Giáo án Ngữ văn 8 kì 2 -- Trường THCS Lý Thường Kiệt

A.Mục đích yêu cầu: Qua giê häc gióp häc sinh : - Cảm nhận được vẻ đẹp tươi sáng, giàu sức sống của một làng quê miền biểu hiện được miêu tả trong bài thơ và tình cảm quê hương đằm thắm [r]

Tiết 73

Ngày soạn:25/12/2010

NHỚ RỪNG

<Thế Lữ >

A.MỤC TIấU CẦN ĐẠT:

I.Chuẩn KTKN:

1.Kiến thức: Qua giờ học giúp Học sinh:

- Hiểu sơ qua về phong trào thơ mới Chiều sâu tư

tưởng yêu nước thầm kín của lớp thế hệ trí thức tây

học: Chán ghét thực tại, vươn tới cuộc sống tự do

-Nắm và hiểu được hình tượng nghệ thuật độc đáo,

có nhiều ý nghĩa của bài thơ

2.Kỷ năng: Nhận biết được tác phẩm thơ lãng mạn.

-Phân tích được những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu

trong tác phẩm

3.Thỏi độ: Giáo dục ý thức bị mất nước nô lệ là đau khổ…

II.Nâng cao mở rộng:

Giới thiệu một số nhà thơ thuộc phong trào thơ mới Xuân Diệu, Huy Cận…

b.Phương pháp:

Đọc diễn cảm – Phân tích – Vấn đáp

C.Chuẩn bị:

-Thầy: Soạn bài

-Trò: Đọc và soạn trước bài

D.Tiến trình lên lớp:

I.ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số: 8A: 8B: 8C:

II.Kiểm tra bài cũ: Kết hợp bài mới

III.Bài mới:

 Giới thiệu bài

Thế Lữ không phải là người viết bài thơ mới đầu tiên, nhưng là nhà thơ mới tiêu biểu nhất trong giai đoạn đầu Thế Lữ như vầng sao đột hiện, sáng chói khắp trời thơ Việt Nam

Ông không bàn về thơ mới, không bút chiến, không diễn thuyết, Thế Lữ chỉ lặng lẽ, điềm nhiên bước những bước vững vàng mà trong khoảnh khắc hàng ngũ thơ xưa phải tan vỡ… với những bài thơ mới đặc sắc về tư tưởng và nghệ thuật như : Nhớ rừng, Tiếng sáo thiên thai, Cây đàn muôn điệu…

 Bài mới

Hoạt động 1:

- H/s đọc chú thích SGK

? Trình bày những nét cơ bản về tác

giả Thế Lữ?

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả : (1907 – 1989)

- Tên thật : Nguyễn Thế Lữ

- Bút danh : Thứ Lễ

- Thế Lữ là một trong những nhà thơ mới

đầu tiên góp phần làm nên chiến thắng cho

phong trào thơ mới

- Ngoài sáng tác thơ, còn viết truyện trinh

thám, kinh dị…

- Trước cách mạng ông viết báo, sáng tác

thơ, văn, biễu diễn kịch Sau cách mạng

ông chuyển sang hoạt động sân khấu và

trở thành một trong những người xây dung

nền kịch nói hiện đại Việt Nam

? Ông xuất bản những tác phẩm nào ?

- Tác phẩm chính : Mấy vần thơ (1935)

Vàng và máu (1934)…

? Em biết gì về bài thơ “Nhớ rừng ” ?

-GV hướng dẫn cách đọc

Đoạn 1 – 4 : Giọng vừa hào hứng, tiếc

nuối, tha thiết, bay bổng, mạnh mẽ và

hùng tráng… kết thúc bằng một câu thơ

than thở, như một tiếng thở dài bất lực

-Chú ý đọc những câu thơ cắt dòng (từ để

với từ đầu câu)

- Thơ 8 chữ, một sự sáng tạo của thơ mới

- Cách ngắt nhịp, tự do, linh hoạt

- Vần : Gieo vần liền, chân, bằng – trắc

nối tiếp

 Đây chính là sự khác biệt của thơ mới

so với thơ cũ

-GV đọc mẫu, 1-2 HS đọc

-G/v kiểm tra việc nhớ từ khó

? Bài thơ được ngắt thành 5 đoạn, hãy

cho biết nội dung của mỗi đoạn?

