Qua những cảm xúc, suuy nghĩ, thái độ trong cuộc trò chuyện với người cô, ta biết được điều gì về tình cảm của bé Hồng đối với mẹ?. BÐ Hång gÆp mÑ trong hoµn c¶nh nµo?[r]
Trang 1Ngày soạn:12/8/2011
Ngày giảng : 15/8/2011
Tiết 1 - Văn bản:
Tôi đi học
Thanh Tịnh
A Mục tiêu cần đat: Giúp Hs :
1 Kiến thức:
- cảm nhận tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật ''tôi'' ở
buổi tựu ) đầu tiên trong đời ; Thấy ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ , gợi
6 vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh
2 Kĩ năng:
- Kĩ n ăng bài học:
Rèn kĩ năng đọc diễn cảm văn bản hồi ức - biểu cảm
- Kĩ năng sống:
+ Giao tiếp: Thể hiện sự cảm thông F những cảm xúc đẹp của tuổi học trò,
những kỉ niệm đáng nhớ
+ Suy nghĩ sáng tạo: Phát hiện, phân tích diễn biến tâm trạng n/vật trong tp’ tự sự
( dòng hồi % của nhân vật “tôi’’ theo trình tự thồi gian của buổi tựu )Q:
+ Tự nhận thức: Biết trân trọng những cảm xúc chân thành, những kỉ niệm đẹp của
tuổi học trò (cuộc đời mỗi )Q:
3 Thái độ:
Giáo dục tình cảm gắn bó với ) lớp; trân trọng , yêu kính mẹ
B Chuẩn bị
- Tập truyện: Quê mẹ; chân dung tác giả Thanh Tịnh
- Tranh ảnh ngày khai )
C pháp:
Đọc - hiểu văn bản, nêu vấn đề, thảo luận nhóm, phân tích, giảng bình,
D Tiến trình giờ dạy:
I ổn định tổ chức :( 1p )
II kiểm tra bài cũ : (3p )
Kiểm tra sách vở, việc chuẩn bị bài của học sinh
III Bài mới: (’ )
Trong cuộc đời, mỗi con
trong những niềm vui đó là
đầu tiên đến
cúng nhau gợi nhớ lại những kỉ niệm ấy cùng nhà văn Thanh Tinh qua văn bản
“Tôi đi học”.
Trang 2Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức
* Hoạt động 1:Tìm hiểu tác giả, tác
phẩm.( 8p )
? Đọc thầm chú thích */T8 ?
? Trình bày ngắn gọn những hiểu biết
của em về tác giả và tác phẩm?
- GV có thể bổ sung theo TLTK
? Nêu xuất xứ của văn bản này?
- GV nêu yêu cầu đọc: Giọng chậm ,
hơi buồn , lắng sâu; chú ý giọng nói
của nhân vật '' tôi '' , ) mẹ và ông
đốc
- GV đọc mẫu - Gọi h/s đọc tiếp
? Yêu cầu h/s nhận xét cách đọc của
bạn ?
? "Ông đốc" trong văn bản là ai ?
? Lớp 5 trong văn bản có phải là lớp
cuối cấp tiểu học của em không ?
* Hoạt động 2: Phân tích văn bản.
B1.(5p )
? Văn bản thuộc thể loại nào?
? Truyện có những NV nào ? Nhân vật
nào là chính
Vì sao?
- NV" tôi"- Y kể nhiều nhất, mọi sự
việc đều kể từ cảm nhận của
"tôi"
? Văn bản viết với những 5
thức biểu đạt nào? PTBĐ nào là chính?
? Truyện viết theo trình tự nào?
? Tìm bố cục của văn bản?
B 2 ( 25p )
? Kỉ niệm về buổi tựu tr) diễn
tả theo trình tự nào ?
- Thời điểm gợi nhớ: cuối thu (hàng
năm ) - ngày khai )
- Cảnh thiên nhiên lá rụng nhiều , mây
bàng bạc
- Cảnh sinh hoạt: mấy em bé rụt rè
cùng mẹ đến ):
? Tâm trạng của NV "tôi" khi nhớ lại kỉ
niệm miêu tả thế nào ?
