Đề kiểm tra cuối học kì 1 - Khối 2 năm học 2009 – 2010 - Môn: Tiếng Việt (Viết)

A-Môc tiªu bµi häc: -Cảm nhận được tình cảnh tàn tạ của nhân vật ông dồ, qua đó thấy được niềm cảm thương và nỗi nhớ tiếc ngậm ngùi của tác giả đối với cảnh cũ người xưa gắn liền với 1 n[r]

Học kỳ ii Tuần 19

Tiết 73-74: Nhớ rừng

(Thế Lữ )

A-Mục tiêu bài học:

-Cảm nhận được niềm khát khao, tự do mãnh liệt, nỗi chán ghét sâu sắc thực tại tù túng, tầm thường, giả dối đc thể hiện trong bài thơ qua lời con hổ bị nhốt ở vườn bách thú

-Thấy được giá trị nghệ thuật đặc sắc, bút pháp lãng mạn, truyền cảm của bài thơ

B-Chuẩn bị:

-Đồ dùng:

C-Tiến trình tổ chức dạy - học:

1-ổn định tổ chức:

2-Kiểm tra:

3-Bài mới:

Khát vọng tự do luôn là đề tài lớn của các nhà thơ, nhà văn trong giai đoạn 1930-194.Nhưng mỗi nhà thơ lại bộc lộ niềm khao khát tự do của mình theo một cách, làm cho tiếng nói tự do càng trở nên phong phú Giữa cảnh đất nứoc bị nô lệ, Thế Lữ đã mượn lời con hổ- chúa tể của rừng xanh bị giam cầm trong vườn bách thú để nói lên niềm khao khát tự do, nối tiếc một quá khứ huy hoàng của mình Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu bài thơ Nhớ rừng của Thế Lữ

Hoạt động của thầy-trò Nội dung kiến thức

-Dựa vào chú thích *, em hãy nêu 1 vài nét về

tác gỉa ?

Tôi là người khách bộ hành phiêu lãng

Đg trần gian xuôi ngược để vui chơi !

.Tôi chỉ là một khách tình si

I-Giới thiệu tác giả- Tác phẩm:

1-Tác giả: Thế Lữ

(1907-1945), quê Bắc Ninh, là nhà thơ tiêu biểu cho

Ham cái đẹp có muôn hình muôn vẻ.

Thế Lữ đi tìm cái đẹp ở mọi nơi: ở cõi tiên

(Tiếng sáo thiên thai, Vẻ đẹp thoáng qua), ở TN,

ở mĩ thuật, ở âm nhạc (Tiếng chúc tuyệt vời,

tiếng hát bên sông), ở nhan sắc thiếu nữ Song

Thế.Lữ vẫn mang nặng tâm sự thời thế, đất nước

-Em hãy nêu xuất xứ của bài thơ ?

-Hd đọc: Đoạn 1,4 đọc với giọng buồn, ngao

ngán, bực bội u uất; Đoạn 2,3,5 đọc với giọng

vừa hào hứng vừa nối tiếc, vừa tha thiết, bay

bổng, vừa mạnh mẽ, hùng tráng và kết thúc bằng

1 tiếng thở dài bất lực

-Giải nghĩa từ khó

-Bài thơ đc t.g ngắt thành 5 đoạn, hãy cho biết

ND của mỗi đoạn ?

*Bố cục: 5 đoạn

-Khổ 1: T.trạng của con hổ khi bị nhốt trg vườn

bách thú

-Khổ 2: Con hổ nhớ lại cảnh khi là chúa tể cả

muôn loài

-Khổ 3: Con hổ nối tiếc thời oanh liệt không còn

nữa

-Khổ 4: Con hổ căm giận và khinh ghét cảnh

sống tầm thường, giả dối

-Khổ 5: Nỗi nhớ rừng ghê gớm lại cháy lên khôn

nguôi

-Gv: 5 đoạn của bài thơ là 1 chuỗi tâm.trạng nối

tiếp nhau, phát.triển 1 cách tự nhiên, lô gíc trong

nội tâm của con hổ giống như trong nội tâm của

phong trào thơ mới (1932-1945) ông tên thật là Nguyễn Thứ Lễ, bút danh của ông đc đặt theo lối chơi chữ nói lái và có ngụ ý: ông tự nhận là lữ khách trên trần thế, cả đời chỉ biết săn tìm cái đẹp để mua vui:

2-Tác phẩm: Bài thơ viết

1934, in trong tập “Mấy vần thơ” xuất bản 1943

con người vậy.

-Trong bài có 2 cảnh được miêu tả đầy ấn tượng

đó là những cảnh nào ? (Cảnh vườn bách thú,

nơi con hổ bị nhốt và cảnh núi rừng hùng vĩ, nơi

con hổ ngự trị như ngày xưa)

-Hs đọc khổ 1,

-Câu thơ đầu có những từ nào đáng chú ý ?

(Gậm, khối)

-Thử thay gậm =ngậm, khối =nỗi và s2 ý nghĩa

biểu.cảm của chúng ? (Gậm nghĩa là dùng răng,

miệng mà ăn dần, cắn dần từng chút một cách

chậm chạp, kiên trì Đây là động từ diễn tả

hành.động bứt phá của con hổ nhưng chủ yếu

thể hiện sự gậm nhấm đầy uất ức và bất lực của

chính bản thân con hổ khi bị mất tự do Nó gậm

khối căm hờn không sao hoá giải đc, không làm

cách nào để tan bớt, vợi bớt đi Căm hờn, uất ức

vì bị mất tự do, thành 1 thân tù đã đóng vón kết

thành khối, thành tảng)

-Câu thơ cho thấy đc t.trạng gì của con hổ ?

-Vì sao con hổ lại căm hờn đến thế ? (Từ chỗ là

chúa tể muôn loài, đang mặc sức tung hoành

chốn sơn lâm, nay bị nhốt trg cũi sắt, trở thành

thứ đồ chơi của đám ng nhỏ bé mà ngạo mạn,

ngang bày với bọn gấu, báo dở hơi, vô tư lự, n

hạng tầm thường, vô nghĩa lí Điều đó làm cho

con hổ vô c căm uất, ngao ngán)

-Tư thế nằm dài trông ngày tháng dần qua nói

lên tình thế gì của con hổ ?

-Câu thơ: Nay sa cơ, bị nhục nhằn tù hãm, đả nói

II-Đọc - hiểu văn bản 1-Tâm trạng của con hổ khi bị nhốt trong vườn bách thú:

Gậm một khối căm hờn

trong cũi sắt,

->Sử dụng động từ, danh

từ – M.tả t.trạng căm hờn, uất ức vì bị mất tự do của chúa sơn lâm

Ta nằm dài, trông ngày tháng dần qua,

->Buông xuôi, bất lực Nay sa cơ, bị nhục nhằn

tù hãm, ->Tủi nhục, ngao ngán vì

bị sa cơ, lỡ bước

->Câu mở đầu những vần trắc gợi lên giọng gầm gừ, câu thứ 2 những vần bằng như 1 tiếng thở dài ngao ngán

Xưng “ta” chứa đựng sắc thái kiêu hãnh, tự hào

Từ ngữ giàu h/ả

=>Đây cũng chính là nỗi

lên t.trạng gì của chúa sơn lâm ?

-Em có nhận xét gì về giọng điệu, về cách xưng

hô, về cách dùng từ của khổ thơ thứ nhất này ?