? Từ bố cục của bài thơ em chãy chỉ ra

hai đối tượng tương phản trong bài? ý

nghĩa của hình tượng tương phản đó?

- Quê : Bắc Ninh

2.Tác phẩm:

- “Nhớ rừng” là một trong những bài thơ tiêu biểu nhất của Thế Lữ, in trong tập mấy vần thơ và được đánh giá là tác phẩm mở đường cho sự chiến thắng của thơ mới

3 Đọc, giải thích từ khó

4 Bố cục

- Đoạn 1: (Tám câu thơ đầu) Cảnh con hổ

ở vườn Bách thú

- Đoạn 2 – 3 : Cảnh con hổ trong chốn

giang sơn hùng vũi của nó

- Đoạn 5 : Nổi khát khao và nối tiếc những

năm tháng hào hùng của thời tung hoành ngự trị

 hai cảnh tương phản : Cảnh vườn Bách thú nơi con hổ bị giam cầm và cảnh núi non hùng vĩ – nơi con hổ tung hoành hống hách

Hoạt động 2 : -H/s đọc lại đoạn 1 – 4

? Theo em nội dung của đoạn thơ này

là gì ?

? Tâm trạng đó cảu con hổ được miêu

tả như thế nào? Nghệ thuật diễn tả

tâm trạng căm uất của con hổ có gì

đặc sắc?

 Từ chổ là chúa tể muôn loài, tung

hoành chốn nước non hùng vĩ  bị nhốt

chặt trong củi sắt, trở bằng thứ đồ chơi,

ngang bầy với bọn dở hơi… tầm thường

Như vậy :

+ Bề ngoài : Thấm thía sự bất lực, ý thức

được tình tế đắng cay, cam chịu

+ Bên trong : Ngùn ngụt lửa cơm hờn uất

hận

? Tác giả sử dụng biện pháp NT gì để

miêu tả con hổ ?

* Đoạn thơ chạm vào nổi đau mất nước

của người Việt Nam lúc bấy giờ Nỗi căm

hờn uất hận, ngao ngán của con hổ cũng

như là tâm trạng của mọi người

 Bài thơ gây tiếng vang rộng rãi, ít nhiều

tác động đến tình cảm “yêu nước khát

khao độc lập, tự do của người dân Việt

Nam khi đó”

những nhày xưa Với con hổ cảnh trên là thực tại, cảnh dưới là mộng tưởng, dĩ vãng

 Phù hợp với diễn biến tâm trạng của con

hổ, vừa tập trung thể hiện chủ đề

II Phân tích

1 Cảnh con hổ trong vườn bách thú

 Tâm trạng căm hờn, uất hận và nổi ngao ngán của con hổ ở vườn bách thú

Tác gải đã sử dụng phương pháp đối lập, giúp ta cảm nhận được nổi căm uất, tuyệt vọng cứ gặm nhấm để huỷ hoại tư tưởng của chú hổ

+ Khối căm hờn : Nỗi căm uất cứ chất chứa hàng ngày tạo thành khối, như khối đá nặng trĩu lòng…

 Đó chính là: Đặc trưng của bút pháp lãng mạn

Câu thơ đầu 8 tiếng thì 5 tiếng là thanh trắc, câu thơ thứ hai 8 tiếng thì 7 tiếng là thanh bằng, giọng điệu chán trường, u uất, một loạt từ ngữ liệt kê liên tiếp cách ngắt nhịp dồn dập, lúc kéo dài như một tiếng thở dài ngao ngán Đặc biệt là việc sử dụng từ ngữ rất gợi cảm : “gậm”

E.Tổng kết rút kinh nghiệm:

*Củng cố KTKN:

-Tâm trạng của con hổ trong vườn bách thú là tâm trạng như thế nào ? Được thể hiện qua từ ngữ nào?

