KiÕn thøc: - Cảm nhận được tâm trạng, cảm giác của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên trong một trích truyện có sử dụng kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm.. - Cốt truyện, nh[r]
Trang 1- 1
Ngày soạn: 14/08/2011
Ngày dạy :15-16/08/2011
Tuần 1: Tiết 1+2:
( Thanh Tịnh )
I Mục tiêu cần đạt:
1 KiÕn thøc:
- Cảm nhận được tâm trạng, cảm giác của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên trong một trích truyện có sử dụng
kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm
- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích “Tôi đi học”
- Nghệ thuật miêu tả tâm lý của trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh
2 KÜ n¨ng:
a Kỹ năng bộ môn:
- Rèn cho HS kĩ năng - Đọc – hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm
- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân
b Kỹ năng sống:
- Giao tiếp : thể hiện sự cảm thông trước những cảm xúc đẹp của tuổi học trò, những kỉ niệm đáng nhớ.
- Suy nghĩ sáng tạo : phát hiện, phân tích diễn biến tâm trạng của nhân vật trong tác phẩm tự sự (dòng hồi tưởng của nhân vật tôi treo trình tự thời gian của buổi tựu trường)
- Tự nhận thức : biết trân trọng những cảm xúc chân thành, những kỉ niệm đẹp của tuổi học trò ( cuộc đời mỗi con người )
3 Thái độ: Giáo dục HS biết rung động, cảm xúc với những kỉ niệm thời học trò và biết trân trọng, ghi nhớ những kỉ
niệm ấy
III Các phương pháp/kĩ thuật dạy học có thể sử dụng:
1 Trải nghiệm : vận dụng trải nghiệm của HS để phân tích ( tâm trạng, cảm xúc của mỗi HS trong ngày đầu tiên đi học
)
2 Thảo luận nhóm : về diễn biến tâm trạng của nhân vật tôi trong ngày đầu đi học.
3 Thi đọc nhanh tìm đúng hướng : GV yêu cầu HS tìm và trình bày về những hình ảnh so sánh rút ra qua bài học.
4 Lưu giữ nhật kí : viết lại những cảm xúc của cá nhân HS trong những thời điểm đặc biệt.
II Chuẩn bị:
1/ GV: Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án.
Tranh ảnh về ngày khai trường
Thư của Bác Hồ gửi HS nhân ngày khai trường.Thư của chủ tịch nước
2/ HS: Đọc kĩ văn bản, soạn bài theo SGK.
III Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số :
2.Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra sự chuẩn bị của HS
3 Bài mới:
Trong cuộc đời mỗi con người, những kỉ niệm của tuổi học trò thường được lưu giữ bền lâu trong trí nhớ Đặc biệt là những kỉ niệm về buổi đến trường đầu tiên Tiết học đầu tiên của năm học mới này, cô và các em sẽ tìm hiểu một truyện ngắn rất hay của nhà văn Thanh Tịnh Truyện ngắn " Tôi đi học " Thanh Tịnh đã diễn tả những kỉ niệm mơn man, bâng khuâng của một thời thơ ấy
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức
Cho HS đọc kĩ chú thích * và trình bày ngắn gọn về tác giả
Thanh Tịnh?
HS trả lời GV lưu ý thêm
* Giáo viên có thể giới thiệu thêm về tác giả Thanh
Tịnh.
(Thanh Tịnh 1911-1988, tên thật là Trần Văn Ninh, lên 6 tuổi
đổi tên là Trần Thanh Tịnh Ông học tiểu học và trung học ở
Huế, từ năm 1933 bắt đầu đi làm rồi vào nghề dạy học
Trong sự nghiệp sáng tác của mình, ông có mặt trên nhiều
lĩnh vực sáng tác: truyện ngắn, truyện dài, thơ ca, bút ký văn
học… Nhưng ông thành công nhất là lĩnh vực truyện ngắn
I Đọc – Tiếp xúc văn bản
1 Tác giả - tác phẩm:
- Tác giả : Thanh Tịnh (1911–1988)
+ Tên thật:Trần văn Ninh
+ 6 tuổi đổi tên là Trần Thanh Tịnh + Quê : Huế
+Thành công ở lĩnh vực thơ và tr ngắn
+Tác phẩm chính : Quê mẹ, Đi giữa một mùa sen + Sáng tác của ông thường toát lên vẻ đằm thắm ,tình cảm êm dịu trong trẻo
Trang 2- 3
(Quê mẹ) và thơ Những truyện ngắn hay nhất của Thanh
Tịnh nhìn chung toát lên một tình cảm êm dịu, trong trẻo
Văn ông nhẹ nhàng mà thấm sâu, mang dư vị vừa man mác
buồn thương, ngọt ngào quyến luyến Tôi đi học là một
trường hợp tiêu biểu)
? Văn bản Tôi đi học được trích từ tác phẩm nào ?
