điểm nhìn đi vào câu chuyện : giới thiệu nhân vật và tình -Löu yù : huống, tả người , tả cảnh vật… - Người kể chuyện là người đứng ra kể câu chuyeän trong taùc phaåm coù khi voâ nhaân xö[r]
Trang 1Ngày soạn :1/12/2007
Ngày giảng :3/12/2007
TUẦN 14 : Tiết 66, 67
Văn bản LẶNG LẼ SA PA
-Trích -
< Nguyễn Thành Long >
I/Mục tiêu cần đạt :
Giúp học sinh:
-Cảm nhận được vẻ đẹp của các nhân vật trong truyện chủ yếu là nhân vật anh thanh niên trong truyện với công việc thầm lặng trong cách sống và làm việc tình cảm trong quan hệ với mọi
người
-Phát hiện đúng và hiểu về chủ đề của truyện , tứ đó hiểu được niềm hạnh phúc của con người
trong lao động
-Giáo dục hs lòng say mê yêu lao động , coi lao động là niềm vui của cuộc sống
-Rèn luyện kỹ năng cảm thụ và phân tích các yếu tố của truyện, miêu tả nhân vật và những bức tranh thiên nhiên
II / Chuẩn bị
-Soạn bài
III/ Tiến trình tổ chức hoạt động
A / Ổ n định tổ chức
B/ Kiểm tra bài cũ
-Phân tích tình huống truyện và tính cách nhân vật ông Hai trong truyện ngắn Làng của Kim Lân
?
C/ Bài mới
Hoạt động 1 :Giới thiệu bài
Từ những cuộc gặp gỡ với những con người lặng lẽ, bình thường đang làm việc miệt mài cho
đất nước ở Sa Pa- nơi nghĩ mát kỳ thú , nhưng cũng là nơi sống và làm việc của những con người lao động với những phẩm chất trong sáng , cao đẹp và cũng qua một chuyến đi,ngỡ chỉ là đi chơi thư giản, nhà văn Nguyễn Thành Long đã viết thành một truyện ngắn đặc sắc, dào dạt chất
thơ.Đó là văn bản Lặng lẽ Sa Pa mà chúng ta học hôm nay
Hs đọc chú thích *
? Vài nét về tác giả ?
? Hoàn cảnh sáng tác ?
Hoạt động 2 Hướng dẫn đọc hiểu văn bản
Hướng dẫn đọc
Giọng đọc trầm cảm sâu sắc
I / Đọc và hiểu văn bản :
1 / Tác giả tác phẩm : a/ Tác giả :
-Nguyễn Thành Long (1925-1991 ) -Quê : Duy Xuyên –Quảng Nam Ông là nhà văn chuyên viết về chuyện ngắn và ký b/ Tác phẩm
-Sáng tác 1970 khi tác giả đi thực tế ở Lào Cai và in trong tập “Giữa trong xanh ”
2/ Đọc và tóm tắt tác phẩm
Trang 2GV và học sinh đọc
? Tóm tắt ?
? Nhận xét gì về cốt truyện ?
-Cốt truyện đơn giản , không có mâu thuẫn , không có xung đột căng thẳng mà chỉ là câu chuyện sinh hoạt lao động bình thường < cuộc gặp gỡ của mấy người khách với anh thanh niên
? Giải thích từ khó ?
? Tình huống truyện?
? Cuộc gặp gỡ giữa bác lái xe , cô kỹ sư , ông hoạ sĩ già với anh thanh niên ở đỉnh Yên Sơn
? Tình huống ấy có tác dụng gì cho câu truyện ? -Tình huống ấy giúp tác giả giới thiệu nhân vật chính một cách thuận tiện hơn và để cho nhân vật ấy hiện ra qua cái nhìn và ấn tượng của người khác
? Truyện được kể theo ngôi thức mấy ? điểm nhìn trần thuật được đặt cho nhân vật nào ? -Ngôi thứ 3 , điểm nhìn trần thuật được đặt vào nhân vật ông già < có đoạn là cô kỹ sư >
? Hiệu quả nghệ thuật?
