Giáo án Ngữ văn 8- Tiết 37 đến 45 - Trường THCS Thái Sơn

môc tiªu Gióp h/s : - KiÕn thøc : HiÓu ®­îc thÕ nµo lµ nãi gi¶m , nãi tr¸nh vµ t¸c dông cña nãi giảm nói tránh trong ngôn ngữ đời sống và trong tác phẩm văn học.. - Thái độ : Có ý thức v[r]

Ngày soạn : 23 / 10/ 2007

Ngày giảng : 30/ 10/ 2007

Tuần : 10 - bài 10

Tiết : 37

a mục tiêu

Giúp h/s hiểu được :

- Kiến thức : Thế nào là nói qúa và tác dụng chung của biện pháp tu từ này trong văn chương cũng như trong cuộc sống thường ngày

- Rèn luyện kĩ năng : sử dụng biện pháp tu từ nói qúa trong viết câu và trong giao tiếp

b chuẩn bị

G : Giáo án , bảng phụ

H: Trả lời câu hỏi phần tìm hiểu bài

c Các hoạt động trên lớp.

I ổn định tổ chức

II Kiểm tra bài cũ

- HS1 : Nêu một số VD về từ ngữ địa phương nơi em ở tương ứng với từ toàn dân

- HS2: Xác định từ địa phương trong ví dụ sau :

Năng mưa thì giếng năng đầy

Anh năng đi lại mẹ thầy năng thương

III Bài mới

1 Giới thiệu bài :

Trong tục ngữ , ca dao , trong thơ văn châm biếm , hài hước và cả trong thơ văn trữ tình biện pháp nói qúa được sử dụng rất phổ biến Vậy sử dụng phép tu

từ nói qúa có tác dụng gì ? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học

Nói quá

2 Tiến trình bài dạy

Hoạt động 1 : Hướng dẫn

h/s tìm hiểu nói qúa và tác

dụng của nói qúa

Gv chép VD ra bảng phụ

Gọi h/s đọc ví dụ

? Nói '' Đêm tháng năm

đã tối và mồ hôi thánh thót

như mưa ruộng cày '' có qúa

sự thật không ?

? Thực chất mấy câu này

nhằm nói điều gì ? ( ý nghĩa

hàm ẩn )

? Em hiểu thế nào là biện

pháp tu từ ?

? Hãy so sánh các câu có

dùng phép nói qúa với các

câu tương ứng không dùng

phép nói qúa xem cách nào

hay hơn , gây ấn tượng hơn ?

? Vậy sử dụng phép nói qúa

có tác dụng gì ?

Gọic h/s đọc ghi nhớ SGK/

102

- Hs đọc VD

- Nói như vậy là qúa sự thật , phóng đại mức độ của sự việc

- Đêm sáng : đêm tháng 5 rất ngắn

- Ngày tối : ngày tháng

10 rất ngắn

- Mồ hôi ruộng cày : mồ hôi ra nhiều ướt đẫm

Là biện pháp tu từ phóng đại mức độ , quy mô , tính chất của sự vật hiện tượng

- Các câu dùng phép nói qúa

sẽ sinh động hơn , gây ấn tượng hơn

Hs khái quát lại ghi nhớ

Hs đọc ghi nhớ

I Nói qúa và tác

dụng của nói qúa

1 Ví dụ / 101

2 Ghi nhớ / 102

? Tìm một số câu ca dao ,

thơ có sử dụng biện pháp nói

qúa ? Cho biết tác dụng biểu

cảm của biện pháp tu từ ấy ?

- Gánh cực mà đổ lên non Còng lưng mà chạy cực còn theo sau

Quá cực khổ

- Đêm nằm lưng chẳng tới giường

Mong trời mau sáng ra

đường

Hoạt động 2: Hướng dẫn h/s

luyện tập

G treo bảng phụ bài tập 1

Yêu cầu h/s đọc bài tập

Gv treo bảng phụ ghi nội

dung bài tập 2

Hình thức : chia 2 nhóm

thảo luận

N1 : Câu a và b

N2 : Câu c, d và e

? Gọi h/s đặt câu với các

thành ngữ cho trước ?

