Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt GV: Hướng dẫn HS tìm hiểu khái niệm ca I/.. Ca dao, dân ca.[r]
Trang 1tuần 3
Ngày soạn: …./ …./2011
Ngày dạy: …./ … /2011
Bài 3 ca dao, dân ca
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS:
- Hiểu khái niệm ca dao, dân ca
- Nắm được nội dung, ý nghĩa và một số hình thức NT tiêu biểu của ca dao, dân
ca qua những bài ca thuộc chủ đề tình cảm gia đình
- Thuộc những bài ca dao trong văn bản và biết thêm một số bài ca dao thuộc hệ thống của chúng
B Chuẩn bị:
GV: Giáo án, tài liệu về ca dao, dân ca
HS: Soạn bài trước ở nhà
C Kiểm tra bài:
GV: Kiển tra HS chuẩn bị bài ở nhà
H: Nêu nội dung văn bản "Cuộc chia tay của những con búp bê"
D Các hoạt động dạy và học:
GV: Giới thiệu bài
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt
GV: Hướng dẫn HS tìm hiểu khái niệm ca
dao, dân ca
HS: Đọc chú thich SGK
GV: Giảng, mở rộng
HS: Đọc 4 bài ca dao trong SGK
GV: Hướng dẫn HS tìm hiểu chúu thích
GV: Sử dụng câu hỏi (1) SGK
H: Lời của từng bài ca là lời của ai? Nói
vơí ai?
HS: Xác đinh nhân vâth trữ tình
H: Tại sao em khẳng định như vậy?
GV: Không gian gắn với tâm trạng người
phị nữ "ngõ sau", "bến sông"
GV: Hình ảnh gợi nhớ "nuộc lạt mái nhà"
đối tượng cuat nỗi nhớ ông bà
GV: Được xác định bởi nội dung câu hát
H: Tình cảm mà bài 1 diễn tả là tình cảm
gì? Thể hiện qua hình thức nào?
GV: Cái hay của ngôn ngữ, hình ảnh, âm
điệu
I/ Ca dao, dân ca.
- Dân ca là những sáng tác kết hợp với nhạc
- Ca dao là lời thơ của dân ca và những bài thơ dân gian mang phong cách NT chung với thơ dân ca
II/ Đọc và tìm hiểu chú thích.
1) Đọc
2) Chú thích
III/ Tìm hiểu văn bản.
1) Nhân vật trữ tình.
Bài 1: Là lời của người mẹ nói với con khi
xa con
Bài 2: Là lời của con cái lấy chồng xa quê nói với mẹ và quê mẹ
Bài 3: Lời của cháu con nói với ông bà (hoặc người thân) về nỗi nhớ ông bà
Bài 4: Có thể là lời của ông bà, cô bác nói với cháu; của cha mẹ với con; của anh em ruột thịt nói với nhau
2) Phân tích ngôn ngữ, hình ảnh, tình cảm, âm điệu.
a) Bài 1:
- Biểu hiện công cha, nghĩa mẹ
+ Hình ảnh so sánh to lớn, vĩnh hằng; núi
Trang 2HS: Tìm những câu ca dao nói đến công
cha, nghĩa mẹ như bài 1
H: Tâm trạng cảu người phụ nữ khi lấy
chồng xa quê được thể hiện ntn?
- Hình ảnh?
- Nỗi niềm?
GV: Thân phận người phụ nữ dưới chế độ
cũ
H: Bài 3 diễn tả nỗi nhớ và sự yêu thích
đối với ông bà bằng hình thức nao?
H: Cái hay ở cách diễn tả tình cảm đó thể
hịên ntn?
- Ngó lên?
- Hình ảnh so sánh?
- Bao nhiêu, báy nhiêu
- Thể thơ, âm điệu
H: Tình cảm anh em được diễn tả ntn?
Nhắc nhở ta điều gì? Hình ảnh so sánh có
ý nghĩa
ntn?
