Ebook Kỹ thuật đo - Đo điện (tập 1): Phần 1 - Trường Đại Học Quốc Tế Hồng Bàng

Jackson, Don Hellriegel and John W.[r]

Trang 1

CHƯƠNG V:

RA QUYẾT ĐỊ NH

Sau khi nghiên cứu chương này,ngườiđọcó thể:

1 Giảithích vaitò ra quyếtđịnh đốivớinhà quản tịvàngườinhân viên

2 Trình bày các điu kiện đểmộtánhân rquyếtđịnh (như điều kiện chắcchắn,ủio,

và không chắcchắn)

3 Mô tảáđặcđiểm củaviệ accquyếtđịnh đổimới,hường xuyên

4 Giảithích ccđặcđiểm củabamô hình ra quyếtđịnh

Các nhà quản tịthường xuyên phảira quyếtđịnh.Ra quyếtđịnh tốtà mộtnăng lựcchính

yếu củamộtquản tịviên giỏivìcác quyếtđịnh xácđịnh cch mà mộtổ chứcgiảquyếtccvấn

đềủanó,áh phân bổ nguồn lựcvà phương thứchành đạtmụciêu củanó

Ngoạitừ cctình huống mang tnh rủio thìcác quản tịviên và các nhân viên khi ra quyết

định đều sử dụng mộtiến tình vớiá hành tố tương tự nhau.Họ phảixácđịnh vấn đề,hu thập thông tin, xác định và đánh giá các phương án, và lựahọn mộtphương án đểhựchiện

I TIẾN TRÌNH RA QUYẾT ĐỊ NH

Mộtquyế t đị nhlà mộtphương án đượcựahọn tong số ccphương án hiện có.Ra quyế t

đị nhlà mộtin tình xác định ccvấn đềhay cơhộivà giảiquyếtchúng.Hình V-1 mô tảổng quát tiến tình ra quyếtđịnh và tiến tình này cũng có thểđượcử dụng đểmô t ảquyếtđịnh c nhân và quyếtđịnh nhóm

Hình V-1: Tiế n t ình ra quyế t đị nh 1

1 Xá c đị nh v ấn đề

Tiến tình ra quyếtđịnh bắtđầu vớiviệxácđịnh mộtvấn đềbước1)hoặccụ thểhơn l ự khác nhau giữatạng tháihiện tivà mong muốn củaự việ.1 Đôi khi bướcnày chúng ta có thể hiểu là xác định nhu cu củaviệ aquyếtđịnh

1 St e phe n P Robbi ns nd Da vi d A De c nz o, Funda me nt a s of ma na ge me nt ,s e nt i lonc e pt s a nd a ppl i a i ons ” -4th

ed, Pearson Prentice Hall, 2004, p 106

Xác đị nh vấn đề

Xác đị nh các tiêu chuẩ n quyế t đị nh

Phân bổ ọng

số ho c ác êu chuẩ n

Phát triể n c ác giả i pháp Phân tích các giả i pháp

Lựa họn một giả i pháp

Thực hi gi ải pháp

Đánh gi á t nh hữu hi ệ u c ủa quyế t đị nh

PDF Create! 2 Trial

www.scansoft.com

Trang 2

Việcnhận dạng và chẩn đoán vấn đềiên quan tớicác năng lựccủaánhà quản tịđược

đềập tong chương I(cụthểlà năng lựchoạch định và điều hành).Cácnăng lựcnày đềập đến các khía cạnh su đây:nhận biếrước,àm rõ và kếthợp li

Việ c nhận bi ế r ướcin quan đến việxácđịnh và kiểm soáthàng loạtcctcđộng từ môi

tường bên trong và bên ngoài

Việ c gi ải hí c hrõ đòi hỏiự đánh giáccnhân tố vàxácđịnh ccnguyên nhân củavấn đề, không nên chỉđơn thuần xácđịnh tiu chứng củavấn đềđó

