MỤC TIÊU CẦN ĐẠT Giúp hs : 1.kiến thức: - Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp,cảm giác bở ngỡ của nhân vật “ tôi ” ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời.. - Cốt truyện,nhân vật,sự kiện trong [r]
Trang 1Ngày 20-08-2011
BÀI 1 : Tiết 1 : VĂN BẢN : TÔI ĐI HỌC
(Thanh Tịnh)
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Giúp hs :
1.kiến thức:
- Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp,cảm giác bở ngỡ của nhân vật “ tôi ” ở buổi tựu
trường đầu tiên trong đời
- Cốt truyện,nhân vật,sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học
- Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút của Thanh Tịnh
2.Kĩ năng:
- Đọc - hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và bniểu cảm
- Trình bày những suy nghĩ,tình cảm về mọt sự việc trong cuộc sống của bản thân
3.Thái độ:
- Giáo dục lòng yêu mến mái trường,thầy cô và bạn bè
B CÔNG VIỆC CHUẨN BỊ
- GV: Giáo án, tranh ảnh minh hoạ,các bài thơ viết về buổi tựu trường
- HS : Ôn lại kiên thức về văn bản biểu cảm và văn bản nhật dụng
C TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 ổn định tổ chức
2 Kiểm tra sự chuẩnn bị của hs
3 Bài mới (gv giới thiệu vào bài)
Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức
Gv đọc mẫu sau đó hướng dẫn hs
đọc(giọng chậm hơi buồn, sâu lắng)
- Hs đọc
? Em hãy nêu những nét chính về tác giả
Thanh Tịnh?
? Hãy kể tên những tác phẩm tiêu biểu
của tác giả mà em biết?
I ĐỌC – TÌM HIỂU CHÚ THÍCH
1 Đọc
2 Chú thích
a Tác giả (1911-1988)
-Quê ở Huế -Từng dạy học ,viết báo ,làm văn -Sáng tác của ông đậm chất trữ tình,nhẹ nhàng , đằm thắm,tình cảm êm dịu, trong trẻo
-Tác phẩm chính :
-Hận chiến trường(thơ -1937); Quê mẹ (TN-1941); Chị và em,Ngậm ngải tìm
trầm(TN)…
Trang 2? Nêu xuất xứ của văn bản?
? Văn bản thuộc thể loại gì?
? Truyện được kể theo ngôi thứ mấy?tác
dụng của ngôi kể đó?
? Truyện được kể theo trình tự ntn?
GV hướng dẫn hs tìm hiểu những chú
thích còn lại
? Nỗi nhớ về buổi tựu trường của tác giả
được khơi nguồn từ thời điểm nào?
? Quang cảnh ở thời điểm đó như thế
nào?
? Tâm trạng của nhân vật “tôi’ khi nhớ
về kỉ niệm đó như thế nào?
? Hãy tìm những từ ngữ trong đoạn văn
diễn tả được tâm trạng đó?
? Khung cảnh trên con đường đến trường
được tác giả cảm nhận như thế nào? Vì
sao?
? Tâm trạng của nhân vật tôi như thế
nào?
? Hãy tìm những cử chỉ,hành động,lời nói
khi nhân vật tôi đi cùng mẹ tới trường?
? Những chi tiết đó diễn tả được điều gì ở
nhân vật tôi ?
GV hệ thống lại nội dung tiết học
b.Tác phẩm:
- Xuất xứ: được in trong tập Quê mẹ
(1941)
- Thể loại : truyện ngắn
- Ngôi kể : thứ nhất –xưng tôi
- Trình tự kể : theo thời gian của buổi tựu
trường (theo dòng hồi tưởng của nhân vật
“tôi”
II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1.Diển biến tâm trạng và cảm giác của nhân vật “ tôi” trong buổi tựu trường.
a Khơi nguồn kỉ niệm.
- Thời điểm : cuối thu –ngày khai trường
- Cảnh thiên nhiên : lá rụng nhiền,mây bàng bạc
- Cảnh sinh hoạt : mấy em bé rụt rè cùng mẹ đến trường
- Tâm trạng : hồi hộp, xúc động, nhớ về dĩ vãng
b.Trên con đường cùng mẹ tới trường.
- Khung cảnh : “Buổi mai hôm ấy…dài và
hẹp” tất cả đều thay đổi – vì lòng tôi có sự thay đổi
- Tâm trạng : cảm thấy trang trọng và đứng đắn
- HS tìm trong sgk
Sự ngộ nghĩnh,ngây thơ, đáng yêu,háo hức ,hăm hở của cậu bé
* TIỂU KẾT:
Trang 34.Củng cố: ? Nhắc lại những nét chính về nhà văn Thanh Tịnh?
