Mục tiêu cần đạt Giúp hs hiểu được tình cảnh đáng thương và nỗi đay tinh thần của nhiệm vụ Chú bé Hồng, cảm nhận được tình yêu thương mãnh liệt của chú đối với mẹ Bước đầu hiểu được văn [r]
Trang 1Tuần: 1
Tiết : 1 & 2
Ngày soạn: 07/ 08/2012
Bài dạy : Tôi đi học
( Thanh Tịnh)
A mục tiêu cần đạt
Giúp hs cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật
“Tôi” ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời
Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh
B Chuẩn bị
1 Thầy: Thiết kế giỏo ỏn
2 Trò : Soạn bài
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học
Hoạt động 1: Hướng dẫn phần
? Qua chuẩn bị bài ở nhà, em hóy giới
thiệu về tỏc giả TT?
GV: Đọc phần chú thích và tóm tắt
những nét chính về tác giả Thanh Tịnh
GV hướng dẫn đọc- trữ tình đằm thắm,
ngân nga- đọc mẫu
? Văn bản được viết theo phương thức
biểu đạt nào?
? Theo em có thể chia văn bản thành
I Đọc và tỡm hiểu khỏi quỏt:
1 Tỏc giả:
- HS đọc CTVB:
+ Thanh Tịnh, Trần Văn Ninh (1911-1988) Quê ngoại thành Huế
Là người hoạt động nhiều kĩnh vực thành công ở truyện ngắn, thơ, tóc ngắn thường toát lên tình cảm êm dịu, man mác
2 Tỏc phẩm:
a Đọc và tỡm hiểu từ khú:
Hs đọc – nhận xét
b Phương thức biểu đạt:
- Tự sự + miờu tả + biểu cảm
c Bố cục
Trang 2mấy phần? Nội dung của từng phần?
? Nhân vật trữ tình trong văn bản là ai?
được thể hiện ở ngôi thứ mấy?
? Đọc và quan sát phần 1 của văn bản
? Những hình ảnh sự vật nào nhắc nhở
tỏc giả nhớ về ngày tựu trường đầu
tiên?
? Nhớ về ngày tựu trường tác giả có
cảm xúc gì?
Cảm xúc ấy được tác giả diễn đạt bằng
những tn, hình ảnh nào?
? Nhận xét hình ảnh, từ ngữ?
? Em hiểu được gì về tác giả với kỷ
niệm tựu trường?
? Kỷ niệm về con đường trong ngày
tựu trường? Không gian, thời gian con
đường trong sự nhớ lại của tác giả hiện
lên ntn?
? Sự thay đổi của con đường, của cảnh
vật lạ có thật hay thay đổi do cảm nhận
trong tâm tưởng?
? Cảm nhận thay đổi đâý do đâu?
? Chính sự thay đổi lớn trong lòng trải
lên cảnh vật con đường những cảm
nhận thay đổi Với chính mình nv tôi
cũng nhận thấy những đổi thay Tìm
chi tiết minh hoạ?
? Cảm xúc bỡ ngỡ, trong trọng trong
lần đầu đến trường còn được biểu hiện
ở những hoạt động nào của nv tôi (đối
với sách vở)
? Hình ảnh nv tôi bặm tay ghì thật
chặt còn nói lên điều gì?
? Đọc câu văn “ý nghĩ ấy ngọn núi”
Câu văn cho em cảm nhận gì?
- Bố cục: 4 phần
1 Từ đầu náo nức tựu trường
2 Tiếp đến ngọn núi
3 Tiếp đến cơ mà
4 còn lại
II Đọc và tỡm hiểu chi tiết văn bản
1 Giới thiệu kỉ niệm:
Hs đọc
- Cuối thu, lá rụng nhiều, đám mây bạc
- Hình ảnh mấy em nhỏ rụt rè
- Lòng tôi náo nức, mơn man
- Tôi quên thế nào được
- Lòng tôi tưng bừng rộn rã
- Tác giả là người có những kỷ niệm sâu sắc
Sống có tâm trạng hoài niệm
2 Những kỉ niệm và tõm trạng của nhõn vật “tụi” trong buổi tựu trường đầu tiờn
* Cảm nhận về con đường tới trường:
- Không gian, thời gian: Sớm mai đầy sương thu và gió lạnh
- Con đường dài và hẹp con đường quen thấy lạ, cảnh vật xung quanh cũng như có đổi thay
- Lòng có sự thay đổi
- Cảm thấy trang trọng, đứng đắn
- Không thả diều, không nô đùa
Trang 3? Câu văn nào ghi nhận hình ảnh ngôi
trường làng cuả nv tôi?
