Qua 2 bài "Vào nhà ngục Quảng Đông" và "Đập đá ở Côn Lôn" Em hãy trình bày lại những cảm nhận của em về vẻ đẹp hào hùng lãng mạn của hình tượng nhà nho yêu nước CM đầu thế kỷ 20.. - Yêu [r]
Trang 1Ngày soạn: 29/11/2008
Tuần: 14
Tiết: 58
ĐẬP ĐÁ Ở CÔN LÔN
(Phan Châu Trinh)
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp Học sinh
- Cảm nhận hình ảnh cao đẹp của người yêu nước trong gian nguy vẫn hiên ngang, bền gan vững chí
- Nhân cách cứng cỏi của nhà yêu nước Phan Chu Trinh
- Giọng điệu hùng tráng của thể NBT trong lối thơ tỏ chí của nhà các nhà thơ yêu nước Việt nam
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: SGK, SGV, hệ thống câu hỏi
- Học sinh: đọc bài tập, trả lời câu hỏi
C Các bước lên lớp:
I Ổn định tổ chức:
II Kiểm tra bài cũ: 4’
- Đọc thuộc lòng và phân tích bài thơ: "Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác"
III Bài mới:
1 Giới thiệu bài: 1’
Đầu năm 1908 Nhân dân trung kỳ nổi dậy chống sưu thuế, Phan Chu Trinh bị bắt,
bị kết án chém và đày ra Côn Đảo (tháng 4 năm 1908) Vài tháng sau, nhiều nhân sỹ yêu nước khắp Trung Kỳ, Bắc Kỳ cũng bị đày ra đây Ngày đầu tiên Phan Chu Trinh đã ném
1 mảnh giấy vào khám của họ để an ủi động viên:
"Đây là 1 trường học thiên nhiên, mùi cay đắng trong ấy làm trai giữa thế kỷ 20 này, không thể không nếm cho biết" Bài thơ này làm trong thời kỳ Phan chu Trinh bị đày
ở Côn Đảo
2 Tiến trình bài giảng: 35’
Thời
7’ Hoạt động 1: HD Học sinh tìm
hiểu chú thích
- Gọi Học sinh đọc văn bản
? Quan sát chú thích dấu */sgk
và cho biết hiểu biết của em về
tác giả Phan Chu Trinh?
- Học sinh đọc
- Phan Chu Trinh (1872-1926), hiệu là Tây Hồ Biệt hiệu là Huy Mã
- Quê: Tây Lộc, Hà Đông, Quảng Nam
Đỗ phó bảng làm quan trong 1 thời gian ngắn
I Đọc - Chú thích
1 Đọc
2 Chú thích
a Tác giả:
Phan Chu Trinh (1872-1926)
Trang 2? Văn bản "Đập đá ở Côn Lôn”
ra đời trong hoàn cảnh nào?
- Đề xướng dân chủ, đòi bãi bỏ chế độ quân chủ sớm nhất, có tài văn chương
- Tác phẩm chính: "Tây Hồ Thi Tập", "Tỉnh Quốc Hồn Ca"
- Văn bản: Ra đời khi Phan Chu Trinh bị bắt lao động khổ sai ở nhà tù Côn Đảo (năm 1908)
b Tác phẩm
1908 Khi bị bắt lao động khổ sai ở nhà
tù Côn Đảo
20’ Hoạt động 2: HD Học sinh tìm
hiểu văn bản
? Bài thơ tạo dựng hình ảnh 1
con người "làm trai" đập đá ở
Côn Lôn và bộc lộ cảm xúc của
"kẻ vá trời" Từ đó hãy xác định
nhân vật trữ tình của bài thơ
này?
? Căn cứ vào chú thích sgk thì
nhân vật chữ tình ở đây là ai?
Có liên quan gì đến tác giả bài
tập này?
? Em phân định bài thơ này như
thế nào? Nội dung cụ thể?
? Văn bản được trình bày bởi
những phương thức biểu đạt
nào? Phương thức nào là chính,
phương thức nào là yếu tố tham
gia?
? Phần nội dung nào sử dụng tự
sự sau yếu tố được biểu cảm?
? Ấn tượng đầu tiên - ấn tượng
chung của em về giọng điệu đặc
biệt của bài thơ này?
- Gọi Học sinh đọc 4 câu thơ
đầu
? Đập đá là công việc bình
thường, nhưng việc "đập đá ở
- Nhân vật trữ tình là người đập đá xưng "là trai" và "kẻ vá trời"
- Nhân vất trữ tình chính là:
Phan Chu Trinh tác giả bài thơ này
Bài thơ gồm 2 phần
- Phần 1: 4 câu đầu: Công việc đập đá
- Phần 2: 4 câu cuối: Cảm nghĩ từ việc đập đá
- Biểu cảm là chính và Tự sự là yếu tố tham gia
- Nội dung công việc đập đá
- Nội dung cảm nghĩ từ việc đập đá
- Hùng tráng, khoẻ khoắn
- Học sinh đọc
- Không bình thường Vì đây
là công việc khổ sai, buộc tù
II Tìm hiểu văn bản:
1.Công việc:
- "làm trai" Quan
Trang 3Côn Lôn " có bình thường
không? Vì sao?
? Quan sát 2 câu thơ đầu và cho
biết em hiểu như thế nào về chủ
đề làm trai trong lời thơ này?
? Tư cách "làm trai" đó đã sáng
lên phẩm chất nào của người
yêu nước trong bài thơ này?
? Từ 2 câu thơ tiếp theo hãy cho
biết: Công việc đập đá được gợi
tả như thế nào?
? Hình dung của em về công
việc đập đá này?
? Nhưng với hành động dũng
mãnh "Xách búa đáng tan" và
"ra tay đập bể " thì việc đập đá ở
Côn Lôn mang 1 ý nghĩa khác
Theo em đó là ý nghĩa nào?
? Nhận xét về giọng điệu, cách
dùng từ, phép đối trong 4 câu
thơ đầu và tác dụng của chúng?
? Vậy người tù thể hiện phẩm
chất gì qua 4 câu thơ này?
- Gọi Học sinh đọc 4 câu thơ
cuối
- Giáo viên: Việc lao động gợi
lên ở người tù yêu nước cảm
nghĩ sâu sắc về bản thân
? Em hiểu cảm nghĩ của con
người được bộc lộ trong câu thơ:
"Tháng ngày sành sỏi"
? Câu thơ 6 bộc lộ cảm xúc nào
của con người?
nhân phải làm
- Làm trai là quan niệm sống anh hùng của đấng nam nhi, dám chống chọi với gian nguy,
để chiến thắng
- Có khí phách hiên ngang
- Không sợ nguy nan
- Dùng tay cầm búa (Xách búa,
ra tay), đập đá thành hòn, (mấy trăn hòn ) thành đống, (năm bảy đống)
- Bằng thủ công việc nặng nhọc khối lượng lớn, chỉ dành cho tù khổ sai
- Ý nghĩa tinh thần: Dám đương đầu, vươn lên, chiến thắng thử thách, gian khổ
- Giọng điệu hùng tráng sôi nổi
- Dùng động từ mạnh
- Đối câu 3 với câu 4
Tác dụng: Công việc đập đá
diễn tả khí phách hiên ngang của con người
- Hiên ngang, kiên cường, trước gian nan
- Học sinh đọc
- Tự thấy mình có tấm thân dầy dạn phong trần qua nhiều thử thách
- Tự thấy mình có tinh thần cứng cỏi kiên trung, không sờn lòng, đổi chí trước mọi gian
niệm sống anh hùng
- "Đập đá": Công việc thủ công nặng nhọc vất vả
Dám đương đầu vượt lên, chiến thắng thử thách
- Giọng điệu: Hùng tráng sôi nổi
- Dùng động từ mạnh
- Đối: Câu 3 với câu 4
Người tù có khí phách hiên ngang Không sợ nguy nan
Trang 4? Trong 2 câu thơ 5, 6 này tác
giả sử dụng biện pháp NT gì?