* Gv hướng dẫn HS đọc văn bản
Chú ý đọc giọng chậm, dịu, hơi buồn và lắng sâu; cố gắng
diễn tả được sự thay đổi tâm trạng của nhân vật " tôi " ở
những lời thoại cần đọc giọng phù hợp
- HS: Đọc
- Gv nhận xét giọng đọc của HS
- Gv hướng dẫn HS giải thích các chú thích
+ Bất giác, Lạm nhận, Lớp năm
? Xét về thể loại văn học Văn bản “Tôi đi học” đươc viết
theo thể loại nào ? PTBĐ là gì?
Gợi ý:
? Văn bản được viết theo dòng hồi tưởng hay hiện tại ?
? Văn bản được sử dụng nghệ thuật gì ?
- Văn bản biểu cảm - thể hiện cảm xúc, tâm trạng
? Truyện có bố cục như thế nào?
Vậy có thể tạm ngắt thành những đoạn như thế nào?
+ Cảm nhận của “Tôi” trên đường tới trường => từ đầu…
ngọn núi
+ Cảm nhận của “Tôi” lúc ở sân trường
=> tiếp theo… nghĩ cả ngày nữa
+ Cảm nhận của “Tôi” trong lớp học
=> còn lại
? Em hãy cho biết nhân vật chính của văn bản này là ai?
- Nhân vật " Tôi "
? Vì sao em biết đó là nhân vật chính?
? Truyện được kể theo ngôi thứ mấy?
- Ngôi thứ nhất
? Nỗi nhớ buổi tựu trường được khơi nguồn từ thời điểm
nào?
- Thời điểm: cuối thu thời điểm khai trường
? Em có nhận xét gì về thời điểm ấy?
? Cảnh thiên nhiên, cảnh sinh hoạt hiện lên như thế nào?
? Tại sao thời điểm, cảnh thiên nhiên, cảnh sinh hoạt lại trở
thành KN trong tâm trí của TG?
Đó là thời điểm, nơi chốn quen thuộc gần gủi, gắn liền với
tuổi thơ của tác giả ở quê hương Đó là lần đầu tiên được
cắp sách tới trường
* GV chốt:
- Sự liên tưởng tương đồng, tự nhiên giữa hiện tại và quá
khứ của bản thân đã khơi nguồn kỉ niệm ngày đầu cắp sách
tới trường
? Tâm trạng của nhân vật tôi khi nhớ lại những kỉ niệm cũ
như thế nào?
? Những từ đó thuộc từ loại gì? tác dụng của những từ loại
đó?
- Từ láy diễn tả cảm xúc, góp phần rút ngắn khoảng cách
thời gian giữa hiện tại và quá khứ
GV: Những cảm xúc của tác giả qua các từ nao nức, mơn
man… góp phần rút ngắn khoảng thời gian quá khứ và
hiện tại, làm cho câu chuyện xảy ra từ lâu lắm mà như hôm
qua
- Tác phẩm : Văn bản “ Tôi đi học” được in trong tập
“Quê mẹ”
2 Đọc – Từ khó
3 Thể loại : Truyện ngắn trữ tình
- Phương thức biểu đạt: Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm
4.Bố cục: 3 phần
II Phân tích:
1 Tâm trạng của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên:
* Khơi nguồn kỉ niệm:
- Thời điểm gợi nhớ: cuối thu
- Cảnh thiên nhiên: Lá rụng nhiều, mây bàng bạc
- Cảnh sinh hoạt: Mấy em nhỏ rụt rè
Trang 3- 4
=> Liên tưởng tương đồng, tự nhiên giữa hiện tại - quá khứ
- Tâm trạng: Nao nức, mơn man, tưng bừng rộn rã
4 Củng cố:
5 Dặn dò:
- Soạn tiếp phần còn lại của văn bản.
Ngày soạn: 14/08/2011
Ngày dạy :15-16/08/2011
Tuần 1: Tiết 1+2:
( Thanh Tịnh )
I Mục tiêu cần đạt:
1 KiÕn thøc:
- Cảm nhận được tâm trạng, cảm giác của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên trong một trích truyện có sử dụng
kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm
- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích “Tôi đi học”
- Nghệ thuật miêu tả tâm lý của trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh
2 KÜ n¨ng:
a Kỹ năng bộ môn:
- Rèn cho HS kĩ năng - Đọc – hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm
- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân
b Kỹ năng sống:
- Giao tiếp : thể hiện sự cảm thông trước những cảm xúc đẹp của tuổi học trò, những kỉ niệm đáng nhớ.