Sự l ên kế tgiảihích rõ mốiiên hệgiữahiện tivớimụciu mong đợiủaábộ phận nói riêng hoặccủaổ chứcnóihung

2 Xác đ ị nhcác tiêu chuẩnquyế t đị nh

Mộtkhiđã xácđịnh đượcvấn đềnhà quảntrịcầnđịnhrõ các tiêu chuẩn quyếtđịnh quan trọng tong việgiảquyếtvấn đề(bước2).Trong bướcnày, ngườira quyếtđịnhphải xác định

mụctiêu cầnđạtđượcvà cụthểhoá chúng thông qua các tiêu chuẩnđểđo lường.Tiêu chuẩn đánh giá có thểlà địnhtính hoặcđịnhlượngvà sốlượng các tiêu chuẩnlệthuộcvào bảnthân vấn đềvà các mụctiêu cầnđạtđược

3 Xác đị nh t ọng s ố c ho c ác êu chuẩ n

Các tiêu chuẩn thường không quan tọng như nhau.Tuỳthuộcvào mụctiêu cầnđạtđược

mà ấnđịnhtrọngsốcho từngtiêu chuẩnđánh giá Do vậy,ngườira quyếtđịnhcần thiếphải phân bổrọng số cho cctêu chuẩn đượcitkêrong bước2 đểạo rhứ tự ưu tên tong quyết

định (bước3).Ngườira quyếtđịnh phảixác địnhthang đánh giá trọng số,điềunày hoàn toàn phụ thuộcvào chủquan củangườira quyếtđịnh

4 Phát triể ncác giảipháp (phương án)

Bướcip theo su khiđã xác định cctọng số cho từng têu chuẩn quyếtđịnh,ngườia quyếtđịnh cn lệkê các giảipháp có thểgiảiquyếtvấn đềmộtáh thành công (bước4).Không

có nỗựcnào đượchựchiện tong bướcnày đểđánh giáccgiảpháp mà chỉệkê chúng mà thôi

5 Phân tích các giả ipháp

Mộtkhinhững giảpháp(phương án quyếtđịnh) đã đươcxácđịnh,ngườiaquyếtđịnh phảiphân tch mộtáh kỹ lưỡng mỗimộtgiảpháp (bước5).Điểm mạnh và hạn chếủamỗi giảipháp sđượco snh vớiá êu chuẩn và trọng số đã đượchiế p ở bước2 và 3 Mỗimột giảipháp đượcđánh giábằng cch đánh giáso vớiiêu chuẩn

6 Lựachọ nphương án

Bước6 bao gồmcác hoạtđộng đểxácđịnh phương án tốtnhấttong số ccphương án lệ

kêvàđánh giáTừ lúcxácđịnh ttc ánhân tố thích hợp tong quyếtđịnh,phân bố tỷ tọng các tiêu chuẩn này mộtáh chính xácvàxácđịnh những giảpháp có thểhựchiện được,đến đây chúng ta phảichọn phương án mang liđiểm số co nhấttong bước5

Trang 3

Việcđánh giá các phương án trong tiến tình ra quyếtđịnh cũng cn phảicn nhắcđến cc khía cạnh đạo đức,xã hội,pháp lý … bên cạnhtính kinh tế,và cũng cn xem xétckhảnăng và nguồn lựcần thiế ho việ hựchiquyếtđịnh

7 Thực hi quy ế đị nh

Mặcdầu tến tình lựachọn đượchoàn tấttong bướcrước,quyếtđịnh vẫn bịhấtbạinếu không đượchựchiện mộtáh đúng đắn (bước7) Thựchiquyếtđịnh bao gồm việ huyển, truyền tiquyếtđịnh đến những ngườiiên quan và làm cho mọingườiam kếthựchiện nó

Bướcuốiùng trong tiến tình ra quyếtđịnh (bước 8)àđánh giákếtquảủaquyếtđịnh

đểxem lệu rng nó hiệu chỉnh đượcvấn đềhay không; giảipháp đượcựahọn ở bước6 và đượchựchiện ở bước7 có đạtđượckếtquảmong muốn hay không? …