? Từ sự nhìn nhận miêu tả ngôi trường
em đọc thấy suy nghĩ nào của cậu học
trò bé nhỏ, lần đầu đến trường
? Không khí của ngôi trường được gợi
tả ở câu văn nào? Không khí ấy khiến
em liên tưởng đến ngày gì?
*Trong cuộc đời mỗi con người ngày
tựu trường đầu tiên bao giờ cũng in dấu
ấn sâu đậm ấn tượng đầu tiên trong
ngày đến trường là ngôi trường Cho dù
đó là một ngôi trường ntn thì các cô
cậu học trò đều thấy mới lạ, oai
nghiêm, ngưỡng mong và gửi gắm vào
đấy những ước mơ thầm kín Đi liền
với hình ảnh ngôi trường là hình ảnh
người thầy
? Hình ảnh thầy đầu tiên cậu học trò
Mĩ Lớ xưa nhớ về là hình ảnh của ai
(GT ông Đốc – SGK)
? Ông Đốc hiện lên qua những chi tiết
nào?
?Hình ảnh ông Đốc gợi cho em cảm
nghĩ gì?
Theo em cậu học trò có cảm xúc như
em không?
? Trong dòng hồi tưởng về trường lớp
nhiệm vụ tôi còn có những hồi tưởng
về những người bạn đồng lứa Hãy tìm
đọc và cho biết em có nhận xét gì về
hình ảnh của những người học trò trong
hình ảnh so sánh “họ như chim
non cảnh lạ”
? Trung tâm của văn bản là nv tôi Hãy
chỉ ra cảm xúc của nv tôi khi ở sân
- Tôi bặm môi, ghì thật chặt
- Sự cố gắng chứng tỏ là một học trò thực thụ
-So sánh kỷ niệm đẹp đẽ, nhẹ nhàng bay bổng
* Cảm nhận về ngôi trường, người thầy lớp học và bè bạn
- Trường Mĩ Lớ xinh xắn, oai nghiêm như cái đình làng Sân nó rộng, mình
nó cao
- Thấy ngôi trường gần gũi thân quen nhưng vĩ đại, tin cậy, ngưỡng mộ
- Sân trường làng Mĩ Lớ dày đặc
ngày lễ khai giảng thân quen
- Hình ảnh ông đốc
- Ông Đốc nhìn chúng tôi với cặp mắt hiền từ và cảm động
- Giọng nói nhẹ nhàng trìu mến:
“Thôi ”
Trang 4trường, khi vào lớp học và trong lớp
học
? Em có những nghĩ suy gì khi đọc câu
văn trên gặp những hình ảnh trên?
Đọc phần kết của văn bản, hình ảnh
một con chim non có ý nghĩa gì?
Câu chuyện bắt đầu bằng nhan đề “Tôi
đi học” khép lại bằng câu văn Tôi đi
học, điều ấy gợi gì trong em
4 Củng cố và hướng dẫn:
? Những kỉ niệm và tõm trạng của
nhõn vật tụi được ghi lại ntn?
- phõn tớch diờn biến tõm trạng của
nhõn vật tụi?
