- Tạo lập được một văn bản thuyết minh theo yêu cầu : biết viết một bài văn thuyết minh về một cách thức, phương pháp, cách làm có độ dài 300 chữ.. Thái độ : Giáo dục HS có ý thức học tậ[r]
Trang 1Tuần 21
Tiết: 77 Quê hương
( Tế Hanh )
I Mục tiêu:
Học xong bài này HS hiểu
- Đọc – hiểu một tác phẩm thơ lãng mạn để bổ sung thêm kiến thức về tác giả, tác phẩm của phong trào Thơ mới
- Cảm nhận được tình yêu quê hương đằm thắm và những sáng tạo nghệ thuật độc đáo của tác phẩm trong bài thơ
* Trọng tâm
1.Kiến thức :
- Nguồn cảm hứng lớn trong thơ Tế Hanh nĩi chung và ở bài thơ này : tình yêu quê hương đằm thắm
- Hình ảnh khỏe khoắn, đầy sức sống của con người và sinh hoạt lao động ; lời thơ bình dị, gợi cảm xúc trong sáng, thiết tha
2.Kĩ năng :
- Nhận biết được tác phẩm thơ lãng mạn
- Đọc diễn cảm tác phẩm thơ
- Phân tích được những chi tiết miêu tả, biểu cảm đặc sắc trong bài thơ
Cảm nhận được vẽ đẹp tươi sáng, giàu sức sống của một làng quê miền biển được miêu tả trong bài thơ và tình cảm quê hương đằm thắm của tác giả
Thấy được những nét đặc sắc của bài thơ
3.Thái độ :
- Tình yêu quê hương , yêu đất nước
II Chuẩn bị :
1/ GV:Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án.
2/ HS: Học bài cũ, soạn bài theo câu hỏi hướng dẫn.
III Tiến trình lên lớp:
Hoạt động 1 : Khởi động
1 ổn định:
2 Bài Cũ: - Đọc thuộc lịng và diễn cảm bài thơ “ Nhớ rừng” và nêu nội dung ý nghĩa?
3 Bài mới:
Quê hương, mỗi người chỉ một
Quê hương, nếu ai đi xa khơng nhớ
Sẽ khơng lớn nổi thành người!
Tình yêu quê hương là một tình cảm vơ cùng thiêng liêng cao quý và khơng biết đã cĩ bao giờ nhà thơ viết về quê hương mình với một tình yêu rất đỗi chân thành, sâu lắng Đối với Tế Hanh cũng vậy, cái làng chài ven biển, quê hương ơng đã trở thành nỗi ám ảnh mãnh liệt, một niềm nhớ thương sâu nặng Hình ảnh làng quê đã
đi vào trong những sáng tác đầu tay của ơng Tiết học hơm nay chúng ta sẽ học bài thơ Quê hương một sáng tác đầu tay đầy ý nghĩa của Tế Hanh
Hoạt động 2 : Đọc-hiểu văn bản
Hoạt động của thầy và trị Kiến thức cơ bản
Trình bày sự hiểu biết của em về nhà thơ Tế
Hanh?
GV : NX, nhấn mạnh một số nét về Tế Hanh
&về sáng tác của ơng:
( - Giai đoạn 1940-1945 : Thơ ơng mang nặng
nỗi buồn và tình yêu quê hương tha thiết
- Sau 1945 : Thơ ơng thể hiện nỗi nhớ thương
I/ Tỡm hiểu chung:
1 Taực giaỷ: Teỏ Hanh tẽn khai sinh laứ Trần
Teỏ Hanh (1921) sinh tái laứng chaứi ven bieồn tổnh Quaỷng Ngaừi Ông coự maởt trong phong traứo thụ mụựi ụỷ chaởng cuoỏi (1940-1945) Ông saựng taực nhaốm phúc vú
Trang 2tha thiết quê hương và niềm khát khao Tổ quốc
được thống nhất
? Kể tờn cỏc tỏc phẩm chớnh của ụng?