-Là sáng tạo riêng của tác giả có tác dụng một mặt giữ cho câu chuyện một vẻ đẹp chân thật và khách quan , mặt khác làm nỗi chất trữ tình suy
tư của nhân vật ( làm cho câu chuyện về anh thanh niên trở nên khách quan và tinh tế )
? Truyện có mấy nhân vật ? nhân vật trung tâm ? Nhân vật đó hiện ra trong cái nhìn của nhân vật nào ?
-Anh thanh niên, bác lái xe , cô kỹ sư , ông hoạ sỹ già …
-Nhân vật trung tâm là anh thanh niên -> qua cái nhìn và cảm nghĩ của nhân vật khác
? Vai trò của nhân vật phụ?
-Các nhân vật phụ làm nôỉ bật nhân vật chính
?Các nhân vật đều không có tên riêng, theo em dụng ý của tác giả là gì?
- Tác giả muốn nói đến những con người vô danh, họ xuất thân từ những vùng đất khác nhau, làm những công việc khác nhau nhưng lại gặp nhau một điểm: Lặng lẽ dâng cho đời tình yêu cuộc sống của mình
?Em có nhận xét gì về bức chân dung anh thanh
Trang 3-Truyện ngắn là bức chân dung anh thanh niên ,
nhân vật hiện lên ở một số nét đẹp , nhưng chưa
được xây dựng thành một tính cách hoàn chỉnh
và hầu như chưa có cái tính
? Từ các nhân vật hãy phát biểu chủ đề của tác
phẩm ?
“ Trong cái im lặng của Sa Pa ….cho đất nước” <
cuối phần chữ nhỏ >
? Phương thức biểu đạt?
Tự sự –trữ tình – bình luận
?Anh thanh niên xuất hiện như thế nào ?
-Xuất hiện sau nhân vật phụ
-Chỉ hiện ra trong chốc lát đủ để các nhân vật
khác ghi nhận một ấn tượng một ký hoạ chân
dung về anh rồi anh lại lấp khất vào mây mù bạt
ngàn và cái lặng lẽ của Sa Pa
?Qua lời giơí thiệu của bác lái xe thì anh được
giới thiệu là người như thế nào ?
?Nét khác biệt ?
-Sự thèm người
?Cách giới thiệu nhân vật như vậy có tác dụng
gì?
-Làm cho ông hoạ sy,õ cô kỹ sư, bạn đọc có ấn
tượng mạnh mẽ về nhân vật làm cho mọi người
tò mò thích thú
?Em nhận xét gì về hoàn cảnh sống và làm việc
của anh thanh niên?
? Công việc ?
? Nhận xét gì về công việc của anh thanh niên?
GV : Sống cô độc , công việc đòi hỏi phải chính
xác tỉ mỉ và có tinh thần trách nhiệm cao ,dù
mưa tuyết cũng phải làm
? Cái gian khổ nhất của anh là gì ?
-Là phải vượt qua sự cô đơn vắng vẻ
? Vậy cái gì đã giúp anh vượt qua được sự vắng
vẻ ấy ?
Yêu nghề
? Chi tiết nào chứng tỏ anh là người yêu nghề?
3 / Phân tích : 3.1 Nhân vật anh thanh niên : Hoàn cảnh
- 27 tuổi, sống một mình trên núi cao 2700m
- Làm nghề khí tượng kiêm vật lý địa cầu ,
- cô độc nhất thế gian, “thèm người”
=> Hoàn cảnh đặc biệt
Công việc:
- Đo gió , đo mưa , tính mây vào mọi thời điểm
=> Vất vả,đòi hỏi lòng kiên trì, tỉ mỉ, chính xác
Suy nghĩ về công việc :
- Khi ta làm việc , ta với công việc là đôi
- công việc của cháu gian khổ , mất đi cháu buồn
Trang 4? Nhận xét về cách sống của , cách nghĩ của anh
ta?
? Trên đỉnh Yên Sơn , anh đã làm gì để bù lấp
những khoảng thời gian rảnh để khỏi rơi vào
trạng thái cô độc
?Qua sự sắp xếp trong nhà , vườn ta thấy nếp
sống của anh như thế nào ?
? Khi ông hoạ sỹ già đòi vẽ anh , anh đã nói
điều gì ? qua đó bộc lộ phẩm chất gì?
?Việc đào củ tam thất , hái hoa cho cô gái , tặng
bác hoạ sỹ giỏ trứng chứng tỏ điều gì ở anh
thanh niên ?
? Qua điểm nhìn của ông hoạ sỹ và lời tự giới
thiệu của nhân vật, ấn tượng cảm nghĩ của em
về anh thanh niên ?
?Ông hoạ sỹ già đóng vai trò gì trong truyện ?
-Là nhân vật, là điểm nhìn trần thuật của tác giả
, người kể chuyện đã nhập vào cái nhìn và suy
nghĩ của nhân vật ông hoạ sỹ để quan sát và
miêu ta,û từ cảnh thiên nhiên đến nhân vật chính
của truyện
? Khi mới gặp anh thanh niên ông có tâm trạng
gì ?
? Vì sao ông lại có tâm trạng đó ?
-Xúc động vì anh thanh niên la một biểu hiện
khác thường của một tính cách không khuất
phục hoàn cảnh và nhu cầu cuộc sống, không
chịu cô độc
-Bối rối vì thật ra ông đã bắt gặp một điều mà
ông đã ao ước được biết
? Khi gặp anh thanh niên thì ông có ý gì ? ông
cảm thấy như thế nào ?
? vì sao ông cảm thấy nhọc quá ?
-Vì ông nhận thấy những vẻ đẹp mới lạ toát lên
từ người thanh niên khơi dậy trong ông những
xúc cảm suy nghĩ , mà hội hoạ chưa lột tả được
hết
- Đó là cái nhọc tinh thần cần cho sáng tạo
? Ông hoạ sỹ đã làm nổi bật anh thanh niên và
chết mất”
- mình sinh ra là gì, mình vì ai mà làm việc
=> suy nghĩ thật đúng và sâu sắc về công việc và cuộc sống
Cuộc sống :+ anh coi sách là bạn + trồng hoa nuôi gà , đọc sách
=>giản dị , chủ động, ngăn nắp
Tính tình:
-Anh khiêm tốn nghĩ xung quanh còn nhiều người giỏi hơn anh nhiều
-Cởi mở , chân thành, chu đáo quý trọng tình cảm của người khác , khao khát gặp gỡ
-> Một người sống có lý tưởng , con người mới luôn
ý thức được tinh thần trách nhiệm, lặng lẽ cống hiến cho đất nước
3.2 Ông hoạ sỹ già , cô kỹ sư a/ Ông hoạ sỹ già
-Xúc động và bối rối khi gặp anh thanh niên
- Ghi lại hình ảnh anh thanh niên bằng nét bút kí hoạ, ông cảm thấy nhọc quá
Trang 5những điều khác nữa như thế nào ?
-Nhân vật anh thanh niên làm ông nghĩ đến nghệ
thuật và sự bất lực của nó, về mảnh đất Sa Pa
cùng với những xúc cảm của ông về anh thanh
niên đã làm cho chân dung nhân vạt chính thêm
sáng đẹp và chứa dựng chiều sâu tư tưởng
?Qua lần gặp gỡ trò chuyện với anh thanh niên ,
cô kỹ sư đã cónhững cảm xúc gì ?
? Tạisao cô bàng hoàng ?
- Vì cô hiểu thêm cuộc sống một mình dũng cảm
của anh thanh niên
-Vì có những điều về anh thanh niên đã giúp cô
đánh giá đúng hơn về mối tình nhạt nhẽo mà cô
đã từ bỏ và giúp cô yên tâm hơn về quyết định
của mình
? Hình ảnh anh thanh niên còn giúp cô điều gì ?
? Nhân vật lái xe có vai trò quan trọng gì ?