- Soạn bài tiếp theo
Yêu quý, kính trọng
- Hs tự bày tỏ
- Từ ngữ đứng nép bên người thân
- Toàn thân run run
- lúng túng
- Hứng lên nhìn ra sân lưu luyến khóc
+ Hình ảnh so sánh có sức gợi tả vềcậu trò nhỏ lần đầu tiên đến trường, non nớt ngây thơ, vừa rụt rè, e lệ vừa muốnđược tự tin, thử sức
Nhóm hs thảo luận
Lo sợ vẩn vơ
- Bỡ ngỡ cảm thấy chơ vơ
- Cảm thấy quả tim ngừng đập quên cả
mẹ đứng sau giật nình lúng túng người tôI lúc ấy tự nhiên thấy nặng nề
- Dúc đầu vào lòng mẹ nức nở
- Trong hình gì cũng thấy lạ, hay
- Hình ảnh chân thực, sống động miêu tả thực tâm trạng của cậu bé Thanh Tịnh
- Hình ảnh gợi niềm xúc động
HS tự bộc lộ
Nhóm hs thảo luận
* Ghi nhớ
Hs đọc sgk III Luyện tập: Đọc diễn cảm văn bản
Tuần: 1
Tiết : 3
Ngày soạn: 07/ 08/2012
Trang 5Ngày dạy : 16/08/2012
Bài dạy : Cấp độ khái quát của nghĩa từ
( Hướng dẫn đọc thờm)
A Mục tiêu cần đạt
- Giúp hs: Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ
Thông qua bài học rèn luyện tư duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng
B Chuẩn bị
- Thầy: Soạn giáo án
- Trò: đọc trước bài
C Tiến trình tổ chức các hoạt động trên lớp
1 Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ: ?Phõn tớch diễn biến tõm trạng của nhõn vật tụi( Tụi đi học) trong buổi tựu trường đầu tiờn?
3 Tổ chức hoạt động dạy học bài mới
Hoạt động của thầy
Hoạt động 1: Tìm hiểu từ nghĩa rộng,
nghĩa hẹp
* Quan sát sơ đồ sgk và trả lời câu hỏi:
?Nghiã của từ “động vật” rộng hơn hay
hẹp hơn nghĩa của các từ: thỳ, chim,
cá? Vì sao?
? Nghĩa từ thú rộng hơn hay hẹp hơn
nghĩa của các từ: Hươu, voi
? Từ việc tìm hiểu sơ đồ em rút ra
những kết luận gì về nghĩa của từ ngữ?
+ Từ ngữ nghĩa rộng
+ Từ ngữ nghiã hẹp
+ KL 3
Hoạt động 2:
Hướng dẫn hs luyện tập, nhận xột và
Hoạt động học của trũ
I Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp
- Nghĩa “động vật” rộng hơn vì trong
động vật có cả thú, chim, cá
- Nghĩa từ “thú” rộng hơn nghĩa voi, hươu, chim
Hs đọc ghi nhớ
Ghi nhớ sgk trang 10
II Luyện tập
Trang 6kết luận.
4 Củng cố và hướng dẫn:
? Thế nào là từ cú nghĩa rộng, nghĩ
hẹp?
- Học bài, làm bài tập cũn lại
- Soạn bài: Tớnh thống nhất
Hs đọc làm bài kiểm tra theo nhóm Nhóm hs hoạt động
Nhóm hs hoạt động, Bài tập 1
a, Hs lập sơ đồ 3 cấp
b, Như trên Bài 2:
a, chất đốt cháy
b, Nghệ thuật
c, món ăn
d, nhìn
đ, đánh Bài 3:
a, xe cộ, xe đạp, xe máy, xe xích lô
b, kim loại, vàng, thiếc, chì, đồng
c, hoa quả: quả táo, quả mít, quả nhãn
d, họ hàng: cô, dì, chú, bác
e, mang: xách, vác, đeo, địu Bài 4:
a, thuốc lào
b, thủ quỹ,
c, bút điện
d, hoa tai Bài 5: khóc, nức nở, sụt sùi
Trang 7Tuần: 1
Tiết : 4
Ngày soạn: 07/ 08/2012
Bài dạy :
Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
A Mục tiêu cần đạt:
Giỳp hs : nắm được chủ đề của văn bản, tình thống nhất về chủ đề của văn bản
- Biết viết 1 văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề, biết xác định và duy trì
đối tượng trỡnh bày; chọn lựa; sắp xếp các phần sao cho văn bản tập trung nêu bật ý kiến, cảm xúc
B Chuẩn bị
1 Thầy Thiết kế giỏo ỏn
2 Trò : Soạn bài
C Tiến trình tổ chức các hoạt động
1 ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ: ?Thế nào là từ cú nghĩa rộng, từ cú nghĩa hẹp?
3, Tổ chức hoạt động dạy học
Hoạt động của thầy
Hoạt động 1: tìm hiểu khái niệm chủ
đề
- Đọc lại Văn bản tôi đi học và trả lời
câu hỏi
? Tác giả nhớ lại những kỷ niệm sâu
sắc nào trong thời thơ ấu của mình: Sự
hồi tưởng ấy gợi lên những ấn tượng gì
trong lòng tác giả?
