Giáo án môn Ngữ văn 7 - Tiết 41 đến tiết 44

diện nhóm trình bày trước lớp, giáo viên * Bài tập 1: H/S vận dụng kiến thức về tự nhận xét , bổ xung, gợi ý, giao về nhà làm sự và miêu tả để kể lại: bµi hoµn chØnh Vào tháng tám, gió b[r]

Ngày soạn 04 tháng 11 năm 2010 Ngày dạy 06 tháng 11 năm 2010

Tuần 11

Tiết 41: Văn bản - Bài ca nhà tranh bị gió thu phá.

(Mao ốc vị thu phong sở phá ca) - Đỗ Phủ

A Mục tiêu cần đạt:

+ Cảm nhận được tinh thần nhân đạo và lòng vị tha cao cả của nhà thơ Đỗ Phủ

+ bước đầu thấy được vị trí vá ý nghĩ của những yếu tố miêu tả và tự sự trong thơ trữ tình, thấy được đặc điểm bút pháp Đỗ Phủ qua những dòng thơ miêu tả và tự sự

B Chuẩn bị :

Thầy: Đọc các tài liệu có liên quan

Trò: Đọc và soạn bài

C.Tổ CHứC CáC HOạT ĐộNG DạY HọC:

1 Tổ chức lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

? Qua 2 bài thơ: Tĩnh dạ tứ và hồi hương ngẫu thư em cảm nhận được tình cảm quê hương của Lý Bạch và Hạ tri Chương ?

3 Bài mới:

Đỗ Phủ là một trong ba nhà thơ lớn nhất của Trung Hoa đời Đường.Cuộc đời long

đong, khốn khổ, chết vì nghèo, bệnh,Đỗ Phủ đã để lại cho đời gần 1500 bài thơ trầm uất, buồn đau, nuốt tiếng khóc nhưng lại sáng ngời lên tình thương nhân ái bao la Bài

ca nhà tranh bị gió thu phá là như thế.

Học sinh đọc chú thích SGK

? Trình bày hiểu biết của em về ĐP ?

? Hoàn cảnh sáng tác bài thơ ?

Học sinh đọc chú thích

- GV đọc mẫu -> 4 hoc sinh đọc giọng xót

xa ,cay đắng

? Theo em bài thơ được trình bày theo bố

cục nào ?

? Hãy xác đinh phương thức biểu đạt của

mỗi đoạn văn trong văn bản

Trong 4 nội dung đó: nội dung nào phản ánh

nỗi khổ của kẻ nghèo trong hoạn nạn ?

+ Nội dung nào phản ánh ước vọng của

tác giả ?

? Cảm nghĩ sâu sắc nhất của em được gợi

lên từ nội dung nào, Vì sao?

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả :

- ĐP (712-770) nghèo khổ , làm quan 1 thời gian ngắn ,bệnh tật loạn li trong nạn

An Lộc Sơn -Bút pháp hiện thực và giá trị nhân đạo trong những sáng tác của ông

2 Tác phẩm :

-Là hiện thực gia cảnh ông

-Là tác phẩm nổi tiếng ,tiêu biểu cho giá trị hiện thực và tinh thần nhân đạo

3 Đọc văn bản :

4 Bố cục : 4 đoạn

*Đoạn 1: Tả cảnh gió thu cuốn mất nhà -> Phương thức miêu tả

* Đoạn 2: kể về việc trẻ con cắp tranh, >tự sự+ biểu cảm

*Đoạn 3: nỗi khổ của gia đình Đỗ Phủ trong đêm mưa ->miêu tả + biểu cảm

* Đoạn 4: ước mơ cao cả, vị tha của nhà thơ ->biểu cảm

Nội dung 1- 2 -3 Nội dung 4:

Học sinh tự cảm nhận( ND4)

? Nhà của Đỗ Phủ bị phá trong hoàn

cảnh thời tiết nào?

? Một căn nhà không chống chọi nổi với

gió thu, thì đó là một căn nhà như thế

nào? Của một chủ nhân như thế nào?