-Gv:Đoạn thơ mở đầu đã chạm ngay vào nỗi đau

mất nc, nỗi đâu của ng dân nô lệ lúc bấy giờ Họ

thấy nỗi căm hờn, uất hận của con hổ c chính là

tiếng lòng mình Cả nỗi ngao ngán của con hổ

cũng là nỗi ngao ngán của người dân trong cảnh

đời tăm tối, u buồn bao trùm khắp đ.nc

Trên đây là 1 nét t.trạng điển hình đầy bi kịch

của chúa sơn lâm, khi bị sa cơ, thất thế, bị giam

cầm Trong hoàn cảnh đất nước ta lúc bấy giờ,

thì nỗi tủi nhục, căm hờn, cay đắng của con hổ

cũng đồng điệu với bi kịch của n.dân ta trong

xiềng xích nô lệ

-Cũi sắt có thể giam cầm được thể xác con hổ,

nhưng còn tâm tưởng của nó thì sao ?

-Cảnh núi rừng, nơi ở của chúa sơn lâm đc m.tả

qua những câu thơ nào ?

-Em có nhận xét gì về cách dùng từ ngữ của tác

gỉa ?

tủi nhục, căm hờn, cay

đắng của người dân mất nước

A-Mục tiêu bài học:

-Cảm nhận được niềm khát khao, tự do mãnh liệt, nỗi chán ghét sâu sắc thực tại tù túng, tầm thường, giả dối đc thể hiện trong bài thơ qua lời con hổ bị nhốt ở vườn bách thú

-Thấy được giá trị nghệ thuật đặc sắc, bút pháp lãng mạn, truyền cảm của bài thơ

B-Chuẩn bị:

-Đồ dùng:

C-Tiến trình tổ chức dạy - học:

1-ổn định tổ chức:

2-Kiểm tra:

3-Bài mới:

Hoạt động của thầy-trò Nội dung kiến thức

-Cảnh núi rừng, nơi ở của chúa sơn lâm đc

m.tả qua những câu thơ nào ?

-Em có nhận xét gì về cách dùng từ ngữ của

tác gỉa ?

-Cảnh núi rừng ngày xưa hiện lên trong nỗi

nhớ của con hổ như thế nào ?

-Câu thơ nào m.tả h/ả chúa sơn lâm?

-Những câu thơ trên gợi cho ta thấy h/ả 1

chúa sơn lâm như thế nào ?

-Tâm.trạng của chúa sơn lâm lúc đó ntn?

-Con hổ đã nhớ lại n kỉ niệm gì ở chốn rừng

xưa ? (KN về những đêm trăng, những ngày

mưa, những bình minh và những buổi chiều

trong rừng)

-Về h.thức diễn đạt của khổ thơ, có gì đ.biệt

? Nêu tác dụng của biện pháp tu từ đó ?

-Gv: Có thể xem bốn thời điểm như 1 bộ

tranh tứ bình về cảnh giang sơn của chúa

sơn lâm

-Kết thúc khổ 3, con hổ bật kêu lên :

-Câu hỏi tu từ đc sd ở đây có t.d gì ?

-Gv: Câu thơ cuối tràn ngập c.xúc buồn

thg, thất vọng, nối tiếc, nó như 1 tiếng thở

II-Đọc - Hiểu văn bản : 2-Nỗi nhớ rừng của con hổ (Đ 2,3 ):

Nhớ cảnh sơn lâm, bóng cả, cây già,

Với tiếng gió gào ngàn, với giọng nguồn hét núi,

Vờn bóng âm thầm, lá gai, cỏ sắc

->Sử dụng hàng loạt ĐT, T2,

DT để tả cảnh rừng đại ngàn

=>Cảnh rừng núi thiên nhiên hùng vĩ

Ta bước lên, dõng dạc, đường hoàng,

Lượn tấm thân như sóng cuộn nhịp nh,

->H/ả con hổ –chúa sơn lâm hiện lên vừa mạnh mẽ, vừa nhẹ nhàng, vừa uy nghi dũng mãnh, vừa mềm mại, uyển chuyển

dài ai oán của con hổ Đó không chỉ là

t.trạng của con hổ mà còn đc đồng cảm sâu

xa trg t.trạng của cả 1 lớp ng VN trong thời

nô lệ, mất nc nhớ về quá khứ hào hùng của

DT Câu thơ có sức khái quát điển hình

-Hs đọc khổ 4,5

-Sau những hồi tưởng đẹp đẽ về quá khứ,

con hổ lại trở lại c.s thực tại –Gv đọc khổ

4

-Cảnh vật ở khổ 4 có gì giống và khác với

cảnh vật ở khổ đầu bài thơ ? (Giống: là đều

m.tả t.trạng chán chường, uất hận của con

hổ; nhưng khác là khổ 1 m.tả k.q c.s bị

giam cầm tù hãm của con hổ, còn khổ 4 lại

m.tả chi tiết cảnh TN ở vườn bách thú Đây

là TN nhân tạo, TN thu nhỏ và đc sắp xếp

bởi bàn tay con ng)

-Khổ thơ thứ 4 đã thể hiện đc thái độ gì của

con hổ ?

-Gv: Đây chính là cảm nhận của thanh niên

trí thức VN về 1 XH nửa TD PK đang trên

đg Âu hoá với bao điều lố lăng, kệch cỡm

-Hai câu thơ mở đầu và k.thúc của khổ 5 là

2 câu b.cảm, điều đó có ý nghĩa gì?

-Gv: Đặt vào h.c LS n năm 30-45, bài thơ

khơi đã gợi nỗi nhớ quá khứ, khơi gợi niềm

khát khao tự do và sự bức bối khi bị giam

cầm trg vòng nô lệ của bọn TD Pháp Đó c

chính là t.trạng của đông đảo n ng dân VN

mất nc

=>Thể hiện t.trạng hài lòng, thoả mãn, tự hào về oai vũ của mình

Nào đâu n đêm vàng trăng tan ?

Đâu n ngày mưa chuyển đổi mới ?

Đâu n bình minh tưng bừng

? Đâu những chiều lênh láng

bí mật ? -Điệp ngữ kết hợp với câu hỏi

tu từ nối tiếp nhau, dồn dập – Gợi lại những KN tuyệt đẹp của 1 thời vàng son và thể hiện khí phách ngang tàng làm chủ

Than ôi ! Thời oanh liệt nay còn đâu ?

->Câu hỏi tu từ kết hợp với dấu chấm cảm –Nhấn mạnh và bộc lộ t.trạng nối tiếc c.s độc lập tự do

3-Nỗi chán ghét thực tại và nỗi nhớ rừng:

->Uất hận và chán ghét thực tại nhỏ bé, tầm thg, giả dối

Em hãy nêu giá trị ND, NT của bài thơ ?

-Hs đọc ghi nhớ

-Đọc diễn cảm bài thơ

Hỡi oai linh, cảnh nc non hùng

vĩ ! -Hỡi cảnh rừng ghê gớm của

ta ơi ! ->Bộc lộ tr.tiếp nỗi tiếc nhớ c.s

tự do, phóng khoáng

=>Đó c chính là khát vọng tự

do của ng dân VN

*Ghi nhớ: sgk (7 ).

*Luyện tập:

* Củng cố: HS đọc ghi nhớ

D-Hướng dẫn học bài:

-Học thuộc lòng bài thơ, học thuộc ghi nhớ

-Soạn bài: Ông đồ (Đọc VB, đọc chú thích và trả lời những câu hỏi trong phần Đọc –Hiểu VB)

E-Rút kinh nghiệm:

Ngày soạn: 31/12/2008 Ngày dạy: 01/01/2009

Tiết 75: Ông đồ

Vũ Đình Liên

A-Mục tiêu bài học:

-Cảm nhận được tình cảnh tàn tạ của nhân vật ông dồ, qua đó thấy được niềm cảm thương và nỗi nhớ tiếc ngậm ngùi của tác giả đối với cảnh cũ người xưa gắn liền với 1 nét đẹp văn hoá cổ truyền

-Thấy được sức truyền cảm nghệ thuật đặc sắc của bài thơ

B-Chuẩn bị:

-Đồ dùng:

C-Tiến trình tổ chức dạy – học:

1-ổn định tổ chức:

2-Kiểm tra:

Đọc thuộc lòng bài thơ Nhớ rừng của Thế Lữ và cho biết giá trị ND, NT của bài thơ ?