- Đây chính là chủ đề của văn bản TôI
đI học
? Em hiểu thế nào là chủ đề của văn
bản?
Hoạt động 2:
Hoạt động của trũ I.Chủ đề của văn bản:
- Văn bản viết về những kỷ niệm sâu sắc của ngày tựu trường đầu tiên trong
đời đi học của tác giả
* Chủ đề là đối tượng và vấn đề chính
Trang 8? Để biết được chủ đề của văn bản Tôi
đi học em căn cứ vào đâu? (Chú ý nhan
đề nhân dân các đoạn, một số từ ngữ)
? Theo dõi các phần, các đoạn của văn
bản em thấy các phần các đoạn của văn
bản có thống nhất làm nổi bật chủ đề
Tụi đi học không?
Minh hoạ bằng một số đoạn, câu, từ
ngữ cụ thể?
Văn bản tôi đi học là một văn bản có
tính thống nhất về chủ đề
? Em hiểu thế nào là tính thống nhất về
chủ đề của văn bản?
? Theo em để tạo lên tính thống nhất
của chủ đề văn bản cần quan tâm đến
những vân đề gì?
Hoạt động 3:
mà văn bản biểu đạt
II Tính thống nhất của văn bản
1 Bài tập:
- Căn cứ vào nhan đề: Tôi đi học
- Nội dung của các đoạn
Một số từ ngữ như:
- Các đoạn, các phần của văn bản thống nhất làm nổi bật chủ đề của văn bản
“Hàng năm cứ vào cuối thu tôI quên thế nào được những cảm giác hai quyển vở mới đang ở trên tay”
Nhan đề, đề mục, nội dung từng phần,
đoạn
2 Bài học:
* Ghi nhớ( SGK t.12)
=> Văn bản chỉ biểu đạt chủ đề đã xác
định không xa, không lạc sang chủ đề khác
III Luyện tập Bài tập 1,2,3
1, Bài 1
a, Văn bản trên viết về cây cọ, đặc
điểm và công dụng của cây cọ Các đoạn văn đã trình bày đối tượng và vấn đề theo thứ tự
b, Chủ đề của văn bản Viết về Rừng cọ
2, Bài 2
Trang 94 Củng cố và hướng dẫn:
? Chủ đề của văn bản là gỡ? Tớnh thống
nhất của văn bản?
- Học bài, làm bài tập cũn lại
- Soạn bài: Trong lũng mẹ
ý b lạc chủ đề
Tuần: 2
Tiết : 5& 6
Ngày soạn: 15/ 08/2012
( Trớch Những ngày thơ ấu)- Nguyờn Hồng
A Mục tiêu cần đạt
Giúp hs hiểu được tình cảnh đáng thương và nỗi đay tinh thần của nhiệm
vụ Chú bé Hồng, cảm nhận được tình yêu thương mãnh liệt của chú đối với mẹ
Bước đầu hiểu được văn hồi ký và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút Nguyên Hồng: Thấm đượm chất chữ tình, lời văn tự chuyện chân thành giàu sức truyền cảm
B Chuẩn bị:
1 Thầy Thiết kế giỏo ỏn+ Ảnh nhà văn Nguyờn Hồng
2 Trò : Soạn bài
C Tiến trình tổ chức các hoạt động
C Tiến trình tổ chức các hoạt động
1 ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ: ?Thế nào là chủ đề văn bản? Tớnh thống nhất của chủ đề văn bản?
3, Tổ chức hoạt động dạy học
Hoạt động của thầy
Hoạt động 1: giới thiệu bài
Hoạt động 2:
? Tóm tắt những nét chính về sự nghiệp
cuộc đời của nhà văn Nguyên Hồng
Hoạt động của trũ
I Đọc và tỡm hiểu khỏi quỏt:
1 Tác giả:
Trang 10GV hướng dẫn đọc
? Em hiểu thế nào là hồi kớ?
?Giới thiệu về tập hồi kớ NNTA và
đoạn trớch?
?Đoạn trớch được trích từ tác phẩm
nào?
? Theo em có thể chia văn bản thành
mấy phần? nội dung từng phần?
