- Hiểu được giá trị của những hình thức biểu cảm chủ yếu trong một văn bản nhật dụng II kiến thức chuẩn: 1/ Kiến thức : - Tinh cảm sâu nặng của cha mẹ trong gia đình với con cái, ý nghĩa[r]
Trang 1Tuần : 1 Ngày soạn:
CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
I Mục tiêu :
- Thấy được tình cảm sâu sắc của người mẹ đối với con thể hiện trong một tình huống đặc biệt:Đêm trước ngày khai trường
- Hiểu được những tình cảm cao quí, ý thức trách hiệm của gia đình dối với trẻ em tương lai nhân loại
- Hiểu được giá trị của những hình thức biểu cảm chủ yếu trong một văn bản nhật dụng
II kiến thức chuẩn:
1/ Kiến thức :
- Tinh cảm sâu nặng của cha mẹ trong gia đình với con cái, ý nghĩa lớn lao của nhà
trường đối với cuộc đời của mỗi con người, nhất là đối với tuổi thiếu niên, nhi đồng
- Lời văn biểu hiện tâm trạng người mẹ đối với con trong văn bản
2/ Kĩ năng
- Đọc hiểu văn bản biểu cảm được viết như những dịng nhật kí của một người mẹ
- Phân tích một số chi tiết tiêu biểu diễn tả tâm trạng của người mẹ trong đêm chuẩn
bị cho ngày khai trường đầu tiên của tơi
- Liên hệ vận dụng khi viết một bài văn biểu cảm
III Hướng dẫn thực hiện :
* Ổn định :
Kiểm diện, trật tự
* Kiểm tra :
Kiểm tra sự chuẩn bị sách vở
của hõc sinh; việc soạn bài
của học sinh
* Giới thiệu bài:
Gợi lại kỹ niệm ngày khai
trường đầu tiên vào lớp 1
của mỗi học sinh : Bằng bài
hát “Ngày đầu tiên đi
học”.Trong ngày đầu tiên đi
học ai đưa em đến
trường?Em hãy tưởng tượng
và nhớ lại đêm hôm trước
ngày khai trường đó ,mẹ em
đã làm gì cho em và suy
nghĩ gì không ?
-Lớp trưởng báo cáo
-Nghe và ghi tựa bài vào tập
HĐ1: Khởi động:
Trang 2Học sinh nhớ lại và tưởng
tượng lại thông qua ngày học
đầu tiên của các em nhỏ…
Các em sẽ nói được mẹ đã
làm gì, nhưng các em khó
mà biết được mẹ đã nghĩ gì
Từ đó GV dẫn vào bài : Tiết
học hôm nay sẽ giúp cho
chúng ta hiểu
Được và sống lại kĩ niệm
trong đêm trước ngày khai
trường để vào lớp 1 của con
những người mẹ đã làm gì
và nghĩ gì Và qua đó cũng
thấy được ý nghĩa lớn lao
của nhà trường đối với cuộc
đời của mỗi con người
(?) Theo em cần đoc vbản
bằng giọng điệu nào?
-Hãy tập đọc theo giọng
điệu đó?
(?) Em nhận thấy từ Hán
Việt nào xuất hiện trong
phần chú thích?Từ đó giải
nghĩa ntn?
(?) Theo dõi ND vbản, em
hãy cho biết văn bản này
nhằm : - Kể chuyện nhà
trường ,chuyện đưa con đến
trường hay biểu hiện tâm tư
người mẹ?
(?) Nếu thế,nhân vật chính
trong vbản này là ai?