3-Bài mới:

Ca dao có câu: “Còn duyên kẻ đón người đưa, Hết duyên đi sớm về khuya một mình” Có cái duyên tự mình để mất, lại có cái duyên bị lấy mất đi Nhà thơ Vũ Đình Liên đã nói bằng thơ về 1 duyên phận, cái duyên phận do thời thế đem cho, rồi cũng do thời thế cướp mất của ông đồ nho già làm nghề viết chữ nho thuê Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu bài thơ Ông đồ của VĐL để thấy được cái duyên bị cướp đi do thời thế thay đổi

Hoạt động của thầy-trò Nội dung kiến thức

-Hs đọc sgk

-Hd đọc: Khổ 1,2 đọc với giọng vui,

phấn khởi; khổ 3,4 đọc với giọng

buồn, xúc động; khổ cuối đọc với

giọngbuồn, bâng khuâng Nhịp 2/3

hoặc 3/2

-Giải thích từ khó

-Bài thơ đc s.tác theo thể thơ nào ?

-Nv trữ tình trg bài thơ là ai ?

-Hs đọc khổ 1,2 Hai khổ thơ đầu nói

về thời kì nào của ông đồ ?

-H/ả ông đồ ở khổ 1 đc gắn với n

cảnh gì ?

-Câu thơ: Hoa tay thảo những nét

Như phượng múa rồng

I-Giới thiệu chung:

II-Đọc – Hiểu văn bản:

*Thể thơ: ngũ ngôn

1-Hình ảnh ông đồ:

a-Hai khổ thơ đầu: H/ả ông đồ lúc còn thịnh đc mọi ng trân trọng ngưỡng mộ:

-Khổ 1: H/ả ông đồ gắn với mùa xuân, ngày tết, hoa đào nở như kí ức

đẹp của 1 thời trg lòng t.g

-Khổ 2: H/ả ông đồ tài hoa viết chữ

đẹp đc mọi người tấm tắc khen ngợi Hoa tay thảo những nét

Như phượng múa rồng bay

b-Khổ 3.4: H/ả ông đồ tàn tạ trg sự

cho ta thấy đc tài năng gì của ông đồ

?

-Hs đọc khổ 3,4 Khổ 3,4 nói về thời

kì nào của ông đồ?

-Em hãy p.tích ND, NT 2 câu thơ:

-Khổ 4 gợi cho em t.cảm gì ?

-Bài thơ đã thể hiện đc tâm tư gì của

nhà thơ ?

-Em hãy nêu g.trị ND,NT của bài thơ

?

-Hs đọc ghi nhớ

lãng quên của mọi người:

-Khổ 3: Chữ nho không còn đc coi trọng

Giấy đỏ buồn không thắm;

Mực đọng trong nghiên sầu

->T.g nhân hoá giấy, mực, nghiên để nói lên t.cảm của ông đồ; mượn cảnh tả tình

=>Thể hiện t.trạng buồn sầu của 1 lớp ng đang tàn tạ và bị lãng quên -Khổ 4: Là h/ả đầy xót xa, thương cảm của một lớp người đương tàn tạ trước thời cuộc đổi thay

2-Tâm tư của nhà thơ được thể hiện qua bài thơ:

Dựng lên cảnh ông đồ chỉ là “cái di tích tiều tuỵ, đáng thg của 1 thời tàn”, t.g muốn nói lên niềm cảm thg chân thành trc 1 lớp ng đang tàn tạ và nỗi tiếc nhớ da diết của m đối với cảnh cũ, ng xưa

*Ghi nhớ: SGK (10 ).