? Tâm trạng của nhân vật tôi trên con đường tới trường được thể hiện như thế nào?
5.Dặn dò: - Đọc diễn cảm văn bản
- Tìm hiểu tiếp tâm trạng của nhân vật “Tôi” khi đến trường,khi nghe gọi tên
và rời tay mẹ,khi ngồi vào chổ và thái độ của người lớn đối với trẻ em như thế nào ở tiết 2
………
Ngày 20-08-2011
BÀI 1 : Tiết 2 : VĂN BẢN : TÔI ĐI HỌC (Tiếp)
(Thanh Tịnh)
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Giúp hs :
1.kiến thức:
- Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp,cảm giác bở ngỡ của nhân vật “ tôi ” ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời
- Cốt truyện,nhân vật,sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học
- Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút của Thanh Tịnh
2.Kĩ năng:
- Đọc - hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và bniểu cảm
- Trình bày những suy nghĩ,tình cảm về mọt sự việc trong cuộc sống của bản thân 3.Thái độ:
- Giáo dục lòng yêu mến mái trường,thầy cô và bạn bè
B CÔNG VIỆC CHUẨN BỊ
- GV: Giáo án, tranh ảnh minh hoạ,các bài thơ viết về buổi tựu trường
- HS : Ôn lại kiên thức về văn bản biểu cảm và văn bản nhật dụng
C TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 ổn định tổ chức :
2.Bài cũ: a.Nêu những nét chính về nhà văn Thanh Tịnh?
b Nỗi nhớ về buổi tựu trường lần đầu tiên của tác giả được khơi ngườn từ thời điểm nào?
3.Bài mới:
Trang 4Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức
? Khi đến trường nhân vật tôi thấy ntn?
- HS : sân trường dày đặc cả người,ai
cũng áo quần sạch sẽ,gương mặt vui
tươi sáng sủa.Ngôi trường vừa xinh
xắn vừa oai nghiêm
? Theo em,vì sao nhân vật tôi lại có cảm giác
như vậy?
? Nhìn thấy quang cảnh ấy, tâm trạng của
nhân vật “tôi” ntn?
? Để diễn tả tâm trạng đó,tác giả đã sử dụng
những chi tiết nghệ thuật nào ? tác dụng của
nó ?
HS – So sánh
kể và tả
?Khi nghe gọi đến tên mình ,tâm trạng của
nhân vật tôi như thế nào ?
? Khi sắp phải rời tay mẹ ,tâm trạng của nhân
vật tôi như thế nào ?
? Theo em,vì sao nhân vật tôi lại có tâm
trạng như vậy?
Vì: sợ hãi,tất cả đều mới lạ
? Tâm trạng và cảm giác của nhân vật tôi khi
ngồi vào chỗ như thế nào?
? Hình ảnh con chim trong đoạn văn có ý
nghĩa gì?
- Gợi nhớ ,nhớ tiếc những ngày trẻ thơ,dụng
ý nghệ thuật,có ý nghĩa tượng trưng
?Theo em, dòng chữ”Tôi đi học” kết thúc
truyện có ý nghĩa gì?
?Hãy tìm những chi tiết thể hiện thái độ ,cử
chỉ của những người lớn đối với các em
bé ?
? Qua các hình ảnh về người lớn ,ta nhận
thấy được điều gì?
- nhận ra trách nhiệm ,tấm lòng của gia đình
,nhà trường đối với thế hệ tương lai
II ĐỌC -HIỂU VĂN BẢN
1.Diễn biến tâm trạng và cảm giác…
c.Khi đi đến trường.
- Quang cảnh: ngôi trường thay đổi
- Tâm trạng: Lo sợ vẫn vơ,bỡ ngỡ ,vụng về ,lúng túng …
d Khi nghe gọi tên và rời khỏi tay mẹ.
- Khi nghe gọi tên : giật mình và lúng túng,quên cả mẹ đứng sau
- khi rời tay mẹ Dúi đầu vào lòng mẹ nức nở khóc
e Khi ngồi vào chổ và đón nhận tiết học đầu tiên
- Cảm thấy vừa xa lạ vừa gần gũi với mọi vật,nhìn bạn thấy quyến luyến…
-« Tôi đi học » + vừa khép lại bài văn vừa mở ra một thế giới mới,một bầu trời mới trong cuộc đời đứa trẻ
+ vừa thể hiên chủ đề của tác phẩm
2 Thái độ cử chỉ của những người lớn đối với các em bé lần đầu đi học
- Các phụ huynh đều chuẩn bị chu đáo, đều tham dự buổi lễ
-Ông Đốc : từ tốn ,bao dung
- Thầy giáo trẻ : vui tính ,giàu tình yêu thương
Trang 5? Hãy kể lại kỷ niệm ngày đầu tiên đi học
của em? cảm nhận của em lúc ấy ra sao?