Hoạt động 3:
? Nhân vật trung tâm của đoạn trích là
ai? Và được giới thiệu như thế nào
? Đọc thầm phần đầu văn bản cho biết
cảnh ngộ của bé Hồng? ở vào cảnh
ngộ ấy bé Hồng đã phải chịu nhiều
thiệt thòi, mất mát xót xa hơn, bé
không nhận được từ gia đình nhà nội sự
Đọc chú thích trả lời Nguyễn Nguyên Hồng (1918-1982) là nhà văn của những người lao động cùng khổ
- Văn Nguyên Hồng giàu chất trữ tình, dạt dào cảm xúc thiết tha
2 Tỏc phẩm:
a Đọc, tỡm hiểu từ khú
hs đọc và nhận xột
b Thể loại:
- Hồi kớ( tự truyện): là một thể văn được dựng để ghi lại những chuyện cú thật đó xảy ra trong cuộc đời một con người cụ thể, thường là tỏc giả
c Xuất xứ:
- Là tập hồi ký viết về tuổi thơ của tác giả gồm 9 chương, đăng bỏo năm
1938, in thành sỏch 1940
- Đoạn trớch TLM là chương IV
c Bố cục:
- Hai phần:
1 từ đầu hỏi đến chứ
2 Còn lại
- Nv chính: Bé Hồng
- DBNV thể hiện ở 2 sv:
- trong việc nói chuyện với bà cô
- trong lòng mẹ
II Đọc và tỡm hiểu chi tiết:
1 Nhõn vật bộ Hồng:
* Hoàn cảnh gia đỡnh:
- Bố mất
Trang 11bé Hồng bị biến thành chỗ hứng mọi
điều đay nghiến
?Đó là cảnh ngộ ntn?
Đọc phần tiếp theo của văn bản
? Khi nghe người bà cụ hỏi cõu đầu
tiờn bộ Hồng đó cú suy nghĩ và hành
động ntn?
? Bộ Hồng đó đọc được điều gỡ qua lời
núi của người bà cụ?
? Em hiểu nghĩa của cụm từ “cười rất
kịch”
? Những điều Hồng đọc thấy chứng tỏ
em là người ntn?
? Hãy đọc những câu trả lời của Hồng
và tìm những câu văn miêu tả tâm
trạng, suy nghĩ của bé Hồng Qua đú
em có nhận xột gỡ?
? Em suy nghĩ cảm nhận gì về Hồng
qua câu trả lời và suy nghĩ củaHồng?
? Trong suy nghĩ em, Hồng nghĩ về mẹ
ntn? Những suy nghĩ ấy thể hiện tình
cảm gì?
Tình yêu thương mẹ là ngọn nguồn là
sự hướng về của bé Hồng Và cũng
chính tình yêu thương mãnh liệt ấy đã
giúp bé Hồng thông minh khôn ngoan
trong đối đáp với bà cô Hình ảnh chú
bé Hồng hiện lên thật tội nghiệp, đáng
thương trong những hình ảnh ấy, hình
ảnh nào khiến em xúc động nhất hãy
bày tỏ cảm xúc của em
- Mẹ bỏ đi tha hương cầu thực( xa mẹ)
- Sống bơ vơ đúi rỏch lờu lổng trong sự lườm nguýt, đay nghiến của họ hàng, thỏi độ dửng dưng của xó hội
=> cảnh ngộ éo le, xót xa, đau khổ và bất hạnh
* í nghĩ và cảm xỳc của bộ Hồng khi núi chuyện với bà cụ:
- Kớ ức của chỳ bộ sống dậy hỡnh ảnh
vẻ mặt rầu rầu và sự hiền từ của mẹ
- Hồng “ cỳi đầu ko đỏp” đến” cũng đó cười và đỏp lại”=> đú là phản ứng rất thụng minh xuất phỏt tư sự nhạy cảm
và lũng tin yờu mẹ
- Nhận ra ý nghĩa cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi cười rất kịch ý reo dắt hoài nghi.Giả tạo, dối trá
Nhóm hs thảo luận
+ Thông minh, nhạy cảm, tinh ý Hiểu người nói chuyện, nắm bắt ý
- Giữa câu trả lời, suy nghĩ có sự đối lập Hồng trả lời không đúng với suy nghĩ của mình
- Đó là 1 chú bé già dặn sớm, khôn ngoan, biết nghĩ trước sau Hoàn cảnh bất hạnh đã làm cho chú bé lẽ ra vô tư biết ưu tư
- Yêu mẹ thương mẹ, bảo vệ mẹ, kính trọng mẹ