* Củng cố: HS đọc ghi nhớ

D-Hướng dẫn học bài:

-Học thuộc lòng bài thơ, học thuộc ghi nhớ

- Chuẩn bị bài: câu nghi vấn

E-Rút kinh nghiệm:

Ngày soạn: 31/12/2008 Ngày dạy: 02/01/2009

Tiết 76 : Câu nghi vấn

A-Mục tiêu bài học:

-Hiểu rõ đặc điểm của câu nghi vấn Phân biệt câu nghi vấn với các kiểu câu khác

-Nắm vững chức năng chính của câu nghi vấn: dùng để hỏi

B-Chuẩn bị:

-Đồ dùng: Bảng phụ

C-Tiến trình tổ chức dạy - học:

1-ổn định tổ chức:

2-Kiểm tra:

3-Bài mới:

Câu chia theo mục đích nói được phân thành mấy kiểu câu, đó là những kiểu câu nào ?

ở lớp 6, các em đã học về câu trần thuật, bài hôm nay chúng ta tiếp tục tìm hiểu về câu nghi vấn

Hoạt động của thầy-trò Nội dung kiến thức

-Hs đọc vd (Bảng phụ)

-Trg đ.trích trên, câu nào là câu nghi

vấn ?

-Những đ.điểm hình thức nào cho

biết đó là câu nghi vấn ?

-Câu nghi vấn trg đ.trích trên dùng

I-Đặc điểm hình thức và chức năng chính:

*Ví dụ: sgk (11).

-Sáng nay người ta đấm u có đau lắm không ?

-Thế làm sao u cứ khóc mãi mà không ăn khoai ? Hay là u thưương chúng con đói quá ?

=>Đ.điểm h.thức: dùng từ nghi vấn

để hỏi: không, làm sao ; dùng dấu hỏi chấm để k.thúc câu

Chức năng: dùng để hỏi

để làm gì ?

-Đặt câu nghi vấn ?

-Em hiểu thế nào là câu nghi vấn ?

-Đọc đ.trích và xđ câu nghi vấn trg

đ.trích ?

Những đ.điểm h.thức nào cho biết đó

là câu nghi vấn ?

-Hs đọc các câu văn

-Những câu văn em vừa đọc là câu gì

? Căn cứ vào đâu để xđ n câu trên là

câu nghi vấn ?

-Gợi ý: có mấy căn cứ để xđ câu nghi

vấn ? (-Có 2 căn cứ để xđ câu nghi

vấn:

Đ.điểm h.thức: dùng từ nghi vấn và

dấu chấm hỏi ở cuối câu; Chức năng

chính: là để hỏi)

-Trg các câu đó có thể có thể thay thế

từ hay bằng từ hoặc đc không ? Vì

*Gh nhớ: sgk (11 ).

II-Luyện tập:

1-Bài 1 (11):

a-Chị khất tiền sưu đến chiều mai phải không ?

b-T.sao con người lại phải khiêm tốn như thế ?

c-Văn là gì ? Chưương là gì ? d-Chú muốn chúng tớ đùa vui không

? -Đùa trò gì ? -Hừ Hừ cái gì thế ? -Chị Cốc béo xù đứng trc cửa nhà ta

ấy hả ?

=>Đ.điểm h.thức: dùng những từ nghi vấn để hỏi: không, t.sao, gì, gì thế, hả và dùng dấu hỏi chấm để k.thúc câu

2-Bài 2 (12 ):

-Dựa vào từ nghi vấn hay và dấu chấm hỏi ở cuối câu, ta xác định các câu đã cho là câu nghi vấn

-Không thể thay từ hay bằng từ hoặc trong các câu trên

Vì: Từ hay và từ hoặc đều là q.h từ biểu thị q.h lựa chọn Tuy nhiên từ hoặc chỉ dùng trg câu trần thuật biểu thị ý có qh lựa chọn mà không dùng trg câu nghi vấn

3-Bài 3 (13 ):