Mục tiêu: Giúp học sinh - Củng cố lại những kiến thức và kỷ năng đã học về văn bản tự sự , về tạo lập văn bản, các tác phẩm văn học có liên quan đến đề bài và cách sử dụng từ ngữ.. - Đán[r]
Trang 1
Ngày soạn: 13/9/2009
Ngày dạy:7A: 15/9;7B: 18/9/2009
Tiết 15: ĐẠI TỪ
A Mục tiêu: Giúp HS
- Nắm được thế nào là đại từ, các loại đại từ trong tiếng Việt
- Biết vận dụng đại từ với tình huống giao tiếp
- Giáo dục HS yêu thích tiếng Việt
B Phương pháp: Nêu vấn đề, thảo luận nhóm, phân tích mẫu
C Chuẩn bị của thầy và trò.
- Giáo viên: Một số đại từ, bảng phụ.
- Học sinh : Soạn bài theo câu hỏi ở ( SGK ).
D Tiến trình lên lớp.
(1’) I Ổn định tổ chức Lớp
7A:………7B:………
(5’) II Kiểm tra bài cũ: Thế nào là từ láy ? Nêu các loại từ láy ? Cho ví dụ ?
III Bài mới.
(1’)* Giới thiệu bài
12’
11’
* Hoạt động 1: Tìm hiểu về đại từ.
HS đọc ở ( SGK )
? Từ nó trong đoạn văn đầu trỏ ai
? Từ nó trong đoạn văn hai chỉ con
vật gì
? Nhờ đâu mà em biết được nghĩa
của hai từ đó
? Từ thế ở Đ3 trỏ sự vật gì
? Dựa vào đâu mà em biết
? Từ ai trong bài ca dao dùng để làm
gì ? Thế nào là đại từ
Học sinh đọc ghi nhớ ( SGK )
* Hoạt động 2: Tìm hiểu về các loại
đại từ
Các đại từ: Tôi, tao, tớ, chúng tôi,
chúng tao, chúng tớ, mày, chúng
mày, nó, hắn, chúng nó, họ trỏ gì
Bấy, bấy nhiêu trỏ gì
Ai, gì hỏi về gì ?
Bao nhiêu, mấy hỏi về gì ?
Sao, thế nào hỏi gì ?
HS đọc ở ( SGK )
I Thế nào là đại từ.
1 Ví dụ
2 Nhận xét
a Nó → Em tôi - CN
Nó → Con gà - Định ngữ
- Đ1: Từ nó thay cho em tôi câu trước
- Đ2: Từ nó thay cho con gà của anh Bốn Linh câu trước
b Thế → Lời nói của người mẹ →
Bổ ngữ ( câu trước nó )
c Ai → Người nông dân → chủ ngữ
* Ghi nhớ : ( SGK )
II Các loại đại từ.
1 Đại từ để trỏ
a Các đại từ: Tôi, tao, tớ, chúng tôi, chúng tao, chúng tớ, mày, chúng mày, nó, hắn, chúng nó, họ
→Người, sự vật
b Bấy, bấy nhiêu → số lượng
c Vậy, thế : Hoạt động tính chất
* Ghi nhớ : ( SGK )
a Ai, gì: Người, vật
b Bao nhiêu, mấy: số lượng
c Sao, thế nào: Hoạt động tính chất
Trang 2
10’ * Hoạt đông 3: Luyện tập. Sắp xếp các đại từ theo bảng ? Xác định đại từ mình ? Đặt câu ? của sự vật * Ghi nhớ : ( SGK ) III Luyện tập. * Bài 1: a Ngôi số Số ít Số nhiều 1 Tôi, tao, tớ Chúng tôi… 2 Mày Chúng mày… 3 Nó, hắn Chúng nó… b Mình (1) : Ngôi thứ nhất Mình (2) : Ngôi thứ hai * Bài 3: - Na hát hay đến nổi ai cũng phải khen - Biết làm sao bây giờ - Có bao nhiêu bạn thì có bấy nhiêu tính tình khác nhau (5’) IV Củng cố, dặn dò - GV tổng kết lại toàn bộ nọi dung bài học ? Thế nào là đại từ Nêu các loại đại từ ? Cho VD ? - Học thuộc ghi nhớ - Làm bài tập 2, 4 ở SGK - Chuẩn bị bài sau : Luyện tập tạo lập văn bản * Rút kinh nghiệm: .………
…
Trang 3
Ngày soạn: 13/9/2009
Ngày dạy:7A: 15/9;7B: 18/9/2009
Tiết 16 LUYỆN TẬP TẠO LẬP VĂN BẢN
A Mục tiêu: Giúp học sinh.