? Nờu xuất xứ của bài Quờ hương?
? Bài thơ được làm theo thể thơ nào?
? Nhịp thơ ngắt như thế nào?
? Dựa vào nội dung cú thể chia bài thơ thành
mấy phần?
- Hai cõu đầu: giới thiệu về quờ hương
6 cõu tiếp: Cảnh thuyền ra khơi đỏnh cỏ
8 cõu tiếp: Cảnh thuyền đỏnh cỏ trở về
4 cõu tiếp: Cảm xỳc đối với quờ hương
GV nêu yêu cầu đọc - đọc mẫu
- HS đọc - Nhận xét
- HS : đọc Chú thích (T14)
Gọi Hs đọc 2cõu đầu
? Nhà thơ đĩ giới thiệu quờ hương mỡnh như thế
nào?
- Lời giới thiệu: quờ tụi ở
- Nghề nghiệp: chài lưới
Đặc điểm: nước bao võy
? Nhaọn xeựt caựch giụựi thieọu cuỷa taực giaỷ
về quẽ hửụng mỡnh ? (ngaộn gón nhửng
ủầy ủuỷ)
? Sau 2 cãu thụ mụỷ ủầu bỡnh dũ tửù nhiẽn,
Cảnh dõn chài bơi thuyền ra khơi đỏnh cỏ được
tỏc giả giới thiệu như thế nào?( thời điểm,
thờitiết, khí thế)
Sớm mai hồng => đằng đụng rỏng đỏ bỏo hiệu
một ngày trời yờn biển lặng “trời trong” =>ớt
mõy, giú nhẹ => “biển lặng”
Cảnh buổi sỏng ra khơi là một cảnh đẹp và tươi
sỏng? Cảnh đú hứa hẹn điều gỡ
- chuyến ra khơi bình yên , tốt đẹp
? Cảnh như vậy cũn con người được giới thiệu
như thế nào?
- Trai trỏng
? Chiếc thuyền ra khơi với khớ thế như thế nào?
Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mĩ.
Phăng …
Cỏnh buồm ….như mảnh hồn làng
caựch máng vaứ khaựng chieỏn
2 Taực phaồm: Baứi thụ ‘Quẽ Hửụng” ruựt
trong taọp “Nghén ngaứo” (1039) Sau ủửụùc in lái trong taọp “Hoa Niẽn” xuaỏt baỷn naờm 1945
- Thể thơ : thơ tám chữ
- Bố cục : 4 phần
II/ - Tìm hiểu văn bản
1 Giụựi thieọu chung về laứng quẽ
- Lời giới thiệu: quờ tụi ở
- Nghề nghiệp: chài lưới Đặc điểm: nước bao võy
-> Caựch giụựi thieọu ngaộn gón nhửng ủaừ nẽu lẽn ủầy ủuỷ vũ trớ ủũa lớ, nghề nghieọp cuỷa laứng quẽ đú là làng biển ơ vốn làm nghề chài lưới ằ bằng những lời thơ bỡnh dị
2 Caỷnh dãn chaứi bụi thuyền ủi ủaựnh caự
- Thời điểm : nắng mai hồng
- Thời tiết : trời trong, giĩ nhẹ
= > Khung cảnh tươi đẹp , báo hiệu chuyến ra khơi bình yên , tốt đẹp
- Hình ảnh so sánh (Con tuấn mã) và một loạt từ
ngữ hăng, phăng, vượt…-> - Diễn tả con thuyền
Trang 3? ở đõy tỏc giả đĩ sử dụng biện phỏp nghệ thuật
gỡ?Tỏc dụng?
? Cỏnh buồm là biểu tượng của biển khơi và chài
lưới, cỏnh buồm ở đõy được diển tả như thế
nào?
Như mĩnh hồn làng
? Để diễn tả cỏnh buồm tỏc giả đĩ sử dụng biện
phỏp nghệ thuật gỡ?
- So sỏnh
? Hỡnh ảnh cỏnh buồm cú gỡ đặc biệt?
