Bài giảng môn học Ngữ văn lớp 7 - Tuần 11 - Bài 11 - Tiêt 41: Từ đồng âm

- Điệp từ “lồng” -sử dụng thật hay, bởi nó khiến cho bức tranh đêm trăng rừng khuya không chỉ lớp lang, tầng bậc cao thấp, sáng tối hòa hợp quấn quýt mà còn tạo nên vẻ đẹp lung linh ảo h[r]

Trường THCS TUYÊN THẠNH Năm học 11-12 122

Ngàu  : 05-12-11

I M

- Hiểu được thếnào là từ đồng âm

- Cĩ ý       âm khi nĩi %$&

1

- *$) + ,    âm

2   :

-  /$&    âm 0 %1 /2 ; Phân /$)    âm %5$  $6 7

- 89 câu :; /$)    âm

-  /$& $) <= >$ ? /@    âm

- Phân tích các tình C "D E $E cách dùng    âm

- G hành cĩ <5 D + ,    âm theo ? tình C , E

- 8I não suy 7 phân tích các ví , E rút ra ? bài   $&  %6 dùng $&

*$) L 7 và trong sáng

II

- Trị : Bài

III ! "  #$ VÀ % :

hế nào là từ trái nghĩa cho

ví dụ? Sử dụng từ trái nghĩa nhằm

mục đích gì?

-.Trong ? K<S =: sau

!TK<S =: nào cĩ + , 

trái 7U GK<S =: nào khơng

+ ,  trái 7UVJ W ra

9:  trái 7 <= + ,

trong các ví ,U

a Dịng sơng bên Z bên / i

Bên Z thì ,bên / $ thì trong(ca

dao )

b.Trong lao tù ]  tù "5$

Trên KS$ mây   ^$ mây "<

( V Chí Minh )

c.Bà già $ = M 8Q

Bĩi xem "I ab c   =$

1

GM bĩi gieo ab nĩi K@ :

d=$ thì cĩ =$ < K1 khơng

cịn ( ca dao )

A, B

Trường THCS TUYÊN THẠNH Năm học 11-12 123

-  xét bài làm g /

)* m+i : Nếu như các em

được học về từ đồng nghĩa là từ

có nghĩa giống nhau hoặc gần

giống nhau thì hôm nay các em sẽ

được biết thêm 1 loại từ, nghĩa

của nó khác xa nhưng lại phát âm

giống nhau Vậy nó là loại từ gì?

Nhờ đâu mà ta lại có thêû xác định

được nghĩa của nó? Bài học hôm

nay sẽ giúp các em giải đáp được

những thắc mắc đó

*  HDtìm /*01 ,/2 nào là ,6

7839 âm

* GV treo

phân tích các ví

dùng

* vd sgk/ 135

* VD1: Con ngựa đang đứng bỗng

“lồng” lên

* VD2 : Mua được con chim bạn

tôi nhốt ngay vào “lồng”

- Nghĩa của từ “lồng” trong 2 ví

dụ trên có giống nhau không? Em

hãy giải thích nghĩa của 2 ừ trên

-Ngoài từ lồng em còn biết từ nào

nữa không?

- Em có nhận xét gì về cách phát

âm và nghĩa của những từ trên 

Từ đồng âm

 HS ghi nhớ?



* H 5 : Tìm hiểu cách sử dụng từ

đồng âm :

- Nhờ đâu mà em phân biệt

được nghĩa của các từ lồng trong

2 câu trên?

- Khơng giCng nhau + Lồng 1 :ang ng nh2y

dng lên (Đôïng từ) + Lồng 2 : (Danh t)ø chuồng

nh0û đan bằng tre, nứa dùng để nhốt chim

-phát âm giống nhau và nghĩa khác xa nhau

- HS 7;c ghi nh+

- ngữ cảnh cga câu %1 -2 nghĩa

I T /2 nào là ,6 7839 âm

1 ví d : M  c I sgk/135

-Hai t “l ng” giCng nhau %6

âm thanh

- Khác nhau v6 ngh7a => Từ đồng âm

2 Ghi nh ( : sgk/ 135

II S ) d  ng t $ * âm:

1.Ví d <1:M,c I, II sgk/135

- X vào ? 2 g câu %1 E /$& <> 7 g

2  j k

Trường THCS TUYÊN THẠNH Năm học 11-12 124

- Câu “đem cá về kho” nếu tách

khỏi ngữ cảnh có thể hiểu thành

mấy nghĩa?

