Giáo án Ngữ văn 8 kì 1 - Trường THCS Vĩnh Nam

3 Bµi míi -Tiết 1 chúng ta đã tìm hiểu tâm trạng của nhân vật tôi được thể hiện qua những tình huống trên con đường cùng mẹ đến trường, giữa không khí ngày khai trường và ngồi trong lớp [r]

Ngày soạn : 18/ 8/2012

Ngày dạy: 20/8/2012

Tiết 1

Văn bản: Tôi đi học

(Thanh Tịnh)

A- Mục tiêu :

I Chuẩn

1 Kiến thức Giúp học sinh:

- Cốt truyện,nhân vật ,sự kiện,trong đoạn trích Tôi đi học

-Nghệ thuật miêu tả tâm lý trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tình, man mác của Thanh Tịnh

2.Kĩ năng:

- Đọc , hiểu đoạn trích có yếu tố miêu tả , biểu cảm

- Trình bày những suy nghĩ , tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân

3.Thái độ: - Giáo dục học sinh thấy được tình cảm, sự quan tâm của gia đình, xã hội

và vai trò của nhà trường đối với học sinh

II Nâng cao - Mở rộng

Cảm nhận tác phẩm, trình bày suy nghĩ của bản thân

B- Chuẩn bị :

1 Giáo viên: - Nghiên cứu tài liệu sgk + sgv.

- Soạn bài chu đáo

2 Học sinh: Soạn bài theo câu hỏi ở SGK.

C- phương pháp:

-Phân tích cảm nhận

D- Tiến trình lên lớp

1.ổn định

2 Bài cũ

Kiểm tra vở soạn của học sinh

3 Bài mới

Giới thiệu bài: Trong cuộc đời mỗi con người, những kỷ niệm tuổi học trò thường được

lưu giữ bền lâu trong trí nhớ Đặc biệt là những kỷ niệm về buổi đến trường đầu tiên

Ngày đầu tiên đi học

Mẹ dắt tay đến trường

Em vừa đi vừa khóc

Mẹ dỗ dành yêu thương

Truyện ngắn tôi đi học đã diễn tả những kỷ niệm mơn man, bâng khuâng của một thời thơ ấy

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

- GV gọi HS đọc phần chú thích về

tác giả, tác phẩm

GV.nhấn mạnh hai ý nhỏ về nhà văn, nhà

thơ Thanh Tịnh

GV.Em hãy cho biết các tác phẩm chính

của ông ?

GVHD HS đọc

Đọc đúng văn bản tự sự (Truyện ngắn)

nhưng giàu chất trữ tình: Các đoạn hồi

tưởng, độc thoại, đối thoại, kể và miêu tả

với bộc lộ cảm xúc thay đổi giọng đọc

cho phù hợp

HS đọc chú thích sgk

- GV: Nêu khái quát đặc điểm phong

cách truyện ngắn "Tôi đi học" hướng dẫn

hs đọc đúng vai nhân vật trong dòng hồi

tưởng Gọi 2-3 hs đọc lớp nhận xét, gv có

thể đọc mẫu

- Gv giải thích kĩ hơn một số từ ngữ

khó trong phần chú thích

GV Theo dõi văn bản "Tôi đi học" và cho

biết:

Có những nhân vật nào được kể lại

I- Tìm hiểu chung.

1 Tác giả: Tên thật: Trần Văn Ninh

(1911 - 1988)

- Trong sáng tác ông có mặt trên nhiều lĩnh vực: Truyện ngắn, truyện dài, thơ, ca dao, bút kí nhưng thành công trong truyện ngắn và thơ

* Các tác phẩm chính:

- Hậu chiến trường (Thơ: 1937), Quê

mẹ (TN: 1941), Ngậm ngãi tìm trầm (TN: 1943), Sức mồ hôi (Cao dao: 1954)

- "Tôi đi học" in trong tập quê mẹ

2- Đọc, tìm hiểu chú thích:

* Đọc

* Chú thích

- Từ ngữ khó:

Tựu trường, ông đối, bất giải, quyến luyến

II- Tìm hiểu văn bản:

trong truyện ngắn này?

HS.Mẹ, Tôi, Ông đốc, những cậu học trò

GV Nhân vật chính trong truyện này

là ai?