-Dẫn câu truyện , kích thích người đọc chú ý ,
chờ đón sự xuất hiện của nhân vật chính và giúp
ta biết thêm đôi điều về nhân vật chính
? Vậy thái độ của nhân vật phụ có suy nghĩ , cảm
xúc thái độ của họ có tác dụng gì trong tác phẩm
-Làm cho hình ảnh anh thanh niên càng rõ nét và
đẹp hơn
-Làm cho chủ đề của tác phẩm càng mở rộng
hơn , gợi ra nhièu ý nghĩ như là đã được lọc qua
4 , 5 tâmhồn trong trẻo rực rỡ khiến hình ảnh ấy
rạng rỡ hơn , ánh lên nhiều màu sắc hơn Đây là
một thủ pháp nghệ thuật
Hoạt động 3 Tổng kết
? Vậy chủ đề tư tưởng của tác phẩm là gì ?
- nói về sự cống hiến âm thầm cho đất nước
? Câu nào nói rỏ nhất chủ đề của tác phẩm?
? Nhân vật nào nữa thể hiện chủ đề này trong
tác phẩm ?
- Người nghiên cứu sét
-Anh kỹ sư vườn rau
? Nhận xét gì về nghệ thuật ?
- Đậm chất trữ tình
? Có ý kiến cho rằng: một trong những yếu tố tạo
nên thành công của tác phẩm là sự có mặt của
b/: Cô kỹ sư -Cô bàng hoàng trước vẻ đẹp về tâm hồn, tính cách cuộc sống một mình dũng cảm tuyệt đẹp của anh thanh niên ,
-Cô yên tâm trên con đường cô đang đi , đang lựa chọn ,cô có đủ nghị lực để vượt khó và cống hiến nhiều hơn nữa
II /Tổng kết ( ghi nhớ sgk)
Trang 6chất thơ trong tác phẩm Nhận xét này có đúng
không? Vì sao?
Đây là ý kiến chính xác vì:
- Chất thơ toả ra từ vẻ đẹp của thiên nhiên
-Chất toả ra từ vẻ đẹp tân hồn của con người, từ
tinh thần trách nhiệmvà tình yêu cuộc sống của
con người từ dư vị của cuộc gặp gỡ
-Lời văn giàu chất trữ tình, hình ảnh mềm mại,
ngôn ngữ giàu chất thơ
=> Chính những điều trên làm cho tác phẩm
bàng bạc chất thơ
Học sinh đọc ghi nhớ
Hoạt động 4 Hướng dẫn luyện tập
Học sinh tự làm
Lưu ý: Cảm nghĩ phải chân thật, không chung
chung, không sa vào phân tích nhân vật
III/ Luyện tập
D/ Củng cố
? Từ nhân vật anh thanh niên này em rút ra bài học gì trong cuộc sống
Đ / Dặn dò
Viết bàisố 3
………
Trang 7Ngày soạn : 4/12/2007
Ngày giảng : 6/12/2007
TUẦN 14 : Tiết 68,69
BÀI VIẾT SỐ 3
I/ Mục tiêu cần đạt
_Giúp hs
+ Biết vận dụng những kiến thức đã học đề thực hành viết một bài văn tự sự có sử dụng các yếu tố miêu tả nội tâm, nghị luận độc thoại nội tâm, đối thoại
-Rèn luyện kỹ năng diễn đạt
-Rèn luyện tính tự lập tự giác cao trong làm bài
-Gd hs qua từng đề bài cụ thể : biết nhận lỗi và sửa lỗi
II / Chuẩn bị
Xem lại nội dung bài tập làm văn đã học
III / Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học
A/ Ổn định tổ chức
B / Kiểm tra bài cũ
1/ Đề bài
Hãy kể về một lần em trót xem nhật ký của bạn ?
2/ Yêu cầu
C/ Bài mới
-Học sinh phải biết kể về một câu chuyện có diễn biến và bố cục rõ ràng, hành văn lưu loát -Biết kết hợp tự sự với miêu tả nội tâm ,yếu tố nghị luận ,đối thoại ,độc thoại nội tâm
3/ Gợi ý
- Xem nhật ký của bạn vào lúc nào ? ở đâu ?
- Diễn ra như thế nào ?
- Bạn có biết không ?
- Em đọc được những điều gì ?
- Sau khi xem em có nói với ai không ? ( đối thoại)
- Em đã ân hận và dằn vặt như thế nào ? < độc thoại nội tâm>
- Rút ra bài học gì về sự tôn trọng bí mật riêng tư của người khác < nghị luận >
4 / Học sinh viết
-Giáo viên theo dõi uốn nắn
D /Củng cố
Thu bài
Đ /Dặn dò
Soạn bài tập làm văn
………
Trang 8Ngày soạn : 27/11/2006
Ngày giảng:02/12/2006
TUẦN 14 : Tiết 68,69
BÀI VIẾT SỐ 3
I/ Mục tiêu cần đạt
Giúp học sinh
+ Biết vận dụng những kiến thức đã học đề thực hành viết một bài văn tự sự có sử dụng các yếu tố miêu tả nội tâm, nghị luận độc thoại nội tâm, đối thoại
-Rèn luyện kỹ năng diễn đạt , hành văn
-Rèn luyện tính tự lập, tự giác cao trong làm bài
II / Chuẩn bị
Xem lại nội dung bài tập làm văn đã học
III / Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học
A/ Ổn định tổ chức
B / Kiểm tra bài cũ
1/ Đề bài
Hãy tưởng tượng mình là người lính lái xe trong tác phẩm Bài thơ về tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật Viết bài văn kể lại cuộc hành trình Bắc – Nam của những người lính lái xe 2/ Yêu cầu
- Học sinh nhập vai , kể lại chuyến hành trình Bắc –Nam đầy khó khăn gian khổ của người lính lái xe
- Bài làm phải có diễn biến sự việc
- Biết kết hợp yếu tố tự sự với miêu tả nội tâm,nghị luận,đối thoại, độc thoại nội tâm Song tự sự là mạch chính , yếu tố miêu tả nội tâm, độc thoại nội tâm… là yếu tố bổ trợ
3/ Gợi ý
- Giới thiệu về tiểu đội xe không kính
- Xuất phát ( thời gian , không gian)
- Xe chở gì? Để làm gì?
- Trên đường đi gặp những khó khăn gì? (độc thoại nội tâm)
- Thái độ trước khó khăn? ( miêu tả nội tâm)
- Tình cảm đồng đội? ( nghị luận – đối thoại)
- Đích đến ? ( ai còn? ai mất?, )( Độc thoại nội tâm)
4/ Học sinh làm bài
Giáo viên theo dõi uốn nắn
5/ Thu bài
D/ củng cố
Đ/ Dặn dò
Soạn tập làm văn
Ngày soạn : 06/12/2007
Trang 9Ngày giảng :08 /12/2007
TUẦN 14 : Tiết 70
NGƯỜI KỂ CHUYỆN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I /Mục tiêu cần đạt
-Giúp học sinh
+ Hiểu và nhận diện về thế nào là người kể vai trò và nghệ thuật giữa ngưươì kể chuyện và ngôi kể trong văn bản tự sự
+ Rèn luyện kỹ năng nhận diện và tập kết hợp các yếu tố này trong khi đọc văn cũng như viết văn
II / Chuẩn bị
-Soạn bài
III /Tiến trình tổ chức
A/ Ổn định tổ chức
B /Kiểm tra bài cũ
C/ Bài mới
Hoạt động 1 : Giới thiệu bài
? Ngôi kể là gì? Có mấy ngôi kể?
Hoạt động 2
Học sinh đọc
Hoạt động nhóm
? Đoạn trích kể về ai ? về việc gì ?
? Ai là người kể về các nhân vật và sự kiện
trên ? , có phải các nhân vật kể không ?
-Người kể chuyện không xuất hiện, không phải
là một trong 3 nhân vật đã nói tới
? Những dấu hiệu nào cho ta thấy các nhân vật
ở đây không phải là người kể chuyện ?
-Các nhân vật đều trở thành đối tượng miêu tả
một cách khách quan : “Anh thanh niên vừa
vào” “cô kĩ sư mặt đỏ ửng”, “bỗng nhà hoạ sĩ
già quay lại”
?Vậy chuyện được kể theo ngôi thứ mấy ?
?Người kể có xuất hiện không?
-Người kể vô nhân xưng ,không xuất hiện
trong câu chuyện
?Nếu là một trong ba nhân vật trên là người kể
chuyện thì lời văn và ngôi kể phải thay đổi như
thế nào ?
? Lời văn và ngôi kể phải thay đổi hoặc xưng
tôi hoặc xưng tên nhân vật ?
? Những câu :“giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ”
“những người con gái sắp xa ta… nhìn ta như
I / Ngôi kể và vai trò của người kể chuyện trong văn bản tự sự :
1/ Ví dụ Đọc đoạn trích sgk
- Nội dung : Kể về phút chia tay giữa người hoạ sỹ già , cô kỹ sư và anh thanh niên
-Người kể chuyện :Vô nhân xưng ,không xuất hiện trong câu chuyện
=>Ngôi thứ 3
Trang 10vậy ” là nhận xét về người nào? về ai ?
-Nhận xét của người kể chuyện về anh thanh
niên và suy nghĩ của anh ta
-Lời nhận xét thứ 2 người kể chuyện như nhập
vào nhân vật anh thanh niên để nói lên tình
cảm và suy nghĩ của anh ta Đó không chỉ là
nói hộ anh ta mà là tiếng lòng của nhiều người
< nếu là câu nói trực tiếp của anh thanh niên thì
tính khái quát sẽ bị hạn chế nhiều >
? Kể được chuyện này thì người kể phải là
người như thế nào ?
? Căn cứ vào đâu để có nhận xét trên ?
-Căn cứ vào chủ thể đứng ra kể câu chuyện ,
đối tượng được miêu tả , ngôi kể , điểm nhìn và
lời văn
? Vậy có mấy ngôi kể? thế nào la økể theo ngôi
thứ 3 ? ưu điểm và hạn chế của từng ngôi kể?
? Vai trò của người kể chuyện trong văn bản tự
sự ? ( điểm nhìn)
-Lưu ý :
- Người kể chuyện là người đứng ra kể câu
chuyện trong tác phẩm có khi vô nhân xưng , có
khi nhập vào một nhân vật trong chuyện , khi
ngôi thứ nhất , khi ngôi thứ 3
-Khi miêu tả, quan sát người kể chuyện thường
gắn với một điểm nhìn nào đó : Bên trong , bên
ngoài , thấu suốt
Vd : người diễn viên tươi cười vẫy chào khán
giả
điểm nhìn bên ngoài
vd : Người diễn viên lùi lại với lòng tự hào
và cảm kích trước sự tán thưởng
Điểm nhìn bên trong nhập vào diễn viên
Vd : Đứng cả dậy công chúng nồng nhiệt thừa
nhận sự xuất hiện của một diễn viên lớn
Điểm nhìn thấu suốt < hiểu được thái
độ của công chúng –sự đánh gía diễn
viên >
? Tạo ra điểm nhìn có tác dụng gì ?
-Bộc lộ tư tưởng , tình cảm , suy nghĩ một cách
sinh động , tạo ra cái nhìn và nhiều chiều tránh
- Người kể chuyện biết tất cả mọi việc , mọi hành động , tâm tình cảm của nhân vật
2/ Kết luận -Ngôi kể thứ 3 : giấu mình nhưng có mặt khắp văn bản Biết hết mọi việc,mọi hành động , mọi tâm tư , tình cảm của nhân vật
-Người kể chuyện có vai trò dẫn dắt người đọc
đi vào câu chuyện : giới thiệu nhân vật và tình huống, tả người , tả cảnh vật…