- Suy nghĩ sáng tạo : phát hiện, phân tích diễn biến tâm trạng của nhân vật trong tác phẩm tự sự (dòng hồi tưởng của nhân vật tôi treo trình tự thời gian của buổi tựu trường)
- Tự nhận thức : biết trân trọng những cảm xúc chân thành, những kỉ niệm đẹp của tuổi học trò ( cuộc đời mỗi con người )
3 Thái độ: Giáo dục HS biết rung động, cảm xúc với những kỉ niệm thời học trò và biết trân trọng, ghi nhớ những kỉ
niệm ấy
III Các phương pháp/kĩ thuật dạy học có thể sử dụng:
1 Trải nghiệm : vận dụng trải nghiệm của HS để phân tích ( tâm trạng, cảm xúc của mỗi HS trong ngày đầu tiên đi học
)
2 Thảo luận nhóm : về diễn biến tâm trạng của nhân vật tôi trong ngày đầu đi học.
3 Thi đọc nhanh tìm đúng hướng : GV yêu cầu HS tìm và trình bày về những hình ảnh so sánh rút ra qua bài học.
4 Lưu giữ nhật kí : viết lại những cảm xúc của cá nhân HS trong những thời điểm đặc biệt.
II Chuẩn bị:
1/ GV: Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án.
Tranh ảnh về ngày khai trường
Thư của Bác Hồ gửi HS nhân ngày khai trường.Thư của chủ tịch nước
2/ HS: Đọc kĩ văn bản, soạn bài theo SGK.
III Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số :
2.Kiểm tra bài cũ :
Trang 4- 5
3 Bài mới: Vậy trên con đường cùng mẹ đến trường, nhân vật tôi có tâm trạng như thế nào? Chúng ta sẽ tìm hiểu tiếp ở đoạn 2
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức
-Gọi học sinh đọc từ: “Buổi mai hôm ấy” đến “trên ngọn
núi”.
? Trên đường tới trường cảm xúc của nhân vật tôi được
biểu hiện ntn?
* Các cảm nhận của “Tôi’ trên đường tới trường :
Con đường quen đi lại
lắm lần mà => thấy lạ
- Cảm nhận cảnh vật đang thay đổi
thấy trang trọng, đứng đắn
?Cảm nhận này chứng tỏ điều gì?
? Chi tiết “tôi không còn lội qua sông thả diều như như
thường ngày… sơn nữa” có ý nghĩa gì ?
- Thay đổi hành vi : Lội qua sông thả diều, đi ra đồng nó
đùa => đi học => cậu bế tự thấy mình lớn lên, nhận thức
của cậu bé về sự nghiêm túc học hành
? Có thể hiểu gì về nhân vật “Tôi” qua chi tiết “ghì thật
chặt 2 cuốn vở mới trên tay và muốn thử sức mình tự cầm
bút thước”
=> Có chí học ngay từ đầu muốn tự mình đảm nhiệm việc
học tập, muốn được chỉnh chạc như bạn bè, không thua
kém họ …
? Theo em những từ " thèm, bặm, ghì, xệch, chúi,
muốn " là những từ loại gì? - Động từ được sử dụng
đúng chổ -> Hình dung dễ dàng tư thế và cử chỉ ngộ
nghĩnh, ngây thơ và đáng yêu
HS đọc diễn cảm đoạn 3
? Cảnh trước sân trường làng Mĩ Lí lưu lại trong tâm trí tác
giả có gì nổi bật
- Trường Mĩ Lí : Rất đông người, người nào cũng đẹp
? Cảnh tượng được nhớ lại có ý nghĩa gì ?
=> Phong cảnh không khí đặc biệt của ngày hội khai
trường
=>Thể hiện tư tưởng hiếu học của nhân dân ta
Trên con đường đến trường cậu bé “tôi” cảm thấy mình
đang lớn lên, cậu đã bắt đầu tự ý thức được việc học tập
của mình Vậy khi đến trường tâm trạng và cảm xúc của
cậu ra sao?
? khi tả những học trò nhỏ tuổi lần đầu đến trường, tác giả
dung hình ảnh so sánh nào ?
- Trường Mĩ Lí : Cao ráo, sạch sẽ hơn các nhà trường trong
làng => xinh xắn, oai nghiêm như đình làng… khiến tôi lo
sợ vẩn vơ
=> Hình ảnh so sánh : Lớp học => đình làng nơi thờ cúng
tế lễ, thiêng liêng, cất giấu những điều bí ẩn
? Em hiểu gì qua hình ảnh so sánh này ?
? Nhân vật có tâm trạng như thế nào khi?
? Ngày đầu đến trường em có những cảm giác và tâm trạng
như nhân vật " Tôi " không? Em có thể kễ lại cho các bạn
nghe về kĩ niệm ngày đầu đến trường của em?
