Giáo án Ngữ văn 8 - Tiết 1 đến 27 - Trường THCS Vĩnh Chấp

Chú ý các từ ngữ thể hiện cảm xúc thay đổi của nhân vật tôi cuộc trò chuyện với mẹ, với bà cô - Giáo viên cho học sinh đọc và nhận xét cách đọc.. - Cho học sinh đọc từ khó trong SGK.[r]

Tuần 1: Bài 1

Tiết 1 : Tôi đi học

-Thanh

Ngày soạn : / / 2010………… Ngày dạy: / / 2010………

I Chuẩn:

1 Kiến thức:

- Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật tôi buổi tựa trường

đầu tiên trong đời

- Nắm được cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích tôi đi học

2 Kỹ năng:

- Đọc - hiểu được đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm

3 Thái độ:

- Giáo dục học sinh tình cảm yêu quí bạn bè, mái trường, liên tưởng đến những kỉ niệm tựu trường của bản thân

II Nâng cao và mở rộng:

Lí Lan đểyìm ra những nét giống và khác nhau giữa hai văn bản

B.Phương pháp:

Phân tích, nêu và giải quyết vấn đề, vấn đáp.

C.Chuẩn bị:

- GV: Soạn bài, sưu tầm các tranh ảnh về ngày khai trường

Hướng dẫn học sinh tìm hiểu văn bản

- HS: Đọc, chuẩn bị bài theo câu hỏi gợi ý ở sách giáo khoa

D Tiến trình:

1 ổn định lớp

2 Bài mới

Hoạt động1: Hướng dẫn HS tìm hiểu

chung

Gọi HS đọc chú thích * sgk/8

1 Nêu vài nét về tác giả, tác phẩm

2 Em có nhận xét gì về trình tự sự việc

trong đoạn trích?

Câu hỏi gợi ý:

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả

-Thanh Tịnh (1911-1988),quê ở Huế

-Làn có sáng tác từ trước CM Tháng Tám ở các thể loại thơ, truyện

- Văn ông sáng tác nên vẻ đẹp đằm thắm, tình cảm êm dịu, trong trẻo

2 Tác phẩm

-In trong tập “Quê mẹ”(1941)

- Trình tự sự việc trong đoạn trích: từ thời

không chứa nhiều sự kiện, nhân vật,những

nhân vật …)

- Những kỉ niệm được kể theo trình tự

nào?(Bố cục theo dòng hồi tưởngcủa nhân

vật tôi.)

GV hướng dẫn HS đọc:

- Giọng đọc biểu cảm

- GV đọc mẫu 1 đoạn,gọi HS đọc tiếp

3.Tìm bố cục của bài văn

(gợi ý:Kể theo dòng hồi tưởng

Có thể chia 3 đoạn,hoặc 5 đoạn)

Hoạt động 2:Hướng dẫn HS phân tích

1 Nỗi nhớ buổi tựu trường đầu tiên của

tác giả được khơi nguồn từ những sự việc

nào?Vì sao?

(gợi ý:- Thời điểm cuối thu…-> Sự liên

tưởng tương đồng,tự nhiên giữa hiện tại và

quá khứ của bản thân

- Mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ)

2 Tâm trạng của nhân vật tôi khi nhớ lại

những kỷ niệm cũ như thế nào? Phân tích

giá trị biểu cảm của 4 từ láy diễn tả cảm

xúc ấy

(gợi ý: náo nức,mơn man,tưng bừng,rộn

rã; Đó là những cảm giác trong sáng nảy

nở trong lòng…)