II CÁC LOẠI QUYẾT ĐỊ NH VÀ VẤN ĐỀ

1 Ra quyế t đị nh t ong c ác điề u ki ệ n khác nhau

Việcrquyếtđịnh gắn lền vớiáđiều kiện nhấtđịnh và những điều kiện này phụ thuộc vào chấtượng và tính sẵn sàng củathông tn vềvấn đềmà ngườiaquyếtđịnh cn giảquyết

Hình V-2: Cá c đi ề u ki ệ n mà một quyế t đị nh được hực hi ệ 1

a Chắ cchắn

Chắcchắnlàđiều kiện mà ngườiaquyếtđịnh nhận biếmộtáh đầy đủ vềvấn đề,đưaa các giảipháp,và kếtquảủamỗigiảpháp đượcdự kiến toàn bộ.Ra quyếtđịnh tong điều kiện chắcchắn cho phép nhà quản tịgiảm thiểu những điều không kiểm soátrước

b Rủ i o

Rủiro là các điều kiện mà ngườiaquyếtđịnh có thểphân tch ảnh hưởng củaá ánhân

dẫn tớiákếtquảkhácnhau,và mỗikếtquảó thểđịnh rõ khảnăng xảy r.Cácphương án giả quyếtthường gắn vớimộtoạtbiến cố mà có thểxácđịnh đượckhảnăng xảy r.Rủio nóihung

thường phản ánh khảnăng xảy rmộtự kiện nào đó vànằm giữamộtđầu - chắcchắn vàđầu kia

- là không chắcchắn,mơhồ

Chấtlượng và tính sẵn sàng vềhông tn đểaquyếtđịnh có thểxem là mộttcnhân quan trọng củađiều kiện rủio

1

Trang 4

- Khả năng xảy a khác h quan:Khảnăng dễxảy rnhấtủamộtkếtụcnào đó.Thỉnh thoảng

mộtự kiện có thểxácđịnh khảnăng dựaên việcxem xétábản ghihép ccsự kiện tướcđây

- Khả năng xảy a c hủ quan: Là khảnăng nhiều nhấtcó thểxảy củamộtkếtcụcụ thể

dựatên niềm tn củamộtánhân

Thếgiớingày nay rủio hơn bởimọihứđềucó sự kếtnốivớinhau.Nếu không quản tịủi

ro thì nhà quản tịskhông thểquán xuyến đượcông việ ủamình

c Sự hông c hắc hắn

Làrường hợp ngườiaquyếtđịnh không thểó đượcnhững thông tn cn thiếđểhẩn đoán cckếtquảủaágiảpháp.Trong điều kiện này, ngườiaquyếtđịnh có thểkhông đủ sức

đểxácđịnh vấn đề,hoặcxácđịnh ccphương án và kếtquảdự đoán là rấtíó cơ sở

2 Các loạ ivấnđềvà quyế tđị nh

a Các vấ n đề hác nhau như t hế nào?

Mộtvài vấn đềà dễhiểu,minh bạch;mụciêu củangườiaquyếtđịnh là rõ ràng; vấn đềà

tương tự và thông tin vềvấn đềdễdàng đượcxácđịnh và có được.Những tình huống như thế đượcgọià những vấ n đề ấu t úc hặt(cấutrúc tốt ).

Tuy nhiên nhà quản tịphảiđốidiện vớinhiều tường hợp là những vấn đềcấ u t úclỏng (cấ utrúc tồi ) Chúng là mớihoặckhácthường.Những thông tn vềávấn đềnhư thếàmơ hồ

vàkhông đầy đủ

b Ra quyế t đị nh t he o c hương t ình

Như đã thảo luận ở phần tước,quyếtđịnh cũng sđượchialàm hai loạigiống như vấn đề

Ra quyếtđịnh theo chương tình hoặcthông thường là cách thứchữu hiệu nhấtđểgiảquyết những vấn đềấu túcốt.Tuy nhiên, khi những vấn đềà cấu túckhông tốt,nhà quản tịphảil thuộcvào ra quyếtđịnh phihương tình đểxây dựng giảpháp