? Qua 3 đoạn văn trên em thấy tác giả đã sử dụng nghệ
I Đọc – Tiếp xúc văn bản
1 Tác giả - tác phẩm:
2 Đọc – Từ khó
3 Thể loại : 4.Bố cục:
II Phân tích:
1 Tâm trạng của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên:
* Khơi nguồn kỉ niệm:
*Trên con đường tới trường:
- Thấy con đường quen thuộc trở nên xa lạ
- Cảm thấy trang trọng, đứng đắn hơn
=> dấu hiệu đổi khác trong tình cảm và nhận thức của cậu bé ngày đầu đến trường
- Cẩn thận, nâng niu mấy quyển vỡ, lúng túng muốn thử sức, muốn khẳng định mình khi xin mẹ cầm bút, thước
Tâm trạng hăm hở, háo hức
* Khi đến trường:
- Trường Mĩ Lí : Rất đông người, người nào cũng tươi tắn, xinh đẹp
=> Phong cảnh không khí đặc biệt của ngày hội khai trường
- Lo sợ vẩn vơ
Trang 5- 6
thuật gì?
- So sánh
? Tác dụng của biện pháp nghệ thuật đó? - Gợi cảm, làm
nỗi bật tâm trạng của nhân vật " tôi " cũng như của những
đứa trẻ ngày đầu đến trường
HS chú ý đoạn tiếp theo
? Tâm trạng của nhân vật "Tôi" khi nghe ông Đốc đọc bản
danh sách học sinh mới như thế nào?
? Được người ta nhìn ngắm nhiều, tâm trạng “tôi” như thế
nào?
? Vì sao tôi bất giác giúi đầu vào lòng mẹ nức nỡ khóc khi
chuẩn bị vào lớp
( Cảm giác lạ lùng, thấy xa mẹ, xa nhà, khác hẳn những lúc
chơi với chúng bạn)
? Tất cả những chi tiết trên cho thấy đó là một tâm trạng
như thế nào?
Học sinh đọc đoạn cuối:
? Khi bước vào chỗ ngồi trong lớp cảm giác của nhân vật
“tôi” như thế nào?
? Đó là một tâm trạng như thế nào?
? Dòng chữ " tôi đi học " kết thúc truyện có ý nghĩa gì?
Dòng chử trắng tinh, thơm tho, tinh khiết như niềm tự hào
hồn nhiên trong sáng của " tôi "
? Thái độ, cử chỉ của những người lớn ( Ông Đốc, thầy
giáo trẻ, người mẹ ) như thế nào? Điều đó nói lên điều
gì?
Các phụ huynh chuẩn bị chu đáo cho con em ở buổi tựu
trường đầu tiên, trân trọng tham dự buổi lễ quan trọng này;
Ông đốc là hình ảnh người thầy một người lãnh đạo từ tốn
bao dung, chứng tỏ ông là người vui tính, bao dung; trách
nhiệm tấm lòng của của gia đình nhà trường đối với thế hệ
tương lai)
? Em đã học những văn bản nào có tình cảm ấm áp, yêu
thương của những người mẹ đối với con? ( Cổng trường
mở ra, mẹ tôi )
? Nội dung văn bản thể hiện điều gì? Tâm trạng hồi hộp,
cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” trong buổi tựu trường
đầu tiên
? Nêu những nét đặc sắc về nghệ thuật?
- Bố cục theo dòng hồi tưởng, cảm nghĩ của nhân vật theo
trình tự thời gian; Tác phẩm giàu chất trữ tình đan xen giữa
tự sự và miêu tả với bộc lộ tâm trạng cảm xúc
HS đọc to, rõ ghi nhớ SGK
Hoạt động 3: Luyện tập.
- Giáo viên cho học sinh luyện tập theo câu hỏi trong SGK
- Cho học sinh làm bài 1, có thể gợi ý để các tổ thảo luận
đọc bài đại diện của nhóm
- Bài 2 cho các em về nhà làm
=> Diễn tả cảm xúc trang nghiêm của tác giả về mái trường, đề cao tri thức của con người trong trường học…
- Bỡ ngỡ, ước ao thầm vụng
- Chơ vơ, vụng về, lúng túng
* Khi nghe ông Đốc gọi tên và rời tay mẹ vào lớp:
- Nghe gọi đến tên : giật mình và lúng túng
- Lúng túng càng lúng túng hơn
- Giúi đầu vào lòng mẹ nức nở khóc
Tâm trạng lo lắng, hồi hộp
* Khi ngồi vào chỗ của mình đón nhận tiết học đầu tiên:
- Nhìn bàn ghế lạm nhận là vật của riêng mình
- Bạn chưa hề quen biết nhưng không cảm thấy xa lạ
Tâm trạng vừa xa lạ vừa gần gũi nhưng vừa ngỡ ngàng lại vừa tự tin
- Cảm giác lạm nhận
- Kết thúc tự nhiên, bất ngờ -> Thể hiện chủ đề của truyện
2 Thái độ, tình cảm của người lớn:
- Chăm lo ân cần, nhẫn nại, động viên
- Nhân hậu,yêu thương và bao dung
Trang 6- 7
III.Tổng kết: Ghi nhớ sgk
IV Luyện tập
4 Củng cố:
- Em hãy trình bày những cảm xúc, tâm trạng của nhân vật tôi trong ngày đầu đến trường?
