Mục tiêu bài học 1.kiến thức :- Thấy được mục đích tác dụng của việc học tập chân chính: Học để biết và làm, học để góp phần làm cho đất nước hưng thịnh, đồng thời thấy được tác hại của [r]
Trang 1Ngày soạn: 03/3/2012
Ngày giảng: /3/2012
Văn bản Bàn luận về phép học
( luận học pháp)
Tiết 101: Đọc- Hiểu văn bản
A Mục tiêu bài học
1.kiến thức :- Thấy được mục đích tác dụng của việc học tập chân chính: Học để biết
và làm, học để góp phần làm cho đất nước hưng thịnh, đồng thời thấy được tác hại của lối học chuộng hình thức, cầu danh lợi
2 Kĩ năng: -Tìm hiểu và phân tích đoạn trích văn bản nghị luận cổ: vắn đề, luận
điểm, luận cứ
3 Thái độ: -Các em thấy được mục đích và tác dụng thiết thực lâu dài của việc học
chân chính, học để làm người, góp phần xây dựng quê hương đất nước
B Chuẩn bi phương pháp , phương tiện
1.Thầy: Soạn bài
2.Trò: Đọc trước bài ở nhà
C Tiến trình tổ chức các hoạt động
* Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ(5’)
? Đọc thuộc đoạn mở đầu bài Bình Ngô Đại cáo mà em vừa học và cho biết quan niệm đất nước của Nguyễn trãi trong bái NĐVT được mở rộng và nâng cao những yếu tố gì so với bài Nam Quốc Sơn Hà của Lí Thường Kiệt
* Hoạt động 2: Giới thiệu bài mới;(1’)
Quang Trung Nguyễn Huệ không chỉ là vị hoàng đế anh hùng, bách chiến, bách thắng mà còn là nhà chính trị, nhà văn hóa có tầm nhìn xa trông rộng Ông rất chú ý đến việc trọng dụng nhân tài, chấn hưng văn hóa, giáo dục để xây dựng đất nước lớn mạnh, lâu bền Quang Trung đã nhiều lần viết thư mời nhà nho lão thành, học vấn sâu rộng đang ở ẩn Nguyễn Thiếp ( La Sơn phu tử) đem tài ra giúp dân, giúp nước Trung thần với nhà lê, mấy lần Nguyễn Thiếp từ chối nhưng rồi trước sự chân thành và thẳng thắn của Quang Trung Nguyễn Thiếp nhận lời vào Phú Xuân giúp nhà vua xây dựng, phát triển văn hóa giáo dục Tháng 8- 1971 Nguyễn Thiếp dâng lên vua bản tấu này
* Hoạt động 3: Bài mới.(38’)
Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
Đọc chú thích dấu*
GV khái quát về tác giả
GV: Lưu ý khi tìm hiểu về NT
Hs đọc
Hs nghe
I Đọc – Tiếp xúc văn bản
* Tác giả, tác phẩm:
Trang 2cần chú ý tới phẩm chất, tài năng
của NT, mỗi quan hệ của NT với
Nguyễn Huệ Từ mỗi quan hệ
này ta thấy được thái độ cầu hiền
tài, trọng kẻ sĩ của Quang Trung
thấy được tấm lòng vì dân vì
nước của La Sơn Phu Tử
- Hoàn cảnh ra đời Vua QT từng
mời Nguyễn Thiếp ra hợp tác với
triều Tây Sơn nhưng vì nhiều lí
do Nguyễn Thiếp chưa nhận lời
Ngày 10/ 7 niên hiệu Quang
Trung năm thứ tư ( 1791), vua
lại viết chiêu thư mời Nguyễn
Thiếp vào Phú Xuân hội kiến vì
“ có nhiều điều bàn nghị” Lần
này La Sơn Phu Tử bằng lòng
vào Phú Xuân bàn quốc sự Ông
làm bài tấu bàn về ba việc mà
bậc quân vương chưa biết
- Nội dung bài tấu( Tr102- SGV)
một là bàn về vấn đề “ quân đức”
( đức của vua), hai là bàn về “
tâm dân” ( lòng dân), ba là bàn
về “ học pháp” ( phép học)
GV: nêu yêu cầu đọc
Yêu cầu đọc: giọng điệu chân
tình, bày tỏ thiệt hơn, vừa tự tin,
vừa khiêm tốn
GV đọc mẫu một đoạn
? Kiểm tra chú thích 1,2,3?
? phân biệt bài tấu của Nguyễn
Thiếp với thể tấu của văn học
hiện đại?
? Hãy xác định kiểu văn bản của
bài tấu này?
