3/ Bài học: - Muốn cho Vb thuyết minh được sinh động, hấp dẫn, người viết vận dụng thêm một số biện pháp nghệ thuật như kể chuyện, tự thuật, đối thoại theo lối ẩn dụ, nhân hoá hoặc các h[r]
Trang 1Tiết 1-2 PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH
Lê Anh Trà
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS: - Thấy được vẻ dẹp trong p/cách Hồ Chí Minh là sự kết hợp hài hoà giữa
truyền thống và hiện đại, dân tộc và nhân loại, thanh cao và giản dị
- Từ lòng kính yêu, tự hào về Bác, Hs có ý thức tu dưỡng, học tập và rèn luyện theo gương Bác
B Chuẩn bị: * GV: bài soạn giảng; tư liệu về Bác: tranh ảnh, thơ văn…
* HS: vở soạn ; vở BTNV
C Tiến trình lên lớp:
1/ Ổn định lớp.
2/ Giới thiệu sơ lược chương trình.
3/ Bài mới:
Tiết 1
* Giới thiệu bài: HCM không những là nà yêu nước, nhà CM vĩ đại mà còn là danh nhân
văn hoá thế giới Vẻ đẹp vhoá chính là nét nổi bật trong p/cách HCM
* Nội dung bài:
Hoạt động của GV – HS Nội dung bài học
? Theo em, Vb được viết với mục
đích gì?
=>HS: Trình bày cho người đọc
hiểu và quý trọng vẻ đẹp p/c Bác
? Từ đó xác định pthức bđạt chính
của Vb?
=>HS: P/pháp thuyết minh
- HS đọc vb: Gv hướng dẫn đọc
- Đọcchú thích (sgk); GV giải
nghĩa từ; lưu ý 1 số từ
? Hãy nêu bố cục của Vb và nội
dung chính của mỗi phần?
=>HS: 2 phần
- HS đọc phần 1 của VB
? Hãy nêu ra những b/hiện của “sự
tiếp xúc với văn hoá nhiều nước”
của Chủ tịch HCM?
=>HS: Bác đã ghé lại nhiều hải
cảng; sống dài ngày ở Anh, Pháp;
nói và viết thạo nhiều thứ tiếng
I Tìm hiểu chung.
1/ Tác giả, tác phẩm:
2/ Đọc – chú thích.
3/ Bố cục:
- Từ đầu “ …rất hiện đại” =>vẻ đẹp trong p/cách văn hoá của Bác
- Còn lại: Vẻ đẹp trong p/cách sinh hoạt của Bác
II Tìm biểu văn bản:
1/ Sự tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại của Hồ
Chí Minh:
- Trong cuộc đời hoạt động CM, Bác đã đi qua nhiều nơi, tiép xúc với nhiều nền văn hoá Bác có vốn hiểu biết sâu rộng nề văn hoá thế giới:
+ Nắm vững ptiện giao tiếp là ngôn ngữ
+ Qua công việc, qua lao động mà học hỏi
Trang 2Trần Thị Kim Nhu - Trường THCS Kỳ Long 2
? Em hãy bổ sung tư liệu để làm rõ
thêm những b/hiện vhoá đó ở Bác?
=>HS: Bác là thơ văn bằng tiếng
Hán, tiếng Pháp…
? Cách tiếp xúc vhoá của Bác có gì
đặc biệt?
=>HS: Trên đường h/đ CM; trong
lđộng; học hỏi nghiem túc; tioếp
thu có định hướng; tiếp xúc sâu
rộng…
? Cách tiếp xúc vhoá như thế đã
cho thấy vẻ đẹp nào trong p/cách
HCM?
=>HS thảo luận
? Tác giả đã b/luận gì về những
b/hiện vhoá đó ở Bác?
-đọc“Nhưng điều kì lạ…rất h/đại”
? Qua đvăn, em hiểu “những ả/h
quốc tế” và “cái gốc vhoá dân
tộc” ở Bác ntn?
=>HS thảo luận
- Bác tiếp thu các giá trị vhoá của
nhân loại Vhoá Bác mang tính
nhân loại
- Bác giữ vững các giá trị vhoá
nước nhà vhoá Bác mang đạm
bản sắc dân tộc
? Em hiểu sự “nhào nặn” 2 nguồn
vhoá DT và nhân loại ở Bác ntn?
? Từ đó, em hiẻu thêm những gì về
vẻ đẹp trong p/cách vhoá HCM?