Cánh buồm / mảnh hồn làng
Trở nờn thiờng liờng, nú là linh hồn của người
dõn làng chài
? Với từ ngữ đặc tả và biện phỏp nghệ thuật so
sanh, lối núi ẩn dụ, em thấy cảnh dõn chài ra
khơi đỏnh cỏ được hiện lờn như thế nào?
GV : Bằng việc SD từ ngữ giàu khả năng gợi tả
t/g đã khác hoạ rõ hính ảnh đồn thuyền ra khơi
trong khung cảnh đẹp, khí thế hăng say, hào
hứng Đây là hình ảnh đẹp, sự yêu lao động,sự
khoẻ khoắn đầy sức sống , nét quen thuộc của
làng chài quê hương tác giả
? Theo dừi 8 cõu thơ tiếp theo và cho biết Cảnh
đồn thuyền trở về được khắc hoạ bởi những từ
ngữ, hình ảnh ,âm thanh nào
ơ Ngaứy hõm sau…………
traộng ằ
- > Bửực tranh lao ủoọng naựo nhieọt, ủầy aộp
niềm vui vaứ sửù soỏng ủầy hửựa hén
? Hỡnh ảnh những con cỏ và dõn chài lưới được
diễn tả như thế nào?
Cỏ tươi ngon, thõn bạc trắng
Dõn chài lưới làn da ngăm rỏm nắng
ơ Dãn chaứi lửụựi laứn da ngaờm saựng aỏy
Caỷ thãn hỡnh nồng thụỷ vũ xa xaờm ằ
GV;Cảnh vui vẻ tấp nập nhưng chứa đựng
những vất vả, lo toan đú khụng thể dấu được,
khụng dễ dàng và chẳng đơn giản chỳt nào để cú
được những con cỏ tươi ngon
Con thuyền : mệt mỏi, nghe chất muối -> nhân
hố
Người và thuyền đều thấm đậm vị mặn nồng
của biển
nhẹ lướt trờn ngọn súng rất nhanh với khớ thế rất hăng như con ngựa khoẻ và rất đẹp
- Hỡnh aỷnh caựnh buồm Trở nờn thiờng liờng, nú là linh hồn của người dõn làng chài.-> bieồu tửụùng laứng quẽ
- Cảnh tươi sỏng đầy ắp niềm vui và khớ thế
3 Caỷnh ủoaứn thuyền ủaựnh ca khi trụỷ về
* Khơng khí : ơn ào , tấp nập - > náo nhiệt, trần đầy niềm vui của chuyến ra khơi đầy thắng lợi
Hỡnh aỷnh dãn chaứi laứn da ngaờm raựm naộng
“caỷ thãn hỡnh xa xaờm”
-> Vửứa thửùc vửứa laừng mán
vẻ đẹp,rắn giỏi , khỏe mạnh mang đậm hương vị của nắng, giĩ biển
- Người dân chài nơi đây mang vẻ đẹp và sự nồng nhiệt của biển cả
= >Đồn thuyền bình yên trở về trong niềm vui của thành quả lao động
4.Tỡnh caỷm cuỷa nhaứ thụ:
- Tác giả nhớ + Biển: Mầu nước xanh
Trang 4? Nêu cảm nhận của em về người dân chài từ
những chi tiết đĩ?
? Qua phõn tớch em hĩy nờu suy nghĩ của em
về về cảnh thuyền về bến?
GV nhụự quẽ hửụng nhụự nhửừng gỡ ?
? Nghe những từ đú ta cú thể hiểu được nơi
người xa cỏch đú là ở đõu?
- Miền biển
? Bằng những từ “lũng tụi luụn tưởng nhớ” cho
ta thấy phần nào về tỡnh cảm của tỏc giả đối với
quờ hương miền biển dấu yờu của mỡnh?
? Đú là một nỗi nhớ như thế nào?