gặp em

Đọc yêu cầu bài tập 1

a, '' sỏi đá cũng thành cơm '' :

có sự kiên trì , bền bỉ sẽ làm

được tất cả

b, '' đi lên đến tận trời '' vết thương chẳng có ý nghĩa gì, không cần phải bận

c, '' thét ra lửa '' : kẻ có quyền sinh quyền sát với người khác

Các nhóm thảo luận Đại diện nhóm trình bày

- Nhóm 1 :

a, Chó ăn đá , gà ăn sỏi

b, Bầm gan tím ruột

- Nhóm 2 :

c, Ruột để ngoài da

d, Nở từng khúc ruột

e, Vắt chân lên cổ

a, Thúy Kiều có vẻ đẹp nghiêng nước nghiêng thành

b, Đoàn kết là sức mạnh giúp chúng ta dời non lấp biển

c, Công việc lấp biển , vá trời

ấy là công việc của nhiều đời

II Luyện tập Bài 1

Bài 2

Bài 3

? Phân biệt nói qúa và nói

khoác ?

, nhiều thế hệ mới có thể làm xong

d, Những chiến sĩ mình đồng

da sắt đã chiến thắng

e, Mình nghĩ nát óc mà vẫn chưa giải được bài toán này

Nói qúa và nói khoác đều phóng đại mức độ , qui mô , tính chất của sự vật hiện tượng nhưng khác nhau ở mục đích

+ Nói qúa : là biện pháp tu từ nhằm mục đích nhấn mạnh , gây ấn tượng , tăng sức biểu cảm

Bài 6

+ Nói khoác : nhằm giúp cho người nghe tin vào những

điều không có thực Nói khoác là hành động có tác

động tiêu cực

IV Hướng dẫn về nhà

- Học thuộc phần ghi nhớ

- làm bài tập còn lại :

+ Bài 4 : Tìm 5 thành ngữ có sử dụng phép so sánh và biện pháp tu từ nói qúa + Bài 5 : Viết đoạn văn ( từ 6 đến 8 câu ) hoặc một bài thơ có sử dụng biện pháp nói qúa

- Soạn bài : '' Nói giảm , nói tránh ''

*******************************************

Ngày soạn : 23/ 10/ 2007

Ngày giảng : 30/ 10/ 2007

Tuần : 10 Tiết : 3 8

ôn tập truyện kí Việt nam

a mục tiêu

Giúp h/s :

- Kiến thức : củng cố , hệ thống hóa kiến thức phần truyện kí Việt Nam từ đầu HKI trên các mặt : đặc sắc về nội dung tư tưởng và hình thức nghệ thuật Từ đó bước đầu thấy được quá trình hiện đại hóa văn học VN đã hoàn thành về cơ bản vào nửa đầu thế kỉ XX

- Rèn kĩ năng : ghi nhớ , hệ thống hóa , so sánh , khái quát và trình bày nhận xét trong qúa trình ôn tập

b chuẩn bị

G: Giáo án , hướng dẫn h/s chuẩn bị chu đáo

H: Chuẩn bị bảng phụ theo nhóm ( bảng hệ thống )

c Các hoạt động trên lớp.

I ổn định tổ chức

II Kiểm tra bài cũ

Kiểm tra sự chuẩn bị của h/s

III Bài mới

1 Giới thiệu bài

Trong các tiết học trước chúng ta đã tìm hiểu nội dung , nghệ thuật của các văn bản truyện kí Việt Nam Bài học hôm nay chúng ta sẽ khái quát lại toàn bộ giá trị nội dung và nghệ thuật để từ đó rút ra những đặc điểm chung cho nền VH giai đoạn này

2 Tiến trình bài dạy

Hoạt động G Hoạt động H ND cần đạt Hoạt động 1 : Hướng dẫn h/s

lập bảng hệ thống kiến thức

? Từ đầu HKI đến nay em đã

được học những tác phẩm

truyện kí VN nào ?

I Bảng hệ thống hóa kiến thức

- Tôi đi học

- Trong lòng mẹ ( Trích : '' Những ngày thơ ấu '' )

- Tức nước vỡ bờ ( Trích : '' Tắt đèn '' )

- Lão Hạc Yêu cầu h/s thảo luận theo nhóm Mỗi nhóm một bài theo những nội dung bảng sau

( Hs tìm ra bảng phụ Gv treo lên sửa chữa và bổ sung )

Tên văn/ b,

tên tác giả

Năm sáng/t Thể loại Nội dung Đặc sắc nghệ thuật Tôi đi học

(Thanh

Tịnh)