I Giới thiệu chung.
1 Tác giả: Thanh Tịnh (1911-1988 ).
2 Tác phẩm:
- Truyện ngắn in trong tập"Quê mẹ"- 1941
II Đọc - tìm hiểu tác phẩm:
1 Đọc, tìm hiểu chú thích:
2 Kết cấu, bố cục:
- Thể loại: Truyện ngắn
- PTBĐ chính: Biểu cảm
- Kết cấu: Theo trình tự từ hiện tại nhớ
về quá khứ
- Bố cục: 4 phần
3 Phân tích:
a Khơi nguồn kỉ niệm:
Trang 3- Diễn tả theo trình tự thời gian : Từ
hiện tại mà nhớ về quá khứ
- Các từ láy diễn tả tâm trạng, cảm xúc
: nao nức, mơn man, bừng, rộn rã
> Đó là những cảm giác trong sáng
nảy nở trong lòng > Góp phần rút
ngắn khoảng cách thời gian giữa quá
khứ và hiện tại Chuyện đã xảy ra từ
bao năm rồi mà 6) vừa mới
xảy ra hôm qua
? Nhận xét về giá trị của H/a' so sánh ở
đoạn này ?
- H/ a' so sánh > Giàu sức gợi cảm,
gắn với cảnh sắc TN 5 đẹp trong
sáng, trữ tình
? Khi cùng mẹ tới ) vật
"tôi"có sự cảm nhận thế nào ?
- Con ) đã quen- thấy lạ
- Cảnh vật thay đổi- lòng tôi có sự thay
đổi lớn
- Thấy mình trang trọng và đứng đắn-
% thành
? Theo em tại sao NV tôi có những cảm
nhận đó ?
GV: Đó là cảm giác mới mẻ, ngỡ
ngàng của nhân vật tôi khi mẹ dắt
tới ): Mọi vật 6) đều thay
đổi, phải chăng đó chính là thay đổi
trong lòng của chú bé Chú bé cảm
thấy mình có sự thay đổi lớn: Hôm nay
tôi đi học đối với một chú bé mới chỉ
biết chơi đùa, qua sông thả diều, ra
đồng chạy nhẩy với bạn thì đi học
quả là một sự kiện lớn, một thay đổi
quan trọng, đánh dấu F ngoặt quan
trọng trong cuộc đời chú bé tôi
? Những cử chỉ, HĐ, ý nghĩ nào của
NV khiến em chú ý ? Vì sao ?
- Bặm tay ghì thật chặt > Lúng túng,
vụng về đáng yêu
Thời điểm, cảnh sắc, con ) mùa khai ) đánh thức bao kỉ niệm tuổi thơ trong buổi tựu ) đầu tiên
b Tâm trạng của NV tôi trong buổi tựu
+ Khi cùng mẹ tới
Trang 4- Xin mẹ cho cầm bút, F u Thử
sức, tự khẳng định mình
- Nghĩ chỉ có ) thạo mới > non
nớt, ngây thơ
? Những chi tiết trên bộc lộ tâm trạng
nào của NV tôi khi cùng mẹ tới
)^
* Củng cố T1: ( 2p )
? Em cảm nhận thế nào về NV tôi
qua 2 phần phân tích ?
* HDVN: (1p ) - Học bài, phân tích
kiến thức
- Tiếp tục soạn bài
Tiết 2: B3 (30p ) Giảng:
16.8.2011
* ổn định tổ chức:
* KTBC:
? Tâm trạng của nhân vật "tôi"khi cùng
mẹ tới ) ? - Trả lời theo vở ghi
* Bài mới:
? Cảnh sân ) làng Mĩ Lí có gì
giống với ) em?
sạch sẽ, 5 mặt 5 vui sáng sủa
+ Không khí đặc biệt của ngày khai
):
? Ngôi ) đối với nhân vật tôi ở lần
F và lần này có gì khác nhau ?
lòng lo sợ, vẩn vơ
? Vì sao cậu bé lại lo sợ ?
- Vì mọi điều đều mới mẻ, xa lạ-
cảm thấy mình nhỏ bé so với nó; sợ vì
sẽ phải rời mẹ để F vào nơi xa lạ đó
và không phải chỉ riêng cậu mà những
cậu bạn mới đến cũng vậy
Tâm trạng hồi hộp, cảm giác ngỡ ngàng, cảm nhận rõ sự thay đôỉ %
thành khi lần đầu cắp sách đến
):
+ Lúc ở sân
Trang 5? Khi miêu tả những cậu học trò nhỏ đó
tác giả đã sử dụng những hình ảnh so
sánh nào? Sự ngập ngừng e sợ đó
miêu tả cụ thể thế nào ?
- Họ con chim muốn bay ngập
ngừng e sợ
- Thèm ao F những học trò cũ
BH: chơ vơ, vụng về, lúng túng, giật
mình khóc
GV: Từ "lúng túng" điệp 4 lần để diễn
tả chân thực cử chỉ, ánh mắt, ý nghĩ
cảm giác
? Tại sao NV "tôi" bất giác quay W
lại dúi đầu vào lòng mẹ nức nở khóc
theo ?
? Qua phần tìm hiểu em có nhận xét gì
về tâm trạng trên sân ) ?
GV: b& ý học sinh chú ý phần 3 của
truyện
? Vì sao khi sắp vào lớp ,"Tôi" lại cảm
thấy ! lần nào xa mẹ lần này ?
- Đây là lần đầu tiên cậu bé phải tự lập
với nhiệm vụ học tập chứ không phải đi
chơi mọi khi
? Cảm giác lần đầu F vào lớp học
của cậu bé là
gì ?
- Mùi 5 lạ
- Làm nhận bàn ghế là của riêng mình
- c) bạn mới : không thấy xa lạ
Tự tin gắn bó, sự quyến luyến tự
nhiên, bất ngờ
? Hình ảnh "một con chim hót mấy
tiếng rụt rè rồi vỗ cánh bay cao" gợi
cho em suy nghĩ gì ?
Tâm trạng lo sợ vẩn vơ, hồi hộp, lúng túng, cảm thấy mình bé nhỏ khi F
vào một thế giới mới khác lạ đầy hấp dẫn
+ Khi ở trong lớp học:
Trang 6- Hình ảnh liên % rất gần gũi-
những cậu học trò nhỏ lần đầu tiên cắp
sách tới ) vơí biết bao rụt rè, bỡ
ngỡ rồi sẽ quyết tâm tạm biệt thế giới
ấu thơ chỉ biết nô đùa, nghịch ngợm để
F vào thế giới của học trò, của tri
thức đầy khó khăn mà hấp dẫn
? Em có nhận xét gì về thái độ của
NV"Tôi" trong những phút đầu của giờ
học ?
- Thái độ chăm chỉ, nghiêm túc
? Em có cảm nhận gì về thái độ, cử chỉ
của những ) lớn đối với các em bé
lần đầu tiên đi học ?
- Các bậc phụ huynh : Chu đáo, hồi
hộp, cùng con em trong buổi đầu đến
):
- Ông đốc: Từ tốn, bao dung đáng kính
trọng
- Thầy giáo: 5 ) ,đầy tình yêu trẻ
Có tình 5 và trách nhiệm
GV bình:
* Hoạt động 3: Tổng kết.(5p )
? Nhận xét những PTBĐ của truyện
ngắn ?
GV: Ngôn ngữ trong sáng,giàu hình
ảnh
Thảo luận nhóm:
? Theo em sức cuốn hút của T.P'
tạo nên từ đâu?
- Tình huống truyện: Buổi tựu )
đầu tiên trong đời bao giờ cũng chứa
chan cảm xúc, kỉ niệm
- Tình cảm ấm áp, trìu mến (đặc biệt
của ) lớn đối với những em nhỏ)
Cảm xúc vừa xa lạ vừa gần gũi, ngỡ ngàng cũng đầy tự tin NV "Tôi"
nghiêm trang F vào giờ học đầu tiên
4 Tổng kết:
4.1 Nghệ thuật:
- Sự kết hợp hài hoà giữa kể và bộc lộ cảm xúc
- Bố cục truyện theo dòng hồi % và cảm nghĩ của NV theo trình tự thời gian
4.2 Nội dung:
Là kỉ niệm, cảm xúc của NV "Tôi"
trong buổi tựu ) đầu tiên
4.3 Ghi nhớ:
Trang 7- Hình ảnh thiên nhiên, ngôi )
so sánh gợi cảm của tác giả
Toát lên chất trữ tình thiết tha, êm
dịu
? Nội dung của truyện ngắn là gì ?
? Đọc ghi nhớ ?
* Hoạt động 4: Luyện tập.( 5p )
? Tìm và phân tích các hình ảnh so
sánh nhà văn sử dụng trong
truyện ngắn này?
- Có nhiều hình ảnh so sánh - có ba
hình ảnh tiêu biểu:
+ Tôi quên thế nào những cảm
giác trong sáng quang đãng
+ ý nghĩ ấy thoáng qua ngọn núi
+ Họ con chim trong cảnh lạ
- Các hình ảnh so sánh xuất hiện ở các
thời điểm khác nhau để diễn tả nổi bật
tâm tạng, cảm xúc của NV tôi
- Các hình ảnh so sánh giàu hình ảnh,
giàu sức gợi cảm gắn với cảnh sắc TN
5 sáng, trữ tình
- Giúp cảm giác, ý nghĩ của NV
cảm nhận cụ thể rõ ràng
III Luyện tập:
IV Củng cố: (3p )
? Cảm nhận của em về truyện ngắn?
? PBCN của em về dòng cảm xúc của NV "tôi'' trong truyện ngắn
V HDVN: (2p )
- Học bài và làm bài tập
- Soạn "Trong lòng mẹ": Chia bố cục VB, trả lời theo câu hỏi SGK, tìm đọc Tp
" Những ngày thơ ấu " - Nguyên Hồng.
E Rút kinh nghiệm:
Trang 8
Ngày soạn 16/8/2011
Ngày giảng : 19/8/2011
Tiết 3 Tập làm văn
Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức:
- Nắm chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của văn bản
2 Kĩ năng:
- Kĩ năng bài dạy:
Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề, biết xác định và
duy trì đối trình bày, chọn lựa, sắp xếp các phần sao cho văn bản tập trung
nêu bật ý kiến, cảm xúc của mình
- Kĩ năng sống:
Trong giao tiếp, khi trình bày biết duy để trình bày 1 vấn đề có tính
thống nhất về chủ đề
3 Thái độ:
- Giáo dục ý thức xây dựng văn bản đảm bảo tính thống nhất
B Chuẩn bị:
GV: SGK, SGV, TLTK, …
HS: Tìm hiểu F nội dung bài học
C pháp:
Phân tích, quy nạp, HĐ cá nhân ,thảo luận nhóm …
D Tiến trình giờ dạy:
I ổn định tổ chức : (1p )
II KTBC: (5p )
Mạch lạc của văn bản là gì ? Các điều kiện để văn bản có tính mạch lạc ?
- Là sự tiếp nối của các câu, các ý theo 1 trình tự hợp lí
- ĐK: + Nội dung VB bám sát đề tài, xoay quanh sự việc, NV chính
+ ND các phần, đoạn của VB tập trung thể hiện chủ đề VB
II Bài mới: (35p )
Hoạt động của thay và trò
Hoạt động 1: (7p)
? HS đọc thầm lại văn bản "Tôi đi học" ?
? Tác giả nhớ lại những kỉ niệm sâu sắc nào trong thời
thơ ấu của mình ?
- Kỉ niệm về buổi tựu ) đầu tiên
? Sự hồi % ấy gợi lên những ấn gì trong lòng
tác giả ?