- Củng cố lại những kiến thức có liên quan đến việc tạo lập văn bản và làm quen với các bước của quá trình tạo lập văn bản
- Có thể tạo ra môth văn bản tương đối đơn giản gần gũi với đời sống và công việc học tập của các em
- Có thái độ đúng đắn hơn trong quá trình tạo lập văn bản , vận dụng kiến thức
đã học đưa vào bài viết
B Phương pháp: Đàm thoại, nêu vấn đề, tái tạo, thảo luận.
C Chuẩn bị:
- Giáo viên : Nghiên cứu bài, bảng phụ, máy chiếu, soạn giáo án chu đáo.
- Học sinh : Soạn bài, trả lời câu hỏi SGK
D Tiến trình lên lớp.
(1’) I Ổn định tổ chức: Lớp 7A :………7B……… ………… (4’) II Kiểm tra bài cũ : ? Để tạo lập một văn bản chúng ta cần thực hiện những
bước nào
III Bài mới:
(1’) *Giới thiệu bài: Nhắc lại những kiến thức về văn bản.
15’ * Hoạt động 1: Tìm hiểu bài tập
phần chuẩn bị ở nhà
HS đọc đề SGK
Viết thư cho một người bạn để bạn
hiểu về đất nước mình
? Viết về vấn đề gì
? Viết cho ai
? Viết để làm gì
? Viết như thế nào
? Nhiệm vụ của bước 2:
Lập dàn ý
I Tình huống.
1 Định hướng cho văn bản
- Nội dung:
+ Truyền thống lịch sử + Danh lam thắng cảnh + Phong tục tập quán
- Đối tượng: bạn đồng trang lứa ở nước ngoài
- Mục đích: để bạn hiểu về đất nước mình
- Cách viết:
2 Tìm ý và sắp xếp ý
* Lập dàn ý
Ví dụ: Giới thiệu cảnh sắc của thiên nhiên ở Việt Nam
- Mở bài: Giới thiệu chung về cảnh sắc thiên nhiên Việt Nam
- Thân bài:
Trang 4
20’
? Mở bài viết như thế nào
? Kết bài ra sao
? Nhiệm vụ của bước 3 phải làm gì
* Hoạt động 2: Thực hành viết tại
lớp
HS đọc bài tham khảo SGK SH
thực hành viết một đoạn mở bài, kết
bài viết xong, đọc cho lớp nghe,
lớp nhận xét, giáo viên bổ sung
GV hướng dẫn HS sửa lại bài làm
hoàn chỉnh về câu, từ, đoạn,
+ Cảnh sắc mùa xuân: khí hậu, hoa lá, chim muông ,
+ Cảnh sắc mùa hè: thời tiết, cảnh vật,…
+ Cảnh sắc mùa thu:
+ Cảnh sắc mùa đông: thời tiết, cảnh vật,…
- Kết bài:
+ Cảm nghĩ và niềm tự hàovề đất nước VN
+ Lời mời hẹn và lời chúc sức khỏe
3 Diễn đạt các ý đã ghi trong bố cục Nhiệm vụ bước ba: viết thành câu, đoạn, bài
II Thực hành viết tại lớp.
- Đọc bài tham khảo:
Thư cho một người bạn để bạn hiểu về đất nước mình
(4’)IV Củng cố, dặn dò.
- GV nhắc lại toàn bộ nội dung bài học
? Nhắc lại qui trình tạo lập văn bản
- GV định hướng cho HS làm tiếp phần thân bài còn lại
- Xem bài: Tìm hiểu chung về văn biểu cảm
* Rút kinh nghiệm:
………
………
……… ………
Trang 5
Ngày soạn: 15/9/2009
Ngày dạy:7A: 17/9;7B: 21/9/2009
Tiết 17 SÔNG NÚI NƯỚC NAM
PHÒ GIÁ VỀ KINH
( Trần Quang Khải)
A Mục tiêu: Giúp học sinh
- Cảm nhận được tinh thành độc lập , khí phách hào hùng , khát vọng lớn lao của dân tộc được thể hiện trong 2 bài thơ
- Bước đầu hiểu về hai thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt và ngũ ngôn tứ tuyệt đường luật
- Có thái độ tình cảm đúng đắn với quê hương đất nước, yêu quê hương đất nước mình
B Phương pháp: Đàm thoại, phân tích, tái tạo, nêu vấn đề, thảo luận.
C Chuẩn bị:
- Giáo viên : Nghiên cứu bài, bảng phụ, soạn giáo án chu đáo.
- học sinh : Đọc tác phẩm, trả lời câu hỏi SGK
D Tiến trình lên lớp.
(1’) I Ổn định tổ chức: Lớp 7A :………7B……… ………… (3’) II Kiểm tra bài cũ : ? Nêu những nét đặc sắc về nghệ thuật trong 2 văn bản :
- Những câu hát than thân
- Những câu hát châm biếm
III Bài mới:
(1’) *Giới thiệu bài: Thời trung đại đã có một nền thơ rất phong phú và hấp dẫn
được viết bằng chữ Hán hoặc chữ nôm và có nhiều thể thơ phong phú như: thất ngôn tứ tuyệt, ngũ ngôn tứ tuyệt, thất ngôn bát cú, lục bát, song thất lục bát
Trang 6
3’
4’
10’
* Hoạt động 1: Giới thiệu tác giả,
tác phẩm
HS đọc chú thích * ở SGK
GV giải thích thêm
* Hoạt động 2: Đọc , tìm hiểu chú
thích
GV hướng dẫn HS đọc bài SGK
và giải thích những từ khó
Chú ý phần phiên âm
* Hoạt động 3: Tìm hiểu văn bản.
? văn bản này chúng ta phan tích
như thế nào
? Hai câu thơ đầu được dịch nghĩa
ntn
? Em hiểu “ sông núi nước nam”
theo cách nào sau đây:
1 Là những dòng sông, dãy núi
2 Là giang sơn đất nước VN
3 Là lãnh thổ của người VN
? Chữ đế trong nam đế có nghĩa là
gì
? “ Nam đế cư” là xác định nơi ở
của vua hay nơi thuộc chủ quyền
của VN
? “ Nam quốc…đế cư” toát lên tư
tưởng gì của tác giả
? Điều đó đã được ai công nhận
? Em có nhận xét gì về âm điệu
của câu thơ này
? Điều đó có tác dụng gì trong
việc diễn tả tư tưởng, cảm xúc
? Lời thơ bộc lộ tư tưởng gì
? Em có nhận xét gì về giọng điệu
của 2 câu thơ cuối
? Dựa vào hoàn cảnh ra đời của
bài thơ , theo em lời cảnh báo này
nhằm bọn xâm lược nào
? Hai câu thơ này nhằm phản ánh
điều gì
* Văn bản 1: Sông núi nước nam.
I Tác giả , tác phẩm.
1 Tác giả: Trần Quang Khải
2 Tác phẩm: Viết theo thể thơ thất ngôn
tứ tuyệt Cách hiệp vần: Cư, thư, hư tiếng cuối của câu 1 hiệp vần với tiếng cuối của câu 2 và 4
II Đọc, tìm hiểu chú thích.