- Em hãy thêm vào câu này 1 vài

từ để câu trở thành đơn nghĩa

- Như vậy, để tránh đồng âm gây

ra, cần phải chú ý điều gì khi giao

tiếp

* KNS :

- Khi giao t-  )  $

- Mời 1 em nhắc lại phần ghi nhớ.

 GV : trong %1 <> <S$

ta cịn =$ ,    âm E >$

?



VD

.

- #$& bị 7 n 7 n bị

* = :HD HS làm bài ,?@3/A3/

T chân trong hai câu sau cĩ :2$

là    âm khơng ? Vì sao ?

tìm ngh7 g các  chân?

+ Đem cá về mà kho tiêu + Đem cá về nh.p kho đông lạnh

cMn ph2i chú ý &n ng? c2nh khi giao ti&p ho9c dùng t v5i ngh7a

n<5c ơi

hs c ghi nh5

Bài t 3 p nhanh

-T chân trong hai câu sau cĩ :2$ là    âm khơng ? Vì sao ?

1.Nam /n ngã nên  chân

2.cái bàn này chân /n gãy

=> Khơng :2$    âm vì

$? chúng cĩ "I nét 7

chung làm > Z “ 4" là 6

> ET dùng E $  -chân ( 2

g bàn , dùng E Z các %.

khác

- Chân(3) <S /n ", nát

=> G chân là  $6 7

Đem cá về kho tiêu kho

Đem cá về kho đông lạnh

=> dùng  %5$ 7 <5 Q$

2 Ghi

* BC1 ý: trong khi nĩi , viết cần

phân biệt từ đồng âm với từ nhiều nghĩa.

III 9"&: 3,

III 9"&: 3,

Bài .: : 1 sgk/ 136

* Đọc đoạn trích sau và tìm từ đồng âm với mỗi từ sau : thu, cao, ba, tranh, sang

Tháng tám, thu cao,giĩ thét già ,

I "c ba 5: tranh nhà ta.

Tranh bay sang sơng K2$ #r: /ST

_2 cao treo tĩt  K xa,

_2 c: quay I vào "<> xa

[8s 4g\

Trường THCS TUYÊN THẠNH Năm học 11-12 125

_D: thu(1): mùa thu  cao(1): cao  sang (1) : sang sông thu(2) : thu $6 cao(2): c cao sang (2) : sang giàu  ba (1):ba ,má  tranh(1):mái tranh

ba (2): C ba tranh(2): / tranh

Bài

* Nhóm 1,2 : a) Tìm các 7 khác nhau g danh  j^ ” và $2$ thích "C$ liên quan $? các 7

-

* Nhóm 3,4 b) - Tìm    âm %5$ danh  j^k và cho /$& 7 g  

- Tìm    7 %5$  j^k

8t4 ÁN

a) - ^ (1): /I : C$ $6 thân và M g <S$ hay I %.

- ^ (2): /I : g áo ( ^ áo )

- ^ (3): /I : C$ $6 $? thân và "$) g  %. ( ^ chai T^ \

b)

Bài ,?@ 3sgk / 136

89 câu %5$ "s$ 9:    âm sau ( Z "s$ câu :2$ có hai    âm)

bàn (danh \ – bàn [I \

sâu (danh \ - sâu (tính \

1" ( danh \ – 1"[ C \ KNS =>; NÃO 1) Chúng em  $ xung quanh bàn E bàn %6 %c 6 

2) ? con sâu , s chui sâu vào a2

3) ;+ nay em tôi $% tròn + "E

Bài 3 4 sgk/136 : gv hd hs %6 nhà làm

IV JK; JLM HD PQ NRJ S NHÀ :

1 JU V :

1.Để tránh những hiểu lầm do hiện tượng đồng âm gây ra , cần chú ý điều gì khi giao tiếp

A Chú ý M g & ? 2T dùng  chính xác, E tránh $E sai 7 g  trong câu

B Chú ý phát âm . chính xác

C Chú ý thông báo mình r: + dùng    âm

-M phân /$)    âm %5$ $) <= nào <5$ !U

A V$) <=   7

B V$) <=  $6

C V$) <=  trái 7

2.HD

- Hoàn W các bài .: 1, 4

- V I 2 ghi 5 - V bài ôn %1 ; /n làm bài #$E" tra 45 phút

Trường THCS TUYÊN THẠNH Năm học 11-12 126

Ngày

Ngày  : 05-12-11

I

- Cũng cố kiến thức đã học.

- Giúp học sinh có kỹ năng làm bài.

II

- GV: Đề bài.

- HS: Học bài.