? Để làm rõ đặc điểm p/cách vhoá
HCM, tgiả đã sử dụng p/pháp
thuyết minh nào? Hiệu quả?
=>HS t/luận: so sánh, liệt kê, kết
hợp bình luận đảm bảo tính
k/quan + khơi gợi cảm xúc tự hào,
tin tưởng
+ Học hỏi, tìm hiểu tới mức sâu sắc
=> HCM có nhu cầu cao về vhoá, có năng lực vhoá, ham học hỏi, nghiêm túc trong tiếp cận vhoá, có quan điểm
- Người đã tiếp thu một cách có chọn lọc tinh hoa văn hoá nước ngoài:
+ Không chịu ả/h một cách thụ động
+ Tiếp thu mọi cái hay, cái đẹp đồng thời với việc phê phán cái hạn chế, tiêu cực
+ Trên nền tảng văn hoá dân tộc mà tiếp thu những ả/h quốc tế
=> Đó là sự đan xen, kết hợp, bổ sung, sáng tạo hài hoà 2 nguồn gốc vhoá nhân loại và dân tộc trong tri thức vhoá HCM
Bác Hồ là người kế thừa và phát triển các giá trị vhoá Đó là kiểu mẫu của tinh thần tiếp nhận vhoá ở HCM
D Hướng dẫn về nhà:
- Đọc và p/tích vẻ đẹp vhoá rất Vn, rát phương đông ở HCM.
- Sưu tầm truyện kí kể về Bác
Lop8.net
Trang 3Tiết 2.
I/ Kiểm tra bài cũ: Phân tích vẻ đẹp trong phong cách của Bác qua sự tiếp thu tinh hoa
văn hoá nhân loại?
II/ Bài mới (tiếp)
Hoạt động của GV – HS Nội dung bìa học
- HS đọc phần 2 của Vb
? Tác giả đã thuyết minh phong
cách sinh hoạt của Bác trên những
khía cạnh nào?
? Em có nhận xét gì về ngôn ngữ,
phương pháp thuyết minh của tác
giả trong đvăn?
=>HS: Ngôn ngữ giản dị, những từ
chỉ số lượng ít ỏi, cách nói dân dã,
liệt kê, các b/hiện cụ thể, xác
thực…
? Từ đó, vẻ đẹp nào trong p/cách
sống của Bác được làm sáng tỏ?
Gợi lên trong ta t/cảm nào đối với
Bác?
- HS đọc đoạn cuối Vb
? Tác giả đã bình luận ntn khi
thuyết minh phong cách sinh hoạt
của Bác?
=>HS: nếp sống… đem lại hạnh
phúc thanh cao cho tâm hồn và thể
xác
? Em hiểu ntn về cách sống
“không tự thần thánh hoá”,
“khác đời, hơn người”?
=>HS: không xem mình nằm ngoài
nhân loại như các thánh nhân siêu
phàm; không tự đề cao mình, ko/
đặt mình lên mọi sự thông thường
ở dời
? Em hiểu ntn về nhận xét của tác
giả: cách sống giản dị của Bác là
một q/niệm thẩm mĩ về c/sống?
=>HS:Q/niệm thẩm mĩ ↔ q/niệm
về cái đẹp.Với Bác sống như thế là
sống đẹp
? Tại sao tgiả lại có thể k/định: lối
2/ Nét đẹp trong phong cách sinh hoạt của Hồ Chí Minh
- Ở cương vị lãnh đạo cao nhất của Đảng và Nhà nước nhưng Chủ tịch Hồ Chí Minh có một lối sống
vô cùng giản dị:
+ Nơi ở, nơi làm việc dơn sơ
+ Trang phục hết sức giản dị
+ Ăn uống đạm bạc
+ Tư trang ít ỏi
Lối sống bình dị, trong sáng gợi lên lòng cảm phục, thương mến
- Cách sống giản dị, đạm bạc của Bác lại vô cùng thnh cao, sang trọng
+ Đây không phải là lối sống khắc khổ của những con người tự vui trong cảnh nghèo khổ
+ Đây cũng không phải là cách tự thần thánh hoá,
tự làm cho khác đời, hơn người
+ Đây là một cách sống có vhoá đã trở thành một q/niệm thẩm mĩ: cái đẹp là sự tự nhiên, giản dị
Nét đẹp trong lối sống rất dân tộc, rất VN trong p/cách HCM bình dị đạm bạc mà vô cùng thanh cao, sang trọng gợi nhớ đến cách sống của các vị hiền triết tronglịch sử: Nguyễn Trãi NBK…Đó là
vẻ đẹp vốn có, hồn nhiên, gần gũi, ko/ xa lạ với mọi người, mọi người đều có thể học tập
Trang 4Trần Thị Kim Nhu - Trường THCS Kỳ Long 4
sống của Bác có khả năng đem lại
hphúc thanh cao cho tâm hồn và
cho thể xác?
=>HS t/luận nhóm
? Vb đã cung cấp cho em thêm
những hiểu biết gì về Bác? bồi đắp
thêm những t/cảm nào của c/ta với
Bác?
? Vb đã cung cấp cho em thêm
những hiểu biết gì về bác? Từ đó
bồi đắp cho em tthêm tình cảm nào
đối với Bác?
? Từ đó, em học đc điều gì để viết
Vb thuyết minh?
III Tổng kết - Luyện tập:
1.Vốn văn hoá sâu sắc kết hợp dân tộc với hiện đại,
cách sống bình dị trong sáng là b/hiện cao nhất trong p/cách HCM Phong cách ấy vừa mang vẻ đẹp trí tuệ, vừa mang vẻ đẹp của đạo đức gợi lên lòng quý trọng, thương mến, tự hào, biết ơn, noi gương
2 Luyện tập: Hãy đọc 1 bài văn (thơ) để thuyết
minh cho bài học về p/cách HCM
D Hướng dẫn về nhà:
- Đọc Vb, thấy đc vẻ đẹp trong p/c HCM: kết hợp DT với nhân loại, giản dị mà thanh cao
- Hoàn thiện vở BTNV
- Chuẩn bị: “Đấu tranh cho một thế giới vì hoà bình” ( Đọc, trả lời câu hỏi)
Lop8.net
Trang 5Tiết 3 Các phương châm hội thoại.
A.Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS: - Nắm được nội dung phương châm về lượng và phương châm về chất.
- Biết vận dụng những phương châm này trong giao tiếp
B Chuẩn bị: * GV: bài soạn; PHT.
*HS: Vở BTNV
C Tiến trình lên lớp:
1/ Ổn định lớp.
2/ Giới thiệu chung về phân môn Tiếng Việt lớp 9
3/ Bài mới:
Hoạt động của GV – HS Nội dung bài học
- HS đọc đoạn văn đối thoại (SGK)
? Nội dung được đề cập đến trong đoạn
là gì?
=>HS: học bơi
? Em hiểu “bơi” nghĩa là gì?
=>HS giải ngghĩa từ
? Vậy khi An hỏi “ học bơi ở đâu?” mà
Ba trả lời “Ở dưới nước” thì có đáp ứng
được điều mà An muốn biết không?
? Theo em, Ba cần trả lời ntn cho đúng ý
An hỏi?
=>HS đặt t/huống trả lời câu hỏi
? Qua đó em rút ra bài học gì trong giao
tiếp?
- Gọi HS đọc/kể “Lợn cưới áo mới’
? Vì sao truyện lại gây cười? Nhân vật
trong truyện lẽ ra phải hỏi và trả lời ntn?
? Như vậy, em cần tuân thủ điều gì khi
giao tiếp?
=>HS hệ thống k/thức đọc ghi nhớ
- HS đọc/kể “ Quả bí khổng lồ”
? Truyện phê phán điều gì?
? Vậy trong giao tiếp có điều gì cần
tránh?
=>HS: ko nên nói điều mình ko tin là có
thật
I.Tìm hiểu bài:
1/ Phương châm về lượng:
a/ Ví dụ:
* Câu trả lời của Ba ko mang nội dung mà An muốn biết nói ít hơn những điều mà giao tiếp đòi hỏi
* Các nhân vật nói nhiều hơn những gì cần nói
b/ Bài học: Khi giao tiếp, cần nói cho có nội
dung; nội dung của lời nói phải đáp ứng đúng yêu cầu của cuộc giao tiếp, không thiếư, không thừa phương châm về lượng
2/ Phương châm về chất:
a Ví dụ (SGK).
b Bài học: Khi giao tiếp, đừng nói những
điều mà minh không tin là đúng hay không có bằng chứng xác thực Phương châm về chất
Trang 6Trần Thị Kim Nhu - Trường THCS Kỳ Long 6
? Nếu: khi chưa rõ lí do bạn nghỉ họcthì
em cần trả lời ntn khi cô giáo hỏi?
=>HS đặt t/huống giao tiếp…=> ko nói
những gì mà mình ko có bằng chứng xác
thực
- HS đọc ghi nhớ 2
- HS đọc BT 1:
? Vận dụng phương châm về lượng để
p/tích lỗi trong những câu văn?