HS Tôi

? Tâm trạng của nhân vật chính được

thể hiện qua những tình huống truyện (thời

gian, (địa điểm), thời điểm) nào?

- Cảm nhận của tôi trên đường tới

trường

- Cảm nhận của tôi trong lớp học

- Cảm nhận của tôi lúc ở sân trường

Gv: Cho Hs đọc lại đoạn đầu (Từ đầu -

trên ngọn núi).

? Kỉ niệm ngày đầu đến trường của

nhân vật tôi gắn với không gian, thời gian

cụ thể nào?

? Vì sao không gian và thời gian ấy trở

thành kỉ niệm trong tâm trí tác giả?

? Tâm trạng của nhân vật tôi như thế nào?

- Từ hồn nhiên, vô tư khi chưa đi học

đến cảm thấy vừa xa lạ vừa gần gũi

với mọi người

GV.Cảm giác của nhân vật tôi ntn?

Gv: Cho Hs đọc đoạn tiếp (Từ trước

sân trường -> xa mẹ tôi chút nào hết).

? Tâm trạng của nhân vật tôi giữa

không khí ngày khai trường được thể hiện

như thế nào? qua chi tiết hình ảnh nào?

- Hs làm việc theo nhóm, đại diện các

1 Tâm trạng nhân vật "Tôi" trong ngày đầu đi học:

a Trên con đường cùng mẹ tới trường:

- Thời gian: Buổi sáng cuối thu

- Không gian: Trên con đường làng dài

và hẹp

=> Đó là thời điểm và nơi chốn quen thuộc, gần gũi, gắn liền với tuổi thơ tác giả.

- Con đường, cảnh vật xung quanh vốn rất quen nhưng hôm nay thấy lạ: Cảnh vật

thay đổi vì trong lòng có sự thay đổi lớn -

đi học, không lội sông, không thả diều

nữa

=>- Tôi thấy mình trang trọng, đúng đắn

- Cẩn thận nâng niu mấy quyển vở, vừa lúng túng, vừa muốn thử sức mình và khẳng định mình đã đến tuổi đi học

b Giữa không khí ngày khai trường:

- Sân trường đặc cả người, ngôi trường

to rộng, không khí trang nghiêm -> tôi lo

sợ vẩn vơ.

nhóm trình bày.

Lớp nhận xét, Gv bổ sung

HS liên hệ bản thân qua hồi ức của

mình về buổi khai giảng đầu tiên

- Giống bọn trẻ, bỡ ngỡ đứng nép bên người thân.

- Nghe tiếng trống trường vang lên thấy

chơ vơ vụng về lúng túng, chân dềnh dàng, toàn thân run run

- Nghe ông đốc đọc tên cảm thấy quả tim ngừng đập, quên cả mẹ đứng sau lưng, giật mình lúng túng

- Bước vào lớp mà cảm thấy sau lưng có một bàn tay dịu dàng đẩy tới trước, dúi

đầu vào lòng mẹ khóc nức nở, chưa lần nào thấy xa mẹ như lần này

E.Tổng kết rút kinh nghiệm

1.Củng cố

- Gv hệ thống lại bài giảng

- Hs chọn một vài đoạn yêu thích đọc lại

2.Hướng dẫn về nhà:

-Đọc và tóm tắt lại truyện theo trình tự thời gian

- Ghi lại ấn tượng sâu sắc ngày đầu tiên đến trường mà em nhớ nhất

- Chuẩn bị tiếp phần còn lại

- 

-Ngày soạn: 19/8/2012

Ngày dạy 21/8/2012

Tiết 2 Tôi đi học A- Mục tiêu:

I Chuẩn

1 Kiến thức Giúp học sinh:

- Cảm nhận được tâm trạng bỡ ngỡ, những cảm giác mới lạ của nhân vật "tôi"

ở lần tựu trường đầu tiên trong đời

- Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tình, man mác của Thanh Tịnh

2.Kĩ năng: Rèn kỉ năng cảm nhận ,phân tích

3.Thái độ: - Giáo dục học sinh thấy được tình cảm, sự quan tâm của gia đình, xã

hội và vai trò của nhà trường đối với học sinh

II Nâng cao - mở rộng

Viết một đoạn văn nói về cảm nhận của em ngà y đầu đi học

B Chuẩn bị:

1 Giáo viên: - Nghiên cứu tài liệu sgk + sgv.

- Soạn bài chu đáo

2 Học sinh: Soạn bài theo câu hỏi ở SGK.

C Phương pháp:

-Phân tích bình giảng

D Tiến trình lên lớp:

1 ổn định

2 Bài cũ

? Tâm trạng của nhân vật tôi được thể hiện qua những tình huống truyện, thời gian,

địa điểm nào?