(?) Tự sự là kể người,kể
việc.Biểu cảm là bộc lộ trực
-Đọc bằng giọng điệu nhỏ nhẹ,tha thiết,tình cảm,chậm rãi
-4 hs đọc vbản( mỗi em một đoạn)
- Can đảm :Có tinh thần mạnh mẽ,không sợ khó khăn
-Văn bản nhằm biểu hiện tâm tư người mẹ
-Nhân vật chính:Người mẹ
- CTMR thuộc kiểu văn bản biểu cảm
HĐ 2 : Đọc – Hiểu văn bản :
I Tìm hiểu chung
1 Thể loại:
- Cổng trường mở ra là văn bản nhật dụng đề cập tới những mối quan hệ giữa gia đình, nhà trường và trẻ
em
- Giáo dục cĩ vai trị to lớn đối với sự phát triển của
Xã hội ở Việt Nam ngày nay, giáo dục đã trở thành
sự nghiệp của tồn xã hội
2)Đọc: Nhỏ nhẹ, tha
thiết, chậm rãi
3Chú thích : SGK/Tr8.
HĐ 3 / Tìm hiểu văn bản:
II Phân tích
A Nội dung
Trang 3tiếp cảm nghĩ con
người.Vậy, CTMR thuộc
kiểu vbản nào?
(?) Tâm tư người mẹ được
biểu hiện trong 2 phần ND
vbản :-Nỗi lòng yêu thương
của mẹ –Cảm nghĩ của mẹ
về vai tro øcủa xã hội và nhà
trường trong việc GD trẻ em
Em hãy xác định 2 phần
ND đó trên vbản?
(?) Theo dõi phần đầu vbản
cho biết:Người mẹ nghĩ đến
con trong thời điểm nào?
(?) Thời điểm đó gợi cảm
xúc gì
-Bố cục: 2 phần:
1 “ ……Thế giới…
vào”
2 “ phần còn lại”
-Đêm trước ngày con vào lớp1
- Hồi hợp, vui sướng hi vọng
1)Nỗi lòng người mẹ:
- Thời điểm yêu thương con:Đêm trước ngày con vào lớp1
- Cảm xúc : Hồi hộp, vui
sướng,hi vọng
Trang 4trong tình cảm 2 mẹ con?
(?) Chi tiết nào diễn tả cảm
xúc vui sướng của con?
-Nỗi vui mừng của mẹ?
(?) Theo em ,vì sao người
mẹ trằn trọc không ngủ
được?
(?) Trong đêm không ngủ ,
mẹ đã làm gì cho con?
(?) Qua các cử chỉ đó thể
hiện tình cảm gì của mẹ?
GV bình : Đó là đức hi sinh
– vẻ đẹp giản dị mà lớn lao
của tình mẫu tử trong cuộc
sống của người mẹ VN
(?) Trong đêm không ngủ ,
tâm trí mẹ đã sống lại những
kĩ niệm quá khứ nào?
(?) Khi nhớ về những kĩ
niệm ấy, lòng mẹ “rạo rực
những bâng khuâng xao
xuyến”_ Nhận xét cách
dùng từ trong lời văn trên?
Tác dụng cách dùng từ đó?
(?) Cảm xúc ấy nói lên tình
cảm sâu nặng nào của lòng
mẹ?
(?)Tất cả đều đó cho em
hình dungvề một người mẹ
- Niềm vui háo hức … giấc ngủ đến dễ dàng…
gương mặt thanh thoát , đôi hé mở
- Không tập trung , mẹ tin con…
- Mừng vì con đã lớn, hi vọng những điều tốt đẹp sẽ đến với con,thương yêu con,luôn nghĩ về con,thức canh cho con ngủ ngon
- Đắp mền, buông mùng , lượm đồ chơi, nhìn con ngủ,xem lại những thứ đã chuẩn bị
Một lòng vì con , lấy giấc ngủ của con làm niềm vui cho mẹ
-Nhớ ngày bà ngoại dắt tay mẹ vào lớp 1
-Nhớ tâm trạng hồi hợp trước cổng trường
-Dùng từ láy liên tiếp Gợi tả cảm xúc phức tạp trong lòng mẹ:vui, nhớ , thương
-Nhớ thương bà ngoại và mái trường
-Vô cùng thương yêu con và người thân ; Yêu quí và biết ơn trường học ; Tin tưởng ở tương lai con cái
-Mẹ đã nghĩ về ngày hội khai trường,nghĩ về
-Tình yêu con đến độ quên mình Đó là đức hi sinh- vẻ đẹp của tình mẫu tử
- Những kĩ niệm sống dậy trong lòng mẹ:Bà ngoại và mái trường xưa
2).Cảm nghĩ của mẹ:
- Mẹ nghĩ về ngày hội khai trường
- Nghĩ về vai trò của GD đối với trẻ em
+Không được phép sai lầm trong GD
+ GD có vai trò quan
Trang 5như thế nào?