3 Tìm những hình ảnh,chi tiết chứng tỏ

tâm trạng hồi hộp,cảm gáic ngỡ ngàng

của nhân vật tôi khi cùng mẹ đi trên con

đường tới trường

gian và không khí ngày tựu trường ở thời

điểm hiện tại, nhân vật tôi hồi tưởng về kỉ niệm ngày đầu tiên đi học

3 Đọc, tìm hiểu chú thích

4 Bố cục

Có thể chia làm 3 đoạn

- Đoạn 1:Từ đầu tưng bừng rộn rã

->KhơI nguồn kỉ niệm

- Đoạn 2:Tiếp đó trên ngọn núi

->Tâm trạng và cảm giác của nhân vật tôi trên con đường tới trường

- Đoạn 3:Tiếp đó hết

-> Tâm trạng và cảm giác của nhân vật tôi trong ngày tựu trường đầu tiên

II.Phân tích

1.Khơi nguồn kỉ niệm

- Thời điểm: cuối thu (đầu tháng chín)- thời điểm khai trường

+Lá rụng nhiều,mây bàng bạc…

+Mấy em nhỏ rụt rè cùng mẹ đến trường

->Tâm trạng náo nức,mơn man ,tưng bừng rộn rã-> rút ngắn khoảng cách giữa quá khứ và hiện tại

2 Những hồi tưởng của nhân vật tôi a.Tâm trạng và cảm nhận của nhân vật tôi trên đường tới trường

- Con đường, cảnh vật:vốn quen

thuộc->tự nhiên thấy lạ, cảm thấy có sự thay đổi lớn trong lòng

- Cảm thấy trang trọng và đứng đắn với

(gợi ý:-Con đường,cảnh vật…thấy lạ.

-Cảm thấy trang trọng,đứng đắn…)

bộ quần áo và mấy quyển vở trên

tay->cẩn thận, nâng niu,lúng túng,muốn thử sức,muốn khẳng định mình->ngộ nghĩnh, ngây thơ,đáng yêu

E Tổng kết - Rút kinh nghiệm :

- Củng cốphần kiến thức, kĩ năng :

+ Tâm trạng của nhân vật tôi được diễn tả như thế nào mỗi khi ngày tựu trường đến? + Viết một đoạn văn ngắn ghi lại ấn tượng của em trong buổi khai giảng đầu tiên

- Hướng dẫn về nhà

+ Đọc lại văn bản

+Chuẩn bị cho tiết sau : Tôi đi học(t2)

Tìm hiểu diễn biến tâm trạng và cảm giác của nhân vật tôi: Lúc ở sân trường;

trong lớp học; thái độ và cử chỉ của người lớn; nghệ thuật sử dụng trong văn bản

- Đánh giá chung về buổi học :

* Rút kinh nghiệm bài dạy:

Tiết 2 : Tôi đi học.

-Thanh

Ngày soạn : / / 2010…………

Ngày dạy: / / 2010

I Chuẩn:

1 Kiến thức:

- Cảm nhận được tình cảm tha thiết của nhân vật tôi đối với tuổi thơ bạn bè,và mái

trường quê hương thân yêu

- Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi

bút của Thanh Tịnh

2 Kĩ năng:

- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân

3 Thái độ:

- Giáo dục quí trọng những kỉ niệm trong sáng của tuổi học trò về thầy cô, bạn bè, mái

trường quê hương

II Nâng cao và mở rộng:

Viết được đoạn văn trình bày suy nghĩ về ngày khai trường

B Chuẩn bị :

- GV: soạn bài,sưu tầm tranh ảnh về ngày khai trường

- HS: Đọc,chuẩn bị bài theo hướng dẫn

C Phương pháp:

Phân tích, gợi mở, giảng bình.

D.Tiến trình:

1 ổn định

2.Bài cũ ? Nỗi nhớ buổi tựu trường của tác giả được khơi nguồn từ đâu? 3.Bài mới

Hoạt động 1: Nhắc lại kiến thức đã học

Hoạt động 2:Hướng dẫn học sinh phân

tích

1 Tìm những chi tết, hình ảnh thể hiện

những cảm nhận của nhân vật tôi khi cùng

mẹ ở trên sân trường.Tâm trạng của nhân

vật tôi diễn biến như thế nào?