1.Đọc: SGK
2 Chú thích: SGK
III Tìm hiểu văn bản.
* Bố cục: 2 phần
- Phần 1: 2 câu đầu
- Phần 2: 2 câu cuối
1 Hai câu đầu
Nam quốc sơn hà nam đế cư Tiệt nhiên định phận tại thiên thư
- Giới định đó đã phân định rõ ở sách trời
→ Là nơi thuộc chủ quyền của người VN.Vì vua gắn với nước
→ Khẳng định nước VN thuộc chủ quyền của người VN
- Khẳng định tại sách trời ( thiên thư)
- Hùng hồn, rắn rỏi
- Sự vững vàng của tư tưởng và niềm tin sắt đá vào chân lí
→ Khẳng định nước VN là của người
VN đó là điều hiển nhiên không thể thay đổi được
2 Hai câu cuối
Như hà ngịch lỗ lai xâm phạm Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư
- Nói thẳng, dõng dạc, chắc nịch đầy kiêu hãnh
- Quân xâm lược nhà Tống
- Quân dân thời Lí dưới sự chỉ huy của
Lí Thường Kiệt đã đánh tan quân xâm lược Tống
Trang 7
3’
3’
7’
3’
3’
* Hoạt động 4: Tìm hiểu ý nghĩa
văn bản
? Văn bản “ sông núi nước nam”
bồi đắp tình cảm nào trong em
? Ngoài bản “ sông núi nước nam”
còn văn bản nào cũng được xem là
tuyên ngôn độc lập của nước ta
HS đọc ghi nhớ SGK
* Văn bản 2: Phò gia về kinh
* Hoạt động 1: Đọc , tìm hiểu chú
thích
VG: tiếp tục hướng dẫn HS đọc và
tìm hiểu văn bản 2
* Hoạt động 2: Tìm hiểu văn bản.
? Bài thơ có mấy ý cơ bản ?
? Những chiến công nào được
nhắc đến trong 2 câu thơ trên
? Trong lời thơ trên có gì đáng chú
ý
? Điều đó có tác dụng gì trong
việc thể hiện nội dung ?
? Lời thơ này nói về vấn đề gì
? Tác giả mong muốn đất nước ta
ntn
? Lời thơ nào cổ động cho việc
xây dựng đất nước
? Khát vọng nào của dân tộc ta
được phản ánh qua lời nong muốn
cổ động của tác giả
? Khát vọng đó có biến thành hiện
thực vào thời Trần không
* Hoạt động 3: Ý nghĩa văn bản.
GV: cho HS đọc ghi nhớ SGK
* Hoạt động 4: Luyện tập
- Bài thơ này được xem là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước ta
III Ý nghĩa văn bản.
- Tự hào về đất nước
- Tin tưởng vào sự bền vững của độc lập dân tộc
- Bình ngô đại cáo ( Nguyễn Trãi)
- Tuyên ngôn độc lập của HCM
* Ghi nhớ: SGK
* Văn bản 2: PHÒ GIÁ VỀ KINH
I Đọc , tìm hiểu chú thích
- Đọc văn bản: SGK
- Tác giả: Trần Quang Khải
- Tác phẩm: (1285)
- Thơ: Ngũ ngôn tứ tuyệt
II Tìm hiểu văn bản.
Bài thơ gồm có 2 ý cơ bản:
1 Hào khí chiến thắng xâm lược
Đoạt sáo Chương Dương độ Cầm Hồ Hàn Tử quan
- Chiến thắng: Chương Dương, Hàm Tử trên sông hồng
- Động từ mạnh: đoạt , cầm
- Địa danh tiêu biểu
- Câu trên đối xứng với câu dưới
- Khỏe, hùng tráng
ta và sự thất bại thảm hại của kẻ thù
2 Khát vọng thái bình của dân tộc
Thái bình tu trí lực
Vạn cổ thữ giang san
- Xây dựng đất nước thời bình
- Một đất nước vững bền mãi mãi
→ Thái bình nên gắng sức , không nên say sưa với chiến thắng
→ Khát vọng hòa bình và xây dựng đất nước bền vững
→ Đây là một thời kỳ thái bình thịnh trị khá dài trong lịch sử dân tộc
III Ý nghĩa văn bản.