- Nỗi nhớ da diết, đằm thắm, thuỷ chung
? nhaọn xeựt xem trong baứi thụ coự sửỷ dúng
caực ủaởc saộc ngheọ thuaọt gỡ ?
Thụ ủầy chaỏt trửừ tỡnh bao truứm laứ phửụng
thửực bieồu caỷm xen miẽu taỷ
So saựnh ủép, bay boồng ủầy laừng mán ;
sửỷ dúng bieọn phaựp nhãn hoaự moọt caựch
ủoọc ủaựo
=> Ngheọ thuaọt noồi baọt nhaỏt laứ : sửù saựng
táo hỡnh aỷnh thụ
Qua baứi thụ ta thaỏy tỡnh caỷm cuỷa nhaứ thụ
ủoỏi vụựi quẽ hửụng nhử theỏ naứo ?
- ẹồng thụứi ta thaỏy taực giaỷ coự nhửừng
ngheọ thuaọt ủaởc saộc gỡ trong baứi thụ ?
- Gv cho hóc sinh ủóc phần ghi nhụự
Hoạt động 3 : Luyện tập
- Gv cho hóc sinh ủóc lái baứi thụ cho thaọt
dieĩn caỷm (Gv chón hóc sinh coự gióng
ủóc toỏt)
- GV cho hóc sinh về nhaứ sửu tầm hoaởc
cheựp lái moọt soỏ cãu thụ , ủoán thụ noựi
về tỡnh caỷm quẽ hửụng maứ em yẽu thớch
+ Cá: Cá bạc + Cánh buồm: Chiếc buồm vơi + Thuyền: Thống con thuyền rẽ sĩng chạy ra khơi
+ Mùi biển: Cái mùi nồng mặn quá
- Nhụự laứng quẽ bieồn khõn ngõi ; noồi nhụự chãn thaứnh, tha thieỏt
-Nhụự muứi vũ nồng naứn cuỷa quẽ hửụng lao ủoọng
5.ẹaởc saộc ngheọ thuaọt cuỷa baứi thụ:
- Thụ ủầy chaỏt trửừ tỡnh bao truứm laứ phửụng thửực bieồu caỷm xen miẽu taỷ
-So saựnh ủép, bay boồng ủầy laừng mán ; sửỷ dúng bieọn phaựp nhãn hoaự moọt caựch ủoọc ủaựo
=> Ngheọ thuaọt noồi baọt nhaỏt laứ : sửù saựng táo hỡnh aỷnh thụ
III.Toồng keỏt: Ghi nhụự SGK/18
IV/ Luyện tập:
Hoạt động 4 : Củng cố - Dặn dị
4.Củng cố :
- Hãy nêu nội dung và ý nghĩa của bài thơ “quê hương”
- Nêu nghệ thuật sử dụng trong bài thơ
Trang 55.Dặn dò :
- Bài vừa học :
+ Thuộc ghi nhớ
+ Nội dung và nghệ thuật của bài thơ
Đọc kĩ văn bản: Khi con tu hú, nắm tác giả, tác phẩm
- Trả lời câu hỏi hướng dẫn SGK
Rút kinh nghiệm:
********************************** Ngày giảng Tuần 21-Tiết 78.
Khi con tu hú
( Tố Hữu )
I Mục tiêu:
- Biết đọc – hiểu một tác phẩm thơ để bổ sung thêm kiến thức về tác giả, tác phẩm của thơ Việt Nam hiện đại
- Cảm nhận được lòng yêu sự sống, niềm khát khao tự do của người chiến sĩ cách mạng được thể hiện bằng những hình ảnh gợi cảm, lời thơ tha thiết và thể thơ lục bát quen thuộc
* Trọng tâm
1.Kiến thức :
- Những hiểu biết bước đầu về tác giả Tố Hữu
- Nghệ thuật khắc họa hình ảnh (thiên nhiên, cái đẹp của cuộc đời tự do)
- Niềm khát khao cuộc sống tự do, lý tưởng cách mạng của tác giả
2.Kĩ năng :
- Đọc diễn cảm một tác phẩm thơ thể hiện tâm tư người chiến sĩ cách mạng bị giam giữ trong ngục tù
- Nhận ra và phân tích được sự nhất quán về càm xúc giữa hai phần của bài thơ ; thấy được sự vận dụng tài tình thể thơ truyền thống của tác giả ở bài thơ này
3 Thái độ: Giáo dục HS
- Tình cảm yêu quý, cảm thông với hoàn cảnh của người chiến sĩ CM trong cảnh tù đày và khâm phục tinh thần của người chiến sĩ cách mạng
II Chuẩn bị:
1/ GV:Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án.