Hs đọc nối tiếp
Hs dựa vào chú thích trả lời
Hs xác định
* Đọc
* Từ khó: SGK
* Cấu trúc văn bản:
Bài tấu này có thể văn cổ
Tấu trong văn học hiện đại là một loại hình kể chuyện, biểu diễn trước công chúng thường có ý nghĩa thời
sự, mang yếu tố vui hài hước
-Kiểu văn bản nghị luận trình bày đề nghị một vắn đề, chủ trương chính sách thuộc lĩnh vực gd đào tạo con
Trang 3? phân tích trình tự lập luận của
đoạn trích giảng?
Đọc “ Ngọc không mài… điều
ấy”
? Em hiểu câu mở đầu bài viết
như thế nào?
? Câu châm ngôn mở đầu có tác
dụng gì?
? Như vậy, mục đích của việc
học được tác giả nêu ra ở đây là
gì?
? Em có nhận xét gì mục đích
học của người xưa?
Đọc tiếp đến “ điều tệ hại ấy”
? Khi đưa ra nhận xét “ người ta
đua nhau lối học hình thức hòng
cầu danh lợi, không còn biết đến
tam cương ngũ thường” tác giả
đã phê phán lối học nào?
? Theo em, nguyễn Thiếp quan
niệm như thế nào là lối học “
chuộng hình thức, cầu danh lợi”?
? Trong quan niệm của nguyễn
Hs phân tích
Hs đọc
hs bộc lộ
Hs nhận xét
Hs nhận xét
Hs nhận xét
Hs đọc
Hs nhận xét
Hs thảo luận trình lày
người
* nêu mục đích chân chính của việc học
* phê phán ngững lệch lạc, sai trái
* khẳng định quan điểm phương pháp học tập dúng đắn
* Tác dụng của việc học chân chính
II Đọc – Hiểu văn bản
1 Nêu mục đích chân chính của việc học.
- Chỉ có học tập con người mới trở nên tốt đẹp
- không thể không học mà trở thành người tốt đẹp
- do vậy học tập là một qui luật trong đời sống của con người
- Vừa dễ hiểu, vừa tăng sức thuyết phục
- Học để biết rõ đạo học để làm người
- Đây là mục đích học tập đúng đắn,
bởi mục đích cơ bản và cuối cùng của việc học chính là để làm người,
không nên chỉ bó hẹp trong cái nghĩa đạo đức mà cần phải hiểu theo nghĩa rộng của nó bao gồm cả đạo đức lẫn kiến thức Hai yếu tố này gắn bó khăng khít với nhau
2 Phê phán những biểu hiện lệch lạc, sai trái trong việc học.
-Lối học lệch lạc: không chú ý đến
nội dung
-Lối học sai trái: Học vì danh lợi
của bản thân
-Lối học hình thức: Học thuộc lòng
câu chữ mà không hiểu nội dung, chỉ có cái danh mà không có cái chất
-Lối học cầu danh lợi: Học để có
Trang 4Thiếp, liên hệ với thực tế dâu là
đúng, đâu là sai trong việc học?
? khi nhận định “ chúa tầm
thường, thần nịnh hót, nước mất
nhà tan đều do những điều tệ hại
ấy” tác giả chỉ ra những tác hại
nào của việc học lệch lạc sai trái
đó?
? Đoạn văn giúp em hiểu gì về
thái độ của tác giả đối với mục
đích học tập?
Đọc tiếp : xin chớ bỏ qua?
? Để khuyến khích việc học
Nguyễn Thiếp đã khuyên vua
Quang trung thực hiện những
chính sách gì?
? Bài tấu đã đề cập tới những
phép học nào?
? trong thời đại hiện nay, em có
suy nghĩ như thế nào về những
đề xuất của Nguyễn Thiếp?
Gv: kế sách mà La Sơn Phu Tử
hiến cho vua quang Trung thật là
những lời tâm huyết xuất phát từ
quyền lợi quốc gia, trong sự
nghiệp an dân trị quốc Tầm nhìn
ấy có chiều rộng, chiều sâu về
một chiến lược lâu dài không
phải một ngày hai ngày mà làm
được.Vua Quang trung xem tác
giả như một người tri ân mới
Hs bộc lộ
Hs chỉ ra tác hại
Hs nêu ý hiểu
Hs đọc
Hs phát hiện
Hs xác định, nhận xét
Hs bộc lộ
Hs nhận xét
Lắng nghe
danh tiếng, được trọng vọng, được nhàn nhã, được nhiều lợi lộc…
* Tác hại:
- Đảo lộn giá trị con người
- Không còn có người tài, đức
- Từ đó dẫn đất nước đến thảm họa
+ Xem thường lối học hình thức, lấy danh vọng cá nhân là chính.
+ Coi trọng lối học lấy mục đích thành người tốt đẹp là cho đất nước vững bền.
3 Khẳng định quan điểm và phương pháp học tập đúng đắn.
-Mở rộng trường học áp dụng nhiều phép dạy và phép học
Việc học phải được phổ biến rộng khắp: Mở thêm trường, mở rộng thành phần người đi học
Việc học phải bắt đầu từ những kiến thức cơ bản, có tính chất nền tảng Phương pháp học phải:
+ Tuần tự tiến lên từ thấp đến cao + Học rộng nghĩ sâu, biết tóm lược những điều cơ bản, cốt yếu nhất + Học kết hợp với hành, học không phải để biết mà còn phải để làm
->Khoa học , hợp lí
Trang 5triều kiến vào Phú Xuân bàn
quốc sự Rất tiếc là triều đại
Quang Trung mở ra chẳng được
bao lâu, do đó chương trình chấn
hưng hãy còn giang dở, dù sao
quan điểm của Nguyễn thiếp
cũng vẫn là những viên gạch
vững chắc đầu tiên trong nền
tảng lí luận của sự nghiệp giáo
dục và đào tạo nước nhà
? Trong khi đề xuất ý kiến với
vua về việc học hành của nước
nhà, tác giả đã dùng những từ
ngữ cầu khiến như: cúi xin, xin
chớ bỏ qua, những từ ngữ đó
giúp em hiểu gì về thái độ của
tác giả với việc học với vua?
? Mục đích của việc học chân
chính và cách học đúng đắn
được tác giả gọi là đạo học Theo
tác giả việc học hành có tác dụng
như thế nào?
? Theo em tại sao đạo học thành
thì sẽ tạo ra nhiều người tốt?
? Tại sao nói triều đình ngay
ngắn có liên quan đến đạo học
thành?
? Tại sao đạo học thành sẽ khiến
thiên hạ thịnh trị?
? Nêu giá trị về nghệ thuật của
bài?
Hs đọc
Hs nhận xét
Nhận xét
Hs phân tích
Hs giải thích
Hs giải thích
Hs nhận xét
- Chân thành với sự học
- Tin ở điều mình tấu trình là đúng đắn
- tin ở sự chấp thuận của vua
4 Tác dụng của phép học
-Tạo được nhiều người tốt
Từ đó triều đình ngay ngắn mà thiên
hạ thịnh trị
- Mục đích của việc học chân chính
sẽ tạo ra nhiều người tài đức, nhiều người học có tài sẽ tạo ra nhiều người tốt
- Đạo học mà thành thì sẽ không còn lối học hình thức vì danh lợi cá nhân, không còn hiện tượng chúa tầm thường, thần nịnh hót
- Nhiều người giỏi có đạo đức, đỗ đạt làm quan sẽ khiến triều đình ngay ngắn
- Đạo học thành sẽ tạo ra nhiều người biết trọng lẽ phải, biết ứng dụng điều mình học vào công việc, không thói cầu danh lợi hoặc nịnh thần, khiến việc cai thị quốc gia sẽ
dễ dàng, nước nhà sẽ vững vàng bình ổn
III Tổng kết
1 Nghệ thuật:
Trang 6? Đọc những lời tấu trình của NT
về phép học, em thu nhận được
những điều xâu xa nào về đạo
đức học của cha ông ta ngày
trước?
? Theo em lời tấu trình của NT
có ý nghĩa như thế nào đối với
việc học hôm nay?
? Xác định trình tự lập luận của
bài tấu bằng một sơ đồ?
