Giáo án dự thi GVG Ngữ văn 8 - Bài 22 tiết 90: Văn bản chiếu dời đô (Thiên đô chiếu) Lí Công Uẩn

Sự ra đời của Chiếu dời đô gắn liền với một sự kiện lịch sử trọng đại của đất nước, đó là sự kiện dời đô từ Hoa Lư về Đại La tức Thăng Long sau này và bây giờ là Hà Nội.. Song không chỉ [r]

PHÒNG GD&ĐT HUYỆN CƯ JÚT TRƯỜNG THCS CAO BÁ QUÁT

GIÁO ÁN DỰ THI GIÁO VIÊN DẠY GIỎI CẤP HUYỆN NĂM HỌC 2011 -2012

GIÁO VIÊN: NGUYỄN HỮU HÙNG.

NS: 11/02/2012 ND: 14/02/2012 Bài 22 Tiết:90 VĂN BẢN

CHIẾU DỜI ĐÔ

(Thiên đô chiếu)

Lí Công Uẩn

A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Hiểu được bước đầu về thể chiếu

- Thấy được khát vọng xây dựng quốc gia cường thịnh, phát triển của Lí Công

Uẩn cũng như của dân tộc ta ở một thời kì lịch sử

* Trọng tâm

1 Kiến thức:

- Chiếu: thể văn chính luận trung đại, có chức năng ban bố mệnh lệnh của vua

- Sự phát triển của quốc gia đại Việt đang trên đà lớn mạnh

- Ý nghĩa trọng đại của sự kiện dời đô từ Hoa Lư ra thành Thăng Long và sức

thuyết phục mạnh mẽ của lời tuyên bố quyết định dời đô

2 Kĩ năng:

- Đọc – hiểu một văn bản viết theo thể chiếu

- Nhận ra, thấy được đặc điểm của kiểu nghị luận trung đại ở một kiểu văn bản cụ

thể

B CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:

1 ĐDDH: Bảng phụ sơ đồ tư duy bài học

2 Phương án tổ chức lớp: vấn đáp, thảo luận

3 Nội dung kiến thức: văn bản nghị luận, tìm hiểu về thể chiếu

C TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY:

1/ Ổn định tình hình lớp (1’)

- Kiểm tra sĩ số.(Yêu cầu lớp trưởng báo cáo)

2/ Kiểm tra bài cũ: (5’)

 Câu hỏi: 1/ Đọc diễn cảm bài thơ Đi đường của Hồ Chí Minh phần dịch thơ Em

hiểu như thế nào về bài thơ?

 Trả lời: Đọc diễn cảm bài thơ Bài thơ mang tư tưởng sâu sắc; từ việc đi đường núi

đã gợi ra chân lí đường đời: vượt qua gian lao chồng chất sẽ tới thắng lợi vẻ vang

Từ đó rút ra bài học cho bản thân

 3/ Bài mới:

Giới thiệu bài mới: (1’) Dùng bảng phụ in hình Chiếu dời đô giới thiệu bài học.

Hình ảnh mà chúng ta đang xem chính là bản chụp bản Chiếu dời đô được viết

bằng chữ Hán của Lí Công Uẩn Sự ra đời của Chiếu dời đô gắn liền với một sự kiện

lịch sử trọng đại của đất nước, đó là sự kiện dời đô từ Hoa Lư về Đại La (tức Thăng

Long sau này và bây giờ là Hà Nội) Song không chỉ có giá trị về mặt lịch sử, mà

Chiếu dời đô còn có giá trị lớn về mặt tư tưởng cũng như nghệ thuật Bài học hôm nay

chúng ta sẽ cùng đi sâu vào tìm hiểu để nắm bắt những giá trị của nó

PHÒNG GD&ĐT HUYỆN CƯ JÚT TRƯỜNG THCS CAO BÁ QUÁT

15’ Hướng dẫn đọc:

GV: Đọc giọng trang

trọng, chú ý những chỗ

cần nhấn mạnh sắc thái

tình cảm tha thiết, chân

thành

GV đọc mẫu

Gọi HS đọc

Nghe hướng dẫn

Nghe đọc mẫu

HS đọc

I.TÌM HIỂU CHUNG

 Các em đẫ biết gì về

Lí Công Uẩn?

 Lí Công Uẩn (974-1028), tức Lí Thái Tổ

 Thông minh; có chí lớn, lập được nhiều chiến công

 Sáng lập triều nhà Lí

- Lí Công Uẩn (974-1028), tức Lí Thái Tổ

Sáng lập triều nhà Lí

 Chiếu dời đô được

viết theo thể văn nào?