3 Bài mới

-Tiết 1 chúng ta đã tìm hiểu tâm trạng của nhân vật tôi được thể hiện qua những tình huống trên con đường cùng mẹ đến trường, giữa không khí ngày khai trường và ngồi trong lớp đón nhận tiết học đầu tiên Vậy diễn biến của tâm trạng đó như thế nào tiết học đầu tiên Vậy diễn biến của tâm trạng đó như thế nào tiết học này chúng ta tìm hiểu tiếp

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

Gv gọi Hs đọc đoạn còn lại

? Tâm trạng của nhân vật tôi khi ngồi

trong lớp đón nhận giờ học đầu tiênđược

T/G miêu tả bằng những từ ngữ nào?

- Cảnh vật (tranh treo tường, bàn ghế)

GV Từ đó em thấy tâm trạng của

nhân vật tôi ntn ?

- Gv: Nêu câu hỏi khái quát:

? Em có nhận xét gì về quá trình diễn

biến tâm trạng của nhân vật "tôi" trong

truyện?

- Hs làm việc theo nhóm, đại diện trả

lời câu hỏi, lớp nhận xét -> Gv bổ sung

- Gv có thể gợi một số bài hát, ý thơ

nói về cảm xúc này để Hs liên hệ

Ngoài nhân vật tôi còn có những người

xung quanh

Gv diễn giải: Ngày nhân vật tôi lần

đầu đến trường còn có người mẹ, những

bậc phụ huynh khác, ông Đốc và thày giáo

trẻ

? Em có cảm nhận gì về thái độ, cử chỉ

của những người lớn đối với các em bé lần

đầu tiên đi học?

c Ngồi trong lớp đón nhận giờ học

đầu tiên:

- Cảm thấy vừa xa lạ vừa gần gũi với

cảnh vật

- Với người bạn tí hon ngồi cạnh chưa gặp nhưng không cảm thấy xa lạ.

=> Vừa ngỡ ngàng, vừa tự ti, nghiêm trang

* Diễn biến tâm trạng của nhân vật tôi trong ngày đầu tiên đi học:

Lúng túng, e sợ, ngỡ ngàng, tự tin và hạnh phúc

- Nghệ thuật: Bố cục theo dòng hồi Tưởng của nhân vật "tôi" -> Tính chất của hồi ký

- Kết hợp kể, tả với bộc lộ cảm xúc -> Giàu chất trữ tình, chất thơ

- Sử dụng hình ảnh so sánh có hiệu quả

2 Những người xung quanh:

- Là mẹ của nhân vật "tôi" cùng những

vị phụ huynh khác đưa con đến trường đều tràn ngập niềm vui và hồi hộp, tân trọng tham dự buổi lễ quan trọng này

- ông Đốc là hình ảnh người thầy, người lãnh đạo từ tốn, bao dung, nhân hậu

Thầy giáo trẻ tươi cười giàu lòng thương yêu học sinh

-> Đây chính là trách nhiệm của gia

đình, nhà trường đối với thế hệ trẻ tương lai.

IV- Tổng kết:

- Giáo viên cho một học sinh đọc phần

ghi nhớ trong SGK, sau đó chốt lại những

điểm quan trọng về nội dung và nghệ thuật

của truyện ngắn và rút ra bài học liên hệ

bản thân mỗi học sinh

- Gv tổ chức cho Hs làm bài tập luyện tập

trong SGK trong khoảng 10 phút

- Kỷ niệm trong sáng, đẹp đẽ, ấm áp như còn tươi mới của tuổi học trò khi nhớ

về ngày đầu tiên cắp sách đi học

- Cảm xúc chân thành tha thiết của tác giả, qua đó thấy được tình cảm đối với người mẹ, với thầy cô, với bạn bè của tác giả