*HD tự học và chuẩn bị:

-Đọc thuộc lòng khổ thơ 1

-Tiếp tục tìm hiểu cvác đoạn còn lại

*Rút kinh nghiệm:

Tiết 74

Ngày soạn:25/12/2010

NHỚ RỪNG

<Thế Lữ >

A.Mục tiêu cần đạt:

I.Chuẩn KTKN:

1.Kiến thức: Qua giờ học giúp Học sinh:

- Hiểu sơ qua về phong trào thơ mới Chiều sâu tư tưởng yêu nước thầm kín của lớp thế hệ trí thức tây học: Chán ghét thực tại, vươn tới cuộc sống tự do

-Nắm và hiểu được hình tượng nghệ thuật độc đáo, có nhiều ý nghĩa của bài thơ

2.Kỷ năng: Nhận biết được tác phẩm thơ lãng mạn.

-Phân tích được những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm

3.Thỏi độ: Giáo dục ý thức bị mất nước nô lệ là đau khổ…

II.Nâng cao mở rộng:

Giới thiệu thơ mới có đặc điểm: Số dòng, số chữ trong mỗi câu……

b.Phương pháp:

Đọc diễn cảm – Phân tích – Vấn đáp

C.Chuẩn bị:

-Thầy: Soạn bài

-Trò: Đọc và soạn trước bài

D.Tiến trình lên lớp:

I.ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số: 8A: 8B: 8C:

II.Kiểm tra bài cũ: Kết hợp bài mới

III.Bài mới:

 Giới thiệu bài

 Bài mới

Hoạt động 1

- Gọi học sinh đọc khổ thơ 2 và 3

? Cảnh núi rừng ngày xưa hiện lên trong nỗi

nhớ của con hổ như thế nào?

- Bóng cả, cây già, gió gào, hét núi, lá gai, cỏ sắc,

thảo hoa, thét, dữ dội

? Con hổ xuất hiện được tác giả miêu tả như thế

nào?

2.Con hổ nhớ về quá khứ

Ta bước chân lên, dõng dạc, đường hoàng

Lượn tấm thân như sóng cuộn nhịp nhàng

-> Trên cái phông nền rừng núi hùng vĩ đó, hình ảnh

con hổ hiện ra nổi bật với một vẻ đẹp oai phong lẫm

liệt - Câu thơ sống động, giàu chất tạo hình, diễn

tả chính xác vẻ đẹp vừa uy nghi, dũng mãnh vừa

mềm mại, uyển chuyển của chúa sơn lâm ->

Cảnh núi rừng thiên nhiên hùng vĩ, cái gì cũng to

lớn, phi thường, hoang vu, bí mật, kì vĩ, lạ lùng,

oai linh, ghê gớm

? Qua đó thể hiện tâm trạng của con hổ như thế

nào?

? Khổ thơ thứ ba được coi như một bộ tranh tứ

bình độc đáo về chúa sơn lâm hãy chỉ ra sự độc

đáo ấy?

-> Cảnh những đêm vàng bên bờ suối hết sức diễm ảo

với hình ảnh con hổ say mồi đứng uống ánh trăng

tan đầy lãng mạn

-> Cảnh ngày mưa chuyển bốn phương ngàn với

hình ảnh con hổ mang dáng dấp đế vương ta lặng

ngắm giang sơn đổi mới

-> Cảnh bình minh cây xanh nắng gội chan hoà

ánh sáng, rộn rã tiếng chim đanh ca hát cho giấc

ngủ của chúa sơn lâm

-> Cảnh chiều lênh láng máu sau rừng thật dữ dội

với con hổ đang đợi mặt trời chết để chiếm lấy

riêng phần bí mật trong vũ trụ

-Nhưng đó chỉ là dĩ vãng huy hoàng, chỉ hiện

ra trong nỗi nhớ da diết của con hổ

? Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật

nào trong khổ thơ trên? Tác dụng của biện

pháp nghệ thuật đó?

? Qua đó nhà thơ muốn bộc lộ tâm trạng gì ?