Tác dụng?
? Qua 2 câu thơ này em hiểu gì
về người tù yêu nước?
H Theo dõi cặp câu kết của bài
thơ, cho biết nội dung của hai
câu kết?
? Em có nhận xét gì về hình
thức nghệ thuật của 2 câu này?
Ý nghĩa của nó?
? Ngời tù yêu nước bộc lộ phẩm
chất gì qua 4 câu thơ cuối?
? Bài thơ "Đập đá ở Côn Lôn"
đã làm hiện lên những vẻ đẹp
nào của người tù yêu nước?
? Từ đó giúp em hiểu thêm
những điều cao quý về con ngời
Phan chu Trinh ?
? Em học tập được gì về NT của
bài thơ này?
- Gọi Học sinh đọc ghi nhớ
lao, thử thách
- Phép đối.
- Tác dụng: Làm rõ sự chịu
đựng mãnh liệt cả về thể xác lẫn tinh thần của con người trước thử thách gian nan
- Bất khuất trước gian nguy
- Trung thành với lý tưởng yêu nước
- Những người có gan làm việc lớn, khi phải chịu tù đày chỉ là việc nhỏ, không có gì đáng nói
- Lời thơ có cấu trúc đối lập:
"Những kẻ vá trời ", "việc con con "
- Tác dụng : Khẳng định lý
tưởng yêu nước lớn lao mới là điều quan trọng nhất
- Tin tưởng mãnh liệt ở sự nghiệp cứu nước của mình
- Coi khinh gian lao tù đầy
- Người tù hiên ngang, trung thành với lý tưởng
- Người anh hùng chấp nhận mọi nguy nan, bền gan vững chí với lý tưởng của mình
- Bài thơ viết theo thể thơ TNBC Với bút pháp lãng mạn, giọng điệu hào hùng sôi nổi, NT đối được sử dụng nhuần nhuyễn và độc đáo
- Học sinh đọc ghi nhớ (sgk/
150)
2 Cảm nghĩ về việc đập đá
+ NT đối lập:
- Câu 5 đối câu 6 Sức chịu đựng mãnh liệt của con người trước thử thách nguy nan
- Câu 7 đối câu 8: Khẳng định lý tưởng yêu nước lớn lao là điều quan trọng nhất Người tù coi khinh gian lao, tù đày, tin tưởng mãnh liệt ở
sự nghiệp yêu nước của mình
3 Ý nghĩa: sgk/ 150
8’ Hoạt động 3: HD Học sinh
luyện tập
II Luyện tập
1 Đọc diễn cảm
Trang 5- Gọi Học sinh đọc diễn cảm bài
tập
? Qua 2 bài "Vào nhà ngục
Quảng Đông" và "Đập đá ở Côn
Lôn" Em hãy trình bày lại
những cảm nhận của em về vẻ
đẹp hào hùng lãng mạn của hình
tượng nhà nho yêu nước CM
đầu thế kỷ 20
- Yêu cầu Học sinh chuẩn bị
trong 5 phút
- Yêu cầu Học sinh phát biểu ý
kiến cá nhân
- Học sinh đọc diễn cảm bài tập
- Học sinh chuẩn bị trong 5 phút
- Học sinh trình bày miệng
2 PBCN
IV Củng cố và hướng dẫn về nhà 5’
1 Củng cố: 3’
- Bài thơ thuộc thể thơ gì? Nhân vật trữ tình là ai?
- Bài thơ thể hiện tư thế người tù như thế nào?
- Em cảm nhận như thế nào về hình ảnh người tù trong cảnh lao động khổ sai?
- Trình bày nét đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ?
2 Hướng dẫn về nhà: 2’
- Đọc thuộc lòng bài thơ
- Viết thành bài văn hoàn chỉnh cho bài tập 2 (sgk/150)
- Làm bài tập TN
- Chuẩn bị bài tiếp theo: Ôn luyện về dấu câu và chuẩn bị KTTV