Bài giảng môn học Ngữ văn lớp 7 - Tiết 1 : Văn bản : Cổng trường mở ra (Tiết 48)

GV : Bài văn đã chỉ rõ ngày khai trường vào lớp Một là ngµy cã dÊu Ên s©u ®Ëm nhÊt trong t©m hån tuæi th¬ và cuộc đời mỗi con người và học tập là nghĩa vụ cao cả của tuổi trẻ đối với gia[r]

Tiết 1 : Văn bản :

Lí Lan

A - Mục tiêu cần đạt : Giúp HS:

- Cảm nhận và thấm thía tình cảm thiêng liêng và sâu nặng của cha mẹ đối với con cái, thấy $% ý

- Nghệ thuật viết văn tinh tế, giàu giá trị biểu cảm

B -Chuẩn bị2/

- GV $ dẫn HS soạn bài , thiết kế bài dạy , chuẩn bị các = $> tiện dạy học cần thiết

- HS : Soạn bài theo yêu cầu của SGK và những huớng dẫn của GV

C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học

Hoạt động của giáo viên - học sinh Nội dung HĐ1: ổn định tổ chức - Kiểm tra : Thế nào là văn bản

nhật dụng ? Kể tên những văn bản nhật dụng đã học trong

 $> trình Ngữ văn 6? Các văn bản ấy đã đề cập đến

những vấn đề nào trong đời sống ?

HĐ2 : Bài mới

HĐ2.1 : Giới thiệu bài mới : Từ nội dung câu trả lời

của học sinh trong phần KT bài cũ , gv giới thiệu nội dung bài mới

HĐ2.2: Tổ chức cho HS tìm hiểu chung về văn bản

GV: Hãy đọc phần chú thích trong SGK sau đó trình bày

những nét sơ $% về tác giả và xuất xứ của tác phẩm

HS: Trả lời theo nội dung SGK

GV:

$% không ? Vì sao?

HS: Trả lời câu hỏi dựa vào khái niệm văn bản nhật dụng

- Hs nêu $% khái niệm văn bản nhật dụng

và kể tên đúng 3 văn bản nhật dụng đã học trong  $> trình Ngữ văn 6

I -Đọc - tìm hiểu chung

- Tác giả : Lí Lan

- Tác phẩm : ]$%

+ Tính chất : Là văn bản nhật dụng + Thể loại : kí

Tuần 1 : Bài 1 Tiết 1 : Cổng Tiết 2: Mẹ tôi Tiết 3: Từ ghép Tiết 4: Liên kết trong văn bản

Hoạt động của giáo viên - học sinh Nội dung

GV: Cho biết = $> thức biểu đạt chính của văn bản này

là tự sự, miêu tả hay biểu cảm ?

HS : Biểu cảm

GV: Bài văn biểu lộ cảm xúc của ai ? Đó là những cảm xúc

 $ thế nào ?

HS: Bài văn viết về tâm trạng của $) mẹ trong đêm

GV: Căn cứ vào những điều vừa tìm hiểu chung về văn bản

, theo con nên đọc văn bản này  $ thế nào ? Vì sao?

HS : Nêu cách đọc : Giọng chậm rãi; tình cảm

GV: đọc mẫu 1 đoạn

HS : đọc, nhận xét

+ a $> thức biểu đạt : Biểu cảm

+ Nội dung : Tâm trạng của mẹ trong đêm

HĐ2.3 ; Tổ chức cho HS đọc - hiểu văn bản

GV:

$) con đã chuẩn bị những gì cho năm học mới ?

HS: - Mọi thứ cần thiết : Quần áo ,sách vở đã sẵn sàng

- -$) mẹ còn chuẩn bị về tâm lí cho con:Khích lệ

con

- -$) con cũng đã sẵn sàng cho năm học mới : Tỏ ra

$h lớn hơn khi thu dọn đồ chơi

GV: Với sự chuẩn bị chu đáo  $ thế , tại sao vào cái

không ngủ $% ? ( Quan sát đoạn đầu)

HS: + Mẹ lo con là đứa trẻ nhạy cảm sẽ háo hức vì

GV : Thế  $ nỗi lo ấy đã $% giải toả : “ Giấc ngủ đến

với con nhẹ nhàng  $ uống một ly sữa, ăn một cái

kẹo” Vậy mà $) mẹ vẫn không ngủ , bà đã có

những việc làm và suy nghĩ  $ thế nào vào cái đêm

không ngủ ấy ?

HS: + Mẹ ngắm đứa con mình đang ngủ ngon lành

+ Mẹ đắp mền , buông mùng rồi “không biết làm gì

nữa ”

+ Mẹ không tập trung làm $% việc gì cả , xem lại

những thứ đẫ chuẩn bị cho con, tự nhủ mình phải đi

ngủ sớm

+ Mẹ lên $) và trằn trọc

+ Mẹ tin là con không bỡ ngỡ trong ngày đầu năm

học

GV :

lo lắng quá đâu”  $ $) mẹ vẫn không ngủ $%

Vì sao vậy

HS:

II - Tìm hiểu văn bản

1 Tâm trạng người mẹ

+ Lo cho con

Hoạt động của giáo viên - học sinh Nội dung

P$ của mình Khi ấy mẹ có tâm trạng nôn nao, hồi

hộp trên

ngoại

GV:

 $ thế  $ tại sao $) mẹ ấy không kể điều này

với chính đứa con của mình ?

HS:

vào lòng con một cách nhẹ nhàng , cẩn thận và tự

nhiên

GV: Đó là tất cả những lí do khiến $) mẹ không ngủ

nôn nao, bao âu lo, bao mong muốn cứ đan xen miên

man trong tâm trạng mẹ đêm nay Ngày mai, ngày

bị xong, mà sao vẫn còn thao thức "Hàng năm, cứ

vào cuối thu mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên

con $) làng dài và hẹp " Hóa ra âm vang bài học

thuở áo trắng của chính mình cứ sống dậy xốn xang -

đầu tiên ấy mẹ muốn khắc sâu vào con để con có

những giây phút thật đẹp, thật đáng trân trọng mà mai

này mỗi khi nhớ về con lại thấy xao xuyến, bâng

khuâng Có thể nói Lí Lan đã rất "sống" với kỉ niệm

những kỉ niệm, cảm xúc ấy mãnh liệt tha thiết ấy cứ

rạo rực, bâng khuâng, xao xuyến mãi trong lòng

$) mẹ Tâm trạng đẹp đẽ ấy $% tác giả diễn tả

một cách nhẹ nhàng, tinh tế mà thấm thía

->- Thao thức, phấp phỏng, hồi hộp, xao xuyến

GV: Theo dõi những việc làm và suy nghĩ của $) mẹ

em có thể nói gì về $) mẹ này

HS : - Mẹ thao thức không ngủ, suy nghĩ triền miên

- Mẹ chuẩn bị chu đáo cho con

- Mẹ quan tâm và yêu quý con

- Một $) mẹ có tâm hồn tinh tế và nhậy cảm

 Tấm lòng yêu thương con , sự nâng niu chăm sóc con ân tình, chu đáo một tâm hồn tinh tế và nhạy cảm.

GV: Có phải $) mẹ đang nói trực tiếp với con mình

không? Theo con cách viết này có tác dụng gì?

HS: -$) mẹ đang tâm sự với con và cũng chính là đang

nói với lòng mình

 Giúp tác giả đi sâu vào thế giới tâm hồn, miêu tả

$% một cách tinh tế tâm trạng hồi hộp, bâng khuâng

cũng  $ những tình cảm tha thiết mà mẹ dành cho

con Đó là những điều sâu thẳm khó nói bằng lời

sâu nặng của mẹ với con

Hoạt động của giáo viên - học sinh Nội dung

HS:

có thể nhận thấy giáo dục có một vai trò quan trọng

 $ thế nào đối với cuộc sống mỗi $) và toàn xã

hội

GV: Nếu cho rằng những suy nghĩ của $) mẹ về nền

giáo dục Nhật Bản ấy ẩn chứa những $ mơ, mong

muốn cho con mình Con có đồng ý không? Đó là $

mơ gì?

HS: Ước mơ mà bất kì bậc cha mẹ nào cũng mong đó là

con mình $% $T một nền giáo dục tiến bộ nhất,

mọi trẻ em $% chăm sóc giáo dục với tất cả sự quan

tâm của xã hội

+ Khẳng định vai trò của nhà trường, của giáo dục đối với cuộc sống mỗi con người

và toàn xã hội E($) học là thế giới kì diệu của tuổi thơ

+Mong con sẽ được hưởng một nền GD tốt nhất , sẽ nhận $% mọi điều tốt đẹp

trong cuộc sống

GV:

một thế giới kì diệu sẽ mở ra" Con thử hình dung lại

xem thế giới kì diệu đó là gì? HS thảo luận.

HS:

lí

làm $),,,

- Thế giới của ánh sáng tri thức, của những hiểu biết lí

thú và kì diệu mà nhân loại hàng vạn năm đã tích lũy

$%,

- Thế giới của tình thầy trò cao đẹp, tình bạn thiêng

liêng, của những $ mơ và khát vọng bay bổng niềm

vui niềm hi vọng

2-* Ghi nhớ SGK

GV: Bài văn giản dị  $ vẫn khiến $) đọc suy ngẫm

xúc động Vì sao vậy?

Gợi ý: Cách viết giống nhật kí, dễ bộc lộ cảm xúc

GV

ngày có dấu ấn sâu đậm nhất trong tâm hồn tuổi thơ

và cuộc đời mỗi con $) và học tập là nghĩa vụ cao

cả của tuổi trẻ đối với gia đình và xã hội Vì thế chúng

ta ý thức một cách sâu sắc rằng ^d$ qua cánh cổng

diệu ấy là cả chân trời văn hóa, khoa học đang rộng

HĐ2.4: Tổ chức cho HS luyện tập

Bài 1: Yêu cầu học sinh trao đổi ý kiến và lí giả tại

trong mỗi $) (HS thảo luận nhóm)

lớn

]$% thấy những điều mới lạ, có những cảm xúc bỡ

ngỡ, lo sợ, vui $,,,

- Lời văn giản dị, nhẹ nhàng giàu cảm xúc, tình cảm tự nhiên chân thành

III - Luyện tập

Bài 1:

Bài 2:

Hoạt động của giáo viên - học sinh Nội dung

Bài 2: Gợi ý: Đoạn văn phải chân thành sâu sắc, ghi lại

những rung động thật sự của bản thân

Rút kinh nghiệm :

Tiết 2 : Mẹ tôI

ét - mon – dơ a – mi - xi

A - Mục tiêu cần đạt : Giúp HS

- Hiểu và cảm nhận $% những tình cảm thiêng liêng và sâu nặng của cha mẹ đối với con cái và thấy

$% trách nhiệm của con cái đối với cha mẹ

B - Chuẩn bị

- GV $ dẫn HS soạn bài , thiết kế bài dạy , chuẩn bị các = $> tiện dạy học cần thiết

- HS : Soạn bài theo yêu cầu của SGK và những huớng dẫn của GV

C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học

HĐ1: ổn định tổ chức - Kiểm tra : Qua bài văn "Cổng I -Đọc - Tìm hiểu chung:

học tập trong cuộc đời mỗi $)G Con cảm nhận $%

gì về tâm trạng và tình cảm của $) mẹ dành cho đứa

con yêu?

HĐ2 : Bài mới

HĐ2.1 : Giới thiệu bài mới : Từ nội dung câu trả

lời

của HS trong phần kiểm tra bài cũ , GV đọc một vài câu

thơ,

hoặc lời của một bài hát nói về vai trò của $) mẹ

trong

cuộc đời mỗi con $) để giới thiệu bài mới

GV: Ngoài những thông tin trong SGK, con còn biết

thêm những gì về tác giả

HS: Trả lời

GV : Bổ sung: Ông là tiểu thuyết gia, nhà thơ, $) viết

truyện ngắn và là tác giả của nhiều cuốn truyện thiếu nhi

và truyện phiêu $ nổi tiếng Những kỉ niệm thời học

trò và những kỉ niệm thời là sinh viên học viện quân sự

Mô- đê- na là cơ sở để tác giả $ cấu nên những áng văn

nhẹ nhàng dung dị , đầy nhân ái mê hoặc trái tim của

hàng triệu độc giả trên khắp toàn cầu

GV $ dẫn đọc: rõ ràng, dứt khoát,  $ tình cảm

HĐ2.3 ; Tổ chức cho HS đọc hiểu văn bản

HS: Đọc văn bản

GV: Theo con bài văn này kể về ai?

A - -$) mẹ B - Enricô C - Tâm trạng

của $) cha

HS: Tâm trạng $) cha (GV ghi đề mục của bài học)

GV:

$) cha có tâm trạng  $ thế nào?

HS:

thiếu lễ độ với mẹ

1- Tác giả ét-môn-đô đơ Amixi (1846 - 1908)

2- Tác phẩm: "Mẹ tôi" trích từ tác phẩm

"Những tấm lòng cao cả" (1886)

II Đọc – hiểu văn bản

1 Tâm trạng và thái độ của người cha

- Buồn bã tức giận, xấu hổ vì sự thiếu lễ

độ của con

+ Tâm trạng $) cha: Buồn bã, tức giận, xấu

hổ

GV: Qua từ ngữ nào con nhận thấy tâm trạng này?

HS tìm chi tiết, từ ngữ:

+ Nhát dao đâm vào tim, không thể nén cơn tức

giận, vong ân bội nghĩa, bội bạc, xấu hổ

GV: Vì sao $) cha lại thấy sự thiếu lễ độ của con đối

với $) mẹ  $ nhát dao đâm vào tim bố?

Định $A Vì cha rất yêu con, rất tôn trọng mẹ và thất

vọng vì con $, Đó là nỗi đau thực sự của bao bậc cha

mẹ khi con $, Nỗi đau, những tâm trạng ấy minh chứng

cho thái độ nghiêm khắc và kiên quyết của $) cha đối

với Enricô

GV: Hãy chỉ rõ thái độ nghiêm khắc và kiên quyết của

$) cha trong bài văn?

HS: + Không bao giờ $% tái phạm

+ Phải xin lỗi mẹ, cầu xin mẹ hôn con

+ Thà rằng bố không có con còn hơn thấy con bội

bạc

+ Thôi con đừng hôn bố nữa

GV: Có ý kiến cho rằng $) bố đã ghét bỏ, từ chối đứa

con

khi nói: thà rằng bố không có con thôi con đừng hôn

bố nữa " Con có đồng ý không? Vì sao?

HS tự bộc lộ ý kiến của mình

GV bình ngắn: Lời cha minh chứng cho thái độ kiên

còn và mất mà ông nói với con trai  $ một lời khẳng

định cho tình cảm cũng  $ niềm mong mỏi hi vọng của

ông nơi con mình Và càng yêu con bao nhiêu hẳn lòng

ông càng thất vọng vì thái độ vô lễ của con bấy nhiêu

GV:

"Enricô ạ", à" Con thử hình dung trong những lời gọi ấy

- Kiên quyết nghiêm khắc nhắc nhở con

ẩn chứa tình cảm gì?

HS : Đó là tình cảm chân tình tha thiết

GV: Vì sao khi nói về lỗi lầm của con, $) cha lại

nhắc đến công lao của $) mẹ và đặc biệt là nói

tới "ngày buồn thảm nhất là ngày con mất mẹ"?

Định $A

+ Con hỗn với mẹ >< mẹ chăm lo cho con

+ Nhắc đến công lao của mẹ, con sẽ tự nhận thấy

lỗi lầm của mình, thấm thía về thái độ không phải,

đau đớn day dứt về việc làm sai - $ thế gián tiếp

$) cha đã nói với con biết bao điều về đạo lí, về

cách $ xử trong cuộc sống

GV: Tại sao những điều  $ thế $) cha không nói với

HS trả lời/GV nhận xét: Có thể thảo luận nhóm

mọi $) , ông cũng không muốn nói chuyện trực tiếp

với con vì ông rất hiểu tâm lí trẻ con Chúng dễ bị tự ái

bố tránh cho con sự xấu hổ mà từ đó có thể dẫn đến tự ái

rồi $> ngạnh làm trái ý $) lớn Đây là cách suy

$) con sẽ đối diện với chính mình để suy nghĩ và sửa

đổi

GV:

con, $) cha muốn con mình phải khắc ghi điều gì? Có

thể đọc những câu văn trực tiếp thể hiện điều đó

HS:

thiêng liêng hơn cả Thật đáng xấu ohỏ cho kẻ nào

GV: Đến đây con có thể cho biết cha của Enricô là

$)  $ thế nào?

trọng cha mẹ

khắc, chân tình, sâu sắc

2 Chân dung và tình cảm của người mẹ qua lời của người cha

chân tình gần gũi

GV:

lấy nhan đề là "Mẹ tôi"?

HS: trả lời theo suy nghĩ cá nhân

bố gửi cho mình Lấy nhan đề "Mẹ tôi" vì câu chuyện

xảy ra liên quan đến $) mẹ, những lời cha nghiêm

khắc, chân tình cũng xoay quanh hình ảnh $) mẹ

Nhan đề ấy  $ một sự hối hận, chuộc lỗi của Enricô với

mẹ và đặc biệt gợi hình ảnh $) mẹ đầy cao đẹp, đáng

trân trọng Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu (GV ghi đề mục)

GV:

 $ vậy không ? Đọc những câu văn chứng tỏ điều

ấy

HS :

- -$) mẹ bỏ một năm hạnh phúc để tránh cho

con một giờ đau đớn

- Quằn quại, lo sợ, nức nở khi con ốm

- Hi sinh tính mạng vì con

GV: Con cảm nhận $% những phẩm chất cao quí nào

của mẹ sáng lên từ những chi tiết, hình ảnh ấy?

HS:

GV; Tác giả tập trung khắc hoạ $h mẹ ở khía cạnh

tình mẫu tử Đây là tình cảm thiêng liêng nhất mà những

$) phụ nữ chân chính luôn mang bên mình Con cái

đối với họ là tất cả Hạnh phúc của con là hạnh phúc của

mẹ Nỗi đau của con cũng chính là nỗi đau của mẹ

GV: Bài văn còn cho ta biết mẹ là một $) dịu dàng,

hiền hậu (GV ghi phẩm chất này lên bảng) (Song vì sao

$) cha lại nói với Enricô) "Hình ảnh dịu dàng và hiền

hậu của mẹ sẽ làm tâm hồn con  $ bị khổ hình"? có vô

lí không?

HS: suy nghĩ trả lời/thảo luận/GV chốt

Định $A Có lẽ đối diện với sự dịu dàng hiền hậu,

vị tha của $) mẹ, những đứa con $ đốn

thật không thể xứng đáng Và hơn nữa những hối lỗi,

dằn vặt sẽ làm tâm hồn con đau khổ,

lời cha còn  $ cảnh tỉnh đối với những

đứa con $" $ xử không phải với cha mẹ

GV:

muốn khắc ghi cho con mình bài học gì?

Có thể đọc những câu văn trực tiếp diễn tả điều đó?

HS: trả lời/GV chốt và kết luận

về bài học bằng việc cho HS đọc ghi nhớ SGK/12

GV: "Mẹ tôi" là một bài ca tuyệt đẹp của

"Những tấm lòng cao cả bởi "Tình

tình cảm thiêng liêng hơn cả

Thật đáng xấu hổ cho kẻ nào chà đạp

và thấm thía, mà âm vang, đọng mãi 6$ vị ngọt ngào

HĐ2.4: Tổ chức cho HS luyện tập

Dặn dò:

đó"

"Dẫu con đi suốt cuộc đời

Cũng không đi hết những lời mẹ ru"

(Xuân Quỳnh)

"Chỉ mẹ là nguồn vui ánh sáng diệu kì

Chỉ mình mẹ giúp đời con vững 2$^

(Thư gửi mẹ - Exê-nin)

"Mẹ nghèo  $ đóa hoa sen

Năm tháng âm thầm lặng lẽ

Giọt máu hòa theo dòng lệ

1,Hình ảnh $) mẹ

Gv: Hình ảnh $) mẹ của En-ri-cô hiện lên qua các

chi tiết nào trong văn bản mẹ tôi?

Hs :Thức suốt đêm suốt đêm…có thể mất con…sẵn sàng

bỏ hết một năm hạnh phúc để cứu sống con…

Gv: Em cảm nhận phẩm chất cao quý nào của $) mẹ

sáng lên từ những chi tiết đó ?

Hs :

-Quên mình vì con

Gv : Phẩm chất đó $% biểu hiện  $ thế nào ở mẹ em

hoặc một $) mẹ VN nào mà em biết?

Hs : (Đơn một số học sinh tự bộc lộ và liên hệ)

Gv : Trong những lời sau đây của cha En-ri-cô:

-Sự hỗn láo của con  $ một nhát dao đâm vào tim bố

vậy

-Trong đời, con có thể trải qua những ngày buồn thảm,

 $ ngày buồn thảm nhất sẽ là ngày con mất mẹ

Em đọc $% ở đó những cảm xúc nào của $) cha ?

Hs :

Gv : Theo em, vì sao $) cha cảm thấy : “Sự hỗn láo

của con  $ một nhát dao đâm vào tim bố vậy “?

Hs :

-Vì cha vô cùng yêu quý mẹ

-Vì cha vô cùng yêu quý con

-Cha đã thất vọng vô cùng vì con $" phản lại tình yêu

của cha - $ theo em nhát dao ấy có làm đau trái tim

$) mẹ ?

Hs :

-Càng làm đau trái tim $) mẹ

nên sẽ đau gấp bội, …

Gv : Nếu là bạn của En-ri-cô em sẽ nói gì với bạn về vấn

đề này?

Hs : (Một số học sinh tự bộc lộ )

2, Những lời nhắn nhủ của $) cha

Gv : haỹ quan sát đoạn hai trong văn bản , và cho biết :

đâu là những lời khuyên sâu sắc của $) bố đối với

con mình ?