 Thể chiếu có đặc

điểm như thế nào?

 Do Vua viết, dùng ban

bố mệnh lệnh

 Thể hiện tư tưởng chính trị lớn lao, ảnh hưởng đến vận mệnh của

cả triều đại, đất nước

 Viết bằng vần, văn xuôi, hoặc văn biền ngẫu

* Giới thiệu đặc điểm

của câu văn biền ngẫu

Chỉ ra một số câu văn

biền ngẫu trong văn bản

 Phương thức biểu đạt

của văn bản Chiếu dời

đô là gì?

Nghị luận - Phương thức biểu đạt:

Nghị luận

 Văn bản này được

viết vào thời gian nào?

Và viết với mục đích gì?

 Viết năm Canh Tuất (1010)

Bày tỏ ý định đờ đô từ Hoa Lư ra Đại La

- Viết năm Canh Tuất (1010 )

Hướng dẫn tìm hiểu từ

khó

Bài chiếu có kết cấu 3

phần P1: Nêu sử sách

làm tiền đề; P2: Soi tiền

đề vào thực tế; P3:

 P1: Từ đầu→ “phong tục phồn thịnh”

P2: TT→ “không thể không dời đổi”

- Kết cấu: 3 phần

PHÒNG GD&ĐT HUYỆN CƯ JÚT TRƯỜNG THCS CAO BÁ QUÁT

Khẳng định Đại La là

nơi tốt nhất để chọn làm

kinh đô, dựa vào gợi ý

đó hãy xác định các

phần của văn bản

P3: Phần còn lại

Dựa trên cơ sở kết cấu

đó ta sẽ đi vào phân tích

nội dung và nghệ thuật

của bài chiếu

II/ ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN

tiền đề.

 Tác giả đã nêu ra

những sự kiện gì trong

lịch sử?

Các lần dời đô của các triều đại TQ xưa: Nhà thương 5 lần, Nhà Chu 3 lần

- Lịch sử từng có những cuộc dời đô

 Theo tác giả, các lần

đơi đô đó nhằm mục

đích gì?

Mưu toan nghiệp lớn, xây dựng vương triều phồn thịnh

- Mục đích vì sự phát triển

 Kết quả của việc dời

đô ấy?

Đất nước bền vững, phát triển thịnh vượng

Kết quả: Đất nước bền vững, phát triển phồn thịnh

 Theo em tác giả viện

dẫn về việc dời đô xưa

để làm gì?

Làm cơ sở cho ý tưởng dời đô

-»Nêu gương – làm cơ

sở cho ý tưởng dời đô

GV giảng giải: Thời trung

đại, người ta thường có tâm

lí noi theo tiền nhân, dựa

vào mệnh trời, coi thời

hoàng kim là thời đã qua,

khuôn mẫu được làm bởi

tiền nhân, nên thường trích

dẫn điển tích, điển cố Mệnh

trời ở đây được hiểu là phù

hợp với quy luật khách quan

lúc đó.

Việc dẫn sử sách như ở trên

là để chuẩn bị cho lí lẽ ở

phần sau Sau khi nêu tiền

đề, tác giả đã đối chiếu với

tình hình hai nhà Đinh, Lê,

chúng ta sẽ tìm hiểu xem tác

giả đối chiếu như thế nào.

2 Soi tiền đề vào thực tế.

PHÒNG GD&ĐT HUYỆN CƯ JÚT TRƯỜNG THCS CAO BÁ QUÁT

 Theo Lí Công Uẩn

kinh đô cũ Hoa Lư có

còn thích thích hợp để

đóng đô nữa không?

 Kinh đô cũ Hoa Lư không còn thích hợp để đóng đô

- Kinh đô cũ Hoa Lư không còn thích hợp để đóng đô

Lí Công Uẩn đã phê

phán hai nhà Đinh Lê

điều gì?

Hai nhà Đinh Lê không chuyển đô

- Hai nhà Đinh Lê không chuyển đô

 Hai nhà Đinh, Lê

phạm sai lầm gì? Và kết

quả của sự sai lầm ấy

như thế nào?

Không theo mệnh trời, không học theo cái đúng của người xưa cho nên triều đại ngắn ngủi, nhân dân khổ sở

- Khinh thường mệnh trời

- Không học người xưa

→ Triều đại ngắn ngủi, trăm họ khổ cực

Việc Lý Công Uẩn

nhận xét và phê phán

như vậy có phù hợp

không? Giải thích?