Câu hỏi gợi ý:

- Cảnh trước sân trường Mĩ Lí có gì nỗi

bật?

- Cảnh tượng được nhớ lại có ý nghĩa

gì?(không khí ngày khai trường,tinh thần

hiếu học của nhân dân ta)

I.Tìm hiểu chung

II.Phân tích

1 Khơi nguồn kỷ niệm

2 Những hồi tưởng của nhân vật tôi a.Trên đường tới trường

b.Trên sân trường

- Sân trường:

+ dày đặc cả người

+ mọi người: quần áo sạch sẽ, sáng sủa, tinh tươm

+ ngôi trường: xinh xắn, oai nghiêm -> Tâm trạng: lo sợ vẫn vơ

2 Em có nhận xét gì về không khí chung

của ngày khai trường?

3 Tâm trạng, cảm xúc, ấn tượng của nhân

vật tôi về thầy giáo, bạn bè và mọi người

xung quanh trong buổi tựu trường như thế

nào? Hãy tìm những chi tiết thể hiện điều

đó?

4 Qua những cử chỉ, hình ảnh đó muốn

nói lên điều gì?

5.Tâm trạng và cảm giác của nhân vật tôi

khi ngồi trong lớp học đón nhận giờ học

đầu tiên như thế nào?

6.ở văn bản này tác giả sử dụng biện

pháp nghệ thuật gì?Tác dụng của biên

pháp nghệ thuật đó

7 Sức cuốn hút của tác phẩm này,theo

em,được tạo nên từ đâu?

- Em có nhận xét gì về cách kết thúc câu

chuyện?

(Gợi ý: Kết thúc tự nhiên,bất ngờ.Dòng

chữ Tôi đi họcvừa khép lại bài văn mở ra

một thế giới mới,một bầu trời mới…)

=> Không khí náo nức vui vẻ nhưng cũng rất trang trọng

- Bạn bè:

+ mấy cậu học trò mới: bỡ ngõ, chỉ dám nhìn một nửa, ngập ngừng e sợ

+ Khi sắp rời tay mẹ:chơ vơ,vụng về,lúng túng,toàn thân cứ run,cứ dềnh dàng

+ Nghe đọc danh sách :hồi hộp chờ nghe tên mình->bật khóc

- Thầy giáo: bao dung, độ lượng, hiền từ, vui vẻ

- Phụ huynh:

+ Chuẩn bị chu đáo cho con

+ Trân trọng tham dự buổi lễ quan trọng này

+ Hồi hộp, lo lắng

=> Gia đình nhà trường là môi trường giáo dục ấm áp, là nguồn nuôi dưỡng các

em trưởng thành

c Khi ngồi trong lớp học

- Cảm thấy vừa xa lạ,vừa gần gũi

- Vừa ngỡ ngàng,tự tin đón nhận giờ học

đầu tiên

3 Nghệ thuật:

- So sánh:giàu sức gợi cảm

- Miêu tả tinh tế chân thực diễn biến tâm trạng của ngày đầu tiên đi học

- Bố cục theo dòng hồi tưởng

- Kết hợp hài hoà giữa kể, tả và bộc lộ cảm xúc

- Bản thân tình huống truyện:tình cảm ấm

áp của người lớn đối với các em

* Ghi nhớ:sgk/ 9

II Luyện tập

- Phân tích dòng cảm xúc thiết tha, trong trẻo của nhân vật tôi trong truyện Tôi đi học

- Em có nhận xét gì về cách kết thúc câu chuyện

( Kết thúc tự nhiên, bất ngờ.Dòng chữ Tôi đi học vừa khép lại bài văn mở ra một thế giới mới,một bầu trời)

5 Hướng dẫn về nhà:

- Đọc lại các văn bản viết về chủ đề gia đình và nhà trường đã học

- Ghi lại những ấn tượng, cảm xúc của bản thân về một ngày tựu trường mà em nhớ nhất