2/ HS: Học bài cũ, soạn bài theo câu hỏi hướng dẫn.
III Tiến trình lên lớp:
Hoạt động 1 : Khởi động
1.Ổn định lớp
2.Kiểm tra bài cũ :
? Đọc thuộc lòng và diễn cảm bài thơ “Quê Hương” của tế Thanh Đây là bài thơ tả cảnh hay tả tình? Vì sao?
3 Bài mới:
Trang 6Nhà thơ Tố Hữu không còn xa lạ với các em biết từ những năm học trước các em đã biết đến một chú bé liên lạc nhanh nhẹn trong bài thơ “ Lượm” của ông Tiết học này, các em được học bài thơ “ khi con tu hú” một bài thơ được ông sáng tác trong một hoàn cảnh hết sức đặc biệt ở chốn lao tù Vậy qua bài thơ này Tố Hữu muốn giãi bày tâm trạng gì, tình cảm gì, chúng ta đi vào tìm hiểu bài thơ
Hoạt động 2 : Đọc-hiểu văn bản
Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cơ bản
? Trình bày hiểu biết của em về nhà thơ Tố Hữu?
- Tố Hữu (1920 – 2002) tên khai sinh là
Nguyễn Kim Thành, quê gốc ở làng Phù Lai, nay
thuộc xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, tỉnh
Thừa Thiên Huế
- Ông giác ngộ lí tưởng cách mạng khi đang
học ở trường Quốc học Tháng 4 – 1939, Tố Hữu
bị thực dân Pháp bắt giam vào nhà lao Thừa Phủ
(Huế) Sau đó chuyển sang nhà tù Lao Bảo
(Quảng Trị) và nhiều nhà tù ở Tây Nguyên
- Sau cách mạng, ông đảm nhiệm nhiều
chức vụ quan trọng trong Đảng và chính quyền
đồng thời vẫn sáng tác thơ
- ở ông có sự thống nhất đẹp đẽ giữa cuộc
đời cách mạng và cuộc đời thơ Ông được coi là
lá cờ đầu của thơ ca cách mạng và kháng chiến
- Ông được nhà nước trao tặng giải thưởng
Hồ Chí Minh về Văn học nghệ thuật (năm 1996)
- Các tác phẩm chính: Các tập thơ: Từ ấy
(1937 – 1946); Việt Bắc (1946 – 1954); Gió lộng
(1955 – 1961); Ra trận (1962 – 1971); Máu và
hoa (1972 – 1977); Một tiếng đờn (1979 –
1992); Trường ca “Theo chân Bác”…
? Bài thơ được sáng tác trong hoàn cảnh nào?
- Bài thơ được sáng tác trong nhà lao Thừa Phủ,
khi tác giả bị bắt giam
- GV Nêu yêu cầu đọc - Đọc mẫu
Chú ý thay đổi giọng đọc:
+ 6 câu đầu giọng vừa, náo nức, phấn chấn
+ 4 câu sau giọng bực bội, nhấn mạnh các
động từ, các từ ngữ cảm thán: Hè ôi!, làm sao,
chết uất thôi!