- HS dùng PHT
- GV thu bài, chấm, chữa
Gv h/dẫn hs làm BTVN
II.Luyện tập:
1.Bài 1: Phân tích lỗi:
a/ Thừa cụm từ “nuôi ở nhà” vì từ “gia súc”
đã hàm chưa nội dung đó
b/ Thừa cụm từ “ có 2 cách”
2 Bài 2: Điền vào chỗ trống:
a/ nói có cách, mách có chứng b/ nói dối
c/ nói mò d/ nói nhăng nói cuội e/nói trạng
3 BTVN: 3,4,5.
D Hướng dẫn về nhà:
- Nắm kiến thứcvà vận dụng các phương châm hội thoại trong giao tiếp
- Hoàn thiện vở BTNV
Lop8.net
Trang 7Tiết 4 SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT
TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS: - Hiểu việc sử dụng một số biện pháp trong Vb thuyết minh làm cho bài văn
thuyết minh thêm sinh động, hấp dẫn
- Biết cách sử dụng một số biện pháp nghệ thuật vào Vb thuyết minh
B.Chuẩn bị: *GV: Bài soạn.
*HS: Kiến thức cơ bản lớp 8: Vb thuyết minh; Vở BTNV
C Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định lớp.
2 Bài mới:
Hoạt động của GV – HS Nội dung bài học
- GV giúp HS hệ thống kiến thức đã học
? Vbản thuyết minh là gì?
=>HS nhắc lại k/niệm
Đặc điển chủ yếu của Vb thuyết minh là
gì?
=>HS: tri thức k/quan, xác thực, hữu ích
? Nêu các p/pháp thuyết minh?
=>HS: 6 p/pháp
- HS đọc Vb “Hạ Long - đất và nước”
? Đối tượng thuyết minh của Vb là gì?
? Vb thuyết minmh đặc điểm nào của đối
tượng ấy?
? Vbản có cung cấp tri thức về đối tượng
không?
=>HS: Nguyên Ngọc giới thiệu Hạ Long
ở p/diện: Đá và nước HL đem đến cho
du khách những cảm giác thú vị
? Vấn đề “sự kì lạ của HL là vô tận”
được thuyết minh bằng cách nào?
? Nếu dùng p2 liệt kê…có nêu được sự kì
lạ của HL không?
? Như vậy, tác giả đã trình bày được sự
kì lạ của HL chưa? Trình bày được như
thế là nhờ biện pháp gì?
I Tìm hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh.
1/ Ôn tập văn bản thuyết minh.
* Khái niệm: là kiểu Vb thông dụng trong đời
sống nhằm cung cấp tri thức về đă3cj điểm, tính chất, nguyên nhân của các sự vật, hiện tượng trong tự nhiên, xã hội bằng p/thức trình bày, giới thiệu, giải thích…
* Đặc điểm của Vb thuyết minh.
* Các phương pháp thuyết minh.
2/ Viết văn bản thuyết minh có sử dụng một
số biện pháp nghệ thuật.
Văn bản “ Hạ Long – đá và nước”: Tác giả
đã thuyết minh bằng biện pháp tưởng tượng
và liên tưởng: Tưởng tượng những cuộc dạo chơi, khơi gợi cảm giác; nhân hoá để tả các đảo đá Vịnh Hạ Long là một thế giới sống có hồn
Trang 8Trần Thị Kim Nhu - Trường THCS Kỳ Long 8
=>HS thảo luận Gv kết luận
=> Hs đọc ghi nhớ
- HS đọc VB
? Vb trên giống như một truyện ngắn, 1
truyện vui, vậy đó có phải là Vb thuyết
minh không?
? Tính chất thuyết minh của Vb ấy thể
hiện ở những điểm nào?
? Kể tên những p/pháp thuyết minh được
sử dụngtrong Vb?
? Chỉ ra nét đặc biệt của bài văn thuyết
minh này?
=>HS: sử dụng các bp nghệ thuật
? Kể tên các bp nghệ thuật được sử dụng
trong VB? Tác dụng của các b/pháp ấy?