- Thử kể cho các bạn nghe tâm trạng của em ngày khai giảng đầu tiên?
5 Dặn dò:
- Nắm kĩ nội dung bài học
- Viết một đoạn văn ngắn phát biểu cảm nghĩ của bản thân ngày đầu đến trường
- Xem trước bài: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
Ngày soạn: 19-08-2011
Ngày dạy : 20-08-2011
Tiết 3:
Tiếng việt: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
I Mục tiêu cần đạt:
1.Kiến thức :
- Phân biệt được cấp độ khái quát về nghĩa của từ
- Biết vận dụng hiểu biết về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ vào đọc – hiểu và tạo lập văn bản
2.Kĩ năng :
a.Kĩ năng bộ môn: Thực hành so sánh, phân tích cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ
b Kĩ năng sống: Ra quyết định : nhận ra và biết sử dụng từ đúng nghĩa theo mục đích giao tiếp cụ thể.
3 Thái độ: Giáo dục HS ý thức tự học
II Chuẩn bị:
1/ GV: Bảng phụ, soạn giáo án.
2/ HS:Xem trước bài mới.
III Tiến trình lên lớp.
1 Ổn định tổ chức
Kiểm tra sĩ số :
2.Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra sự chuẩn bị của HS
3 Bài mới:
*GV cho HS quan sát sơ đồ trong SGK
? Nghĩa của từ động vật rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của từ
thú, chim, cá? Tại sao?
- Vì: Phạm vi nghĩa của từ động vật bao hàm nghĩa của 3
từ thú, chim, cá
? Nghĩa của từ động vật rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của từ
voi, hươu? Từ chim rộng hơn từ tu hú, sáo?
? Nghĩa của các từ thú, chim, cá rộng hơn đồng thời hẹp
hơn nghĩa của từ nào?
- Các từ thú, chim, cá có phạm vi nghĩa rông hơn các từ
voi, hươu, tu hú có phạm vi nghĩa hẹp hơn động vật
? Qua tìm hiểu cho biết thế nào là một từ ngữ có nghĩa
rộng? Thế nào là một từ ngữ có nghĩa hẹp?
+Nghĩa của một từ có thể rộng hay hẹp hơn nghĩa của từ
khác
+Một từ có nghĩa rộng hơn khi phạm vi nghĩa của từ ngữ
I/ Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp:
1.Ví dụ (sgk)
2 Nhận xét:
- Nghĩa từ : Động vật > thú, chim, cá
- Nghĩa từ thú, chim, cá > voi, hươu, tu hú, sáo, cá rô,
cá thu
- Nghĩa từ : Động vật > thú, chim, cá > voi, hưu, tu hú, sáo, cá rô,
cá thu
Trang 7
- 8
đú bao hàm phạm vi nghĩa của từ ngữ khỏc
+Một từ cú nghĩa hẹp khi được bao hàm nghĩa của từ
khỏc
? Một từ ngữ cú thể vựa cú nghĩa rộng và nghĩa hẹp được
khụng? Tại sao?
- Vỡ tớnh chất rộng hẹp của nghĩa từ ngữ chỉ là tương đối
? Em hóy lấy một từ ngữ vừa cú nghĩa rộng và nghĩa hẹp?
HS đọc ghi nhớ: SGK
Hoạt động 2
Cho HS lập sơ đồ, cú thể theo mẫu bài học hoặc HS tự
sỏng tạo
Cho HS thảo luận 1 nhúm làm một cõu
Cho HS lờn bảng ghi những từ ngữ cú nghĩa hẹp của cỏc từ
ở BT3 trong thời gian 3 phỳt? ( Cõu a, b, c, d)
Hs đọc và xỏc định yờu cầu của bài tập
-Thực hiện cỏc yờu cầu theo định hướng
Định hướng:
-Xột cỏc nghĩa của cỏc từ
-Xột xem từ nào khụng cựng trường nghĩa
Sửa bài:
-HS nhận xột chộo
GV nhận xột và đưa đỏp ỏn
? Cho học sinh chỉ ra cỏc động từ sau đú tỡm cỏc từ trong
phạm vi
3 Ghi nhớ: SGK Tr 10
II/ - Luyện tập:
1.Bài tập 1:
2.Bài Tập 2:
a Chất đốt
b Nghệ thuật
c Thức ăn
d Nhỡn
e Đỏnh
3.Bài tập 3:
a Xe cộ: Xe đạp, xe mỏy, xe hơi
b Kim loại: Sắt, đồng, nhụm
c: Hoa quả: Chanh, cam
d Mang: Xỏch, khiờng, gỏnh
4.Bài tập 4:
a, Thuốc lào b, Thủ quỹ
c, Bỳt điện d, Hoa tai
5.Bài tập 5 :
- Động từ cú nghĩa rộng : Khúc
- Động từ cú nghĩa hẹp : Nức nở, sụt sựi
4 Củng cố
- HS nhắc lại thế nào là từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp?