-> Làm nổi bật sự tương phản, đối lập giữa hai cảnh

tượng, hai thế giới nhà thơ đã thể hiện nỗi bất hoà sâu

sắc đối với thực tại và niềm khao khát tự do mãnh liệt

của nhân vật trữ tình, đồng thời cũng là tâm trạng

chung của người dân Việt Nam mất nước khi đó

-Gọi HS đọc hai khổ thơ cuối

 Tâm trạng hài lòng, thoả mãn, tự hào về oai phong của mình

- Đêm vàng - say mồi đứng uống ánh trăng tan

- Ngày mưa chuyển bốn phương

ngàn- lặng ngắm giang sơn đổi mới

- Bình minh cây xanh nắng gội-

tiếng chim ca

- Chiều lênh láng máu sau rừng- đợi chết mảnh mặt trời gay gắt

- Một bộ tranh tứ bình đẹp lộng lẫy Cảnh nào núi rừng cũng mang vẻ đẹp hùng vĩ, tráng lệ, thơ mộng và con hổ cũng nổi bật lên với tư thế lẫm liệt, kiêu hùng, một chúa sơn lâm đầy uy lực

- Một loạt điệp ngữ nào đâu, đâu những diễn tả nỗi nhớ tiếc không

nguôi của con hổ đối với những cảnh không bao giờ thấy nữa, và giấc mơ huy hoàng đó đã khép lại trong tiếng than u uất: Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?

3.Trở về với thực tại chán chường, u

? Trở về với thực tại,cảnh vật ở đoạn thơ thứ

tư có gì giống và khác với cảnh vật ở đoạn

đầu bài thơ?

+ Giống: đều miêu tả tâm trạng chán chường, uất

hận của con hổ

+Khác: Cái nhìn của chúa sơn lâm mở rộng hơn,

tỉ mỉ, chi tiết hơn

? Khổ thơ cuối mở đầu và kết thúc đều bằng

hai câu biểu cảm nói lên điều gì?

Hoạt động 2

? Nêu những nét đặc sắc nghệ thuật nổi bật của bài

thơ?

 Giọng thơ khi thì u uất, bực dọc, dằn vặt, khi

thì say sưa, tha thiết, hùng tráng nhưng nhất

quán, liền mạch và tràn đầy cảm xúc

* Ghi nhớ SGK

uất.

- Cảnh vườn bách thú dưới cái nhìn của chúa sơn lâm đáng chán, đáng khinh ghét

Hoa chăm, cỏ xén, lối phẳng, câu trồng;

Dải nước đen giả suối, chẳng thông

dòng

Len dưới lách những mô gò thấp kém; Dăm vừng lá hiền lành, không bí

hiểm, Cũng học đòi bắt chước vẻ hoang vu

Tất cả chỉ là đơn điệu, nhàm tẻ, do bàn tay sửa sang, tỉa tót của con người nên rất tầm thường, giả dối chứ không phải của thế giới tự nhiên

- Khổ thơ cuối thể hiện tâm trạng bức xúc của con hổ lên đến đỉnh cao sự chán ngán, u uất, thất vọng, bất lực trong cảnh hiện tại và tương lai

III Tổng kết

Nghệ thuật nổi bật của bài thơ

- Cảm hứng lãng mạn

- Hình ảnh con hổ : Biểu tượng thích hợp và đẹp để thể hiện chủ đề bài thơ

- Hình ảnh thơ giàu chất tạo hình Ngôn ngữ, nhạc điệu phong phú biểu cảm

- Ngôn ngữ và nhạc điệu phong phú

- Nhạc tính, âm điệu dồi dào, ngắt nhịp linh hoạt

E.Tổng kết rút kinh nghiệm:

*Củng cố KTKN:

-Tại sao tác giả không nói thẳng tâm trạng, cảm xúc của mình mà lại mượn lời của con hổ

bị nhốt trong vườn bách thú?