1941

Truyện ngắn

Những kỉ niệm trong sáng về ngày đầu tiên đi học

- Tự sự xen trữ tình Kể chuyện kết hợp với mtả

và bcảm Sử dụng h/ả so sánh

Trong lòng

mẹ

( Nguyên

Hồng )

1938 1940

Hồi kí

Nỗi đau của chú

bé mồ côi và tình yêu thương

mẹ mãnh liệt của

bé Hồng khi xa

mẹ , khi được nằm trong lòng

mẹ

- Tự sự xen trữ tình

- Kể chuyện kết hợp với miêu tả và biểu cảm

- Sử dụng hình ảnh so sánh , liên tưởng độc đáo

Tức nước

vỡ bờ (

Ngô Tất Tố

)

1939 Tiểu

thuyết

Vạch trần bộ mặt bất nhân , tàn ác của chế

độ TD nửa PK ,

tố cáo chính sách thuế khóa nặng nề vô nhân

đạo

Ca ngợi phẩm chất cao quí và sức mạnh tiềm tàng của người phụ nữ VN trước

CM

- Ngòi bút hiện thực chân thực , sinh động

- Khắc họa nhân vật chủ yếu qua ngôn ngữ , hành

động trong thế tương phản với nhân vật khác

- Xây dựng tình huống truyện bất ngờ có cao trào và giải quyết hợp lí

Lão Hạc

( Nam Cao

)

1943 Truyện

ngắn Số phận đau thương và phẩm

chất cao quí của người nông dân trong XHVN trước CMT8

- Thành công trong việc miêu tả và phân tích diễn biến tâm lí

- Cách kể chuyện tự nhiên , linh hoạt , vừa chân thực vừa đậm chất triết lí và trữ tình

- Ngôn ngữ chân thực , giản

dị đậm đà chất nông thôn

Gv treo phần thảo luận của các nhóm Hs đọc phần bài làm của mình

? Gọi h/s nhóm khác nhận xét ?

Hoạt động 2 : Hướng dẫn h/s so sánh sự giống và khác nhau về nội dung tư tưởng và hình thức NT của ba văn bản 2, 3, 4

nhóm ? ( Nhóm bàn ) a, Giống nhau :

- Về thể loại : đều là văn tự

sự , là truyện kí hiện đại (

được sáng tác vào thời kì

1930, 1945 )

- Đề tài , chủ đề : Đều lấy

đề tài về con người và cuộc sống XH đương thời của tác giả ; đều đi sâu miêu tả

số phận cực khổ của những con người bị vùi dập

- Giá trị tư tưởng : đều chan chứa tinh thần nhân đạo ( yêu thương trân trọng những tình cảm , những phẩm chất đẹp đẽ , cao quí của con người , tố cáo những gì tàn ác , xấu xa )

- Giá trị nghệ thuật : đều có lối viết chân thực , gần gũi

giống và khác nhau về nội dung tư tưởng và hình thức NT của ba

văn bản 2, 3, 4

G : Có thể nói những điểm

giống nhau của ba văn bản

nêu trên đều là đặc điểm

chung nhất của dòng văn

xuôi hiện thực nước ta trước

CM - dòng văn bắt đầu khơi

nguồn từ những năm 20 ,

phát triển mạnh mẽ và rực rỡ

vào những năm 30 và đầu

những năm 40 của thế kỉ XX

với tên tuổi của những nhà

với đời sống giản dị , cách

kể chuyện , miêu tả người , tâm lí rất cụ thể , hấp dẫn

b, Khác nhau : + Thể loại : hồi kí - tiểu thuyết - truyện ngắn + Phương thức biểu đạt : tự

sự xen trữ tình , tự sự

văn : Phạm Duy Tốn ,

Nguyễn Công Hoan , Ngô

Tất Tố , Vũ Trọng Phụng ,

Nam Cao ,Tô Hoài , Bùi

Hiển Tình

? Em hiểu hồi kí là gì ? Hãy

nhắc lại ?

G : Thực ra sự khác nhau

này cũng chỉ rất tương đối và

chính nhờ đó tạo nên sự đa

dạng , đa diện hấp dẫn của

VH hiện thực phê phán

Hoạt động 3 : Hướng dẫn

luyện tập

? Trong các văn bản 2,3 và 4

em thích nhất nhân vật nào ,

đoạn văn nào ? Vì sao ?