- Chuẩn bị bài mới: Trong lòng mẹ

+Nhân vật bà cô:

+Tình yêu thương mãnh liệt của chú bé Hồng đối với mẹ:

* Rút kinh nghiệm bài dạy:

Ngày soạn: / /2010………

Ngày dạy: / /2010…………

A.Mục tiêu: Giúp HS

1 Kiến thức:

- Nắm được các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ

- Biết vận dụng hiểu biết về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ vào đọc hiểu và tạo lập

văn bản

2 Kĩ năng:

- Thực hành so sánh, phân tích các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ

3 Thái độ:

- Giáo dục HS có ý thức đúng đắn trong việc sử dụng vốn từ ngữ của mình

B Phương pháp: Qui nạp, nêu vấn đề

C Chuẩn bị:

- GV: + Soạn bài, bảng phụ

+ Hướng dẫn học sinh soạn bài: Hiểu thế nào là từ ngữ nghĩa rộng

và từ ngữ nghĩa hẹp; làm bài tập

- HS: Đọc và trả lời theo hướng dẫn

D Tiến trình:

1 ổn định lớp

2 Bài cũ: Kiểm tra việc soạn của học sinh

3 Bài mới

Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm

* GV treo bảng phụ

HS đọc ví dụ ở sgk/ 10 và quan sát ở bảng

phụ.Trả lời các câu hỏi

1.Nghĩa của từ động vật rộng hơn hay hẹp

hơnnghĩa của các từ thú, chim,cá.Vì sao?

2 Nghĩa của từ thú rộng hơn hay hẹp hơn

nghĩa của các từ voi, hươu?

3 Nghĩa của từ thú,chim, cá rộng hơn hay

hẹp hơn nghĩa của những từ nào,đồng thời

hẹp hơn nghĩa của từ nào?

*Bài tập nhanh:

Cho các từ cây,cỏ,hoa.Tìm các từ ngữ có

phạm vi nghĩa hẹp hơn và rộng hơn 3 từ

đó

* Gọi HS đọc ghi nhớ sgk/10

I.Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp

Ví dụ:sgk/ 10

-Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của các từ thú,chim, cá

-Nghĩa của từ thú rộng hơn nghĩa của từ voi, hươu(tương tự)

*Ghi nhớ: sgk/ 10

Hoạt động 2:Hướng dẫn HS luyện tập.

1.Lập sơ đồ thể hiện cấp độ kháI quát của

nghĩa từ ngữ trong mỗi nhóm từ ngữ

sau(theo mẫu sơ đồ trong bài học)

.2.Tìm từ ngữ có nghĩa rộng so với nghĩa

của các từ ngữ ở mỗi nhóm sau

3 Tìm các từ ngữcó nghĩa được bao hàm

trong phạm vi của mỗi từ ngữ sau đây

II Luyện tập

1.sgk/ 10 quần đùi Quần

a y phục quần dài áo dài áo

áo sơ mi

súng trường súng

b.vũ khí súng đại bác bom ba càng

bom bom bi 2.sgk/ 11

a chất đốt b.nghệ thuật

c.thức ăn d.nhìn 3.sgk/ 11

a xe cộ:xe đạp, xe máy,xe hơi…

b kim loại: sắt, đồng,nhôm,thiếc…

4 Củng cố:

- Thế nào là từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp?

- Một từ ngữ có thể có nghĩa rộng đối với từ này và

nghĩa hẹp đối với từ kia?

5 Hướng dẫn về nhà:

- Học bài,làm bài tập ở sgk 4,5/ 11

- Chuẩn bị bài mới: Trường từ vựng

+ Tìm hiểu khái niệm trường từ vựng

+ Các trường hợp lưu ý của trường từ vựng

* Rút kinh nghiệm bài dạy:

Tiết 4: TÍNH THOÁNG NHAÁT VEÀ CHUÛ ẹEÀ CUÛA VAấN BAÛN

Ngày soạn: / /2010 Ngày dạy: / /2010

A Muùc tieõu : Giuựp HS.