* Ghi nhớ : SGK
VI Luyện tập.
* Đọc thêm : Tức sự
(4’) IV Củng cố, dặn dò:
- GV: Tổng kết lại toàn bộ nội dung của 2 văn bản
? Hai bầi thơ có đặc điểm chung gì
- Thơ thất ngôn tứ tuyệt, ngũ ngôn tứ tuyệt → Diễn đạt cô đúc, chắc nịch
- Thuộc hai bài thơ, dựa vào phần giả nghĩa thử dịch bài” Nam quốc sơn hà”
- Soạn bài “ côn sơn ca” theo sự gợi ý ở SGK
Trang 8
* Rút kinh nghiệm:
Ngày soạn: 15/9/2009
Ngày dạy:7A: 17/9;7B: 21/9/2009
Tiết 18 TỪ HÁN VIỆT
A Mục tiêu: Giúp học sinh
- Hiểu được thế nào là yếu tố Hán Việt
- Nắm được cách cấu tạo đặc biệt của từ ghép Hán Việt
- Biết cách sử dụng từ Hán Việt thích hợp
B Phương pháp: đàm thoại, nêu vấn đề, phân tích ngôn ngữ, thảo luận.
C Chuẩn bị:
- Giáo viên : Nghiên cứu bài, soạn giáo án chu đáo, cuốn từ điển HV,bảng phụ.
- học sinh : Soạn bài và trả lời câu hỏi SGK
D Tiến trình lên lớp.
(1’) I Ổn định tổ chức: Lớp 7A :………7B……… ………… (4’) II Kiểm tra bài cũ : ? Đặt câu với đại từ dùng để trỏ: Tôi, nó, chúng nó,
bấy nhiêu
III Bài mới:
(1’) *Giới thiệu bài: Nhắc lại kiến thức từ mượn lớp 6.Thế nào là từ HV, quá trình
hình thành và phát triển của nó Ví dụ: Phụ nữ, thiếu niên, nhi đồng
13’ * Hoạt động 1: Đơn vị cấu tạo
từ Hán Việt
GV: Treo bảng phụ đã ghi sẵn
I Đơn vị cấu tạo từ Hán Việt
1 Ví dụ:
Nam quốc sơn hà nam đế cư
Trang 9
13’
9’
bài thơ nam quốc sơn hà lên
bảng Chú ý những từ in đậm
? Giải nghĩa các tiếng trong từ
Nam quốc, sơn hà
? Dịch ra là gì ?
? Trong 4 tiếng đó , tiếng nào có
thể dùng độc lập ? vì sao ?
GV: Có những tiếng không thể
đứng độc lập để tạo ra từ HV mà
phải kết hợp với các yếu tố khác
Đó là các yếu tố HV
- Có hiện tượng đồng âm
HS đọc phần ghi nhớ SGK – 69
* Hoạt động 2: Tìm hiểu về từ
ghép Hán Việt
HS đọc các ví dụ SGK
? Hãy giãi nghĩa các yếu tố trong
từ ghép
? Các từ đó thuộc loại từ ghép
nào
? Giải thích nghĩa các yếu tố
trong từ ghép: thư: giữ; môn :
cửa
? Nhận xét xem trật tự sắp xếp
của các từ ghép
? Cách sắp xếp đó có giống với
từ ghép chính phụ thuần việt
? Tương tự giải nghĩa các từ:
thiên thư, thạch mã, tái phạm
? Yếu tố nào chính yếu tố nào
phụ
? Trật tự sắp xếp có giống với từ
ghép thuần việt không
HS đọc ghi nhớ SGK
* Hoạt động 3: Hướng dẫn luyện
tập
HS sử dụng từ điển từ HV để
phân tích yếu tố đồng âm
GV: nhận xét bổ sung
? Nhóm có yếu tố chính đứng
trước , yếu tố phụ đứng sau
? Yếu tố phụ đứng trước , yếu tố
chính đứng sau
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư
Nam : Phương nam, miền nam Quốc: quốc gia; Sơn: núi; Hà: sông
→ Sông núi nước nam
- Tiếng nam có thể dùng độc lập
- Tiếng quốc, sơn, hà không dùng độc lập
Ví dụ: Cụ là một nhà thơ yêu nước Không thể nói: cụ là một nhà thơ yêu quốc
Không thể nói: leo sơn, leo hà được
- Thiên thư:
- thiên 1= trời; Thiên 2 = 1000 năm;
Thiên 3 = dài( nghìn); Thiên 4: di dời
2 Ghi nhớ: SGK
II Từ ghép Hán Việt.