? Nêu những đặc sắc nghệ thuật được tác giả
sử dụng trong tác phẩm ?
? Qua văn bản, tác giả đã thể hiện được nội
dung ,tư tưởng gì ?
- HS hồi tưởng lại
III.TỔNG KẾT 1.Nghệ thuật
- Bố cục theo dòng hồi tưởng,cảm nghĩ theo trình tự thời gian
- Kết hợp hài hoà giữa kể ,tả với bộc lộ tâm trạng,cảm xúc
- Sử dụng những hình ảnh so sánh đặc sắc
- Giọng điệu trữ tình trong sáng
2.Nội dung
- Diễn tả được tâm trạng hồi hộp,bỡ ngỡ của tác giả cũng như những em bé lần đầu tiên đến trường
IV.LUYỆN TẬP
Bài tập 1 Hãy tìm đọc một bài thơ hoặc hát một bài hát nói về ngày đầu tiên đi học
Hs trình bày - nhận xét
Bài tập 2 Tìm và phân tích những hình ảnh so sánh được tác giả sử dụng trong tác
phẩm
Bài tập 3 Theo em.sức cuốn hút của tác phẩm được tạo nên nhờ những yếu tố nào ?
- Bản thân tình huống truyện (buổi tựu trường đầu tiên trong đời đã chứa đựng cảm xúc thiết tha,mang bao kỉ niệm mới lạ « mơn man »của nhân vật « tôi »
- Tình cảm ấm áp,trìu mến của những người lớn đối với các em nhỏ lần đầu tiên
đến trường
- Hình ảnh thiên nhiên,ngôi trường và các so sánh giàu sức gợi cảm của tác giả
Bài tập 4: Viết một đoạn văn ngắn trình bày cảm nhận của em về ngày đầu tiên đi học
4.Củng cố : Nhắc lại nội dung và nghệ thuật của tác phẩm
5 Dặn dò :
- Đọc diễn cảm văn bản và đọc các văn bản viết về chủ đề gia đình và nhà trường đã học
- Nắm chắc nội dung ,nghệ thuật,ghi lại những ấn tượng ,cảm xúc của bản thân về ngày tựu trường mà em nhớ nhất
- Soạn :Cấp độ khái quát của nghĩa từ
Trang 6Ngày soạn 21-08-2011
BÀI 1 : TIẾT 3 :
Tiếng việt : CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT CỦA NGHĨA TỪ NGỮ
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Giúp học sinh :
1 Về kiến thức :- Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp
độ khái quát của nghĩa từ ngữ
2 Về kỹ năng : Thông qua bài học,rèn luyện tư duy trong việc nhận thức mối quan
hệ giữa cái chung và cái riêng,thực hành so sánh ,phân tích các cấp độ khái quát
về nghĩa của từ ngữ
B CÔNG VIỆC CHUẨN BỊ
GV : - Tham khảo tài liệu –sgk
- Soạn giáo án - hướng dẫn hs soạn bài
HS : - Đọc - soạn bài
- Tìm hiểu các ví dụ
C TIẾN TRÌNH BÀI DẠY
1 Ôn định tổ chức
2 Kiểm tra sự chuẩn bị của hs
3 Bài mới : ( gv giới thiệu vào bài)
Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức
Gv cho hs quan sát sơ đồ trong SGK và nêu
câu hỏi
? Nghĩa của từ động vật rộng hơn hay hẹp
hơn nghĩa của các từ thú ,chim, cá ?
?Vì sao ?
? GV nêu câu hỏi b trong SGK ?
? Nghĩa của các từ thú, chim , cá hẹp hơn
nghĩa của từ nào ?