? Hình ảnh nhà bị phá được miêu tả ra

sao? Tập trung trong một chi tiết, đó là

chi tiết nào?

? Mảnh tranh được miểu tả trong những

lời thơ nào?

? Hình ảnh các mảnh tranh bị ném đi như

thế gợi nên một cảnh tượng ntn?

? hãy hình dung tâm trạng của tác giả - chủ

nhân của ngôi nhà đang bị phá lúc này?

? Trong khi các mảnh tranh bị gió tốc đi,

cảnh cướp giật đã diễn ra như thế nào?

? Cảnh tượng ấy cho thấy cuộc sống XH

thời ĐP ntn?

? Hình ảnh ông già ĐP được miêu tả ntn

trong đọan thơ?

* Những nôĩ ấm ức đang diễn ra trong

lòng ông lúc này là:

1, Lỗi cơ cực của tuổi già không còn đua

chen được với đời

2, nỗi cay đắng cho thân phận nghèo khổ

của mình và những người nghèo như

mình?

3, Nỗi xót xa cho những cảnh đời nghèo

khó, bất lực trong thiên hạ?

? em hiểu theo cach nào? Vì sao hiểu như

thế nào?

? Lời thơ” giây nát… đen đặc tạo ra một

không gian ntn?

? Các chi tiết đó còn gợi liên tưởng nào về

hiện trạng xã hội lúc bấy giờ?

? Hình dung cụ thể về lời thơ” mềm

vải…lót nát”

? Cảnh tượng ấy nói lên điều gì ?

? em hiểu câu thơ “ đêm dài ướt át sao

cho chót ntn?

Học sinh thảo luận

ý nghĩa của câu hỏi này có thể được hiểu

theo nhiều cách:

1, Phản ánh nỗi khổ cực ĐP

2, Phê phán thực trạng bế tắc của XH

đương thời

II Tìm hiểu chi tiết:

1 Nỗi thống khổ của người nghèo trong hoạn nạn

a, Cảnh nhà bị gió thu phá

* Tháng tám thu cao gió thét già

 nhà đơn sơ, không chắc chắn của một chủ nhân nghèo

Mảnh tranh lợp nhà bị gió đánh tốc đi: Tranh hay san….mương sa

 Tan tác tiêu điều

 Tác giả: lo tiếc, bất lực

b, Cảnh cướp giật khi nhà bị gió thu phá

- cướp tranh ngay trước mặt chủ nhân

 đó là một cuộc sống khốn khổ đáng thương

- Môi khô……lòng ấm  già yếu đáng thương Học sinh tự bộc lộ

chọn cách 2-3

 nỗi ấm ức của nhà thơ ĐP Người có trái tim nhân đạo lớn

c, Cảnh đêm trong nhà bị tốc mái của ĐP

- Không gian bị bóng tối dày đặc bào phủ

và lạnh lẽo gợi liên tưởng về một thực trạng xã hội đen tối, bế tắc, đói khổ

- Tấm chăn cũ không còn giữ được hơi ấm, nay bị bọn trẻ do mưa lạnh khó ngủ đạp cho rách thêm  cuộc sống của gia đình ĐP nghèo khổ

- đêm nhà bị dột nát không ngủ mong cho đêm nhanh chóng hết

- tác giả từ hỏi đêm nay có phải là nõi khỏ cuôi cùng của gia đình mình

 cả ba ý nghĩa ĐP là cá

2, ước vọng của tác giả

Ngôi nhà ước rất rộng thật vững chắc  để che cho kẻ sĩ nghèo trong thiên hạ đem lại niềm vui cho họvì kẻ sĩ nghèo có tài đức mà phải chịu nghèo khổ

- ông từng là kẻ sĩ nghèo lên ông hiểu

được nỗi khổ cực của họ

 phản ánh thực trạng xã hội : + Nhiều người có tài đức nghèo khổ

? Ngôi nhà ước của ĐP là một ngội nhà

ntn ?