(?) Theo dõi phần cuối văn
bản cho biết :Trong đêm
không ngủ mẹ đã nghĩ về
điều gì ?
(?) Câu văn nào nói lên vai
trò và tầm quan trọng to lớn
của nhà
ảnh hưởng của GD đối với trẻ em
- Ai cũng biết rằng mỗi
sai lầm (3dòng cuối đoạn
trọng đối với mỗi con người
trường đối với thế hệ trẻ ?
(?) Câu nói của mẹ : “Bước
qua cánh cổng trường là 1
thế giới kì diệu sẽ mở ra.”
Em hiểu câu đó ntn ?
(?) Đoạn thâu tóm ND văn
bản là đoạn nào ?
(?) Đó là tình yêu và lòng tin
của mẹ Theo em, mẹ dành
tình yêu và lòng tin ấy cho
ai?
* GV bình :Văn bản CTMR
vì thế là bài ca về tình mẫu
tử,bài ca hi vọng về con cái
và nhà trường
4/tr 7.)
* HS thảo luận nhóm :
- Khẳng định vai trò của
nhà trường : Mang lại cho em tri thức , tình cảm tư tưởng ,đạo lí…
-Đoạn cuối
-Cho con -Cho nhà trường
-Cho XH tốt đẹp
B Nghệ Thuật:Lựa chọn
hình thức tự bạch như những dịng nhật kí của người mẹ nĩi với con
- Sử dụng ngơn ngữ biểu cảm.
C Ý nghĩa văn bản :Ghi
nhớ SGK/Tr 9.
Văn bản thể hiện tấm lịng, tình cảm của người mẹ đối với con, đồng thời nêu lên vai trị to lớn của nhà trường đối với cuộc sống của mỗi con người.
Gv hướng dẫn cho học sinh
về nhà làm bài tập 1,2 /tr 9
(?) Ý nghĩa văn bản
“CTMR”
-xem lại phần nội dung bài
-Học thuộc phần ghi nhớ
-Làm thêm các bài tập trong
SBT
-Đọc văn bản trường học
-Soạn bài : “Mẹ tôi” theo
các câu hỏi Đọc – hiểu văn
bản
-HS trả lời
-HS nghe và tự ghi nhớ HĐ 5 Củng cố, dặn dò. a Củng cố
b Hướng dẫn tự học
Trang 7Tuần : 1 Ngày soạn:
MẸ TÔI
I Mục tiêu:
Qua bức thư của một người cha gửi cho đứa con mắc lỗi với mẹ , hiểu tình yêu thương kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng đối với mọi người
II Kiến thức chuẩn:
1/ Kiến thức:
- Sơ giản về tác giả Et – mơn- đơ đơ A- mi –xi
- Cách giáo dục vừa nghiêm khắc vừa tế nhị cĩ lí và cĩ tình của người cha khi con mắc lỗi
- Nghệ thuật biểu cảm trực tiếp qua hình thức một bức thư
2/ Kĩ năng :
- Đọc – hiểu văn bản viết dưới hình thức một bức thư
- Phân tích một số chi tiết liên quan đến hình ảnh người cha ( tác giả bức thư) người mẹ nhắc đến trong bức thư
III Hướng dẫn thực hiện:
* Ổn định :
Kiểm diện, trật tự
* Kiểm tra :
(?) :Tóm tắt gọn v/bản “
Cổng trường mở ra ”
(?):Bài học sâu sắc nhất mà
em học tập được ở v/bản “
CTMR” là gì?
* Giới thiệu bài:
Trong cuộc sống mỗi chúng ta
, người mẹ có vị trí hết sức lớn
lao , thiêng liêng và cao cả
Nhưng không phải khi nào ta
cũng ý thức hết điều đó Chỉ
đến khi mắc lỗi lầm , ta mới
nhận ra tất cả Văn bản : “Mẹ
tôi” sẽ cho ta bài học như thế
-Lớp trưởng báo cáo
-Hai học sinh trả bài
-Nghe và ghi tựa bài vào tập
HĐ1: Khởi động:
* GV cho HS đọc phần g/thiệu
t/giả – t/phẩm trong phần chú HĐ 2 : Đọc - hiểu văn bản
Trang 8thích
- GV hướng dẫn cách đọc :
Thể hiện tâm tư buồn khổ
của cha trước lỗi lầm của con
- 1 HS đọc toàn bộ v/bản
- 1 HS đọc chú thích
I/ Tìm hiểu chung : 1Tác giả – Tác phẩm:
chú thích * tr 11.
2/Thể loại: Văn bản
gồm hai phần, phần 1 là lời kể của En –ri –cơ, phần 2 là tồn bộ bức thư của người bố gửi cho con trai là En- ri -cơ
(?) : Trong v/bản có từ nào
các em chưa hiểu ?
(?) : Bài văn kể lại câu
chuyện gì ?
(?) : Em hãy tóm tắt v/bản “
Mẹ tôi”
(?) : Thái độ của ông bố
đ/với Enricô là thái độ ntn ?
(?) : Dựa vào đâu mà em biết
được điều đó ? Tìm từ ngữ ,
h/ảnh , lời lẽ trong thư thể
hiện rõ điều đó ?
(?) : Lý do gì khiến ông bố có
thái độ ấy ?
(?) : Vậy, bà mẹ của Enricô là
người như thế nào ? Căn cứ
- HS thống kê từ khó và mời bạn giải thích
* Enricô phạm lỗi , người cha bộc lộ thái độ buồn bã , tức giận của mình qua thư gửi cho con Đồng thời nói lên công lao to lớn của me cậu bé và ông đã đưa ra lời khuyên nhủ chân tình đối với con trai
*1 HS tóm tắt
*Buồn bã, tức giận
* Dựa vào lời lẽ bố viết
trong thư : + Sự hỗn láo…như nhát dao…
+Bố không nén được cơn tức giận
+ Con mà lại xúc phạm đến mẹ ư ?
+ Thật là xấu hổ và nhục nhã
* Vì ông hụt hẫng, bất
ngờ Enricô lại có thái độ như thế với mẹ
*Hết lòng yêu thương
con :+Thức suốt đêm…
HĐ 3: Tìm hiểu văn bản
II/Phân tích
A Nội dung:
1) Thái độ của ông bố đối với Enricô :
- Buồn bã , tức giận
- Mong con hiểu được công lao , sự hy sinh vô bờ bến của mẹ
Trang 9vào đâu mà em có nhận xét
như thế ?
(?) : Từ hình ảnh người mẹ
của Enricô , em có cảm nhận
gì về tấm lòng của các bà mẹ
nói chung ?
(?) : Em có suy nghĩ gì trước
những lời cảnh tỉnh này của
người cha ?
*GV chốt lại và tóm tắt cho
hs ghi :
lo sợ mất con
+Sẵn sàng bỏ 1 năm hạnh phúc…hi sinh tính mạng để cứu sống con
*Thương con vô bờ bến
, hi sinh tất cả vì con
* HS tự do phát biểu 2 Lời khuyên nhủ của bố: Thật chí tình ,
sâu sắc :
Lời lẽ của cha thật chí tình ,
thật sâu sắc , những gì đã mất
đi thì vĩnh viễn không thể nào
lấy lại được Đặc biệt đó là
người mẹrất mực thương yêu
của chúng ta Mất mẹ tâm
hồn ta trống vắng , lạnh giá
mất đi điểm tựa…
(?) : Theo em điều gì khiến
Enricô xúc động vô cùng khi
đọc thư của bố Trong 5 lý do
đã nêu SGK em chọn lý do
nào ?
