
quan sát gì trong thí nghiệm?
- Học sinh: cần 2 quả cầu bấc, 2 trống, dùi trống
Cần quan sát quả cầu bấc ở bên mặt trống 2
- Yêu cầu các nhóm tiếng hành làm thí nghiệm và
trả lời các câu hỏi C1 và C2 trong sách giáo
I Môi trường truyền âm
Thí nghiệm
1 Sự truyền âm trong chất khí
C1: Quả cầu 2 dao động âm đã được không khí truyền từ mặt trống 1 đến mặt trống 2
C2: Biên độ dao động của quả cầu 2
Trang 2- Giáo viên chú ý học sinh: Mỗi nhóm chỉ được gõ
2 cái để quan sát, cố định trống 2 đứng vững,
trống 1 cầm trên tay để tránh âm truyền qua chất
rắn Hướng mặt của 2 trống vào nhau
- Yêu cầu đại diện một nhóm cho nhận xét về quả
cầu bấc ở bên trống 2 mà nhóm quan sát được
So sánh biên độ dao động của hai quả cầu bấc
- Yêu cầu các học sinh thảo luận và giải thích hiện
tượng
- Giáo viên gọi học sinh đọc phần thí nghiệm
- Giáo viên gọi học sinh lên và bố trí thí nghiệm
như hình 13.2
- Giáo viên lưu ý học sinh: người gõ cố ý gõ nhẹ
không cho người đứng ở ngoài nghe
- Yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi C3
- Yêu cầu học sinh đọc phần thí nghiệm 3
- Giáo viên tiến hành thí nghiệm như hình 13.3,
yêu cầu học sinh lắng tai nghe âm phát ra
- Yêu cầu học sinh trả lời âm thanh truyền đến tai
qua những môi trường nào?
- Học sinh: âm thanh truyền đến tai qua môi
trường khí, rắn, lỏng
- Giáo viên treo hình vẽ phóng to hình 13.4, yêu
cầu học sinh đọc thông tin trong phần 4
- Giáo viên thuyết trình cách tiến hành thí nghiệm
và kết quả thí nghiệm: người ta cho chuông kêu
rồi đưa vào 1 bình thủy tinh kín, hút dần không
khí ra khỏi bình tiếng chuông nghe càng nhỏ dần
và đến khi hút hết khí trong bình thủy tinh(chân
không) thì không còn nghe thấy tiếng chuông
kêu nữa
- Yêu cầu học cho biết thí nghiệm trên chứng tỏ
điều gì?
- Giáo viên hướng dẫn: lúc còn không khí (môi
trường khí) còn nghe chuông kêu, lúc hút hết
không khí (chân không) không nghe chuông kêu
Vậy chân không có cho tiếng chuông truyền đến
tai ta không?
- Từ các thí nghiệm trên, yêu cầu học sinh hoàn
thành phần kết luận
nhỏ hơn biên độ dao động của quả cầu 1
Chứng tỏ càng xa nguồn âm, âm càng nhỏ
2 Sự truyền âm trong chất rắn
C3: Âm thanh truyền đến tai bạn C qua môi trường chất rắn (gỗ)
3 Sự truyền âm trong chất lỏng C4: Âm truyền đến tai qua môi trường khí, rắn, lỏng
4 Âm có thể truyền được trong chân không hay không?
C5: Kết quả thí nghiệm chứng tỏ chân không không truyền âm
* Kết luận:
- Âm có thể truyền qua những môi
trường như rắn, lỏng, khí và không thể truyền qua chân không.
- Ở các vị trí càng xa nguồn âm thì
âm nghe càng nhỏ.
Trang 3* Hoạt động 3: Tìm hiểu vận tốc truyền âm (5’)
- Yêu cầu học sinh đọc thông báo mục 5 và trả lời
các câu hỏi:
+ Âm truyền nhanh nhưng có cần thời gian không?
+ Trong môi trường vật chất nào âm truyền nhanh
nhất?
+ Giải thích tại sao bạn B trong thí nghiệm 2 lại
không nghe thấy âm mà bạn C lại nghe thấy âm?
+ Giải thích tại sao một người đang ngồi nghe
Radio trong nhà thì có một loa phát thanh phát
chương trình giống như rađio mà người đang nghe
như lại nghe thấy rađio nói trước và loa phát thanh
nói sau?
5 Vận tốc truyền âm C6: Vận tốc truyền âm trong chất rắn lớn nhất đến vận tốc truyền âm trong chất lỏng và đến chất khí
* Hoạt động 4: Vận dụng (5’)
- Yêu cầu học sinh trả lời các câu hỏi C7, C8 và
C9
- Cá nhân học sinh suy nghỉ trả lời
II Vận dụng
C7: truyền qua môi trường không khí C8:
C9: Vì âm thanh truyền trong chất rắn nhanh hơn
C10: Không được Vì chân không không truyền được âm nên họ không nghe thấy nhau nói
* Hoạt động 5: Củng cố - hướng dẫn về nhà (5’)
- Môi trường nào truyền âm? Môi trường nào
không truyền âm?
- Môi trường nào truyền âm tốt nhất?
* Hướng dẫn về nhà:
+ Học phần ghi nhớ, trả lời lại các câu hỏi từ C1
đến C10
+ Làm các bài tập trong SBT từ 13.1 đến 13.5
+ Đọc phần “Có thể em chưa biết” và trả lời câu
hỏi: Âm không truyền được trong chân không vì
sao?
+ Chuẩn bị Bài 14 Phản xạ âm – Tiếng vang