- Nghệ thuật viết truyện ngắn đặc sắc giàu chất thơ

V- Luyện tập:

- Yêu cầu Hs biết tổng hợp, khái quát lại dòng cảm xúc, tâm trạng của nhân vật tôi

E Tổng kết rút kinh nghiệm

1 Củng cố

- Gv hệ thống lại bài giảng

- Gọi Hs đọc lại ghi nhớ

2 Hướng dẫn về nhà:

- Đọc lại văn bản theo cảm xúc của em sau khi được học xong truyện ngắn

- Nắm nội dung chính, tâm trạng và nét đặc sắc nghệ thuật

- Chuẩn bị bài cho tiết sau: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

3 Đánh giá tiết học :………

4 Rút kinh nghiệm :……….

Ngày soạn:19/8/2012

Ngày dạy:22/8/2012

Tự học có hướng dẫn

Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

A- Mục tiêu :

I Chuẩn

1.Kiến thức :Giúp học sinh

-Phân biệt được các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ

- Các cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

2.Kĩ năng

- Thực hành so sánh, phân tích các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ

3 Thái độ :Có ý thức sử dụng từ ngữ trong giao tiếp

B chuẩn bị:

1 GV: Soạn bài - chuẩn bị tài liệu - sơ đồ

2 HS: Đọc trước nội dung bài học

c Phương pháp:

Phân tích, quy nạp

II Nâng cao mở rộng

D Tiến trình lên lớp

1ổn định

2 Bài cũ: Kết hợp trong bài học.

3 Bài mới:

Gv hệ thống hoá về nghĩa của từ (nghĩa đen, nghĩa bóng, đồng nghĩa, trái nghĩa, nhiều nghĩa) rồi lấy ví dụ để chuyển tiếp vào bài mới

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

- Gv cho Hs quan sát sơ đồ trong SGK

Qua sơ đồ gợi ý cho Hs thấy mối quan

hệ tầng bậc (cấp độ) của các loại động vật

và mối quan hệ về nghĩa của từ ngữ Và trả

lời câu hỏi:

? Nghĩa của từ động vật với thú, chim,

cá?

? Nghĩa của từ thú với từ voi, hươu?

I- Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp:

+ Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của từ thú, chim, cá (vì nó bao hàm các loại nhỏ như thú, cá )

+ Tương tự như vậy, nghĩa của các từ thú - chim - các là rộng hơn nghĩa của các

từ voi, tu hú, cá thu

? Nghĩa của từ chim với tu hú, sáo?

? Nghĩa của từ cá với cá thu, cá rô?

- Hs nhận xét, Gv bổ sung cho đầy đủ

- Gv cho Hs đọc phần ghi nhớ: SGK

- Gv cho một Hs đọc yêu cầu bài tập 1,

gợi ý theo mẫu để Hs làm việc độc lập

- Hs lên làm bảng - lớp nhận xét, bổ

sung

- Gv cho học sinh làm việc theo nhóm

ở bài tập 2, cử đại diện trình bày

- Giáo viên cho học sinh đọc bài tập 3

Học sinh làm việc độc lập, đứng tại chổ trả

lời -> giáo viên nhận xét

* Ghi nhớ: SGK Nghĩa của một từ ngữ có thể rộng hoặc hẹp hơn nghĩa của từ ngữ khác (nghĩa rộng khi từ ngữ đó bao hàm phạm vi nghĩa một

số từ ngữ khác, nghĩa hẹp khi từ ngữ đó

được bao hàm phạm vi nghĩa của từ khác)

- Một từ ngữ có nghĩa rộng với từ ngữ này nhưng có nghĩa hẹp với từ ngữ khác

II- Luyện tập:

Bài tập 1: Sơ đồ cấp độ khái quát nghĩa các từ ngữ sau:

y phục vũ khí quần áo súng bom

quần đùi áo hoa súng trường bom bi

quần dài áo dài đại bác bom napan

Bài tập 2: Các nghĩa rộng là:

a Chất đốt, b Nghệ thuật, c Thức ăn,

d Nhìn, đ Đánh Bài tập 3: Tìm từ ngữ có nghĩa được bao hàm:

a Xe cộ - xe đạp, ô tô, xe trâu

b Kim loại: Sắt, thép

c Hoa quả: hoa hồng, quả bưởi

d Người họ hàng: Cô, dì, chú, bác

đ Mang: xách, khiêng, gánh

E Tổng kết rút kinh nghiệm

1 Củng cố

- Nắm nội dung bài: Các cấp độ khái quát nghĩa của từ ngữ (nghĩa rộng, nghĩa hẹp)