5 Dặn dũ:
- Học kĩ nội dung
- Làm bài tập 4
- Chuẩn bị bài " Tớnh thống nhất về chủ đề của văn bản "
Ngày soạn: 19-08-2011
Ngày dạy : 20-08-2011
Tiết 4:
Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
I.Mục tiêu:
- Thấy được tớnh thống nhất về chủ đề của văn bản và xỏc định được chủ đề của một văn bản cụ thể
- Biết viết một văn bản bảo đảm tỡnh thống nhất về chủ đề
Troùng taõm:
Trang 8- 9
1.Kiến thức :
- Chủ đề văn bản
- Những thể hiện của chủ đề trong một văn bản
2.Kĩ năng :
a Kỹ năng bộ mụn:
- Đọc – hiểu và cú khả năng bao quỏt toàn bộ văn bản
- Trỡnh bày một văn bản (núi, viết) thống nhất về chủ đề
b Kỹ năng sống:
- Giao tiếp : phẩn hồi / lắng nghe tớch cực, trỡnh bày suy nghĩ/ ý tưởng ca nhõn về chủ đề và tớnh thống nhất về chủ đề của văn bản
- Suy nghĩ sỏng tạo : nờu vấn đề, phõn tớch, đối chiếu văn bản để xỏc định chủ đề và tớnh thống nhất của chủ đề
3 Thái độ:
- HS có ý thức xác định chủ đề và có tính nhất quán khi xác định chủ đề của văn bản
II Chuẩn bị:
1/ GV: Soạn giáo án.
2/ HS:Học bài cũ và xem trước bài mới
III Tiến trình tổ chức hoạt động dạy:
1 ổn định tổ chức
Kiểm tra sĩ số :
2.Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra sự chuẩn bị của HS
3 Bài mới:
- Cho hoùc sinh ủoùc laùi vaờn baỷn Toõi ủi hoùc
? Taực giaỷ nhụự laùi nhửừng kyỷ nieọm saõu saộc naứo trong thụứi
thụ aỏu cuỷa mỡnh? Sửù hoài tửụỷng aỏy gụùi leõn nhửừng aỏn
tửụùng gỡ trong loứng taực giaỷ?
- Taực giaỷ nhụự laùi nhửừng kyỷ nieọm saõu saộc trong thụứi thụ
aỏu laứ buoồi ủaàu ủi hoùc Sửù hoài tửụỷng ủaừ gụùi leõn trong
caỷm giaực baõng khuaõng, xao xuyeỏn veà taõm traùng naựo nửực
bụừ ngụừ theo trỡnh tửù cuỷa buoồi tửùu trửụứng ủaàu tieõn
- Caực em vửứa traỷ lụứi ủoự laứ chuỷ ủeà
? Haừy phaựt bieồu chuỷ ủeà cuỷa vaờn baỷn treõn laứ gỡ?
- (Nhửừng kyỷ nieọm saõu saộc veà buoồi tửùu trửụứng ủaàu tieõn)
? Tửứ caực nhaọn thửực treõn em haừy cho bieỏt chuỷ ủeà cuỷa vaờn
baỷn laứ gỡ?
(Chuỷ ủeà vaờn baỷn laứ ủoỏi tửụùng vaứ vaỏn ủeà chớnh ủửụùc taực
giaỷ neõu leõn trong vaờn baỷn.)
? Caờn cửự vaứo ủaõu em bieỏt vaờn baỷn Toõi ủi hoùc noựi leõn
nhửừng kyỷ nieọm cuỷa taực giaỷ veà buoồi tửùu trửụứng ủaàu tieõn?
? ẹeồ taựi hieọn nhửừng kyỷ nieọm veà ngaứy ủaàu tieõn ủi hoùc,
taực giaỷ ủaừ ủaởt nhan ủeà cuỷa vaờn baỷn vaứ sửỷ duùng nhửừng tửứ
ngửừ, caõu nhử theỏ naứo?