1 Kiến thức:

- Naộm ủửụùc chuỷ ủeà cuỷa vaờn baỷn

- Thấy được tớnh thoỏng nhaỏt veà chuỷ ủeà cuỷa vaờn baỷn và xác định được chủ đề của một

văn bản cụ thể

- Bieỏt vieỏt moọt vaờn baỷn baỷo ủaỷm tớnh thoỏng nhaỏt veà chuỷ ủeà

2 Kĩ năng:

- Đọc - hiểu và có khả năng bao quát toàn bộ văn bản

- Trình bày một văn bản (nói, viết) thống nhất về chủ đề

3 Thái độ:

- Giaựo duùc tớnh tửù laọp saựng taùo trong khi vieỏt baứi

B Phửụng phaựp: Phaõn tớch, neõu vaỏn ủeà, thaỷo luaọn.

C Chuaồn bũ:

-GV: Soaùn baứi

+ Tớch hụùp vụựi caực vaờn baỷn ủaừ hoùc

-HS:+ ẹoùc vaứ laứm theo hửụựng daón giaựo vieõn

+Tớch hụùp vụựi Toõi ủi hoùc – Caỏp ủoọ khaựi quaựt cuỷa nghúa cuỷa tửứ

D Tieỏn trỡnh:

1 OÅn ủũnh :

2 Bài cũ Kieồm tra sửù chuaồn bũ cuỷa hoùc sinh

3 Baứi mụựi:

Hoạt ủoọng cuỷa GV vaứ HS Noọi dung

Hoaùt ủoọng 1: Hỡnh thaứnh khaựi nieọm chuỷ

ủeà cuỷa vaờn baỷn

- Cho hoùc sinh ủoùc laùi vaờn baỷn Toõi ủi

hoùc.

naứo trong thụứi thụ aỏu cuỷa mỡnh? Sửù hoài

tửụỷng aỏy gụùi leõn nhửừng aỏn tửụùng gỡ trong

loứng taực giaỷ?

- Caực em vửứa traỷ lụứi ủoự laứ chuỷ ủeà văn bản

của Tôi đi học

2 Haừy phaựt bieồu chuỷ ủeà cuỷa vaờn baỷn

treõn laứ gỡ?

I Chuỷ ủeà cuỷa vaờn baỷn

1 Vớ duù : SGK

- Kỉ niệm trong ngày đầu tiên đến trường -> Gợi lên ấn tượng sâu sắc không bao giờ quên trong lòng tác giả

- Chuỷ ủeà cuỷa vaờn baỷn Toõi ủi hoùc:

3 Từ các nhận thức trên em hãy cho biết

chủ đề của văn bản là gì?

(Chủ đề văn bản là đối tượng và vấn đề

chính được tác giả nêu lên trong văn

bản.)

Hoạt động 2: T×m hiĨu tính thống nhất

về chủ đề văn bản

1 Căn cứ vào đâu em biết văn bản Tôi đi

học nói lên những kỷ niệm của tác giả

về buổi tựu trường đầu tiên?

Câu hỏi gợi ý:

- Để tái hiện những kỷ niệm về ngày đầu

tiên đi học, tác giả đã đặt nhan đề của

văn bản và sử dụng những từ ngữ, câu

như thế nào?

- HS tìm các chi tiết minh họa

( Nhan đề, từ ngữ, câu văn nói về tâm

trạng của tác giả Tôi đi học có ý nghĩa

tường minh giúp chúng ta hiểu nội dung

của văn bản:

+ Từ ngư õ: những kỷ niệm mơn man….đi

học…hai quyển vở mới

+ Câu văn: Hôm nay tôi đi học Hằng

năm…tựu trường Tôi quên thế nào…sáng

ấy Hai quyển vở thấy nặng Tôi bậm

chúi xuống đất)

2 Văn bản Tôi đi học tập trung hồi tưởng

lại tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ

của nhân vật “tôi” trong buổi tựu trường

đầu tiên Tìm những từ ngữ chứng tỏ tâm

trạng đó in sâu trong lòng nhân vật “tôi”

suốt cuộc đời?