- Đọc lại phần ghi nhớ

2 Hướng dẫn về nhà:

- Viết đoạn văn có sử dụng 3 danh từ (trong đó có một danh từ mang nghĩa rộng và

2 danh từ mang nghĩa hẹp) và 3 động từ (trong đó có một động từ mang nghĩa rộng và hai động từ mang nghĩa hẹp)

- Chuẩn bị bài tiết sau: Tính thống nhất về chủ đề của văn bản

- Làm bài tập 4, 5 (SGK)

3 Đánh giá tiết học

4 Rút kinh nghiệm

Ngày soạn: 5/9/2012

Ngày dạy:7/9/20012

Tiết 3 Tính thống nhất về chủ đề của văn bản

A Mục tiêu:

I Chuẩn.

1.Kiến thức.

- Nắm được tính thống nhất về chủ đề của văn bản

- Chủ đề văn bản

- Những thể hiện của chủ đề trong một văn bản

2.Kĩ năng.

- Đọc hiểu và có khả năng bao quát toàn bộ văn bản

- Trình bày một văn bản thống nhất về chủ đề

3.Thái độ.

- Rèn luyện ý thức yêu thích học môn văn

B Chuẩn bị:

1 GV: Soạn giáo án + tài liệu SGK + SGV

2 HS: Đọc kỹ nội dung SGK

C Phương pháp:

-Phân tích, quy nạp

II Nâng cao - mở rộng: Viết một đoạn văn đảm bảo tính hệ thống

D Tiến trình lên lớp

1ổn định

2 Bài cũ: ? Phân tích dòng cảm xúc của nhân vật tôi trong truyện ngắn "tôi đi

học"?

3 Bài mới:

Một văn bản hoàn chỉnh không chỉ mang tính liên kết chặt chẽ, mạch lạc, bố cục

rõ ràng mà văn bản còn phải có tính thống nhất về chủ đề

Vậy thế nào là tính thống nhất về chủ đề bài học hôm nay giúp chúng ta hiểu thêm

Triển khai bài mới:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

Gv cho Hs đọc lại văn bản Tôi đi học

của tác giả Thanh Tịnh

? Tác giả nhớ lại những kỷ niệm sâu

sắc nào trong thời thơ ấu của mình?

HS - Ngày tựu trường đầu tiên của

nhân vật "tôi"

GV Sự hồi tưởng ấy gợi lên những ấn

tượng gì trong lòng tác giả?

HS Những kỷ niệm sâu sắc, trong

sáng của nhân vật "tôi" ngày đầu đi học,

cắp sách tới trường Đó là chủ đề của văn

bản này

? Vậy chủ đề của văn bản là gì?

* Học sinh đọc ghi nhớ:

GV Căn cứ vào đâu mà em biết văn bản

"Tôi đi học" nói lên những kỷ niệm về

buổi tựu trường đầu tiên?

HS Tên văn bản Tôi đi học: dự đoán

tác giả sẽ nói về chuyện đi học ở lớp, ở

trường

- Các từ ngữ thể hiện chủ đề đi học:

tựu trường, lần đầu tiên đến trường, trước

không khí ngày khai trường, ngồi trong

lớp đón nhận giờ học đầu tiên

- Ngôn ngữ, các chi tiết trong đều tập

trung tô đậm cảm giác ngỡ ngàng, trong

sáng của nhân vật "tôi" ngày đầu đến lớp

? Vậy tính thống nhất trong văn bản

là gì?

I- Chủ đề của văn bản:

- Chủ đề của văn bản là vấn đề trung tâm, vấn đề cơ bản được tác giả nêu lên,

đặt ra qua nội dung cụ thể của văn bản (là

ý đồ, ý kiến, cảm xúc của tác giả)

* Ghi nhớ 1: (SGK)

II- Tính thống nhất về chủ đề của văn bản:

-Văn bản có tính thống nhất về chủ đề khi chỉ biểu đạt chủ đề đã xác định không xa rời hay lạc sang chủ đề khác