III ! "  #$ VÀ %

*

* V8 : thu bài

* V8 3 :  xét

IV

-

+ 8 bài > ,tp ,tg

+ GK2 S$ câu 0$ :M HD  bài



Ngày

Ngày  : 09-12-11

( Hồ Chi Minh )

I

HiE giá Kn  <Z và ) . 9 r g bài > 2 khuya và bài > + Hán m@"

tháng giêng ( Nguyên Tiêu ) g g n V Chí Minh

1 (*23 ,/TU :

- v> $2 %6 tg V Chí Minh

- Tình yêu thiên nhiên r $6 %5$ tình 2" cách "  g g n V Chí Minh

- Tâm  $& 7 ) 7 % tài hoa tinh & % ung dung, bình 7T  quan

- ) . 2 2T 2 tình; ngơn ? và hình 2 9 r trong bài >

2 (V 3W39 :

- 8 $E tác :;" > $) $ %$& theo E > c ngơn  ) 8<S .

- Phân tích E c <= $6 sâu I$ tâm g <S$ $& 7 cách "  và %b z: "5$ "b g

? c $) ^ thi trong sáng tác g 2 , V Chí Minh

- So sánh  khác nhau $? nguyên và %1 /2 n bài > mM" táng giêng

3 Thái 7Y : GD lịng yêu thiên nhiên , yêu <5

Trường THCS TUYÊN THẠNH Năm học 11-12 127

II CHU N B 
GV VÀ HS:

- ThMy: Giáo án – b2ng ph, - Những ảnh Bác Hồ làm việc, ngắm trăng ở Việt Bắc

- Trị : Bài

III ! "  #$ VÀ %:

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY HOẠT ĐỘNG CỦA TRỊ

*  KTBÀI [ :- 8 2

#^ > M bài > “Bài ca nhà

tranh /n giĩ thu phá”

- Câu > nào <5$ ! E $)

tình yêu quê <> g tác $2U

A GKb $ già KZ lai …

B N$ quê khơng ^$ …

C N9: nhau mà ……

D Trb c<Si h0i…

* J BÀI M\I: Chủ Tịch Hồ

Chí Minh vốn là một con người

với tâm hồn nghệ sĩ Mặc dù

Người từng viết “ngâm thơ ta

vốn không ham”, mặc dù hồi

đầu kháng chiến chống Thực

dân Pháp, ở chiến khu Việt

Bắc, bận trăm công nghìn việc

nhưng có khi giữa đôi phút nghỉ

trong đêm khuya thanh tĩnh, nơi

rừng sâu, núi thẳm tình cờ bắt

gặp một cảnh đẹp, vẳng nghe

tiếng hát, dõi theo một mảnh

trăng xa, Người lại làm thơ Hai

bài thơ chữ Việt, chữ Hán

chúng ta sẽ tìm hiểu trong tiết

học này chính là hai trường hợp

hiếm hoi như thế

* H 3: HD 7;c -Hi0u chú

thích  GVhướng dẫn đọc:

ch.m rãi thanh th2n sâu r

chú ý cách r n:

1 Bài cảnh khuya

-Câu 1 nhịp : 3/4

-Câu 2+3 nhịp :4/3

-Câu 4 nhịp : 2/5

2 Bài rằm tháng giêng

B

-HS 

- HS  vào chú thích $5$

$) tg -Bài “ 2 khuya” ,cĩ 4 câu

"s$ câu 7 $& -> Gc ngơn 

)

- Bài “ m@" tháng giêng”->

I – ;U *01 chú thích:

1.Tác 9*_: sgk/ 141

Trường THCS TUYÊN THẠNH Năm học 11-12 128

- Đọc phiên âm chữ hán :4/3

- Dịch thơ : 2/2/2, 2/4/2

-Học sinh đọc chú thích

- Em hiểu gì về tác giả Hồ Chí

Minh?

-Xác n C câu C $& g 2

bài > ? xác n E >U

- Hồn 2 sáng tác bài > ?

* H 4: HD 7;c hi0u – vWn b_n

GV: Hai bài đều miêu tả

cảnh đẹp đêm trăng ở chiến

khu Việt Bắc Chúng ta hãy

cùng nhau tìm hiEu cảnh trăng

trong mỗi bài có nét đẹp như

thế nào

- Bài thơ 1: Được Bác viết

trong hoàn cảnh nào? Miêu tả

cảnh gì? Cảnh ấy ở đâu?

* HS X câu " :

- Ở câu đầu có biện pháp nghệ

thuật gì được sử dụng?

- So sánh cái gì?

-Tác dụng của nghệ thuật so

sánh trong câu thơ này?

GV: Vậy mở đầu bài thơ là

âm thanh tiếng suối róc rách,

văng vẳng đâu đây, mơ hồ bên

tai nhà thơ, khiến Người tưởng

như có giọng hát ngọt ngào nào

đó của ai vang vọng trong đêm

trăng khuya tĩnh lặng

phiên âm: Gc ngơn  )

+

- Hai bài > <= %$& Z $&

khu *$) Pr , trong ? 1"

M I kháng $& C

 dân Pháp ( 1946- 1954) miêu 2 2 Y" K1 Z $&

khu *$) Pr

- HS %

- so sánh

- tiếng suối trong như tiếng hát xa

- So sánh tiếng suối với tiếng hát là lấy con người làm chủ, làm cho âm thanh của thiên nhiên Tiếng suối xa cũng trở nên gần gũi, thân mật như con người, giống con người trẻ trung, Trong trẻo

- “ Côn sơn suối chảy rì rầm

Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai” (côn sơn ca)

- Hay : “Tiếng suối trong như nước ngọc tuyền”(tiếng sáo thiên thai)

2 /0 ,/`:

+ Bài “ 2 khuya”: Gc ngơn  )

+ Bài “ m@" tháng giêng”

 phiên âm: Gc ngơn  )



3- Hồn U_3/ sáng tác :

SGK/ 141

II- ;U – /*01 aW3 >_3

A

1- Hai câu

: 2Z vào lúc \+ khuya.

 Hình 2 so sánh 9 r



2 C

I-=>

<>$ sáng

Trường THCS TUYÊN THẠNH Năm học 11-12 129

 LHTT :Cũng có nhiều câu

thơ hay tả tiếng suối tiếng hát

bằng biện pháp so sánh, em

nào có thể tìm cho cô trong

những bài thơ mà các em đã

học?

 GV: Nhưng nhìn chung tất

cả đều tả tiếng suối chưa cụ

thể, chưa gần gũi sống động

như câu thơ của Bác.

* HS X câu 2

- Ở câu 2 các em có phát hiện

ra nghệ thuật gì được sử dụng

hay không ?

- Tác dụng của điệp từ “lồng” ?

-> HS c chú thích 2 sgk/ 142

“  k cĩ 7 là gì ?

GV: Điệp từ “l ng” được

thêu dệt như gấm

-Hai câu thơ cuối của bài thơ

Cảnh Khuya đã biểu hiện

những tâm trạng gì của tác giả?

- Vì sao Bác < gU

GV:Điệp ngữ này có tác

dụng như thế nào đối với sự thể

hiện tâm trạng của bài thơ 2

chữ chưa ngủ được lặp lại cho

thấy 2 nét tâm trạng được mở

ra trước và sau 2 chữ ấy đồng

thời bộc lộ chiều sâu nội tâm

của tác giả

- HS X

- HS X

- Điệp từ “lồng” -sử dụng thật hay, bởi nó khiến cho bức tranh đêm trăng rừng khuya không chỉ lớp lang, tầng bậc cao thấp, sáng tối hòa hợp quấn quýt mà còn tạo nên vẻ đẹp lung linh ảo huyền, chỗ đậm, chỗ nhạt, bóng cây cổ thụ lấp lóang ánh trăng lại có bóng lá, bóng cây, bóng hoa in lên mặt đất thành những bông hoa

- Tâm trạng vì nước vì dân của Bác.

- Lo cho n<5c cho dân nên Bác chưa ngủ

2- Hai câu

vì /( vì dân U% Bác.

-> 8$):  < g - c

"  thêm s$ lo <5 nhà g Bác và E $) rõ C cách g nhà > Cách

=> Bác là <S$ yêu <5T yêu

TN và cĩ tinh M trách $)"

C$ %5$ <5T %5$ dân

Trường THCS TUYÊN THẠNH Năm học 11-12 130

 Điệp từ chưa ngủ đặt như

thế chính là bản lề mở ra 2 tâm

trạng trong cùng một con người

Niềm say mê thiên niên và nỗi

lo việc nước Hai nét tâm trạng

ấy thống nhất trong con người

của Bác thể hiện sự hòa hợp

giữa nhà thi sĩ và người chiến sĩ

trong vị lãnh tụ

THÁNG GIÊNG”

- Bài thơ tả cảnh gì? ở đâu?

- Nhận xét về hình ảnh không

gian và cách miêu tả không

gian trong bài “Nguyên Tiêu”

* HS X 2 câu "

-Câu thơ 2 có gì đặc biệt về từ

ngữ và đã gợi ra vẻ đẹp rộng

lớn bát ngát của không gian

như thế nào?

- ) . <= + , ?

GV:Nếu như bài cảnh khuya

ở trên là cảnh trăng rừng tuyệt

đẹp thì 2 câu đầu của “rằm

tháng giêng” đã vẽ ra một

không gian cao rộng, bát ngát,

tràn đầy ánh sáng và sức sống

của mùa xuân trong đêm rằm

tháng giêng

 GV: Câu đầu mở ra khung

cảnh bầu trời cao rộng, trong

trẻo nổi bật trên bầu trời ấy là

vầng trăng tròn đầy, tỏa sáng

xuống khắp trời đất

* HS X hai câu "V:

- Câu 1-2 W miêu 2 % z: g

"I Y" K1 K@" trên sơng

< & câu 3-4 $ E

sang "I %c & khác  là %c

6 gì ?

- Bài > 2 2 Y" K1 vào mùa xuân Z trên sơng

- HS %

- PM KS$ cao KI bát ngát : sơng xuân , <5 xuân , D /M

KS$ xuân

- G láy , $): ?

- HS

- Khơng khí I$ : bàn %$)

quân %$) <5

B.`a+ tháng giêng (Nguyên tiêu):

1.Hai câu

-> v+ , $): ? ,  láy - c "  %b z: và  C mùa xuân  tràn .: 2 c

KS$-=> N=$ 2 1 khơng gian cao

KIT bát ngát, tràn .: ánh

K1 sáng và  C g mùa xuân trong Y" K@" tháng riêng

 N=$ 2" xúc  nàn, tha

$& %5$ %b z: g TN

2- Hai câu "V:

Hình \+ a+ tháng giêng.

 Bác cùng các   chí lãnh

 GE $) tinh M yêu <5T

<> dân và phong thái ung dung,  quan g Bác

Trường THCS TUYÊN THẠNH Năm học 11-12 131

- Tâm K  g Bác lúc này là

tâm K  gì? Cĩ $C tâm

K  g bài K<5 khơng?

- Câu

> em c c" lịng g Bác

8* dân <5 ntn? Phong thái

g Bác <= E $) Z 2 bài

> ntn?

*

- r $ E > Z hai bài > ?

- Bút pháp ) . + ,

trong bài > ?

*  7 :HD TÌM K Ý

- Tâm  nhà > K<5 %b z:

g thiên nhiên ?

* Liên

N* Chí Minh

- Qua hai bài

/h 4" gì 4 ^ và tác

phong Y Bác N* kính yêu? Em

yêu /( U% mình ?

GV Cả 2 bài thơ đều được

làm trong thời kỳ đầu của cuộc

kháng chiến đầy khó khăn gian

khổ Bài Cảnh Khuya (1947)

năm đầu của cuộc kháng chiến,

vận nước đang rất khó khăn

Còn bài Nguyên Tiêu được viết

- Lo %$) quân , %$) <5 –

$C < bài “ 2 khuya”

 HS / ( yêu /( ,

cho /( ( +6 phong thái ung dung , 5^ quan )

- Hs r $

- hs tr ả lời

- Yêu thiên nhiên, yêu nước sâu nặng

- chăm ngoan , học giỏi sau này giúp ích cho nước nhà

3

- m@" tháng giêng %$& /@ ?

Hán theo E > c ngơn 

) -P2 n theo E > , bát

- Cĩ $6 hình 2 lung linh

- v+ , /$) pháp tu  $): ? cĩ tác , miêu 2 chân

 âm thanh, hình 2 trong K Y"-

- Sáng 1-4

4.Ý

- Bài

"I 9 $E" ^$ /. g > HCM :  r bĩ hịa =: $? thiên nhiên và con <S$

- Bài > `a+ tháng giêng

tốt lên %b z: tâm  nhà > – $& 7 HCM K<5 K<5 %b

z: g thiên nhiên *$) Pr Z giai

$& C  dân Pháp cịn $6 gian #^

- *$) + ,    âm

  :

-  /$&    âm 0 %1 /2 ; Phân /$)    âm %5$  $6  7 ...

- 89 câu :; /$)    âm

-  /$& $) <= >$ ? /@    âm

- Phân tích tình C "D E $E cách dùng    âm

- G hành...   âm theo ? tình C , E

- 8I não suy  7 phân tích ví , E rút ?   $&  %6 dùng $&

*$) L  7 sáng

II

- Trị