H: Những biện pháp NT nào đều được cả
4 bài sử dụng?
GV: Thể thơ, âm điệu, hình ảnh, tình cảm
HS: Đoch ghi nhớ (SGK)
GV: Hướng dẫn HS luyện tập
ngất trời, biển mêng mông, cụ thể, sinh
động
+ Hình thức thể hiện: lời ru, câu hát ru + "Chín chữ cù lao" cụ thể hoá về công cha, nghĩa mẹ và tình cảm biết ơn của con cái
- Tặng âm điệu tôn kính, nhắn nhủ tâm tình của câu hát
b) Bài 2:
Nỗi buồn xót xa, sâu lắng đau tận trong lòng, âm thầm không biết chia sẻ cùng ai
- Thời gian: buổi chiều " chiều chiều" =>
bơ vơ nơi đất khách
- Không gian: ngõ sau (vắng lặng, heo hút -> cô đơn, che dấu nỗi niềm)
=> Bài ca giản dị, mộc mạc mà đau khổ, xót xa, nhức buốt
c) Bài 3: Nỗi nhớ và sự yêu thích đối với
ông bà diễn tả bằng hình thức so sánh
- Cụm từ "ngó lên": sự tôn kính, trân
trọng
- Hình ảnh "nuộc lạt mái nhà": bền chặt,
không tách rời sự vật và tình cảm
- "bao nhiêu…bấy nhiêu": gợi nỗi nhớ da
diết, không nguôi
- Âm điệu, thể thơ phù hợp, hỗ trợ cho diễn tả tình cảm
d) Bài 4:
- Tiếng hát về tình cảm anh em ruột thịt
+ Quan hệ anh em "cùng", "chung".
+ So sánh "chân, tay": thiêng liêng, gắn
bó
- Nhắc nhở: anh em phải hoà thuận để cha
mẹ vui lòng
3) Nghệ thuật:
- Thể thơ lục bát
- Âm điệu tâm tình
- Hình ảnh quen thuộc
- Tình cảm gia đình
* Ghi nhớ (SGK)
IV/ Luyện tập (SGK)
* GV: Củng cố nội dung bài học
* Dăn dò: HS soạn tiết 10: "Những câu hát về tình yêu quê hương đất nước"
* Rút kinh nghiệm giờ dạy: ………
………
Trang 3Ngày soạn: …./ …./2011
Ngày dạy: …./ … /2011
nước, con người
A Mục tiêu cần đạt.
Giúp HS:
- Nắm được nội dung, ý nghĩa và một số hình thức NT tiêu biểu của ca dao, dân
ca qua những bài ca dao thuộc chủ đề tình yêu quê hương đất nước, con người
- Thuộc những bài ca dao trong văn bản và biết thêm một số bài ca thuộc hệ thống cảu chúng
B Chuẩn bị:
GV: Giáo án, SGK
HS: Soạn bài ở nhà
C Kiển tra bài cũ:
GV: Kiểm tra HS chuẩn bị ở nhà
H: Đọc thuộc long và nêu nội dung 2 bài ca dao em đã học? Phân tích một sô hình thức NT tiêu biểu
D Các hoạt động dạy và học.
GV: Giới thiệu bài
Hoạt đông của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt
GV, HS: Đọc văn bản
HS: Đọc kĩ chú thích
GV: Hướng dẫn HS tìm hiểu
HS: Chú ý câu hỏi (1) SGK Thảo luận
GV: Đúng (b), (c)
H: Tại sao em cho rằng 2 ý kiến trên là
đúng?
GV: Sử dụng câu hỏi (2)
H: Trong bài 1 vì sao chàng trai, cô gái lại
dùng những địa danh và những đặc điểm
(của từng địa danh) như vậy để hỏi - đáp?
H: Qua lời hỏi và đáp cho ta thấy chàng trai
và cô gái là những người ntn?