- Hẹp hơn nghĩa của từ « Động vật »
? Em hãy tìm những từ ngữ có nghĩa hẹp
hơn và rộng hơn các từ “cây,cỏ ,hoa”
I.Từ có nghĩa rộng,từ có nghĩa hẹp
1.Ví dụ
a.- Nghĩa của từ « Động vật » rộng hơn nghĩa các từ thú ,chim,cá -Vì :
Phạm vi nghĩa của « động vật » bao hàm nghĩa của các từ trên
- Nghĩa của các từ + Thú
+ Chim Rộng hơn - - Hươu + Cá - Tu hú,sáo
- Cá rô, cá thu
b Các từ : cây ,cỏ ,hoa , Nghĩa hẹp hơn :
Cây : cây cam, cây hồng,cây bưởi Hoa : hoa hồng ,hoa cúc ,hoa lan
Cỏ : cỏ mực, cỏ tranh,cỏ lau
- Từ có nghĩa rộng hơn : Thực vật
Trang 7? Từ việc tìm hiểu các ví dụ trên, em hiểu
thế nào là từ có nghĩa rộng và từ có nghĩa
hẹp ?
? Một từ có thể vừa có nghĩa rộng ,vừa có
nghĩa hẹp được không ?vì sao ?
? Hãy lấy một ví dụ về một từ vừa có nghĩa
rộng vừa có nghĩa hẹp
GV hướng dẫn hs làm bài tập và gọi lên
bảng trình bày
GV cho học sinh nhận xét bài làm của bạn
GV yêu cầu hs lên bảng làm
2.Ghi nhớ :
- Từ có nghĩa rộng là từ có phạm vi nghĩa bao hàm phạm vi nghĩa của một số từ ngữ khác
- Một từ được coi là có nghĩa hẹp khi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó được bao hàm trong phạm
vi nghĩa của một số từ ngữ khác
+ HS lấy ví dụ
II LUYỆN TẬP
Bài tập1.Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái quát
của nghĩa từ ngữ trong mỗi nhón từ ngữ sau :
a.y phục- quần( quần đùi,quần dài)
- áo (áo dài áo sơ mi)
b vũ khí - súng ( súng trường,súng đại bác)
- bom ( bom ba càng,bom bi)
Bài tập 2 : Tìm từ ngữ có nghĩa rộng so với
nghĩa của các từ ngữ ở mỗi nhóm sau:
a Chất đốt
b Nghệ thuật
c Thức ăn
d Nhìn
e Đánh
Bài tập3.Tìm từ ngữ có nghĩa hẹp hơn nghĩa
của mỗi từ ngữ sau:
a xe cộ ( xe máy, xe đạp,xe xích lô) b.kim loại( sắt,nhôm, đồng)
c hoa quả( cam ,chanh,bưởi,xoài)
d họ hàng (ông nội, bác,dì )
e mang ( xách ,khiêng ,gánh)
Bài tập 4 : Tìm những tữ ngữ không thuộc
phạm vi của mỗi nhóm từ ngữ sau đây.
a.thuốc lào c.bút điện b.thủ quỷ d.Hoa tai
4.Củng cố : -Thế nào là từ có nghĩa rộng và từ có nghĩa hẹp?
5 Dặn dò : - Nắm chắc phần ghi nhớ của bài học
- Soạn : Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
Trang 8Ngày soạn 22-08-2011
BÀI I Tiết 4 :
Tập làm văn : TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN
A.MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Giúp hs :
1.Kiến thức:
- Chủ đề văn bản
- Những thể hiện của chủ đề trong một văn bản
2.Kĩ năng:
- Đọc - hiểu và có khả năng bao quát toàn bộ văn bản
- Trình bày một văn bản (nói,viết) thống nhất về chủ đề
B CÔNG VIỆC CHUẨN BỊ
GV : - Tham khảo tài liệu- sgk
- Hướng dẫn hs soạn bài
HS : - Đọc lại văn bản : Tôi đi học
- Soạn bài
C TIẾN TRÌNH BÀI DẠY
1 Ôn định tổ chức
2 Kiểm tra việc soạn bài của hs
3.Bài mới : (gv giới thiệu vào bài)
Ho ạt đ ộng c ủa GV v à HS N ội dung ki ến th ức
GV cho hs đọc lại văn bẳn “ Tôi đi học”và
nêu câu hỏi:
?Tác giả đã nhớ lại những kỹ niệm sâu sắc
nào trong thời thơ ấu của mình ?
- HS: Hồi tưởng kỷ niệm về ngày đầu tiên đi
học
? Tác giả viết văn bản này nhằm mục đích
gì?
- phát biểu ý kiến và bộc lộ cảm xúc của
mình về k/n ngày đầu tiên đi học
GV:Nội dung các em tìm hiểu trên chính là
chủ đề của văn bản
? Vậy chủ đề của văn bản “ Tôi đi học” là gì?