khái quát
Hs khái quát
Hs bộc lộ
Hs thảo luận
Hs thảo luận nhóm
- Tác phẩm viết theo kiểu nghị luận với những lập luận chặt chẽ xen lẫn những yếu tố tình cảm thái độ của người viết nhằm tăng sức thuyết phục
2 Ý nghĩa:
- Mục đích và tác dụng của việc học chân chính là: Học để làm người, học để viết và làm, học để hưng thịnh đất nước
- Là người thiên tư sáng suốt, học rộng hiểu biết sâu
- là người tri thức yêu nước, quan tâm tới vận mệnh đất nước từ việc học
- Người trọng chữ, trọng tài -Đạo học lấy mục đích hưng thịnh đất nước, mục đích làm người tốt nhiều lên trong khẩu hiệu “ Tiên học
lễ, hậu học văn”
- Cách học gần với hành động đang được chú ý trong đổi mới phương pháp dạy học, thể hiện ở quan điểm tăng cường ý nghĩa ứng dụng và thực hành của môn học
IV Luyện tập
MĐ chính Của việc học
pp những lệch kđ qđ pp lạc sai trái học tập đ đắn
Tác dụng của việc Học chân chính
D Hướng dẫn hoạt động tiếp nối ( 2' ):
* Về nhà: Học Sinh Yếu, Tb - Học bài theo nội dung phần II, III
Học sinh Khỏ,giỏi: - Nêu cảm nhận của em khi học xong tác phẩm
* Chuẩn bị : - Đọc và soạn bài :Thuế máu.theo câu hỏi sgk
Trang 7Soạn ngày: 03/3/2012
Dạy ngày: /3/2012
bày luận điểm
A Mục tiêu bài học
1 Kiến thức : - Củng cố chắc chắn hơn những hiểu biết về cách thức xây dựng và trình bày luận điểm
2 Kỹ năng: - Vân dụng những hiểu biết đó vào việc tìm, sắp xếp và trình bày luận điểm trong một bài văn nghị luận có đề tài gần gũi quen thuộc
3 Thái độ - ý thức luyện tập
B Chuẩn bị của thầy và trò:
1 Thầy: Soạn bài
2 Trò: Ôn lại toàn bộ kiến thức lí thuyết về văn nghị luận
C Tiến trình tổ chức các hoạt động.
* Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ(5’)
Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
* Hoạt động 2: Giới thiệu bài mới(1’)
Gv nêu yêu cầu của tiết học theo mục A
* Hoạt động 3: Bài mới(38’)
Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
? Để thực hiện được nhiệm
vụ mà đề bài nêu ra, em sẽ
lần lượt đi theo những bước
nào?
? Bài làm cần sáng tỏ vấn
đề gì?
? Để giải quyết vấn đề đó,
em có sử dụng hệ thống
luận điểm trong SGK
không? vì sao?
GV sơ kết
Hs nêu
Hs xác định
Hs phân tích, giải thích
Đề bài: Lời khuyên của các bạn trong
lớp học chăm chỉ hơn
I Chuẩn bị :
II Luyện tập
I Xây dựng hệ thống luận điểm:
- Vấn đề bàn luận: cần học tập chăm chỉ -Đối tượng trong lớp
* Nhận xét:
LĐ a: Bỏ nội dung không phù hợp với bài: Lao động tốt
Thiếu một số luận điểm để việc giải quyết vấn đề toàn diện, triệt để hơn
Ví dụ:
+ Đất nước bao giờ cũng cần những người tài giỏi
Trang 8? hãy sắp xếp lại hệ thống
luận điểm cho hợp lí?
?Trình bày hệ thống luận
điểm của bản thân
GV tổ chức nhận xét
? Khi trình bày luận điểm ta
cần chú ý tới điều gì?
Gv chuẩn bị hệ thống luận
điểm trên bảng phụ, nêu yêu
cầu
Hs sắp xếp
Hs trả lời theo nội dung ghi nhớ SGK
Hs nhận xét
+ người tài giỏi không tự nhiên mà có mà phải qua quá trình chăm chỉ…
* Sắp xếp lại:
a Đất nước ta đang cần những người tài giỏi
b Quanh ta đang có nhiều tấm gương các bạn học sinh đang phấn đấu học giỏi, để đáp ứng yêu cầu của đất nước
c Muốn học giỏi, muốn thành tài thì trước hết phải chăm học
d Một số bạn trong lớp ta còn ham chơi, chưa ham học, làm cho thầy cô và bố mẹ
lo buồn
e Nếu bây giờ càng chơi bời thì sau này khó gặp niềm vui trong cuộc sống
g Vậy các bạn nên bớt vui chơi, chịu khó học hành chăm chỉ, để trở thành người có ích cho cuộc sống, và từ đó tìm được niềm vui chân chính, lâu bền
* Ghi nhớ
II Trình bày luận điểm:
* Luận điểm e:
+ Nhận xét cách trình bày trong SGK Cách 1: Cách giới thiệu này tốt vì nó vừa
có tác dụng chuyển đoạn, nối đoạn lại, vừa giới thiệu được luận điểm mới, đơn giản và dễ làm theo
Cách 2:Cách này không được vì từ đó dùng để mử đầu câu không có tác dụng chuyển đoạn thực sự
Cách 3: đây là cách trình bày rất tốt vì hai câu văn không chỉ giới thiệu được luận điểm mới, nối với luận điểm trước
đó mà còn tạo ra giọng điệu thân mật, gần gũi giọng đối thoại, trao đổi trong văn nghị luận
- Nhưng đáng tiếc đáng buồn là một số bạn trong lớp ta chưa thấy rằng…
- một số bạn lại phát biểu công khai: Tuổi học trò là tuổi vui chơi, tội gì không vui chơi cho thoả mái đi! các bạn chưa
Trang 9? Hãy trình bày cách giới
thiệu của em?