HS: Đọc bài 2
H: Cụm từ “rủ nhau” nói lên điều gì? Khi
nào người ta nói :rủ nhau”?
GV: Bổ sung: ca dao thường có những cụm
từ này:
+ Rủ nhau đi cấy đi cày
+ Rủ nhau đi tắm hồ sen
+ Rủ nhau xem cảnh kiếm hồ
I/ Đọc và tìm hiểu chú thích.
1) Đọc
2) Chú thích
II/ Tìm hiểu văn bản.
1) Bài 1:
- Bài ca có 2 phần:
+ Phần đầu: lời hỏi của chàng trai
+ Phần sau: lời đáp của cô gái
- Hỏi đáp về những địa danh, những đặc
điểm của từng địa danh vì:
+ Là hình thức để trai, gái thử tài nhau
đo độ hiểu biết kiến thức địa lí, lịch sử + Thể hiện chia sẻ sự hiểu biết cũng như niềm tự hào, TY đối với quê hương đất nước
+ Chàng trai và cô gái là những người lịch lãm, tế nhị
2) Bài 2.
- Cụm từ "rủ nhau"
+ Người rủ và người được rủ có quan hệ gần gũi, thân thiết
+ Họ có chung một mỗi quan tâm và cùng muốn làm một việc gì đó
- Cách tả cảnh:
+ Chỉ, tả bằng cách nhắc đến điah danh
Trang 4H: Em có nhận xét gì về cách tả cảnh trong
bài 2 này
H: Địa danh và cảnh trí gợi lên điều gì?
GV: Nhắc lại truyền thuyết Hồ Gươm
HS: Đọc chú thích về các địa danh
GV: Như thế mọi người mới háo hức “rủ
nhau” đến thăm
H: Câu hỏi ở cuối bài 2 gợi lên điều gì? Suy
ngẫm của em?
H: Nhận xét cảu em về cách tả cảnh xứ Huế
và trong bài?
GV: Cảnh vừa khoáng đạt bao la vừa quây
quần do tạo hoá và con người tạo ra
GV: Giới thiệu dị bản khác:
" Đường vô xứ Nghệ quanh quanh
Non……….hoạ đồ"
H: Đại từ "ai" được dùng với mục đích gì?
Em hãy phân tích?
HS: Đọc lại bài 4
H: Hai dòng thơ đầu bài 4 có gì đặc biệt về
từ ngữ? (Số lượng từ ngữ, điệp ngữ, trật tự
từ, đối xứng)
H: Những nét đặc biệt ấy có tác dụng, ý
nghĩa gì?
H: Phân tích hình ảnh cô gái trong bài 4?
GV: Hồn của cảnh chính là con người, cô
thôn nữ mảnh mai, nhưng duyên thầm đầy
sức sống
H: Bài 4 là lời của ai, người ấy muốn biểu
hiện tình cảm gì?
GV: Có thể có cách hiểu khác: lời cô gái
nghĩ về thân phận mình đẹp, trẻ trung,
tiêu biểu
+ Cảnh trí và những địa danh đẹp, giàu truyền thống lịch sử và văn hóa, đa dạng (hồ, ccầu, đền, đài, tháp
=> Không gian thơ mộng, thiêng liêng (thiên tạo và nhân tạo)
- “ hỏi ai ….nước này”
+ Tự nhiên, sâu lắng, tâm tình
+ Khẳng định, nhắc nhở công lao xây dựng đất nước nhiều thế hệ
+ Nhắc nhở con cháu tiếp tục giữ gìn và xây dựng đất nước
3) Bài 3:
- Cảnh trí và cách tả
+ Phác họa cảnh đường vào xứ Huế: đẹp,
có non và nước (xanh biếc), màu sắc nên
thơ, tươI mát, sống động
+ Có những chi tiết tả cảnh dùng các
định ngữ và so sánh truyền thống
- Đại từ “ai” có nhiều nghĩa (số ít hoặc nhiều, đối tượng nhắn gởi của t/g hoặc người chưa quen biết)
- Lời mời hoặc nhắn nhủ:
+ TY, lòng tợ hào và cảnh đẹp xứ Huế + Chia sẻ với mọi người về cảnh đẹp và
TY lòng tự hào đó
+ ý tình kết bạn tinh tế, sau lắng
4) Bài 4.
a) Đặc biệt về từ ngữ
- Dòng thơ kéo dài gợi sự dài, rộng, to lớn của cánh đồng
- Các đIệp ngữ, đảo ngữ và phép đối xứng: nhìn ở phía nào cũng thấy cái mêng mông, rộng lớn của cánh đồng (đẹp, trù phú, rộng lớn, đầy sức sống) b) Hình ảnh cô gái
- So sánh nét trẻ trung phơi phới và sức sống đang xuân
- Cô gái nhỏ bế, mảnh mai nhưng đã làm
ra cánh đồng mêng mông, bát ngát -> hồn của cảnh
c) Bài 4 là lời chàng trai ngợi ca cánh
đồng, ngợi ca vẻ đẹp của cô gái
Trang 5ngưng "phất phơ" không biết số phận sẽ ra
sao: nắng đẹp, đồng rộng mà chẽn lúa thì
nhỏ nhoi, vô định giữa biển lúa không bờ
HS: Tổng kết (SGK)
GV: Hướng dẫn hs luyện tập * Ghi nhớ (SGK).* Luyện tập.
*GV: Củng cố nội dung bài học
* Dặn dò: HS soạn tiết 11: "Từ láy"
* Rút kinh nghiệm giờ dạy: ………
………
………
=====================
Ngày soạn: …./ …./2011
Ngày dạy: …./ … /2011
Tiết 11 : từ láy
A Mục tiêu cần đạt.
Giúp HS:
- Nắm được cấu rạo của hai loại từ láy: Từ láy toàn bộ và từ láy bộ phận
- Hiểu được cơ chế tạo nghĩa của từ láy Tiếng Việt
- Biết vận dụng những hiểu bíêt về cấu tạo và cơ chế tạo nghĩa của từ láy để sử dụng tốt từ láy
B Chuẩn bị:
GV: Giáo án, bảng phụ
HS: Soạn bài trước ở nhà
C Kiểm tra bài cũ.
GV: Kiểm tra HS chuẩn bị ở nhà
H: Thế nào là mạch lạc trong văn bản?
D Các hoạt động dạy và học.
GV: Giới thiệu bài
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt
HS: Đọc VD
H: Các từ láy có đặc điểm âm thanh gì
giống nhau và khác nhau?
H: Qua phân tích có mấy loại từ láy?
H: Tại sao không thể nói là "bật bật",
"thẳm thẳm" ?
GV: Chốt lại qua ghi nhớ 1 (SGK)
H: Các từ láy trên có tác dụng gì về đặc
điểm âm thanh?
H: Các từ láy trong mỗi nhóm sau đây
có điểm gì chung về âm thanh, nghĩa ?
GV: Giải thích
VD: lí nhí: nói nhỏ
I/ Các loại từ láy.
VD:
- Đăm đăm: hai tiếng giống nhau
- Mếu máo: giống phụ âm đầu (m)
- Liêu xiêu: giống vần (iêu)
=> Hai loại từ láy: láy toàn bộ và láy bộ phận
- Bần bật, thăm thẳm: là từ láy toàn bộ có
sự biến đổi thanh điệu, phụ âm cuối để âm thanh hài hoà
II/ Nghĩa của từ láy.
1) Từ láy: ha hả, oa oa tích tắc, gâu gâu.
=> Mô phỏng âm thanh
2)
a) li ti, lí nhí, ti hí ( có tiếng gốc đững sau)
Trang 6nhấp nhô: nhô lên, hạ xuống
(Trạng thái của một vật)
H: Hãy so sánh nghĩa của từ láy và nghĩa
của tiếng gốc?
GV: Bàn tay mềm mại
H:Nghĩa của từ láy được tạo bởi những
đặc điểm gì?
GV: Tổng kết
HS: Đọc ghi nhớ (SGK)
GV: Hướng dẫn HS luyện tập
HS: Làm các bài tập và nhận xét
GV: Bổ sung, sửa chữa
=> Miêu tả âm thanh, hình khối, đọ mở nhỏ ( thường có vần "i")
b) Nhấp nhô, phập phồng, bập bềnh =>
Miêu tả trạng thái hoạt động của vật
3)
- Mềm mại: từ láy giảm nhẹ, tạo sắc thái
biểu cảm ( mềm : mạnh)
- Đo đỏ: giảm nhẹ (đỏ : mạnh).
=> Nghĩa của từ láy được tạo bởi âm thanh,
sự hoà phối âm thanh, hình khối, trạng thái vận động của vật Tiếng gốc có nghĩa thì nghĩa của từ láy so với tiếng gốc giảm nhẹ hoặc tạo ra sắc thái biểu cảm
* Ghi nhớ (SGK)
III/ Luyện tập.
Bài1 (SGK)
Bài 2
lấp ló, nho nhỏ, nhức nhối, khanh khác, thâm thấp, chênh chếch, anh ách
* GV: Củng cố nội dung bài học
* Dăn dò: HS soạn tiết 12: Quá trình tạo lập văn bản
* Rút kinh nghiệm giờ dạy: ………
………
………
===========================
Ngày soạn: …./ …./2011
Ngày dạy: …./ … /2011
Tiết 12 : quá trình tạo lập văn bản
A Mục tiêu cần đạt.
Giúp HS:
- Nắm được các bước của quá trình tạo lập văn bản để có thể tập làm văn một cách có phương pháp và có hiệu quả hơn
- Củng cố lại những kiến thức và kĩ năng đã được học về liên kết, bố cục, mạch lạc trong văn bản
B Chuẩn bị:
GV: Giáo án, bảng phụ, tài liệu
HS: Soạn bài trước ở nhà
C Kiểm tra bài cũ.
GV: Kiểm tra HS chuẩn bị bài ở nhà
H: Thế nào là mach lạc trong văn bản?
D Các hoạt động dạy và học.
GV: Giới thiệu bài
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt
GV: Các em vừa được học về liên kết, I/ Các bước tạo lập văn bản.
Trang 7bố cục và mach lạc trong văn bản Hãy
suy nghĩ xem: các em học những kiến
thức và kĩ năng ấy để làm gì?
GV: Học liên kết, bố cục, mạch lạc
trong văn bản là học được về tạo lập văn
bản
GV: Hướng dẫn HS thực hiện
H: Khi nào thì người ta có nhu cầu tạo
lập văn bản?
H: Khi nào thì người ta viết thư?
GV: Viết thư: nhu cầu của bản thân, yêu
cầu của hoàn cảnh
H: Để tạo ra một văn bản ( viết thư)
trước tiên phải xác định rõ 4 vẫn đề:
Viết cho ai? Viết để làm gì? Viết về cái
gì? Viết ntn?
H: Nếu bỏ qua một trong 4 vẫn đề trên
có rhể tạo ra văn bản không?
H: Sau khi xác định được 4 vẫn đề trên
cần phải làm những việc gì để viết được
văn bản?
GV: Sử dụng câu hỏi 4 (SGK - trang 45)
GV: Trừ yêu cầu "kể chuyện hấp dẫn"
không bắt buộc với văn bản không phải
là tự sự
GV: Sử dụng câu hỏi 5 (SGK - trang 45)
HS: Đọc ghi nhớ
1) Có nhu cầu tạo lập văn bản khi có nhu cầu.
- Phát biểu ý kiến
- Viết thư cho bạn
- Viết bài cho bào tường
Phải viết bài tập làm văn
=> Viết bài tập làm văn là bắt buộc, nhưng mỗi em đều muốn làm cho hay, bộc lộ hết năng lực của mình -> chủ quan
2) Bốn vẫn đề để tạo ra một văn bản.
- Viết cho ai?
- Viết để làm gì?
- Viết cái gì?
- Viết ntn?
=> Không thể xem thường, nó sẽ quy định nội dung và cách làm văn bản
3) Làm văn bản.
- Tìm hiểu đề bài
- Xác định chủ đề
- Tìm ý
- Lập dàn ý
4) Các yêu cầu về diễn đạt.
- Chính tả
- Ngữ pháp
- Dùng từ
- Bố cục
- Liên kết
- Mạch lạc
- lời văn
- Kẻ chuyện hấp dẫn (tự sự)
=> Không thể thiếu đối với mọi kiểu văn bản viết
5) Kiểm tra văn bản có đạt những yêu cầu.
- Định hướng
- ý và cach sắp xếp
- Diễn đạt
=> Sửa chữa văn bản
* Ghi nhớ (SGK).
II/ Luyện tập
1) SGK
2)
Trang 8GV: Hướng dẫn HS làm bài tập
HS: Làm nhanh bài tập 1
HS: Làm bài tập 2
GV: Hướng đân HS làm bai tập 3
GV:
I MB
II TB
1 ý lớn 2
a ý nhở 1
……
b ý nhở 2
……
2 ý lớn 2
a
b
III KB
a)
- Chỉ thuật lại công việc học tập
- Báo cáo thành tích
- Phải từ thực tế và rút ra những kinh nghiệm học tập để giúp các bạn khác học tập tốt hơn
b) Xác định không đúng đối tượng giao tiếp
(HS chứ không phải là GV) 3)
a) Dàn bài (sườn, đề cương) cần viết rõ nhưng càng ngắn càng tốt Lời văn nhất thiết không phải là câu văn hoàn chỉnh,
đúng ngữ pháp, liên kết chặt chẽ
b) Các mục, phần lớn nhỏ trong dàn bài cần thể hiện theo một hệ thống kí hiệu, xuống dòng, ngang hàng, lùi vào…( I - 1- a - * - +
…)
* GV: Củng cố nội dung bài học
* Dặn dò: HS: Chuẩn bị bài viết số 1
* Rút kinh nghiệm giờ dạy: ………
………
………
=====================
Ngày soạn: …./ …./2011
Ngày dạy: …./ … /2011
viết bài tập làm văn số I
( Học sinh làm ở nhà)
A Mục tiêu cần đạt.
Giúp HS: Ôn tập về cách làm bài văn tự sự và văn miêu tả, cách dùng từ đặt câu
và liên kết, bố cục, mach lạc trong văn bản
Vận dụng những kiến thức đó vào việc tập làm văn cụ thể và hoàn chỉnh
B Chuẩn bị
GV: Soạn đề, đáp án
HS: Chuẩn bị và ôn tập các kiến thức
C Trên lớp:
đề bài
Miêu tả một cảnh đẹp mà em có dịp quan sát ( Cánh đồng, đồi núi, sông, suối, trường học …)
D Đáp án:
1) Mở bài: Khái quát phong cảnh, không gian, thời gian ntn.
Trang 92) Thân bài: VD: tả cánh đồng lúa chín.
- Đặc điển cánh đồng lúa chín
+ Độ chín
+ Hương vị
- Cảnh sinh hoạt và làm việc của bà con
- Khung cảnh xung quanh
3) Kết bài: Cảm nghĩ của em về phông cảnh được tả: đẹp -> yêu quê hương
hơn…
* Thang điểm:
- Mở bài: 1 điểm
- Thân bài: 7 điểm
- Kết bài: 1 điểm
- Hình thức: 1 điểm
****************************************