(nhan ủeà, tửứ ngửừ, caõu vaờn noựi veà taõm traùng cuỷa taực giaỷ
Toõi ủi hoùc coự yự nghúa tửụứng minh giuựp chuựng ta hieồu noọi
dung cuỷa vaờn baỷn)
- Tửứ ngử ừ: nhửừng kyỷ nieọm mụn man….ủi hoùc…hai quyeồn
vụỷ mụựi
- Caõu: Hoõm nay toõi ủi hoùc Haống naờm…tửùu trửụứng Toõi
queõn theỏ naứo…saựng aỏy Hai quyeồn vụỷ thaỏy naởng Toõi
baọm chuựi xuoỏng ủaỏt
? Vaờn baỷn Toõi ủi hoùc taọp trung hoài tửụỷng laùi taõm traùng
hoài hoọp, caỷm giaực bụừ ngụừ cuỷa nhaõn vaọt “toõi” trong buoồi
tửùu trửụứng ủaàu tieõn Tỡm nhửừng tửứ ngửừ chửựng toỷ taõm
I/ - Chủ đề của văn bản:
1 Mẫu
2 Nhận xét
- Chuỷ ủeà cuỷa vaờn baỷn Toõi ủi hoùc: Nhửừng kyỷ nieọm saõu saộc veà buoồi tửùu trửụứng ủaàu tieõn
=> Chuỷ ủeà vaờn baỷn laứ ủoỏi tửụùng vaứ vaỏn ủeà chớnh ủửụùc taực giaỷ neõu leõn trong vaờn baỷn
II/ - Tính thống nhất về chủ đề của văn bản:
- Nhan ủeà, tửứ ngửừ, caõu vaờn noựi veà taõm traùng cuỷa taực giaỷ trong laàn ủaàu tieõn ủi hoùc
Trang 9- 10
traùng ủoự in saõu trong loứng nhaõn vaọt “toõi” suoỏt cuoọc ủụứi?
(Sửù thay ủoồi taõm traùng cuỷa nhaõn vaọt:
+ Treõn ủửụứng ủi: caỷm nhaọn veà con ủửụứng cuừng khaực,
thay ủoồi haứnh ủoọng loọi qua soõng
+ Treõn saõn trửụứng: caỷm nhaọn veà ngoõi trửụứng, caỷm giaực
bụừ ngụừ luựng tuựng khi xeỏp haứng vaứo lụựp
+ Trong lụựp: Caỷm thaỏy xa meù, nhụự nhaứ
? Dửùa vaứo vieọc phaõn tớch treõn cho bieỏt theỏ naứo tớnh
thoỏng nhaỏt chuỷ ủeà vaờn baỷn? Laứm theỏ naứo ủeồ ủaỷm baỷo
tớnh thoỏng nhaỏt ủoự?
- (Tớnh thoỏng nhaỏt veà chuỷ ủeà cuỷa vaờn baỷn coự lieõn heọ maọt
thieỏt vụựi tớnh maùch laùc vaứ tớnh lieõn keỏt Moọt vaờn baỷn
khoõng maùch laùc khoõng lieõn keỏt thỡ vaờn baỷn ủoự khoõng
ủaỷm baỷo tớnh thoỏng nhaỏt vụựi chuỷ ủeà )
* Hoaùt ủoọng3: Luyeọn taọp:
Baứi taọp 1
- Phaõn tớch tớnh thoỏng nhaỏt veà chuỷ ủeà cuỷa vaờn baỷn:
+ Vaờn baỷn treõn vieỏt veà ủoỏi tửụùng naứo? vaỏn ủeà gỡ? Caực
ủoaùn vaờn ủaừ trỡnh baứy ủoỏi tửụùng vaứ vaỏn ủeà theo moọt thửự
tửù naứo?
+ Theo em coự theồ thay ủoồi traọt tửù naứy ủửụùc khoõng?
? Neõu chuỷ ủeà cuỷa vaờn baỷn treõn?
?Haừy chửựng minh raống chuỷ ủeà ủửụùc theồ hieọn trong toaứn
vaờn baỷn?
? Tỡm caực tửứ ngửừ, caực caõu tieõu bieồu theồ hieọn chuỷ ủeà cuỷa
vaờn baỷn?
Baứi taọp 2
- Trao ủoồi vaứ xem yự naứo seừ laứm cho baứi bũ laùc ủeà
Baứi taọp 3
- Haừy thaỷo luaọn cuứng baùn ủeồ boồ sung, lửùa choùn, ủieàu
chổnh laùi caực tửứ, caực yự thaọt saựt vụựi yeõu caàu cuỷa ủeà baứi
Coự theồ tham khaỷo :
a Cửự muứa thu veà, moói laàn thaỏy caực em nhoỷ nuựp dửụựi
boựng meù laàn ủaàu tieõn ủeỏn trửụứng, loứng laùi nao nửực, roọn
raừ, xoỏn xang
b Caỷm thaỏy con ủửụứng thửụứng “ủi laùi laộm laàn” tửù nhieõn
cuừng thaỏy laù, nhieàu caỷnh vaọt thay ủoồi
c Muoỏn thửỷ coỏ gaộng tửù mang saựch vụỷ nhử moọt hoùc troứ
thửùc thuù
d Caỷm thaỏy ngoõi trửụứng voỏn qua laùi nhieàu laàn cuừng coự
nhieàu thay ủoồi
ủ Caỷm thaỏy gaàn guừi, thaõn thửụng ủoỏi vụựi lụựp hoùc, vụựi
nhửừng ngửụứi baùn mụựi
- Tính thống nhất là sự nhất quán về ý đồ, ý kiến cảm xúc của tác giả thể hiện trong văn bản
- Thể hiện: + Nhan đề
+Quan hệ giữa các phần, từ ngữ chi tiết + Đối tượng
III Luyeọn taọp
Baứi 1 a/ Caờn cửự vaứo:
- Nhan ủeà cuỷa vaờn baỷn: Rửứng coù queõ toõi.