(?) : Trước tấm lòng thương
yêu , hy sinh vô bờ bến của
mẹ dành cho Enricô người bố
khuyên con điều gì ?
(?) : Em hiểu được điều gì qua
lời khuyên nhủ của người bố ?
* HS thảo luận nhóm -Có thể chọn : a,c,d
+Không nói nặng lời với mẹ
+Phải xin lỗi mẹ
+ Hãy cầu xin mẹ hôn con
* TL: Đối với mẹ đừng làm gì để người đau lòng.Khi lỡ sai, phải biếtthành khẩn nhận lỗi,bởi me ïlà người bao dung ,độ lượng sẵn sàng tha thứ cho ta
* TL :Vì tình cảm là điều tế nhị, kín đáo nhiều khi không thể nói
- Không bao giờ được thốt ra 1 lời nói nặng với mẹ
- Con phải xin lỗi mẹ
B Nghệ thuật:
Sáng tạo nên hoan cảnh xảy ra chuyện -Lồng trong câu chuyện một bức thư cĩ nhiều chi tiết khắc họa người mẹ tận tụy vào đức hy sinh, hết lịng vì con
- Lựa chọn hình thức biểu cảm trực tiếp cĩ ý nghĩa giáo dục, thể hiện thái độ nghiêm khắc của người cha đối với con.
Trang 10(?) : Theo em tại sao người bố
không nói trực tiếp với Enricô
mà lại viết thư ?
(?) : Qua bức thư này em đã
rút ra bài học gì ?
*GV cho hs đọc ghi nhớ.
trực tiếp Viết thư là nói riêng cho người mắc lỗi không làm mất đi lòng tự trọng của họ(Bàihọc ứng xử)
* TL: Hiểu được công lao to lớn không vì so sánh được của người mẹ và luôn cố gắng làm việc tốt để đền đáp công ơn của mẹ
* 2 HS đọc ghi nhớ
C Ý nghĩa VB :Ghi
nhớ SGK/Tr 12.
_ Người mẹ cĩ vai trị
vơ cùng quan trọng trong gia đình
- Tình thương yêu , kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng nhất đối với mỗi con người
(?) : Từ trước đến nay em có
làm gì có lỗi với mẹ không ?
Kể lại 1 lỗi lầm mà em đã
phạm phải Em đà làm gì để
sửa sai lầm
* 2 HS trình bày miệng
* HS nhận xét HĐ 4 : Luyện tập :
đó ? ( Cãi mẹ , lừa dối mẹ …)
* Cho HS đọc thêm văn bản : * 1 HS đọc văn bản:
Trang 11“ Thư gởi mẹ “
(?) Vì sao hoa cúc có nhiều
cánh nhỏ ?