? Từ việc tìm hiểu văn bản trên , em hãy cho
biết chủ đề của văn bản là gì
I.CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN 1.Tìm hiểu văn bản: “Tôi đi học”
HS đọc văn bản- thảo luận trả lời câu hỏi
- Chủ đề của văn bản “ Tôi đi học” là tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật
“Tôi” trong buổi tựu trường đầu tiên
2.Khái niệm chủ đề:
- Chủ đề là đối tượng ,là vấn đề chính mà văn bản biểu đạt
II.TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN.
Trang 9? Căn cứ vào đâu mà em biết văn bản Tôi đi
học nói lên những kỷ niệm của tác giả về
buổi tựu trường đầu tiên?
? Hãy tìm những từ ngữ, câu văn thể hiện
điều đó?
- Các từ ngữ: tựu trường, đi học, quyển vở,
đại từ “tôi’
- Các câu:
+ Hôm nay tôi đi học
+ Hằng năm cứ vào cuối thu buổi tựu
trường
+ Tôi quên thế nào được những cản giác
trong sáng ấy
+ Hai quyển vở mới
+ Tôi bặm tay ghì thật chặt
? Hãy tìm các từ ngữ ,chi tiết nêu bật cảm
giác mới lạ xen lẫn bỡ ngỡ của nhân vật tôi
khi cùng mẹ đến trường ,khi cùng các bạn
vào lớp?
- HS tìm - đọc
? Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của
văn bản?
? Tính thống nhất về chủ đề được thể hiện ở
những phương diện nào trong văn bản?
? Theo em , làm thế nào để có thể viết một
văn bản bảo đảm tính thống nhất về chủ đề?
GV cho hs đọc ghi nhớ
GV yêu cầu học sinh đọc văn bản và nêu câu
hỏi:
? Hãy cho biết văn bản trên viết về đối tượng
nào và vấn đề gì?
1.Văn bản : Tôi đi học
- Căn cứ: - Vào nhan đề : “ Tôi đi học”
- Từ ngữ
- Các câu
- Sự thay đổi tâm trạng của nhân vật “tôi” trong buổi tựu trường
HS trình bày
2.Ghi nhớ :
- Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
- Phương diện + nội dung + hình thức
- Yêu cầu:
HS đọc ghi nhớ
III LUYỆN TẬP:
Bài tập 1: Phân tích tính thống nhất về chủ đề
của văn bản : “ RỪNG CỌ QUÊ TÔI”
- HS đọc và thảo luận - trình bày
- Nhan đề : Rùng cọ quê tôi
- Trình tự các phần: 3 phần P1: Giới thiệu cây cọ P2:Tả cây cọ,rừng cọ và cuộc sống của người dân với cây cọ
P3: Tình cảm gắn bó với cây cọ
Trang 10? Nêu chủ đề của văn bản?
GV cho học sinh trình bày sau đó nhận xét-
đánh giá
- Chủ đề: tác giả miêu tả rừng cọ như vẻ đẹp của vùng sông thao ,qua đó thể hiện tình cảm gắn bó ,yêu mến của tg
Bài tập 2
- Các ý sẽ làm cho bài viết lạc đề: “b”, “d”
4.Củng cố : ? Thế nào là chủ đề ?
? Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản?
? Làm thế nào để đảm bảo tính thống nhất đó?
5.Dặn dò: - Học bài – Làm bài tập 3
- Soạn : văn bản : Trong lòng mẹ
Ngày soạn : 26-08-2011
Bài 2 : Tiết 5 : Văn bản : TRONG LÒNG MẸ ( Tiết 1)
( Trích “Những ngày thơ ấu” – Nguyên Hồng)
A.MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
Giúp HS:
1.Kiến thức:
- Khái niệm thể loại hồi kí.Cốt truyện ,nhân vật,sự kiện trong đoạn trích Trong lòng mẹ
- Ngôn ngữ truyện thể hiện niềm khát khao tình cảm ruốt thít cháy bỏng của nhân vật
- Ý thức giáo dục :những thành kiến cổ hủ ,nhỏ nhen, độc ác không thể làm khô héo
tình cảm ruột thịt sâu nặng,thiêng liêng
2.Kĩ năng:
- Bước đầu biết đọc -hiểu một văn bản hồi kí
- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự để
phân tích tác phẩm truyện
3.Thái độ: Giáo dục tình yêu gia đình,biết phân biệt cái ác,cái xấu
B.CÔNG VIỆC CHUẨN BỊ
GV: -Tham khảo tài liệu –SGK
- Tập truyện “ Những ngày thơ ấu”
HS: - Đọc - soạn bài