- Caực ủoaùn: giụựi thieọu rửứng coù, taỷ caõy coù, taực duùng cuỷa caõy coù, tỡnh caỷm gaộn boự vụựi caõy coù Caực yự lụựn cuỷa phaàn thaõn baứi ủửụùc saộp xeỏp hụùp lyự, caực yự raứnh maùch lieõn tuùc neõn khoõng thay ủoồi
b/ Chuỷ ủeà: Veỷ ủeùp vaứ yự nghúa rửứng coù queõ toõi
c/ Chuỷ ủeà ủửụùc theồ hieọn toaứn vaờn baỷn: nhan ủeà, caực yự cuỷa vaờn baỷn tửứ giụựi thieọu -> taỷ -> taực duùng -> tỡnh caỷm d/ Hai caõu cuoỏi
Baứi 2
YÙ b vaứ d Baứi 3
- Coự nhửừng yự laùc chuỷ ủeà : c,g
- Coự yự hụùp vụựi chuỷ ủeà nhửng do caựch dieón ủaùt chửa toỏt neõn thieỏu sửù taọp trung vaứo chuỷ ủeà : b,e
Trang 10- 11
Hoạt động 4: Củng cố,dặn dò
4 Củng cố
- Chủ đề là gi? thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản?
5 Dặn dò:
- Làm bài tập 3, chú ý diễn đạt câu b, e cho sát ( tập trung ) với chủ đề
- Viết một đoạn văn về chủ đề: Mùa thu với những ấn tượng sâu sắc nhất
- Chuẩn bị bài " Trong lòng mẹ "
****************************
Ngày soạn: 21/08/2011
Ngày dạy : 22-23/08/2011
Tuần 2
Tiết 5, 6
Bài 2:
Trong lòng mẹ ( Nguyên Hồng)
I Mục tiêu:
- Cú được những kiến thức sơ giản về thể văn hồi ký
- Thấy được đặc điểm của thể văn hồi ký qua ngũi bỳt Nguyờn Hồng : thấm đượm chất trữ tỡnh, lời văn chõn thành, dạt dào cảm xỳc
Troùng taõm:
1.Kiến thức :
- Khỏi niệm về thể loại hồi ký
- Cốt truyện, nhõn vật, sự kiện trong đoạn trớch “Trong lũng mẹ”
- Ngụn ngữ truyện thể hiện niềm khỏt khao tỡnh cảm ruột thịt chỏy bỏng của nhõn vật
- í nghĩa giỏo dục : những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ỏc khụng thể làm khụ hộo tỡnh cảm ruột thịt sõu nặng, thiờng liờng
2.Kĩ năng :
a Kỹ năng bộ mụn:
- Bước đầu biết đọc – hiểu một văn bản hồi ký
- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp cỏc phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự để phõn tớch tỏc phẩm truyện
b Kĩ năng sống : KN hợp tỏc, KN thương lượng.KN tỡm kiếm và xử lý thụng tin KN lắng nghe tớch cực.
3 Thái độ:
Giáo dục HS đồng cảm với nỗi đâu tinh thần, tình yêu thương mẹ mãnh liệt của bé Hồng
II Chuẩn bị:
1/ GV: Soạn giáo án
-Tranh ụỷ baứi hoùc (SGK) phoựng to
2/ HS: Học bài cũ, trả lời câu hỏi bài mới SGK.
III Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học:
HĐ1: KHỞI ĐỘNG
1/ OÅn ủũnh toồ chửực : Kieồm tra sú soỏ.
2/ Kieồm tra baứi cuừ :
- Toõi ủi hoùc ủửụùc vieỏt theo theồ loaùi truyeọn naứo? Vỡ sao em bieỏt? (truyeọn ngaộn, hoài tửụỷng, keỏt hụùp tửù sửù –
mieõu taỷ - bieồu caỷm Noọi dung boỏ cuùc maùch vaờn.)
3/ Baứi mụựi
Nguyờn Hồng là một trong những nhà văn cú một thời thơ ấu thật cay đắng, khốn khổ Những kỷ niệm ấy đó đựoc nhà văn viết lại với“rung động cực điểm của một linh hồn trẻ dại” trong tập tiểu thuyết tự thuật “Những ngày thơ ấu” Kỷ niệm về người mẹ đỏng thương qua cuộc trũ chuyện với bà cụ cuộc gặp gỡ bất ngờ là một trong những truyện cảm động nhất
G/v hướng dẫn cỏch đọc:
- N/v tụi uất ức xút xa ,hồi hộp, s sướng
-Bà cụ ngọt ngào, giả dối
- G/v đọc mẫu, 3 – 4 h/s đọc => nxột
I/ Tìm hiểu chung