*HD tự học và chuẩn bị: -Học thuộc lòng bài thơ

-Làm bài tập 3,4

Soạn bài: Câu ghi vấn

*Rút kinh nghiệm:

Tiết 75:

Ngày soạn:25/12/2010

Câu nghi vấn

A.Mục tiêu cần đạt:

I.Chuẩn kiến thức, kỷ năng:

1.Kiến thức: -HS nắm đặc điểm hình thức, chức năng của câu nghi vấn

-Chức năng chính của câu nghi vấn

2.Kỷ năng: -Nhận biết và hiểu được chức năng của câu nghi vấn trong 1 văn bản cụ thể -Phân biệt được câu nghi vấn với 1 ssố kiểu cau dễ lẫn

3.Thỏi độ: Có thói quen sử dụng trong khi viết bài

B.Chuẩn bị:

+Giáo viên: Soạn bài Chuẩn bị 1 số kiểu câu dễ lẫn với câu nghi vấn

+Học sinh: Đọc trước bài

B.Phương pháp:

Tìm hiểu ví dụ – Phân tích – Bài học

-Giáo viên: Bảng phụ (Máy chiếu)

-Học sinh: Đọc trước bài

D.Tiến trình lên lớp:

I.ổn định tổ chức:

Kết hợp bài mới

II.Kiểm tra bài cũ:

III.Bài mới:

Hoạt động 1 -GV gọi học sinh đọc đoạn trích SGK

? Trong đoạn trích câu nào là câu nghi vấn ?

? Những đặc điểm hình thức nào cho biết đó

là câu nghi vấn ?

I.Đặc đIểm hình thức và chức năng

chính.

1 Xét VD: SGK

- Sáng nay người ta đấm u có đau lắm không

- Thế làm sao u cứ khóc mãi mà không

ăn khoai?

- Hay là u thương chúng con đói quá + Đặc điểm: Có những từ nghi vấn (có không, làm sao, hay là,…)

- HS trình bày

- GV nhận xét

? Vậy theo em thế nào la câu nghi vấn nêu

một số ví dụ về câu nghi vấn ?

- HS thảo luận trình bày

- GV nhận xét

GV trong các câu nghi vấn chúng ta thấy

rất rõ chức năng của chúng được dùng để hỏi

Nhưng cũng có những câu nghi vấn dùng để

khẳng định 1 quan niệm, 1 ý tưởng nào đó mà

không cần phải trả lời Còn về đặc điểm và

hình thức thì luôn giống nhau

Hoạt động 2

- GV hướng dẫn học sinh giải quyết các bài

tập (SGK)

* Bài tập 1: (SGK) Xác định câu nghi vấn

- Chị khất tiền sưu đến chiều mai phải không?

- Tại sao con người lại phải khiêm tốn như thế

?

- Văn là gì ? chương là gì ?

- Đùa trò gì ? cái gì thế ?

- Chị cóc béo xù đứng trước nhà ta đấy hử ?

* Bài tập 2 (SGK): Căn cứ vào đâu xác định câu

nghi vấn ? có thể thay “hay” bằng “hoặc”

* Bài tập3 (SGK):

* Bài tập 4, 5: (HS làm phiếu học tập – gọi

học sinh trình bày)

+ Hình thức: Câu nghi vấn kết thúc bằng dấu?

+ Chức năng: Câu nghi vấn dùng để hỏi

2 Ghi nhớ: SGK

* VD:

a Tâm tư tình cảm của tác giả được thể hiện qua bài thơ như thế nào?

b Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối… ?

c Lượm ơi còn không?

=> Câu a yêu cầu phải trả lời Câu b và c không yêu cầu phải trả lời

mà ở đây hỏi để nhấn mạnh khẳng định

II Luyện tập

- Có thể thay từ “hay” -> không thể thay bằng hoặc

- Nếu thay: Sai ngữ pháp - > chuyển sang câu khác có ý nghĩa khác

Không -> Không phải là câu nghi vấn

- Câu a,b: có các từ nghi vấn (kết cấu chứa những từ này là chức năng bổ ngữ)

- Câu c, d: cái nào, cũng

IV.Cũng cố:

-Thế nào là câu nghi vấn ? Cho ví dụ

- Nắm vững đặc điểm, hình thức, chức năng câu nghi vấn

- Phân biệt câu nghi vấn với các kiểu câu khác.