? Mục đích ước một ngôi nhà như vậy là

gì ?

? Vì sao ước như vậy?

? Từ ước vọng đó của tác giả, có thể nhận

thấy thực trạng cuộc sống xã hội thời đó

ntn?

? Lời thơ nào cực tả ước vọng của nhà thơ

?

? Có gì đặc biệt trong cách thể hiện lời

thơ này ?

? Qua đó em hiểu gì về ĐP ?

HS thảo luận nhóm

? ước vọng cao cả đẹp đẽ, nhưng tại sao

tg lại mở đầu bằng hai tiếng than ôi ?

? ý nghĩa của tiếng than đó ?

? Em cảm nhận được nội dung sâu sắc

nào được phản ánh và biểu hiện trong văn

bản này ?

?Em học tập đựoc gì từ NT biểu cảm

trong văn bản này?

- lời nói đựơc biểu cảm, trực tiếp bộc bạch

 là người có tấm lòng nhân đạo cao cả,

có thể quên đi cơ cực của bản thân để hướng tới nỗi khổ của đồng loại

+ ĐP không tin ước vọng ấy trở thành hiện thực trong xã hội bế tắc lúc đó

+ Đó là một ước vọng cao cả nhưg chua xót + Phê phán thực trạng xã hội phong kiến

bế tắc, bất công

III Tổng kết :

1 Nội dung:

+Phản ánh nỗi thống khổ của kẻ sĩ nghèo trong xã hội cũ biểu hiện khát vọng cao của nhà thơ ĐP

+Lòng vị tha, biểu hiện ở tinh thần vượt lên nỗi khổ bản thân mà nghĩ cho hạnh phúc muôn người

2, Nghệ thuật

- Kết hợp biểu cảm với miêu tả- tự sự

Có thể biểu cảm trên cơ sở miêu tả

IV Luyên tập

Bài tập 1: đọc diễn cảm hai đoạn Bài tập 2: hiện thực cuộc sống của con người trong cảnh loạn li và tư tưởng nhân

đạo vị tha của ĐP

4 Hướng dẫn học ở nhà

- Học thuộc lòng, nắm ND –NT , giá trị nhân đạo của bài thơ

Chuẩn bị ôn tập để giờ sau kiểm tra một tiết

D ĐáNH GIá ĐIềU CHỉNH:

………

………

………

………

======= @ =======

Ngày soạn 05 tháng 11 năm 2010 Ngày dạy 08 tháng 11 năm 2010

Tiết 42: Kiểm tra văn

A Mục tiêu cần đạt:

1 Phạm vi kiểm tra:

Các văn bản trữ tình dân gian, và trung đại từ bài 4 đến bài 10

2 Nội dung kiểm tra:

- Các vấn đề cơ bản về nội dung tư tưởng và nghệ thuật trong các văn bản đã học

3 Hình thức kiểm tra:

Trắc nghiệm và tự luận

4 Học sinh ôn tập các văn bản nói trên theo trình tự :

Học thuộc lòng các văn bản

Đọc kỹ chú thích, các ghi nhớ

Trả lời các câu hỏi ở mục đọc hiểu sau mỗi văn bản

B Chuẩn bị :

Thầy: Đề bài kiểm tra

Trò: Ôn tập

C Tổ CHứC CáC HOạT ĐộNG DạY HọC:

1 Tổ chức lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Bài mới: Bài kiểm tra và đáp án

1- Đề bài : Câu 1 : Điền vào chỗ trống những nhóm từ sau cho phù hợp với mỗi bài ca dao: như chân với tay, non xanh nước biếc, chiều chiều, trái bần trôi

a) Thân em như………

Gió giập sóng dồi biết tấp vào đâu

b) Đường vô xứ Huế quanh quanh

như tranh hoạ đồ

c) Anh em như………

Rách lành đùm bọc dở hay đỡ đần

d) ……… ra đứng ngõ sau

Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều

Câu 2 : Cụm từ nào sau đây không có cấu trúc của một thành ngữ bốn tiếng như “ gió dập sóng dồi “ :