Những quyếtđịnh theo chương tình là lặp livàhường lm đều đặn và trong chừng mực

nào đó nó l ách cụhểđểgiảquyếtvấn đề

v Thủ t ục

v Quy tắc

v Chính sách

c Sự hác nhau gi ữa quy ế đị nh t he o c hương t ình và không theo chư ơng t ình

Khi nhà quản tịđốidiện vớimộtvấn đềấu túckém,ẽcó giảpháp mớiạKhi những phản ứng theo tình huống,phihương tình là cần thiế

Sựáng to chiến lượcmớiho tổ chứcà quyếtđịnh không theo chương tình Quyếtđịnh này là khác biệtso vớinhững quyếtđịnh tướcđó củaổ chứcbởivìvấn đềà mớiábiến số môiường hiện tikhácnhau,vàđiều kiện cũng đã thay đổi

Trang 5

d Tích hợ p c ác oại ấn đề ,ác oại quy ế đị nh v à cấ p bậc ong t ổ c hức

Hình V-3 mô tảmốiquan hệgiữaoạivấn đề,oạiquyếtđịnh và cấp bậctong tổ chức Những vấn đềấu túcốt ương ứng vớinhững quyếtđịnh theo chương tình Vấn đềấu túc kém thì cần rnhững quyếtđịnh phihương tình

Hình V-3: Loạ i vấn đề , oại quyế t đị nh văcấp bậc r ong t ổ c hức 1

Mộtvài quyếtđịnh quản tịrong thếgiớihựchoặchoàn toàn là theo chương tình hoặchoàn

toàn phihương tình Đaố ccquyếtđịnh là ởgiữahaiháiựcnày

e Công nghệ hỗ t ợ r a quy ế đị nh t he o c ác h t hức nào?

Công nghệhông tn hỗ tợ nhà quản tịrtnhiều tong việ aquyếtđịnh,nó bao gồm hệ thống chuyên gia, mạng thông tn và các phầm mềm hỗ tợ rquyếtđịnh chuyên biệt

III CÁC MÔ HÌNH RA QUYẾTĐỊ NH

1 Mô hình ra quyế t đị nh hợp l

Mô hình ra quyếtđịnh hợp lý đặttên các giảđịnh hợp lý màquađó nhàquản tịđưaa những lựahọn thích hợp,ốiđahoáợinhuận tong khuôn khổ những ràng buộcnhấtđịnh Ngườiaquyếtđịnh là hợp lý sxácđịnh vấn đềmộtáh cn thận và có mụciêu rõ ràng và cụ thể.Hình V-4 tóm tắtnhững giảđịnh củaự hợp lý

Vấn đềà

rõ ràng và không mơ hồ

Mụctêu đơnvà rành mạch phảiđạt được

Tấtảcc giảipháp

và kếtquả đượcbiế

Sựưu tên

là rõ ràng

Sựưu tên

là bấtbiến

và ổn định

Không có ràng buộc

vềhời gian và chi phí

Lựachọn cuốicùng

sẽốiđa hoá lợiíh kinh tế

Hình V-4: Các giả đị nh c ủa s ự hợp l 1

1 St e phe n P Robbi ns nd Da vi d A De c nz o, Funda me nt a s of ma na ge me nt ,s e nt i lonc e pt s a nd a ppl i a i ons ” -4th