“Thư gởi mẹ”
* HS nhận xét cá nhân
(?) Ý nghĩa của văn bản “Mẹ
tôi”
-Về tập tóm tắt văn bản
-Học bài
-Soạn bài từ ghép
- Sưu tầm nhũng bài ca dao ,
thơ nĩi về tình cảm của cha mẹ
dành cho con và tình cảm của
con đối với cha mẹ
HĐ 5:Củng cố, dặn dò
a củng cố:
b Hướng dẫn tự học:
Trang 13Tuần : 1 Ngày soạn :
TỪ GHÉP
I Mục tiêu :
- Nhận diện được hai loại từ ghép : Từ ghép đẳng lập, từ ghép chính phụ
- Hiểu được tính chất phân nghĩa của từ ghép chính phụ và tính chất hợp nghĩa của từ ghép đẳng lập
- Cĩ ý thức trao dơi vốn từ và biết sử dụng từ ghép hợp lí,
II Kiến thức chuẩn:
1/ Kiến thức :
- Cấu tạo của từ ghép chính phụ, từ ghép đẳng lập
- Đặc điểm về nghĩa của các từ ghép chính phụ và đẳng lập
2/ Kĩ năng:
- Nhận diện các loại từ ghép
- Mở rộng, hệ thống hĩa vốn từ
- Sử dụng từ: dùng từ ghép chính phụ khi cần diễn đạt cái cụ thể , dùng từ ghép đẳng lập cần diễn đạt cái khái quát
III Hướng dẫn thực hiện:
* Ổn định :
Kiểm diện, trật tự
* Kiểm tra :
Kiểm tra việc soạn bài của học
sinh
Nhắc nhở học sinh về tác dụng
của việc soạn bài
* Giới thiệu bài:
Ở lớp 6 , các em đã nắm được
k/n của từ ghép ( đó là những từ
phức được tạo ra bằng cách
ghép các tiếng có nghĩa với
nhau ) Để các em có kiến thức
sâu rộng hơn về cấu tạo , trật tự
sắp xếp và nghĩa của từ ghép
chúng ta cùng tìm hiểu bài : “
Từ
ghép” (GV ghi tựa bài lên bảng
)
-Lớp trưởng báo cáo
-Hai học sinh đem tập bài soạn để GV kiểm tra
-Nghe và ghi tựa bài vào tập
HĐ1: Khởi động:
Trang 14* GV mời HS đọc các ví dụ mục
1 -T13.(chú ý các từ in đậm )
kiến thức : Tìm hiểu chung I/Các loại từ ghép : 1) Từ ghép chính phụ:
(?) : Em hãy so sánh nghĩa của
từ bà với bà ngoại , từ thơm với
thơm phức khác nhau ntn ?
(?) : Các tiếng trong từ : bà
ngoại , thơm phức tiếng nào là
tiếng chính , tiếng nào là tiếng
phụ bổ sung nghĩa cho tiếng
chính ?
(?) : Em có nhận xét gì về vị trí
của tiếng chính , tiếng phụ trong
từ ghép CP ? VD
- GV mời HS đọc phần 2 T14 (
Chú ý từ in đậm )
(?) : Các tiếng trong 2 từ ghép :
quần áo , trầm bổng có phân ra
tiếng chính , tiếng phụ không ?
(?) : Cho thêm VD
(?) : Các em hãy so sánh nghĩa
của từ bà ngoại với nghĩa của
bà ; nghĩa của từ thơm phức với
nghĩa của thơm có gì khác nhau
?
(?) : So sánh nghĩa của từ : quần
áo với nghĩa mỗi tiếng quần ,
* - Bà : Người đàn bà
sinh ra mẹ hoặc cha
-Bà ngoại : Người đàn
bà sinh ra mẹ
-Thơm: Có mùi như
hương của hoa
-Thơm phức : Mùi thơm
bốc mạnh đầy hấp dẫn
*Tiếng chính – Tiếng phụ
-Bà -Ngoại
-Thơm -Phức
-HS tự tìm ví dụ -HS đọc
- Không , các tiếng bình đẳng nhau về ngữ pháp
- VD:Xinh đẹp, to lớn, nhà cửa…
* HS thảo luận nhóm -Nghĩa của từ : Bà ngoại, thơm phức hẹp hơn : Bà, thơm
* HS thảo luận trả lời :
- Quần áo : Quần và áo
- Có tiếng chính và
tiếng phụ bổ sung nghĩa cho tiếng chính
- Tiếng chính đứng trước tiếng phụ đứng sau
VD: Hoa hồng , xe
đạp…
2)Từ ghép đẳng lập : Có
các tiếng bình đẳng về ngữ pháp ( không phân ra tiếng chính – phụ )
VD: Quần áo ,sách
vở…
II/ Nghĩa của từ ghép: Ghi nhớ2 :SGK/ Tr 14