V.Dặn dò:

- Làm bài tập 6 SGK

-Tìm hiểu trước bài: Viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh

-Tuần 21

Tiết 76

Ngày soạn: 05/01

VIẾT ĐOẠN VĂN TRONG VĂN BẢN

THUYẾT MINH

A.Mục đích yêu cầu:

- HS biết vận dụng những kiến thức đã học để viết đoạn văn thuyết minh

- Biết cách sắp xếp ý trong đoạn văn thuyết minh

B.Phương pháp:

Tìm hiểu ví duk – Vấn đáp – Bài học

C.Chuẩn bị:

D.Tiến trình lên lớp:

I.ổn định tổ chức:

II.Kiểm tra bài cũ:

III.Bài mới:

Hoạt động 1 -GV cho học sinh nhắc lại thế nào là đoạn

văn ?

-Gv cho học sinh đoạn văn SGK

? Nêu cách sắp xếp câu trong đ/v ?

- HS thảo luận

- HS trình bày

- Giáo viên nhận xét

-Gv hướng dẫn hs nhận định câu chủ đề và

I.Đoạn văn trong văn bản thuyết minh 1.Nhận dạng các đoạn văn thuyết minh.

- Đoạn văn là một bộ phận của bài văn

Đoạn văn gồm từ 2 câu trở lên được sắp xếp theo thứ tự nhất định, nêu trọn vẹn nội dung

* Đoạn văn: SGK

- Đoạn a:

+ Câu chủ đề: Thế giới đứng trước nguy cơ thiếu nước nghiêm trọng

+ Cung cấp thông tin về lượng nước ngọt ít ỏi

+ Lượng nước ấy bị ô nhiễm

+ Nêu sự thiếu nước ở các nước trên thế giới

+ Năm 2023 dân số thế giới thiếu nước

=> Các câu còn lại bổ sung thông tin, tập

từ ngữ chủ đề ?

Hoạt động 2 -Gv cho học sinh đọc đoạn văn ( SGK )

? Tìm nhược điểm sửa lại cho đúng?

- HS làm việc

- Lên bảng trình bày

-Tương tự như đoạn a GV hướng dẫn hs

phát hiện lỗi, sửa lỗi

? Vậy khi làm đoạn văn thuyết minh cần

chú ý đến những điều gì ?

- HS trình bày

- GV chốt kiểm tra

Hoạt động 3

BT 1: ( SGK ) Viết đoạn văn mở bài và

kết bài về trường em ?

trung làm nổi bật chủ đề

* Đoạn văn b:

+ Câu chủ đề: Phạm Văn Đồng

+ Các câu tiếp theo cung cấp thông tin về Phạm Văn Đồng theo lối liệt kê các HĐ đã làm

2 Sửa lại các đoạn văn thuyết minh chưa chuẩn.

* Đoạn a: Trình bầy lộn xộn, nêu tách

thành 2 đoạn

=> Nêu giới thiệu bút bi: Cấu tạo (ruột bút bi), vỏ bút, các loại bút bi

+ Ruột bút bi: Đầu bút bi, ống mực, loại mực đặc biệt

+ Vỏ bút bi: ống nhựa hoặc sắt để bọc ruột

và làm cán viết (ống, nắp, lò xo)

+ Các loại bút:

* Đoạn b: Chiếc đèn bàn (chia làm 3 đoạn).

- Phần trên: Bóng đèn, chui đèn, dây điện, công tắc

- Phần thân đèn

- Phần đế đèn

* Ghi nhớ: SGK

II Luyện tập

GV hướng dẫn học sinh viết đoạn văn

- MB: Nêu được vị trí, ngày thành lập, tên trường, trường bao nhiêu tuổi Tự hào về ngôi trường đào tạo ra bao nhiêu thế hệ trẻ, bao học sinh ưu tú, xuất sắc, có người đang sống, làm việc giữ chức vụ quan trọng trong

Đảng và nhà nước

- KB: Em vo cùng yêu quý, tự hào, biết ơn ngôi trường Trường… chúng em đang vững bước tiến lên ngày càng tươi đẹp Có nhiều thầy cô giỏi, yêu nghề, có nhiều học sinh tốt, chăm chỉ siêng năng học tập

Xin giới thiệu với các thầy cô, bạn bè gần xa,…