Hình thức : Làm cá nhân

trình bày trước lớp

Là một thể của kí ở đó người viết kể lại những chuyện , những điều chính mình đã trải qua , đã chứng kiến

Gợi ý : - Đó là đoạn văn

trong văn bản của tác giả

- Lí do yêu thích :

a, Về nội dung tư tưởng :

b, Về hình thức nghệ thuật :

c, Lí do khác :

III Luyện tập

IV Hướng dẫn về nhà

- Ôn lại nội dung tư tưởng , NT của các văn bản trên Chuẩn bị bài : '' Thông tin ''

- BT : Viết một đoạn văn hồi tưởng lại buổi đầu tiên em đến trường

- Giải thích ý nghĩa xâu thành ngữ : '' Tức nước vỡ bờ '' Câu thành ngữ ấy được chọn

làm nhan đề cho đoạn trích có thỏa đáng không ? Vì sao ?

***********************************************

Ngày soạn : 25/ 10/ 2007

Ngày giảng : 1/ 11/ 2007

Tuần : 10 Tiết : 39

Đọc hiểu văn bản

thông tin về ngày trái đất năm 2000

a mục tiêu

Giúp h/s : Kiến thức

- Thấy được tác hại, mặt trái của việc sử dụng bao bì ni lông, tự mình hạn chế sử dụng bao bì ni lông và vận động mọi người cùng thực hiện khi có điều kiện

- Thấy được tính thuyết phục trong cách thuyết minh về tác hại của việc sử dụng bao bì ni lông cũng như tính hợp lí của những kiến nghị mà văn bản đề xuất

- Từ đó , có những suy nghĩ tích cực về các việc tương tự trong vấn đề xử lí rác thải sinh hoạt, một vấn đề vào loại khó giải quyết nhất trong nhiệm vụ bảo vệ môi trường

- Rèn kĩ năng đọc , tìm hiểu và phân tích một văn bản nhật dụng

b chuẩn bị

G : Giáo án , tranh ảnh minh họa , tìm hiểu nguồn gốc của bản thông tin

H: Trả lời câu hỏi SGK, sưu tầm tranh ảnh theo hướng dẫn của giáo viên

c lên lớp

I ổn định tổ chức

II Kiểm tra bài cũ

- HS1 : Em hãy nhắc lại khái niệm văn bản nhật dụng ? Từ lớp 6 đến nay em đã

được học những văn bản nhật dụng nào ?

- VD : Sài Gòn tôi yêu

III Bài mới

1 Giới thiệu bài :

Nguồn ô nhiễm môi trường quan trọng nhất là rác thải , bao gồm rác thải công nghiệp và rác thải sinh hoạt Trách nhiệm xử lí rác thải công ngiệp thuộc

về các nhà máy , xí nghiệp , các cơ quan nhà nước Rác thải sinh hoạt gắn chặt với đời sống mỗi người nên cần có sự hiểu biết tối thiểu về nó để cùng tham gia

xử lí nó một cách có hiệu qủa Chính vì vậy , năm 2000 lần đầu tiên VN tham gia '' Ngày Trái đất '' dưới sự chủ trì của bộ khoa học công nghệ và môi trường ,

13 cơ quan nhà nước và tổ chức phi chính

phủ đã nhất trí chọn một chủ đề thiết thực , phù hợp với hoàn cảnh VN , gần gũi với mọi người mà có ý nghĩa to lớn đó là : Một ngày cả nước không dùng bao bì

ni lông

2 Tiến trình bài dạy

Hoạt động 1 : Hướng dẫn h/s

đọc , tìm hiểu chú thích, bố

cục

G: nêu yêu cầu đọc : rõ ràng,

mạch lạc , chú ý phát âm

chính xác các thuật ngữ

chuyên môn

'' Vì vậy chúng ta cần gây ô

nhiễm nghiêm trọng đối với

môi trường '' cần nhấn mạnh

rành rọt từng điểm kiến nghị

'' Mọi người hãy '' giọng

điệu như lời kêu gọi

? Gọi h/s đọc bài ?

? Hỏi đáp chú thích : 1, 4, 5,

6, 7 ?