G cho HS tìm hiểu các chú thích còn lại
I/ - Tìm hiểu chung :
1 Tác giả:
- Tố Hữu , tên khai sinh là Nguyễn Kim Thành (1920 – 2002), quê ở Thừa Thiên Huế là lá cờ đầu của thơ ca CM và kháng chiến
2 Tác phẩm:
- Bài thơ “Khi con tu hú” được sáng tác vào tháng 7 – 1939 trong nhà lao Thừa Phủ khi tác giả mới bị bắt giam ở đây
*Thể thơ:Bài thơ được viết theo thể thơ lục bát
Trang 7GV cho HS xác định bố cục của bài thơ: mấy
đoạn, nội dung từng đoạn
Đoạn 1: 6 câu đầu:
- Cảnh : Trời đất rộng lớn, dào dạt sức sống lúc
vào hè
Đọan 2: 4 câu còn lại:
- Tình: Tâm trạng người chiến sĩ bị giam trong
tù
GV gọi HS đọc diễn cảm đọan 1
? Thời gian mùa hè được gợi tả bằng những âm
thanh nào?
- Tiếng Tu hú/ tiếng ve sầu
? Một sự sống như thế nào được gợi lên từ
những âm thanh ấy?
? Không gian mùa hè còn nhuốm màu sắc nào?-
vàng hồng xanh
? Từ màu sắc đó vẻ đẹp nào của cuộc sống được
toát lên?
Màu sắc-> cuộc sống tươi thắm, rực rỡ, thanh
bình
? Tác giả đã nhẵc đến những sản vật điển hình
nào của mùa hạ?
Những sản vật: lúa chiêm đang chín, trái cây
ngọt dần, bắp rây vàng hạt
? Một sự sống như thế nào mà ta có thể cảm
nhận được qua những hình ảnh đó?
? Không gian mùa hè còn được gợi tả qua hình
ảnh nào? trời xanh càng rộng từng không Em
có nhận xét gì về không gian được gợi tả ở đây?
- Không gian: phóng túng, tự do, khoáng đạt
? Qua những chi tiết trên cho thấy cảnh tượng
mùa hè được hiện lên với những vẻ đẹp nào?
?Cảnh mùa hè được miêu tả trong bài thơ (6 câu
đầu) em còn nhận xét gì?
? Qua đó, em có cảm nhận gì về tâm hồn của nhà
thơ?
HS đọc khổ 2
? Khi nhà thơ viết “ ta nghe hè dậy bên lòng” em
hiểu nhà thơ đón nhận cảnh mùa hè bằng thính
giác hay bằng sức mạnh tâm hồn?
- Bằng sức mạnh của tâm hồn, bằng
tấm lòng
? Từ đó, có thể hình dung trạng thái tâm hồn
của tác giả như thế nào?
- Nồng nhiệt với tình yêu cuộc sống
* Bố cục: 2 đoạn
II Tìm hiểu văn bản :
- Aâm thanh: Tiếng chim tu hú, tiếng ve ran.-> gợi cuộc sống rộn rã, tưng bừng
- Màu sắc, hương vị : lúa chín, bầu trời cao rộng……
- Những sản vật: lúa chiêm đang chín, trái cây ngọt dần, bắp rây vàng hạt
-> sự sống đang sinh sôi, nãy nở, đầy đặn, ngọt ngào
-> mùa hè rộn rã, rực rỡ sắc màu, bầu trời khoáng đạt tự do
- Tâm hồn nồng nàn tình yêu cuộc sống, nhạy cảm, tinh tế và tha thiết yêu cuộc đời tự do
2 Tâm trạng của người tù:
Cảm nhận cuộc sống bằng sức mạnh tâm hồn, bằng tấm lòng
- Bộc lộ tâm trạng ngột ngạt, uất hận, trạng thái căng thẳng cao độ
Trang 8tự do.
? Nhận xét về giọng thơ?
- Giọng thơ từ tha thiết nhớ chuyển
thành uất hận sục sôi:
Ta nghe hè dậy bên lòng
Mà chân muốn đập tan phòng, hè ôi!
Ngột làm sao, chết uất thôi
Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu
? Từ đó có thể thấy trạng thái tâm hồn của tác
giả như thế nào?
- nồng nhiệt yêu cuộc sống tự do
? Một con người nồng nhiệt với cuộc sống tự do
lại bị giam hãm trong tù nên người tù muốn có
hành động gì và bộc lộ tâm trạng gì?
? Em có nhận xét gì về cách thể hiện cảm xúc ở
khổ này? dùng những câu cảm thán, bộc lộ trực
tiếp, thẳng thắn cảm xúc
Qua tâm trạng của người tù đã thể hiện kì vọng
gì của người tù cách mạng ấy?
? Mở đầu và kết thúc bài thơ đều có tiếng tu hú
kêu nhưng tâm trạng người tù khi nghe tiếng tu
hú kêu ở câu đầu và cuối rất khác nhau, em hãy
chỉ ra sự khác nhau đó?
Tiếng tu hu đầu bài-> gợi bầu trời tự do- con
người hoà hợp say mê cuộc sống
Cuối bài: Gợi chua xót, u uất, khắc khoải, nôn
nóng của người mất tự do
? Nét đặc sắc về NT của bài thơ ? GV gợi ý :
+ Cảnh và tình trong bài thơ được tác giả thực
hiện như thế nào ?
+ Cảnh như thế nào ? Và tình ra sao ?
? Cái hay của bài thơ được thể hiện nổi bật ở
những điểm nào ?
- GV cho HS đọc mục ghi nhớ SGK Tr20
=> Khao khát cuộc sống tự do mãnh liệt, mơ những ngày hoạt động, khát vọng tháo củi sổ lồng
*Tác động của tiếng chim tu hú :
- Ở câu đầu : Tiếng chim tu hú kêu gợi lên cảnh tượng trời đất bao la tưng bừng cuộc sống vào hè
- Câu kết : Tiếng chim ấy khiến cho người chiến
sĩ bị giam cảm thấy hết sức đau khổ và bực bội
=> Cả hai là lời gọi tha thiết của tự do với nhân vật trữ tình
* Nghệ thuật :
- Cảnh và tình là một chỉnh thể, cả hai rất truyền cảm
- Lục bát : Mềm mại, uyển chuyển, linh hoạt … giọng điệu tự nhiên, cảnh khi tươi sáng khoáng đạt, lại khi u uất phù hợp với cảm xúc của tác giả
III Tổng kết: Ghi nhớ SGK/20, T2
Hoạt động 3 : Củng cố - Dặn dò
4 Củng cố :
1 Nêu hoàn cảnh sáng tác của bài thơ này ?
2 Khung cảnh thiên nhiên vào hè được miêu tả như thế nào ?
3 Tâm tư người chiến sĩ trong chốn tù ngục được thể hiện như thế nào?
5 Dặn dò :
Trang 9- Bài vừa học :
+ Thuộc bài thơ
+ Ghi nhớ
+ Nội dung và nghệ thuật
+ Đọc thêm một số bài thơ trong tập “ Xiềng xích ”
- Chuẩn bị bài mới :
Chuẩn bị bài Tiếng Việt : Câu nghi vấn (tt)
Rút kinh nghiệm:
Ngày giảng Tuần 21-Tiết 79.
Câu nghi vấn
( Tiếp theo )
I Mục tiêu:
- Biết sử dụng câu nghi vấn phù hợp với tình huống giao tiếp
* Trọng tâm
1.Kiến thức :
Các câu nghi vấn dùng với các chức năng khác ngoài chức năng chính
2.Kĩ năng :
Vận dụng kiến thức đã học về câu nghi vấn để đọc – hiểu và tạo lập văn bản
3.Thái độ : Giáo dục HS
- Biết sử dụng câu nghi vấn phù hợp với tình huống giao tiếp
II Chuẩn bị:
1/ GV:Nghiên cứu bài, soạn giáo án.
2/ HS: Học bài cũ, xem trước bài mới.
III Tiến trình lên lớp:
Hoạt động 1 : Khởi động
1.Ổn định lớp
2.Kiểm tra bài cũ :
- Câu nghi vấn là gì? chức năng chính của câu nghi vấn? Lấy ví dụ
3 Bài mới: Ngoài chức năng chính dùng để hỏi thì câu nghi vấn còn có một số chức năng khác vậy những
chức năng khác của câu nghi vấn là gì? chúng ta cùng đi vào bài học hôm nay
Hoạt động 2 : Hình thành kiến thức
Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cơ bản
GV cho HS đọc các ví dụ ở mục III SGK Tr 20,
21 và trả lời câu hỏi:
? Trong những đoạn trích trên câu nào là câu
nghi vấn?
? Câu nghi vấn trong đoạn trích trên dùng để làm
gì?
? Câu nghi vấn trong đoạn a dùng để làm gì?
I/ - Những chức năng khác
1 Ví dụ
2 Nhận xét
a) Những người muôn năm cũ
Hồn ở đâu bây giờ ?
-> (Bộc lộ tình cảm, cảm xúc (hoài niệm, tiếc nuối))
b) Mày định nói cho cha mày nghe đấy à ?
Trang 10? ở đoạn b, câu nghi vấn được sử dụng để làm
gì?
? câu nghi vấn ở đoạn c có giống với đoạn b
không?
? Câu nghi vấn ở đoạn d và e dùng để làm gì?
GV yêu cầu HS nhận xét về dấu kết thúc câu
nghi vấn
Không phải tất cả câu nghi vấn đều kết thúc
bằng dấu chấm hỏi Câu nghi vấn thứ 2 ở (e) kết
thúc bằng dấu chấm than chứ không phải bằng
dấu chấm hỏi
? Vậy qua những ví dụ trên, em thấy ngoài chức
năng chính để hỏi, câu nghi vấn có những chức
năng gì khác?
Kết thúc câu nghi vấn ta có thể sử dụng dấu câu
nào ?
- GV cho HS đọc phần ghi nhớ SGK tr 22 tập 2
Hoạt động 3 : Luyện tập
Bài tập 1 :
- GV hướng dẫn HS làm bài tập Bt1 (SGK tr
32)
- Xác định câu nghi vấn
- Cho biết những câu nghi vấn đó dùng để làm
gì?
-> đe dọa
c) Con biết không ? Lính đâu ? Sao bay dám
để cho nó chạy xồng xộc vào đây như vậy ? Không còn phép tắc gì nữa à ?
-> đe dọa
d) cả đoạn
-> khẳng định
e) Con gái tôi vẽ đấy ư ? chã lẽ lại đúng là nó, cái con mèo hay lục lọi ấy !
-> Bộc lộ cảm xúc (ngạc nhiên)
f) Sao chú mày sinh sống cẩu thả như thế !
-> Bộc lộ tình cảm, cảm xúc
g) Tội gì nhịn đói mà tiền để lại ?
-> phủ định
h) Sao ta không ngắm sự biệt li theo tâm hồn một chiếc lá nhẹ nhàng rơi ?
-> cầu khiến, bộc lộ tình cảm, cảm xúc.
- Câu nghi vấn có thể dùng dấu chấm hỏi ( ? ) và dấu chấm than ( ! )
* GHI NHỚ: SGK/22 tập 2
II Luyện tập:
Bài tập 1: Câu nghi vấn và chức năng của câu nghi vấn
a “Con người ăn ư?” (bộc lộ tình cảm , cảm xúc)
b “nào đâu còn đâu?” (phủ định; bộc lộ tình cảm, cảm xúc)
(Trong cả khổ thơ chỉ riêng “Than ôi! Không phải chỉ là câu nghi vấn)
c “sao rơi?” (cầu khiến; bộc lộ tình cảm,
cảm xúc)
d “ôi, bay?” (phủ định; bộc lộ tình cảm, cảm xúc)
Bài tập 2: Tìm câu nghi vấn và nêu đặc điểm hình thức