GV chuẩn bị hệ thống luận
điểm trên bảng phụ, nêu yêu
cầu
GV tổ chức nhận xét
? Có nhất thiết cần phải có
kết thúc đoạn nghị luận
không?
? Hãy viết câu kết thúc đoạn
theo yêu cầu?
GV: nêu yêu cầu H/s thực
hành chuyển GV tổ chức
nhận xét
GV: Thay đổi vị trí câu chủ
đề, viết lại cho phù hợp khi
thay đổi Các câu trong
đoạn giữ nguyên song cần
thay đổi cách diễn đạt cho
phù hợp
GV khái quát lại bài học
Hs độc lập làm việc
Hs thảo luận
Hs nhận xét, làm bài
Hs chuyển, trình bày
thấy rằng…
- Học tập cần phải gắn liền với vui chơi thì mới hài hoà, phát triển cân đối con người Dựa vào lí lẽ ấy để không chịu học hành nghiêm chỉnh, các bạn ấy chưa thấy rằng…’
*Cách trình bày luận điểm:
+ Theo trình tự SGK là hợp lí vì trình tự
ấy phản ánh được các bước hợp lí của quá trình làm rõ dần luận điểm: Bước trước dẫn tới bước sau, bước sau là bước
kế tiếp của bước trước, để tới bước cuối cùng thì luận điểm được làm rõ hoàn toàn
+ Có thể có cách khác: 2,3,1,4 ( thay đổi cách viết câu cho phù hợp: Trong xã hội hiện đại, làm việc gì cũng phải có tri thức…
* Cách kết thúc đoạn văn:
-không đòi hỏi mọi đoạn văn đề phải có hoặc đề không được có kết đoạn
- Theo cách của Trần Quốc Tuấn có thể viết: Lúc bấy giờ các bạn muốn vui chơi nữa liệu có được không? Hoặc: Lúc bấy giờ, các bạn không muốn vui chơi thỏa mái nữa, liệu có được hay chăng?
* Chuyển cách trình bày nội dung đoạn văn:
D Hướng dẫn hoạt động tiếp nối:( 2')
* Về nhà: Học sinh yếu ,Tb - Ôn tập lí thuyết, xem các đề bài đã giải quyết Học sinh khá, giỏi- Từ bàn luận về phép học của La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp hãy suy nghĩ về mối quan hệ giữa học và hành
* Chuẩn bị: -Chuẩn bị viết bài số 6
- Đọc bài hội thoại
- Chuẩn bị bài tìm yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận
Trang 10Ngày soạn: 03/3/2012.
Ngày giảng : /3/2012
Tiết 103 - 104 Viết bài tập làm văn số 6
A Mục tiêu cần đạt.
1.Kiến thức : -Vận dụng kỹ năng đưa các yếu tố biểu cảm, tự sự và miêu tả vào việc viết bài văn chứng minh, hoặc giải thích một vấn đề văn học hoặc xã hội gần gũi với các em
2 Kỹ năng : - viết bài văn chứng minh
2.Thái độ : - Từ đó đánh giá chính xác hơn trình độ tập làm văn nghị luận của bản thân, tự rút ra những kinh nghiệm cần thiết làm bài tốt hơn
B.Chuẩn bị phương pháp ,phương tiện
1 Gv : ra đề ,đáp án
2 Học sinh : ôn lại văn nghị luận: Tổ chức hệ thống luận điểm trong bài nghị luận, viết đoạn văn trình bày luận điểm, đưa các yếu tố miêu tả tự sự biểu cảm vào bài văn nghị luận
- Xem lại các đề bài luyện tập và các bài nghị luận trong phần đọc hiểu
C.Tổ chức các hoạt động dạy và học.
* Hoạt động 1 : Kiểm tra không
* Hoạt động 2: GV nêu đề bài
* Hoạt động 3 : HS chép đề bài vào vở
I.Đề bài:
Bạn em chỉ thích trò chơi điện tử mà tỏ ra thờ ơ không quan tâm tới thiên nhiên, em hãy chứng minh cho bạn thấy: Thiên nhiên là nơi cho ta sức khoẻ, hiểu biết, niềm vui
vô tận và vì thế, chúng ta cần gần gũi với thiên nhiên, yêu mến thiên nhiên
*Hoạt động 3: HS viết bài
*Hoạt động 4 :GV thu bài nhận xét ý thức làm bài của hs