ed, Pearson Prentice Hall, 2004, p 117

Cấ u t úc chặ t

Các quyế t đị nh phi

c hương t ình Các quyế t đị nh

c hương t ình

Cấ p c o

Cấ p t hấ p hơn

Cấ p bậc ong tổchức

Cấ p t úc lỏ ng

Loạ i vấn đề

Ra quyế t đị nh hợp l

Dẫn đến

Trang 6

1 Khuyến khích sự tự do.

2 Các thành viên trong nhóm không bịhỉíh khihọ đang đềxuấtý kiến

3 Khuyến khích số lượng ý kiến.Ghihép mọiý kiến nhằm thểự thừanhận củanhóm và

lm cơ sở nảy nở và hợp tcccý tưởng mới

4 Không đánh giáccý kiến cho đến khiập hợp xong ccphương án lựahọn

v Kỹ t huật nhóm danh nghĩ a

NGT thựchiện sự kếthợp chaigiađoạn dùng lờivà cảgiađoạn không dùng lời.Vềơ

bản,nhóm kỹ thuậtdanh nghĩacó cu túcđượcin hành như su :mộtnhóm gồm từ 7 đến 10 ngườingồiquanh bàn nhưng không nóivớinhau.Nóiđúng hơn lmỗihành viên tự viếnhững ý kiến củamình ra mộtmảnh giấy.Sau 5 phútbắtđầu chiasvớinhau ccý tưởng đó Mỗingười

ở bàn sẽrình bày mộtý tưởng củamình Mộtngườiđượcử lm thư ký sẽghihép những ý

tưởng đó lên mộtmảnh giấy tướcmắtmọingườiham giaCông việnày đượcin hành cho

đến khiấ ảmọingườiham giacho biếhọ không còn ý kiến nào khác nữađểrình bày Kết quảủagiađoạn này thường là mộtdanh sch từ 18 đến 25 ý tưởng.Giađoạn kếip là thảo luận,rong đó mọiý tưởng đều đượcưu ý đến khiin hành biểu quyết

v Kỹ t huật De l phi

KỹhuậtDelphido Rand Corporaion pháttin nhằm khích thích nhóm tham khảo kinh nghiệm và cung cấp những dự báo vềương li2

Sửdụng nhiều công cụ hay bảng cu hỏi,một nhóm lãnh đạo việđiều tavà thu thập dữ lệu,kinh nghiệm.Ngườiãnh đạo tp hợp và tổng kết

thông tn tướckhiung cp nó cho ccthành viên Tiến tình tiếp tụcho đến khiádự báo của

ccchuyên giađượchệhống hóa,đượcxácđịnh thông quahông tn phản hồivàđạtđượcmột

sựnhấttíƯu điểm củakỹ thuậtDelphiànó tánh đượcquan hệương tctong nhóm,mà NGT không hoàn toàn tánh đượcự ảnh hưởng củaá ánhân đặcbiệrong cùng mộtphòng

Vớikỹ thuậtDelphi,những ngườiham giacó thểáh nhau hàng tăm dặm

Việcrquyếtđịnh là mộttáh nhiệm chung củaấ ảnhững nhà quản tịtong tổ chức, không phân biệtlnh vựchứcnăng hay cp quản tịHàng ngày những nhà quản tịần phảiđưa

ra những quyếtđịnh có tcdụng định hướng củaổ chứcủamình cũng như tương licủahính mình Có những quyếtđịnh có thểáđộng mạnh mẽđến sự thành công củaổ chức,tong khi những quyếtđịnh kháccũng có ý nghĩaquan tọng nhưng íó tnh quyếtđịnh hơn.Tuy nhiên tt

cảáquyếtđịnh đều có ảnh hưởng tch cựchay têu cựcớn hay nhỏ đến tổ chứcđó

1 Pamela S.Lewis, Stephen H Goodman Patricia M Fandt, “ Ma na ge me nt :Challenges in the 21 st Century”, We s Publishing Company, 1995, p.198

2 D M He ge dus nd R V Ra s mus s n, Task Effectiveness and interaction Process of a Modified Nominal Group Technique in Solving an Evaluation Problem”, Journal of Management 12 (1986): 545-60

Trang 7

Directory: D:\Lan

Data\Microsoft\Templates\Normal.dot

Subject:

Keywords:

Comments:

Total Editing Time: 229 Minutes

As of Last Complete Printing

Number of Characters: 18,160 (approx.)

Định dạng
Số trang	7
Dung lượng	355,81 KB