G: nói thêm về chú thích 2

( SGV )

? Văn bản có thể chia thành

- HS nghe

3 h/s nối nhau đọc

3 phần : + Từ đầu không sử dụng bao bì ni lông: Nguên

I Đọc , chú

thích, bố cục văn bản

1 Đọc

mấy phần ? Nội dung của

từng phần ?

nhân ra đời của bản thông

điệp Thông tin về ngày Trái

đất năm 2000 + Tiếp theo nghiêm trọng

đối với môi trường : Phân tích tác hại của việc sử dụng bao bì ni lông và nêu giải pháp cho vấn đề sử dụng bao bì ni lông

+ Còn lại : Lời kêu gọi động viên mọi người

? Hãy cho biết văn bản này

thuộc kiểu văn bản gì , đề cập

đến vấn đề gì ?

Hoạt động 2 : Hướng dẫn h/s

tìm hiểu văn bản

? Theo dõi phần đầu văn bản

cho biết văn bản này chủ yếu

nhằm thuyết minh cho sự kiện

nào ?

? Sự kiện này giúp em hiểu

thêm gì về vấn đề bảo vệ môi

trường hiện nay ?

? Hàng ngày em có sử dụng

bao bì ni lông trong sinh hoạt

của mình không ? ( đựng đồ

đạc khi đến trường , đựng

thức ăn khi đi chợ ) Sử dụng

nó có những mặt lợi nào ?

? Dùng bao bì ni lông có

những mặt lợi như đã nêu trên

Nhưng cái hại thì rất nhiều ,

vậy những cái hại của bao bì

ni lông là gì? Cái hại nào là cơ

bản nhất Vì sao ?

( Hs thảo luận theo nhóm )

- Đây là kiểu văn bản nhật dụng thuyết minh về một vấn

đề khoa học tự nhiên

- Năm 2000 VN tham gia ngày Trái Đất với chủ đề '' Một ngày không sử dụng bao bì ni lông ''

Bảo vệ môi trường là vấn đề nóng bỏng , đặt lên hàng đầu , thế giới rất quan tâm đến vấn

đề này

Để hưởng ứng phong trào này

VN cũng hành động '' Một ngày bao bì ni lông''

để tỏ rõ sự quan tâm này

- Nó rất tiện lợi : rất nhẹ, dai, giá thành rẻ, đựng được cả đồ nước , lại trong suốt khi mua hàng người mua chỉ cần quan sát bên ngoài mà không cần

mở ra

Hs thảo luận nhóm với hình thức ghi sẵn ra giấy

Nguyên nhân cơ bản khiến cho việc dùng bao bì ni lông

có thể gây hại đối với môi

II Đọc - hiểu

văn bản

1 Tác hại của

việc dùng bao

trường là '' tính không phân huỷ của pla-tíc '' /

- Tác hại : SGK

bì ni lông

các nhóm khác nhận xét

G lấy vài dẫn chứng ghi trên

bảng phụ :

- Mỗi năm có hơn 400.000 tấn

pô-li-ê-ti-len

- Tại vườn thú quốc gia Cô bê

ở ấn Độ

? Em hãy lấy dẫn chứng ở VN

bằng vốn hiểu biết thực tế ?

? Em có nhận xét gì về

phương pháp thuyết minh của

đoạn văn này ?

? Các thuyết minh như vậy có

tác dụng gì ?

? Vậy việc xử lí bao bì ni lông

hiện nay trên thế giới và VN

có những biện pháp nào ?

Ngoài ra nó còn có tác hại : + Ni lông thường bị vứt ở những nơi công cộng , có khi

là những di tích , danh lam thắng cảnh làm mất mĩ quan của cả khu vực

+ Ni lông thường dùng để gói , đựng các loại rác thải Rác

đựng trong các túi ni lông buộc kín sẽ khó phân huỷ sinh

ra các chất gây độc hại

Ngày 23 Tết hàng năm ( cúng ông công táo ) rất nhiều người thả cá chép và vứt cả túi ni lông xuống sông , hồ

Liệt kê tác hại và phân tích có cơ sở thực tế và khoa học của những tác hại đó

Vừa mang tính khoa học , vừa mang tính thực tế , rõ ràng , ngắn gọn nên dễ hiểu, dễ nhớ

- Chôn lấp

VD : KHu vực xử lí rác thải Nam Sơn , Sóc Sơn hàng ngày tiếp nhận 1000 tấn rác thải trong đó có khoảng 10-15 tấn

là nhựa , ni lông Việc chôn lấp gặp nhiều khó

Gây nguy hại

ô nhiễm môi trường do đặc tính phân huỷ của nhựa pla-tic

khăn và gây bất tiện như đã