A) Lên thác xuống ghềnh C) Nhà rách vách nát

B) Nước non lận đận D) Gió táp mưa sa

Câu 3 : Bài Sông núi nước Nam được gọi là :

A ) Hồi kèn xung trận C- áng thiên cổ hùng văn

B ) Khúc ca khải hoàn D – Bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên

Câu 4 : Trong những nhận xét sau đây, nhận xét nào đúng, nhận xét nào sai? (Khoanh vào chữ Đ nếu đúng, chữ S nếu sai ) :

a) Hai bài thơ Qua đèo Ngang và Bạn đến chơi nhà đều viết bằng thể thơ thất ngôn

bát cú Đ S

b) Hai bài thơ đã diễn tả tình bạn thân thiết gắn bó của những tâm hồn tri âm

d) Hai bài thơ đều có cách nói giản dị, dân dã, dí dỏm Đ S

Câu 5 : Nghệ thuật nổi bật trong đoạn trích Sau phút chia li là

A- Những hình ảnh mang ý nghĩa ẩn dụ

B- Điệp từ ngữ

C- Cả 2ý trên Câu 6 : Các ý sau trong bài thơ Bạn đến chơi nhà , ý nào là thành ngữ ? A- Ao sâu nước cả C-Bầu vừa rụng rốn B- Cải chửa ra cây D- Đầu trò tiếp khách Câu 7 : Tưởng tượng em là nhà thơ Hạ Chi Trương , viết một đoạn văn ngắn về cảm xúc của mình khi mới trở về quê hương sau một thời gian dài xa quê ? 2- Lên lớp Giáo viên giao đề cho học sinh, quan sát học sinh làm bài, hết giờ thu bài 3- Đáp án : Câu1 : 1 điểm : Mỗi ý đúng được 0,25 điểm : a) Trái bần trôi b) Non xanh nước biếc c) Chân với tay d) Chiều chiều Câu 2 : 0,5 điểm : B- Nước non lận đận Câu 3 : 0,5 điểm : D Câu 4 : 1 điểm : mỗi ý đúng được 0,25 điểm : a) Đ b) S c) Đ d) S Câu 5 : 0,5 điểm : C Câu 6 : 0,5 điểm : A Câu 7 : 6 điểm : - Viết đúng đoạn văn về hình thức : 1 điểm - Diễn đạt, lỗi chính tả ,dùng từ… : 1 điểm - Nội dung : tâm trạng của mình sau một thời gian dài xa quê, nay trở về, tóc đã bạc, lạc lõng giữa quê hương, bị xem là người lạ dù tiếng nói không thay đổi : 4 điểm D ĐáNH GIá ĐIềU CHỉNH: ………

………

………

………

======= @ =======

Ngày soạn 07 tháng 11năm 2010 Ngày dạy tháng 11 năm 2010

Tiết 43: Từ đồng âm

A Mục tiêu cần đạt :

+ Hiêủ được thế nào là từ đồng âm

+ Biết cách xác định nghĩa của từ đồng âm

+ Có thái độ cẩn trọng tránh gây nhầm lẫn hoặc khó hiểu do hoạt động đồng âm

B Chuẩn bị :

Thầy: Đọc các tài liệu có liên quan

Trò: Đọc và soạn bài

C.Tổ CHứC CáC HOạT ĐộNG DạY HọC:

1 Tổ chức lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

? Thế nào là từ trái nghĩa ? Từ trái nghĩa được sử dụng ntn ? Lấy VD minh hoạ?

? Làm bài tập số 4 ? ( Đọc )

3 Bài mới:

GV treo bảng phụ có ghi VD ở Sgk

Giải thích nghĩa của mỗi từ ?

"Lồng” trong các câu sau

1 Một con ngựa đang đứng bỗng lồng lên

2 Mua con chim bạn tôi nhốt ngay vào lồng

? Hai từ lồng trong hai ví dụ trên được

phát âm như thế nào? Nghĩa của chúng có

liên quan gì tới nhau không?

? Qua ví dụ em hiểu thế nào là từ

đồng âm ?

? Em hãy lấy ví dụ từ đồng âm?

Học sinh đọc yêu cầu 2 sgk

? Nhờ đâu mà em phân biệt được nghĩa

của các từ “ lồng” trong hai ví dụ trên ?

? Cho học sinh lấy ví dụ để Tìm hiểu chi

tiết ?

Vd : Con kiến bò đĩa thịt bò

? Nếu tách khỏi ngữ cảnh từ kho có thể

hiểu theo hai nghĩa như sau:

Kho : một cách chế biến thức ăn

Kho: cái kho để chứa cá

? Hãy thêm vào câu trên một vài từ để câu

trở thành đơn nghĩa?

? Để tránh những hiểu lầm do hiện tượng

đồng âm gây ra cần chú ý điều gì khi giao

tiếp?

I Thế nào là từ đồng âm

* Ví dụ :

Lồng 1: con ngựa vùng lên chạy lung tung Lồng 2: đồ dùng để nhốt chim

- Phát âm giống nhau nghĩa khác xa nhau

*Ghi nhớ 1 SGK VD: Cá thu, thu tiền Cai sữa , cai trị

II Sử dụng từ đồng âm

Nghĩa của hai từ lồng được hiểu vì nó

được xác định qua nghĩa của từ đi với nó trong câu , ngữ cảnh

Bò 1: chỉ hoạt động của con kiến

Bò 2 : danh từ chỉ thịt của con bò đưa cá về mà kho

đưa cá về nhập kho

 Ghi nhớ 2 : Sgk

III Luyện tập.

Bài tập 1, 2: HS làm bài tập theo nhóm

Bài tập 1:

Cao 1: chiều cao Cao 2: cao đẳng Tranh 1: nhà tranh Tranh 2: tranh cãi

Giải thich các từ đồng âm

Nam 2: nam châm Sức 1: sức vóc Sức 2: sức ép

Bài tập 2:

A, cổ- bộ phận cơ thể nối đầu thân Khăn quàng cổ, hươu cao cổ)

Bộ phận của áo yếm: giày bao quanh cổ hoặc cổ chân ( giầy cao cổ, cổ áo)

Chỗ eo lại ở phần đầu của một số đồ vật giống hình cái cổ, thường là bộ phận nối liền thân với miệng ở một số đồ đương : cổ chai Mối liên hệ ngữ nghĩa nhất định : có nét nghĩa chung bộ phận nôí đầu , thân

B, tìm từ đồng âm với danh từ cổ:

Cổ đại : thời đại xưa nhất trong lịch sử

Cổ đông : người có cổ phần trong một công ty

Cổ họng : phần của khí quản, thực quản ở vùng cổ

Bài tập 4: thảo luận nhóm

- Dùng từ đồng âm để lấy lý do không trả lại cái vạc cho hai hàng xóm

- Đưa vào ngữ cảnh : vạc của ông hàng xóm là vạc đồng cơ mà-> anh chàng nọ sẽ phải chịu thua

4 Hướng dẫn học ở nhà

- Nắm vững nội dung bài học

- Phân biệt từ đồng âm với từ nhiều nghĩa

- Chuẩn bị bài tiếp theo

D ĐáNH GIá ĐIềU CHỉNH:

………

………

………

………

======= @ =======

Ngày soạn 07 tháng 11 năm 2010 Ngày dạy tháng 11 năm 2010

Tiết 44: Các yếu tố tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm

A Mục tiêu cần Đạt

+ Nắm vững được vai trò của các yếu tố từ sự miêu tả trong văn bản biểu cảm

+ Có ý thức vận dụng hai yếu tố đó trong bài văn biểu cảm

B Chuẩn bị :

Thầy: Đọc các tài liệu có liên quan

Trò: Đọc và soạn bài

C.Tổ CHứC CáC HOạT ĐộNG DạY HọC:

1 Tổ chức lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

Giáo viên kiểm tra các khái niệm về tự sự miêu tả biểu cảm

3 Bài mới:

Học sinh làm bài theo nhóm

*Trình bày các yêu cầu tự sự, miêu tả

trong 4 đoạn thơ của Đỗ phủ

* Học sinh đọc đoạn trích của Duy Khán:

(chia 3 nhóm tìm hiểu tự sự và miêu

tả trong 3 đoạn nhỏ)

- Nêu câu hỏi, từng học sinh đứng tại chỗ

trả lời về vai trò của tự sự miêu tả trong

văn biểu cảm, lớp nhận xét, bổ xung:

I Tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm

1.Sự tồn tại của tự sự và miêu tả trong văn bản biểu cảm

Đoạn 1: Hai câu đầu: tự sự : 3 câu sau miêu tả( tạo bối cảnh chung )

Đoạn 2: Tự sự kết hợp với biểu cảm: uất

ức vì già yếu không làm gì được Đoạn 3: Tự sự, mô tả 2 câu cuối là biểu cảm cam chịu

Đoạn 4: Biều cảm ( ước mơ, vị tha)

- Đoạn 1: Miêu tả bàn chân bố ( ngón khủm, gan bàn chân xám xịt và lỗ rỗ )  bàn chân vất vả

- Đoạn 2: Kể về công việc vất vả của bố (

đi câu, cắt tóc)

- Đoạn 3: Niềm thương cảm đối với bố( biểu cảm)

*) Nhận xét : Tự sự, miêu tả có thể tồn tại

trong văn biểu cảm

2, Vại trò của yếu tố tự sự, miêu tả trong biểu cảm

+ Gợi đối tượng biểu cảm và gửi gắm cảm xúc qua miêu tả, tự sự ( VD: Côn Sơn ca tụng gia hoàn kinh sư )

+ Tự sự, miêu tả góp phần làm tăng tính chân thật của biểu cảm, tính linh hoạt phương pháp biểu cảm, hồi tưởng

+ Tuy nhiên tự sự và miêu tả không nhằm mục đích kể chuyện, miêu tả mà do cảm

diện nhóm trình bày trước lớp, giáo viên

nhận xét , bổ xung, gợi ý, giao về nhà làm

bài hoàn chỉnh

*) Bài tập 1: H/S vận dụng kiến thức về tự

sự và miêu tả để kể lại:

Vào tháng tám, gió bão đã làm tan nát gian nhà của ĐP Bọn trẻ con tranh thủ thời cơ xông vào cướp các tấm tranh còn lại của gian nhà ĐP tức giận, nhưng vì sức yếu không làm gì được chúng Tối lại nhà không còn đệm, chăn, mà ướt một phần do con đạp nát nền chẳng có gì đắp Mưa cứ kéo dài suốt đêm làm nhà thơ không thể nào ngủ được

Trong sự đau khổ riêng tư, nhà thơ nghĩ

đến các kẻ sĩ cũng nghèo như mình và ước

làm sao cho có “ Một ngôi nhà rộng muôn ngàn gian” dành cho kẻ sĩ khắp thiên hạ,

dù cho nhà thơ vẫn còn ở trong túp lều nát

*) Bài tâp 2: Diễn đạt theo cách riêng của

từng học sinh yêu cầu kết hợp tự sự và miêu tả để biểu cảm

- Tự sự: chuyển đổi tóc rối lấy kẹo mềm ngày trước

- Miêu tả : Cách chải tóc của người mẹ ngày xưa, hình ảnh người mẹ

- Biểu cảm: Lòng nhớ mẹ khôn xiết.

4 Hướng dẫn học ở nhà

Học thuộc nội dung bài học

Viết lại bài tập theo hướng dẫn

Soạn bài" Cảnh khuya, rằm tháng riêng"

D ĐáNH GIá ĐIềU CHỉNH:

………

………

………

………

======= @ =======