Nội dung kiến thức
A Lý thuyết
I Chủ đề của văn bản:
1 Khảo sát và phân tích ngữ liệu.
- "Tôi đi học ":
Trang 9- Tâm trạng hồi hộp , cảm giác bỡ ngỡ.
? Các nội dung đó xuyên suốt tác phẩm và coi là
chủ đề của văn bản Vậy em hãy phát biểu chủ đề của
văn bản này ?
? Em hiểu thế nào là chủ đề văn bản ?
Hoạt động 2: (15p )
? Quan sát lại VB "Tôi đi học " ?
? Căn cứ vào đâu mà em biết VB Tôi đi học "nói lên
những kỉ niệm của tác giả về buổi tựu ) đầu tiên ?
? Hãy tìm các từ ngữ chứng tỏ tâm trạng đó in sâu
trong lòng "tôi" suốt cuộc đời ?
- Lòng tôi lại náo nức…
- Tôi quên thế nào …
? Câu hỏi b - T12 ?
- Tâm trạng , cảm nhận về sự vật đều có những thay
đổi : trên ) trong sân ) , trong lớp học
.(SGV-11, 12.)
các chi tiết , ngôn ngữ trong văn bản đều tập trung
khắc hoạ tô đậm cảm giác này và việc chúng ta có thể
cảm nhận nội dung , chủ đề của văn bản thông
qua hình ảnh, câu, từ , … thể hiện tính thống nhất của
văn bản
? Vậy em hiểu thế nào là tính thống nhất về chủ đề
của văn bản ?
- Tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật trong buổi tựu
) đầu tiên
2 Ghi nhớ 1:
Chủ đề văn bản là đối
và vấn đề chính
tác giả nêu lên, đặt
ra trong văn bản
II Tính thống nhất về chủ đề của văn bản:
1 Khảo sát và phân tích ngữ liệu:
Văn bản "Tôi đi học"
- Nhan đề văn bản cho phép dự đoán VB nói về chuyện "Tôi đi học"
- Đó là những kỉ niệm về buổi đầu đi học của "tôi"
nên đại từ "tôi ", các từ ngữ biểu thị ý nghĩa đi học lặp lại nhiều lần
- Các câu văn đều nhắc
đến kỉ niệm của buổi tựu ) đầu tiên
- Tính thống nhất về chủ đề của văn bản là
sự nhất quán về chủ đề
đã xác định
- Tính thống nhất
thể hiện ở 2 5
Trang 10? HS đọc ghi nhớ ?
* Hoạt động 3: F dẫn luyện tập (15p )
? Nêu yêu cầu cuả bài tập 1 ?
- Cho học sinh thảo luận nhóm theo câu hỏi cuối bài -
các nhóm trình bày - nhận xét
- GV nhận xét, chốt ý
- HS thảo luận
- GV F dẫn theo SGV
diện : + Hình thức : Nhan đề văn bản , tính mạch lạc qua các phần , đoạn, câu, từ …Tập trung nổi bật chủ đề
+ Nội dung : Xác định
đối và mục đích của văn bản
2 Ghi nhớ2 : SGK -
T12
B Luyện tập :
Bài tập 1 : Văn bản
"Rừng cọ quê tôi "
- ND : Viết về tình cảm gắn bó của ) dân sông Thao với rừng cọ quê 5
- Các đoạn trình bày : Giới thịêu rừng cọ , tác dụng của cây cọ , t/ c gắn bó với cây cọ
Y sắp xếp hợp lí, không nên thay đổi
Bài tập 2:
- a và d
Bài tập 3:
- c, h xa với chủ đề
- b diễn đạt ! tốt,
! tập trung TH C.đề
4 Củng cố : (1p )
? Em hiểu thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản ?
? Để văn bản đảm bảo tính thống nhất ,cần phải chú ý điều gì ?
5 HDVN : ( 2p )
_ Học ghi nhớ, nắm nội dung bài
Trang 11 Hoàn chỉnh bài tập
Tìm hiểu F bài : Bố cục văn bản - KN, nhiệm vụ mỗi phần trong bố cục; Đọc VB: c) thầy đạo cao đức trọng
E Rút kinh nghiệm :
………
Tiết 3 Tiếng việt
Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ.
A Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:
1, Kiến thức:
- Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái
quát của nghĩa từ ngữ
2 Kĩ năng:
- Kĩ năng bài học:
Thông qua bài học, rèn luyện duy trong việc nhận thức mối quan hệ
giữa cái chung và cái riêng
- Kĩ năng sống:
Biết vận dụng các từ ngữ theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp,
3 Thái độ:
GD ý thức tìm hiểu , sử dụng từ ngữ cho đúng
B Chuẩn bị:
- GV: SGK, SGV, TLTK, bảng phụ
- HS: Tìm hiểu F nội dung bài
C pháp:
Phân tích, quy nạp, làm việc cá nhân, thảo luận nhóm
D Tiến trình giờ dạy:
1 ổn định : (1p )
2 KTBC:
3 Bài mới: (p )
Trang 12Hoạt động 1: (25p )
GV sử dụng bảng phụ ghi VD trong SGK-T10
HS quan sát sơ đồ
? Nghĩa của từ "động vật" rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa
của các từ: thú , chim , cá ? vì sao ?
-Vì phạm vi nghĩa của từ "Động vật" bao hàm phạm vi
nghĩa của từ :thú , chim , cá
? Nghĩa của từ "thú" rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của từ
: voi, 5& ?
? Câu hỏi b-SGK ?
? Câu hỏi c-SGK ?
GV: Nhìn vào sơ đồ, ta thấy nghĩa của từ :Thú, chim, cá
khái quát hơn nghĩa của từ : voi, 5& tu hú, sáo, cá rô,
cá thu theo đó, nghĩa của từ "động vật" khái quát hơn
nghĩa của từ: thú, chim, cá
=> Sự khái quát có mức độ từ nhỏ đến lớn vâỵ giữa
các từ ngữ gọi là: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
? Vậy em hiểu thế nào là cấp độ khái quát của nghĩa
từ ngữ ?
- Nghĩa của một từ có thể rộng hơn hay hẹp hơn
nghĩa của từ ngữ khác
- Chỉ quan hệ bao hàm, sự khái quát có mức độ từ nhỏ
đến lớn
? HS Đọc phần ghi nhớ SGK-T10 ?
? Khi nào thì từ coi là nghĩa rộng hoặc nghĩa hẹp?
? Một từ có thể mang cả nghĩa rộng và nghĩa hẹp
không ? Cho ví dụ ?
- VD: gia súc, chó - chó nhà ,chó săn, chó sói
Hoạt động 2: F dẫn làm bài tập (15p )
A Lý thuyết I.Từ ngữ nghĩa rộng,
từ ngữ nghĩa hẹp:
1 Khảo sat và phân tích ngữ liệu.
* So sánh nghĩa từ:
-"Động vật" rộng hơn : thú, chim, cá
- "Thú"rộng hơn : voi,
5&:
-"Cá" rộng hơn :cá rô,
- Thú, chim ,cá rộng hơn: voi, 5& cá thu;
Đồng thời hẹp hơn :
"động vật"
=> Nghĩa của một từ có thể rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của từ ngữ
khác
2 Ghi nhớ: SGK-T10.
B Luyện tập:
... quen- thấy lạ- Cảnh vật thay đổi- lịng tơi có thay
đổi lớn
- Thấy trang trọng đứng đắn-
% thành
? Theo em NV có cảm
nhận ?
GV: Đó cảm... hình ảnh so
sánh nhà văn sử dụng
truyện ngắn này?
- Có nhiều hình ảnh so sánh - có ba
hình ảnh tiêu biểu:
+ Tơi qn cảm
giác sáng quang đãng
+...
- H/ a'' so sánh > Giàu sức gợi cảm,
gắn với cảnh sắc TN 5 đẹp
sáng, trữ tình
? Khi mẹ tới ) vật
"tơi" ;có cảm nhận ?
- Con )