1 Ví dụ:
- Sơn/ hà, Xâm / phạm, Giang / san
→ Từ ghép đẳng lập
- Ái /quốc, Thủ / môn, Chiến / thắng
→ Từ ghép chính phụ
- Yếu tố phụ đứng trước, yếu tố chính đứng sau
- Khác với từ ghép thuần việt
2 Ghi nhớ:
- Từ ghép HV: ghép đẳng lậpvà ghép chính phụ
- Ghép chính phụ: - Yếu tố chính đứng trước - Yếu tố phụ đứng sau
III Luyện tập.
* Bài tập 1: phân biệt nghĩa của các yéu
tố
* Bài tập 2: Tìm từ ghép HV có chứa các yếu tố HV
- Ví dụ: Quốc → quốc gia, ái quốc, cường quốc
Sơn → sơn hà, sơn lâm, sơn dương
Cư → nhập cư, cư trú, ẩn cư
Trang 10
Bại → chiến bại, bại vong, thất bại
* Bài tập 3: Xếp các nhóm từ đã cho vào
các nhóm từ thích hợp
- Hữu ích, phát thanh, bảo mật, phòng hỏa
- Thi nhân, đại thắng, tân binh, hậu đãi
(4’)VI Củng cố, dặn dò: - VG hệ thống lại toàn bộ nội dung bài học
? Yếu tố cấu tạo thành từ Hán Việt ? Các loại từ ghép Hán Việt
- Học bài nắm nội dung bài học - Làm bài tập còn lại ở SGK
- Chuẩn bị bài : từ Hán Việt( tiếp theo)
* Rút kinh nghiệm:
Ngày soạn: 15/9/2009
Ngày dạy:7A: 22/9;7B: 25/9/2009
Tiết 19 TRẢ BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 1
A Mục tiêu: Giúp học sinh
- Củng cố lại những kiến thức và kỷ năng đã học về văn bản tự sự , về tạo lập văn bản, các tác phẩm văn học có liên quan đến đề bài và cách sử dụng từ ngữ
- Đánh giá lại chất lượng bài làm của mình so với yêu cầu đề ra , nhờ đó có những kinh nghiệm và quyết tâm cần thiết để làm tốt hơn cho những bài sau
- Có thái độ đúng đắn trước bài làm của mình và bài lầm của bạn, biết sửa sai , học hỏi cầu tiến
B Phương pháp: Đàm thoại, nêu vấn đề, thảo luận, tái hiện.
C Chuẩn bị:
- Giáo viên : Chấm bài, tìm lỗi sai cơ bản, bảng phụ, nhận xét.
- học sinh : Xem lại lý thuyết văn tả cảnh.
D Tiến trình lên lớp.
(1’) I Ổn định tổ chức: Lớp 7A :………7B……… …………
II Kiểm tra bài cũ :
III Bài mới:
(1’) *Giới thiệu bài: Trả bài là một tiết khá quan trọng, nhằm giúp các em biết
những lỗi sai của mình để bài viết sau tốt hơn