3/ Bài học:
- Muốn cho Vb thuyết minh được sinh động, hấp dẫn, người viết vận dụng thêm một số biện pháp nghệ thuật như kể chuyện, tự thuật, đối thoại theo lối ẩn dụ, nhân hoá hoặc các hình thức vè, diễn ca…
- Các b/pháp nghệ thuật cần được sử dụng thích hợp, góp phần làm nổi bật đặc điểm của đối tượng thuyết minh và gây hứng thú cho người đọc, người nghe
II Luyện tập:
1/ Bài 1: Vb “Ngọc Hoàng sử tội Ruồi Xanh”
a/- Vb thuyết minh(có sử dụng một số b/pháp nghệ thuật)
- Tính chất thuyết minh: giới thiẹu loài ruồi rất có hệ thống: tính chất chung về dòng họ, giống, loài; về các tập tính sinh sống, sinh đẻ, đặc điểm cơ thể; cung cấp các kiết thức chung đáng tin cậy về loài ruồi, thức tỉnh ý thức giữ gìn vệ sinh, phòng bệnh, ý thức diệt ruồi
- Các p/pháp thuyết minh: Định nghĩa, phân loại, số lliệu, liệt kê
b? Văn bản thuyết minh sử dụng các b/pháp nghệ thuật: nhân hoá; có tình tiết
Tác dụng: Gây hứng thú cho người đọc bởi vừa là truyện vui vừa cung cấp thêm tri thức
2/ Bài tập 2: BTVN
D Hướng dẫn về nhà:
- Đọc các Vb vai trò của các bp nghệ thuật trong Vb thuyết minh
- Chuẩn bị bài luyện tập (tiết 5)
Lop8.net
Trang 9Tiết 5 LUYỆN TẬP : Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật
trong văn bản thuyết minh
A.Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS: biết vận dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh.
B Chuẩn bị: * GV: dàn ý.
* HS: Vở BTNV; phần I
C Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định lớp.
2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra việc chuẩn bị phần I của HS.
3 Bài mới:
- HS đọc kĩ đề bài
? Xác định thể loại, yêu cầu của đề văn?
=>HS: - Chọn đối tượng th.minh
- Chuẩn bị tri thức về đối tượng
- Gv chia nhóm HS:
Lập dàn ý chi tiết cho bài viết?
VD: + Nhóm 1: Thuyết minh về cái quạt
+ Nhóm 2: Thuyết minh về cái nón
- Gọi Hs trình bày dàn ý
- Nhóm khác nhận xét, bổ sung
HS dựa vào yêu cầu phần MB kết hợp với
dự định dùng bp ngt để viết phần MB
+ Gọi HS đại diện nhóm trình bày
A.Nội dung luyện tập:
* Đề bài: Thuyết minh một trong các đồ
dùng sau: cái nón, cái quạt, cái bút, cái kéo
1/ Xác định yêu cầu:
- Nội dung: nêu công dụng, cấu tạo, chủng loại, lịch sử cái quạt (nón, bút, kéo)
- Hình thức: vận dụng một số biện pháp nghệ thuật giúp cho bài văn sinh động
2/ Nội dung yêu cầu:
a/ Lập dàn ý (đề 1):
* MB: Giới thiệu vai trò của cái quạt trong đời sống
* TB:
- Nội dung: + Công dụng
+ Cầu tạo
+ Chủng loại: quạt tay; quạt bằng động cơ
+ Lịch sử: quạt mo, quạt nan, quạt bằng động cơ
+ Cách sử dụng, bảo quản
- Hình thức: vận dụng1 số bpháp nghệ thuật giiúp bài viết hấp dẫn, sinh động: kể chuyện, tự thuật, hỏi đáp theo lối nhân hoá
* KB: vai trò, ý nghĩa thiết thực của cái quạt trong đời sống xã hội
b/ Viết phần mở bài:
VD 1: Trong các đồ dùng thân thiết phục
vụ cho đời sống con người, có lẽ họ quật nhà chúng tôi có vị trí vô cùng qtrọng Đặc biệt là phải kể đến anh em nhà Quạt điện
Trang 10Trần Thị Kim Nhu - Trường THCS Kỳ Long 10
+ Cho HS tự nhận xét, bổ sung
chúng tôi đấy
VD 2.
VD 3.
B Đọc thêm “ Họ nhà kim”.
- Tìm hiểu đối tượng th.minh
- Xác định:
+ các tri thức về đối tượng
+ vận dụng các biện pháp nghệ thuật
D Hướng dẫn về nhà:
- Hoàn thiện dàn ý chi tiết vào vở BTNV
- Rèn kĩ năng đưa bp ngt vào bài văn th/minh
- Chuẩn bị “ Sử dụng yếu tố miêu tả trong Vb th/minh” (Đọc Vb “ Cây chuối… ”)
Lop8.net