Triều Đinh, Lê chọn đóng đô ở vùng Hoa Lư

vì thế lực chưa đủ mạnh phải dựa vào địa thế núi rừng hiểm trở Đến thời Lí đất nước trên đà phát triển đóng đô ở Hoa Lư không còn phù hợp

 Câu Ở đoạn văn này

ta thấy Lí Công Uẩn bày

tỏ thái độ tình cảm gì?

Câu văn nào thể hiện

điều đó?

Trực tiếp bày tỏ nỗi đau xót trước thực tại trên

“Trẫm rất đau xót vì việc đó ”

→ Lời văn vừa có lí vừa có tình

GV: Từ chỗ đau xót

trước thực tại của hai

nhà Đinh Lê, Lí Công

Uẩn đã bày tỏ ý định dời

đô đến Đại La, vậy Đại

La có những lí do gì để

ông lựa chọn, chúng ta

sẽ cùng đi vào tìm hiểu

ở phần tiếp sau

3 Khẳng định Đại La

là đất tốt để định đô

 Thành Đại La có

những lợi thế gì để chọn

làm kinh đô của đất

nước? (về lịch sử, địa lí;

về chính trị văn hoá)

 Lịch sử: Từng được chọn làm nơi đóng đô

- Về địa lí: nơi trung tâm của đất trời, mở ra bốn hướng, có núi sông; đất rộng, bằng phẳng, cao thoáng

- Lịch sử: Từng được chọn làm nơi đóng đô

- Địa lí tốt: Trung tâm trời đất, đất đai cao rộng bằng phẳng

PHÒNG GD&ĐT HUYỆN CƯ JÚT TRƯỜNG THCS CAO BÁ QUÁT

 Về chính trị văn hoá:

Là chốn hội tụ trọng yếu

- Chính trị, văn hóa: Là chốn hội tụ trọng yếu

Em có nhận xét gì về

cách ban bố mệnh lệnh

của Lý Công Uẩn? (tập

trung vào câu cuối)

Gợi: Biện pháp nghệ

thụât, thể hiện tình cảm

gì?

Tạo sự đồng cảm giữa mệnh lệnh vua với thần dân Cho thấy việc dời đô phù hợp nguyện vọng của nhân dân

=> Mệnh lệnh ngắn gọn, có lí có tình, thu phục lòng người

 Từ thực tế, theo các

em quyết định dời đô từ

Hoa Lư về Đại La của lí

Công Uẩn có chính xác

không? Vì sao?

GV cho học sinh quan

sát ảnh chùa Một Cột,

nói về những thành tựu

to lớn của Thăng Long;

giáo dục cho học sinh

lòng tự hào, tinh thần

dân tộc; lòng biết ơn tiền

nhân

Quyết định dời đô của

Lí Công Uẩn về Đại La là chính xác Vì

 Qua quá trình tìm

hiểu, hãy nêu những đặc

điểm chính về nội dung

và nghệ thuật của văn

bản

Thể hiện khát vọng về của nhân dân về một nước độc lập, thống nhất, đồng thời phản ánh ý chí tự cường của dân tộc Đại Việt đang trên đà lớn mạnh

Kết cấu chặt chẽ giàu sức thuyết phục

 Vì sao có thể nói

Chiếu dời đô ra đời phản

ánh ý chí độc lập tự

cường và sự phát triển

lớn mạnh của dân tộc

Đại Việt?

 Thảo luận Đại diện trình bày:

Dời đô từ Hoa Lư ra vùng đồng bằng, đất rộng chứng tỏ triều đình nhà Lí

đã lớn mạnh về quân sự

Định đô ở Thăng Long, nơi trung tâm là nguyện vọng thu giang sơn về một mối, hướng đến sự pt bền vững , xây dựng một đất nước hùng cường

PHỊNG GD&ĐT HUYỆN CƯ JÚT TRƯỜNG THCS CAO BÁ QUÁT

Yêu cầu HS đọc phần

ghi nhớ

HS đọc

IV LUYỆN TẬP

Hướng dẫn, giao bài tập

về nhà: Chứng minh

Chiếu dời đơ cĩ kết cấu

chặt chẽ, giàu sức thuyết

phục

Treo bảng phụ sơ đồ tư

duy củng cố bài học

D CỦNG CỐ - DẶN DỊ (3’)

- Khái niệm thể loại chiếu; ý nghĩa và nghệ thuật của văn bản Chiếu dời đơ

- Nắm chắc tư tưởng được thể hiện trong chiếu

*Bài mới:Chuẩn bị cho bài: Câu phủ định

V- RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG: