- Nhận ra và phân tích được sự nhất quán về cảm xúc giữa hai phần của bài thơ ; thấy được sự vận dụng tài tình thể thơ truyền thống của tác giả ở bài thơ này?. Lên lớp 1 Ổn định tổ chức.[r]
Trang 1Tuần 20 Tiết 76
Ngày soạn : 01/ 01/2012
Ngày dạy : 6/ 01/ 2012
Tập làm văn : VIẾT ĐOẠN VĂN TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH
I Mục tiêu cần đạt
Giúp HS nắm được về :
1 Kiến thức
- Kiến thức về đoạn văn, bài văn thuyết minh
- Yêu cầu viết đoạn văn thuyết minh
2 Kĩ năng
- Xác định được chủ đề, sắp xếp và phát triển ý khi viết đoạn văn thuyết minh
- Diễn đạt rõ ràng, chính xác
- Viết một đoạn văn thuyết minh có độ dài 90 chữ
II Chuẩn bị
- Soạn bài
- Phương tiện : sgk, bảng phụ
- Phương pháp : Nêu và giải quyết vấn đề, thảo luận nhóm
III Lên lớp
1/ Ổn định tổ chức
2/ Kiểm tra bài cũ :
? Đặc điểm của văn bản thuyết minh ?
3/ Bài mới :
Hoạt động của thầy và trò Phần ghi bảng
Hoạt động 1 : Hướng dẫn học sinh
tìm hiểu đoạn văn trong văn bản
thuyết minh
? Đoạn văn là gì ?
- Đoạn văn là bộ phận của bài văn, viết
đoạn văn tốt là điều kiện để viết tốt bài
văn ĐV thường gồm 2 câu trở lên,
được sắp xếp theo thứ tự nhất định
HS đọc đoạn 1 sgk
? Đoạn 1 viết về chủ đề gì ?
? Đoạn văn có mấy câu, nêu nội dung
của mỗi câu ?
? Câu nào nêu nội dung khái quát của
chủ đề ?
? Vậy các câu 2,3,4, 5 có nhiệm vụ gì ?
I Đoạn văn trong văn bản thuyết minh
1 Nhận diện các đoạn văn thuyết minh
a Ví dụ
* Đoạn 1 :
- Chủ đề :Tình trạng thiếu nước sạch trên thế giới
- Câu khái quát chủ đề ( Câu 1) : Thế giới trọng
- Các câu 2,3,4,5 triển khai làm sáng tỏ chủ đề=>
có mối quan hệ chặt chẽ, bổ sung thông tin cho câu chủ đề
Trang 2Có quan hệ ntn với câu 1 ?
? Qua đó ta thấy đv 1 được trình bày
theo cách nào ?
? Nhắc lại thế nào là đv được trình bày
theo cách diễn dịch ?
HS đọc đoạn văn 2
? Đối tượng được nói đến trong đoạn
văn 2 là ai ?
? Mỗi câu biểu đạt nội dung gì về đối
tượng ?
? Ba câu này có nội dung bao hàm nhau
không ?
- Không, mỗi câu diễn đạt một khía
cạnh khác nhau về PVĐ
? Vậy ở đoạn văn này, làm thế nào để
duy trì đối tượng và liên kết các câu
trong đoạn văn ?
? Đv trên được trình bày theo cách
nào ?
? Qua phân tích 2 ví dụ trên ta thấy để
viết đv thuyết minh ta cần phải làm
những gì ?
- Xác định đúng chủ đề
- Chọn cách trình bày
HS đọc phần 1 ghi nhớ sgk
? Học sinh đọc 2 đoạn văn sgk
HS thảo luận nhóm :
- Xác định chủ đề ?
- Nêu trình tự thuyết minh của mỗi
đoạn văn ?
- Xác định phần chưa chuẩn ?
- Sửa lại ?
Đại diện nhóm trả lời
Gv nhận xét, kết luận
? Vậy qua 2 vd trên , ta thấy khi trình
bày các đv ta cần chú ý những gì ?
? Nêu 1 số cách trình bày các đoạn
văn ?
HS đọc ghi nhớ sgk
Hoạt động 2 : Hướng dẫn học sinh
luyện tập
-> Diễn dịch
* Đoạn 2 :
- Đối tượng : Phạm Văn Đồng
- Câu 1 : gt năm sinh , năm mất , quê quán và sự nghiệp của PVĐ
- Câu 2 : Quá trình hoạt động cách mạng
- Câu 3 : mqh giữa PVĐ và chủ tịch HCM
-> Liên kết = từ ngữ chủ đề , PVĐ – ông- nhà cách mạng, nhà văn hóa
-> Song hành
b Kết luận
- Xđ các ý lớn, mỗi ý viết thành 1 đoạn văn
- Xác định chủ đề
2 Sửa lại các đoạn văn thuyết minh chưa chuẩn
* Đoạn 1 :
- Chủ đề : Cây bút bi
- Trình tự : Trình bày cấu tạo trong -> cấu tạo ngoài
( chưa hợp lí)
- Sửa lại : trình bày cấu tạo ngoài -> cấu tạo trong
* Đoạn 2 :
- Chủ đề : Chiếc đèn bàn
- Trình bày : Các bộ phận phụ trước -> các bộ phận chính ( lộn xộn, rắc rối, phức tạp, chưa tạo ra được
sự liên kết)
- Sửa lại : Cần nói cái chính trước, cái phụ sau
* Ghi nhớ ( sgk)
II Luyện tập
Trang 3? Hs đọc bài tập 1- xỏc định yờu cầu
? Viết đoạn văn mở bài và kết bài cho
đề văn ô Giới thiệu trường em ằ ?
- HS viết đoạn văn
- HS trỡnh bày
- Nhận xột, sửa chữa
- GV đưa ra câu chủ đề
? Hãy viết thành đoạn văn thuyết minh
? Đối tượng thuyết minh?
? Để làm sáng tỏ chủ đề trên cần phải
nêu được những gì ?
? Em định viết đoạn văn trên theo cách
trình bày nào ?
GV nêu yêu cầu - HS viết : lưu ý cách
sắp xếp làm rõ chủ đề
- HS viết
- Đọc -> nhận xét
Bài 1 : Viết đoạn mở bài và kết bài cho đề văn ô Giới thiệu trường em ằ
Bài 2 : Hồ Chí Minh, lãnh tụ vĩ đại của nhân dân Việt Nam
- Hồ Chí Minh
- Quê quán
- Sự nghiệp cách mạng của Hồ Chí Minh
- Tình yêu của Bác đối với toàn thể nhân dân Việt Nam
- Diễn dịch (chủ đề đầu đoạn)
4 Củng cố
Gv hệ thống bài
5 Dặn dũ:
Học bài và soạn bài ô Quờ hương ằ
-Tuần 21 Tiết 77
Trang 4Ngày soạn : 08/ 01/ 2012
Ngày dạy : 14/ 01/ 2012
Văn bản : QUÊ HƯƠNG
Tế Hanh
I Mục tiêu cần đạt.
Giúp học sinh nắm được :
1 Kiến thức
- Nguồn cảm hứng lớn trong thơ Tế Hanh nói chung và ở bài thơ này : tình yêu quê hương đằm thắm
- Hình ảnh khỏe khoắn, đầy sức sống của con người và sinh hoạt lao động ; lời thơ bình dị, gợi cảm xúc trong sáng, tha thiết
2 Kĩ năng
- Nhận biết được tác phẩm thơ lãng mạn
- Đọc diễn cảm tác phẩm thơ
- Phân tích được những chi tiết miêu tả , biểu cảm đặc sắc trong bài thơ
II Chuẩn bị.
- Soạn bài
- Chuẩn bị : sgk, Tranh minh họa nội dung bài học phóng to
- Phương pháp : Giảng bình, gợi mở
III Lên lớp
1) Ổn định tổ chức:
2) Kiểm tra bài cũ :
? Hãy đọc thuộc đoạn thơ đầu của bài thơ « Nhớ rừng » và phân tích tâm trạng của hổ trong cũi sắt ? Trong bài thơ tác giả đã mượn lời của con hổ ở vườn bách thú để diễn tả tâm trạng
gì ?
3) Bài mới.
GV giới thiệu bài:
Hoạt động 1 : Hướng dẫn học sinh đọc, tìm
hiểu chung văn bản
HS đọc chú thích * sgk
? Cho biết vài nét về tác giả , tác phẩm ? GV :
Tế Hanh có mặt trong pt thơ mới ở chặng cuối
Thơ ông măng nặng nỗi buồn và tình yêu quê
hương thắm thiết
- Bài thơ được viết trong hoàn cảnh ông đang là
một cậu học trò xa quê
GV hướng dẫn đọc : giọng nhẹ nhàng, trong
trẻo, chú ý nhịp 3/2/3 và 3/5
? Bài thơ làm theo thể thơ gì ?
I Đọc , hiểu văn bản.
1)Tác giả – tác phẩm
a/ Tác giả -Sinh năm 1921 ở Quảng Ngãi có dòng sông Trà Bổng Năm 1936 ra Huế học và làm thơ
b/ Tác phẩm
Năm 1939 in tập thơ “Nghẹn ngào” được giải Tự lực văn đoàn 1940
2/ Đọc- tìm hiểu chú thích
Trang 5? Xác định bố cục của bài thơ ?
- 4 phần
+ p1 : 2 câu đầu : Giới thiệu chung về làng quê
+ P2 : 6 câu tiếp : Cảnh đoàn thuyền ra khơi
đánh cá
+ P3 : 8 câu tiếp : Đoàn thuyền đánh cá trở về
bến
+ p4 : Còn lại : Nỗi nhớ quê hương của tác giả
Hoạt động 2 : hướng dẫn học sinh phân tích
bài thơ
Hs đọc 8 câu đầu
? Tác giả giới thiệu về làng quê của mình ntn ?
? Chữ « vốn » cho em biết điều gì ?
- Nghệ chài lưới là nghề chính, rất lâu đời
ở làng quê này
? 6 câu thơ tiếp theo miêu tả cảnh gì ?
? Cảnh ra khơi diễn ra ở thời điểm nào ?
? Cảnh sắc có gì đặc biệt ?
? Trong cảnh bình minh đẹp ấy có những hình
ảnh nào nổi bật ?
? Tại sao tác giả so sánh con thuyền với tuấn
mã, nêu tác dụng ?
? Ở 6 câu thơ này có hình ảnh nào nổi bật, ấn
tượng nhất ?
? Có gì độc đáo trong chi tiết này ?
? Qua những chi tiết trên , em thấy phong cảnh
thiên nhiên và khí thế lđ của người dân chài
ntn ?
HS đọc 8 câu tiếp
? Cảnh thuyền và người về bến được miêu tả
qua chi tiết nào ?
? Qua chi tiết đó em thấy không khí thuyền về
bến ntn ?
? Những câu thơ trong ngoặc kép được hiểu
ntn ?
- lời cảm ơn của những người dân chài
? Tác giả đã miêu tả những người dân chài
ntn ?
? Hai câu thơ này cho ta hình dung ra họ là
người ntn ?
? Hai câu thơ cuối tác giả đã miêu tả chiếc
3/ Phân tích
a Hình ảnh quê hương và cảnh dân chài bơi thuyền đi đánh cá
* Hình ảnh quê hương
- Làm nghề chài lưới
- Sông nước bao vây, cách biển nửa ngày sông
* Cảnh ra khơi
- Trời trong , gió nhẹ, sớm mai -> Cảnh bình minh đẹp
- Chiếc thuyền nhẹ băng nhu con tuấn mã góp gió
-> So sánh : ca ngợi vẻ đẹp dũng mãnh, khí thế của con thuyền lướt sóng
- Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng
-> So sánh : cánh buồm như mang linh hồn, sự sống thiêng liêng của làng chài
Trang 6thuyền trở về với trạng thái ra sao ?
? Ở 2 câu thơ này tác giả đã sử dụng biện pháp
nghệ thuật gì ?
? Hai câu thơ này thể hiện tâm hồn nhà thơ ra
sao ?
4 câu cuối
? Qua các chi tiết này cho thấy cs của người
dân chài ntn ?
? Có thể hiểu cái mùi nông mặn trong nỗi nhớ
của tác giả ntn ?
- Mùi muối, mùi nước biển vừa nồng nàn, vừa
mặn mà, đằm thắm
? Qua những câu thơ này em có nhận xét gì về
tình cảm của tác giả đối với quê hương ?
Hoạt động 3 : Hướng dẫn học sinh tổng kết.
? Nét nội dung và nghệ thuật tiêu biểu của bài
thơ ?
? Nét nội dung và nghệ thuật tiêu biểu của bài
thơ ?
? Theo em bài thơ được viết theo phương miêu
tả hay biểu cảm, tự sự hay trữ tình ?
Học sinh đọc ghi nhớ
=> Phong cảnh thiên nhiên tươi sáng và khí thế lđ đầy hứng khởi, dạt dào sự sống,
b Cảnh thuyền và bến
- Ồn ào trên bến đố
- Khắp dân làng tấp nập đón ghe về -> Không khí náo nhiệt, vui tươi
- Làn da ngăm rám nắng
- Cả thân hình nồng thở vị xa xăm -> Khỏe mạnh, rắn rỏi, tầm vóc phi thường
- Chiếc thuyền thớ vỏ
-> Nhân hóa : gắn bó mật thiết với sự sống của con người
c Nỗi nhớ quê hương
- Nhớ nước xanh , cá bạc, buồm vôi , con thuyền, mùi nồng mặn quá
-> đẹp và thanh bình
II Tổng kết.
Ghi nhơ sgk
4 Củng cố
Gv khái quát nội dung bài học
5 Dặn dò :
- Học thuộc lòng bài thơ, làm phần luyện tập còn lại.
-Tuần 21 Tiết 78
Trang 7Ngày soạn : 08/ 01/ 2012
Ngày dạy : 14/ 01/ 2012
Văn bản : KHI CON TU HÚ ( Tố Hữu )
I Mục tiêu cần đạt.
Giúp học sinh nắm được :
1 Kiến thức
- Những hiểu biết bước đầu về tác giả Tố Hữu
- Nghệ thuật khắc họa hình ảnh ( thiên nhiên, cái đẹp của cuộc đời tự do)
- Niềm khát khao cuộc sống tự do, lí tưởng cách mạng của tác giả
2 Kĩ năng
- Đọc diễn cảm một tác phẩm thơ thể hiện tâm tư người chiến sĩ cách mạng bị giam giữ trong ngục tù
- Nhận ra và phân tích được sự nhất quán về cảm xúc giữa hai phần của bài thơ ; thấy được sự vận dụng tài tình thể thơ truyền thống của tác giả ở bài thơ này
II Chuẩn bị.
- Soạn bài
- Phương tiện : sgk
- Phương pháp : Gợi mở, giảng bình
III Lên lớp
1) Ổn định tổ chức.
2) Kiểm tra bài cũ:
? Hãy đọc thuộc bài thơ Quê hương – Tế Hanh?
? Hãy phân tích nỗi nhớ quê hương của tác giả trong bài thơ?
3) Bài mới.
Hoạt động 1 : Hướng dẫn học sinh đọc,
tìm hiểu chung văn bản
Gọi HS đọc phần chú thích SGK
? Hãy trình bày sơ lược về tác giả Tố Hữu ?
-Sinh 1920 – 2002, tên thật là Nguyễn Kim
Thành quê ở Thừa Thiên – Huế giác ngộ lý
tưởng cách mạng rất sớm
-Tham gia nhiều cương vị của Đảng và nhà
nước
-Sự nghiệp thơ gắn liền với cuộc đời cách
mạng
? Bài thơ được ra đời trong hoàn cảnh nào ?
-Tháng 7 năm 1939 bị bắt giam trong ngục
tại nhà tù Lao Bảo – Quảng Trị
Gọi HS đọc bài thơ
I Đọc - hiểu văn bản.
1) Tác giả:
-Sinh 1920 – 2002, tên thật là Nguyễn Kim Thành, quê :Thừa Thiên – Huế giác ngộ lý tưởng cách mạng rất sớm
-Tham gia nhiều cương vị của Đảng và nhà nước
-Sự nghiệp thơ gắn liền với cuộc đời cách mạng
2)Tác phẩm -Tháng 7 năm 1939bị bắt giam trong ngục tại nhà tù Lao Bảo – Quảng Trị
2 Đọc, chú thích, bố cục
Trang 8? Bài thơ sáng tác theo thể thơ nào ? Tác
dụng của nó ?
Lục bát -> Diễn tả cảm xúc tha thiết,
nồng hậu
? Phương thức biểu đạt được sử dụng trong
bài thơ ?
- Tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm
? Bài thơ chia làm mấy đoạn ? Ý mỗi đoạn ?
-Đoạn 1 – khổ 1: Cảnh mùa hè
-Đoạn 2 – khổ 2: Nỗi uất ức của người tù
nhân
Hoạt động 2 : Phân tích bài thơ
? Một cuộc sống như thế nào được gợi lên từ
âm thanh ấy ?
? Kể tên bài thơ nói đến âm thanh tiếng chim
tu hú ?
- Bếp lửa
? So sánh sự khác nhau hai tiếng chim tu hú
ở đây ?
- Bếp lửa : Tiếng tu hú gợi nhớ quê hương
- Khi con tu hú : gợi mùa hè sôi động
? Mùa hè còn được gợi tả qua dấu hiệu nào ?
? Một cuộc sống như thế nào gợi lên từ màu
sắc ấy ?
? Các sự vật được nhắc tới trong bức tranh
mùa hè ở trong trạng thái nào ?
- Trạng thái động, tất cả đang ở sự phát triển
viên mãn
? Điều đó gợi lên bức tranh mùa hè như thế
nào ?
? Nhận xét gì về phạm vi miêu tả của nhà thơ
?
- cao, rộng
? Một bức tranh như thế nào được vẽ lên ?
? Tâm trạng người chiến sĩ, người tù nhân ở
4 câu thơ cuối như thế nào ?
- Nỗi uất ức muốn phá tan xiềng xích gông
cùm để trở về với cuộc sống tự do
3/ Phân tích
a)Cảnh mùa hè
* Am thanh
- Tu hú gọi bầy
- Tiếng ve ngân
=> Rộn rã, tưng bừng
* Màu sắc :
- lúa chiêm đương chín
- bắp vàng hạt
- trời xanh
- nắng đào
=> Đẹp, sặc sỡ, tươi thắm, lộng lẫy
* Hương vị :
- trái cây ngọt dần
=> Ngọt ngào
=> Sinh động, giàu sức sống
Khoáng đạt, tự do
Trang 9- Nỗi uất ức đã thôi thúc thành hành động
cách mạng
? Câu thơ nào trực tiếp miêu tả tâm trạng của
nhà thơ ?
? Từ sự ngột ngạt, người tù muốn có hành
động gì ? Nhận xét ?
? Sự ngắn gọn của những dòng thơ miêu tả
tâm trạng có ý nghĩa gì ?
? Tiếng chim tu hú ở cuối bài thơ có gì khác
với tiengs chim đầu bài ?
- Tiếng gọi của quê hương đồng bào đồng
chí, tiếng gọi lý tưởng cách mạng
? Theo em cái hay của bài thơ thể hiện ở
điểm nào ?
- Bài thơ chất chứa niềm tâm sự đó là lòng
yêu cuộc sống yêu tự do
Hoạt động 3 : Hướng dẫn học sinh tổng
kết
? Nêu nét nội dung và nghệ thuật chính của
bài thơ ?
b/ Tâm trạng người tù cách mạng
- Nỗi uất ức ngột ngạt
- Nỗi uất ức đã thôi thúc thành hành động cách mạng: muốn phá tan xiềng xích gông cùm để trở về với cuộc sống tự do
- Tiếng gọi của quê hương đồng bào đồng chí, tiếng gọi lý tưởng cách mạng
II.Tổng kết.
-Ghi nhớ :SGK
-Bài thơ chất chứa niềm tâm sự đó là lòng yêu cuộc sống yêu tự do
4 Củng cố
GV hệ thống bài
5 Dặn dò:
Học bài, làm các bài tập còn lại và chuẩn bị bài “ Câu nghi vấn” ( tiếp theo)