Những kỷ niệm sâu sắc về buổi tựu trường đầu tiên

3 Ghi nhớ (ý 1 SGK).

II Tính thống nhất chủ đề văn bản

1 Ví dụ: văn bản Tôi đi học

- Nhan đề cho phép dự đoán văn bản nói về chuyện "tôi đi học"

- Từ ngữ: đại từ tôi, các từ ngữ biểu thị ý nghĩa đi học được lặp đi lặp lại nhiều lần

- Câu văn đều nhắc tới kỉ niệm của buổi tựu trường đầu tiên

- Cảm giác mới lạ xen lẫn bỡ ngỡ của tác giả:

+ Trên đường đi: cảm nhận về con đường cũng khác (…), thay đổi hành động trước đây thích lội qua sông bây giờ thích học

+ Trên sân trường: cảm nhận về ngôi trường cũng khác (…), cảm giác bỡ ngỡ lúng túng khi xếp hàng vào lớp + Trong lớp: Cảm thấy xa mẹ, nhớ nhà

2 Kết luận:

- Tính thống nhất về chủ đề của văn

4.Dựa vào việc phân tích trên cho biết

thế nào tính thống nhất chủ đề văn bản?

5 Làm thế nào để đảm bảo tính thống

nhất đó?

6 Viết một văn bản đảm bảo tính thống

nhất về chủ đề của văn bản cần chú ý

gì?

Hoạt động 3:Luyện tập:

Bài tập 1

- Phân tích tính thống nhất về chủ đề của

văn bản:

+ Văn bản trên viết về đối tượng nào?

vấn đề gì? Các đoạn văn đã trình bày đối

tượng và vấn đề theo một thứ tự nào?

+ Theo em có thể thay đổi trật tự này

được không?

- Nêu chủ đề của văn bản trên?

- Hãy chứng minh rằng chủ đề được thể

hiện trong toàn văn bản?

- Tìm các từ ngữ, các câu tiêu biểu thể

hiện chủ đề của văn bản?

Bài tập 2

- Trao đổi và xem ý nào sẽ làm cho bài

bản: mọi chi tiết trong văn bản đều

nhằm biểu hiện đối tượng và vấn đề chính được đề cập đến trong văn bản, các đơn vị ngôn ngữ đều bám sát chủ đề

- Điều kiện để đảm bảo tính thống

nhất về chủ đề của văn bản: Mối quan

hệ chặt chẽ giữa nhan đề và bố cục, giữa các phần của văn bản và những câu văn, từ ngữ then chốt

- Viết một văn bản đảm bảo tính thống

nhất về chủ đề của văn bản: Xác lập

hệ thống ý cụ thể, sắp xếp và diễn đạt các ý đó cho phù hợp với chủ đề đã được xác định

* Ghi nhớ 2ù,3 SGK

III Luyện tập Bài 1

a - Đối tượng: Rừng cọ

- Vấn đề chính: vẻ đẹp rừng cọ

- Trình bày theo thứ tự: Khái quát - cụ thể: Các đoạn: giới thiệu rừng cọ, tả cây cọ, tác dụng của cây cọ, tình cảm gắn bó với cây cọ Các ý lớn của phần thân bài được sắp xếp hợp lý, các ý rành mạch liên tục nên không thay đổi

b Chủ đề: Vẻ đẹp và ý nghĩa rừng cọ trong đời sống của người dân quê tôi

c Chủ đề được thể hiện toàn văn bản: nhan đề, các ý của văn bản từ giới thiệu -> tả -> tác dụng -> tình cảm

d Hai câu cuối

Bài 2: Ý làm bài văn lạc đề: b và d Bài 3

- Có những ý lạc chủ đề : c,g