3.Thái độ::Giáo dục hs lòng yêu quê hương ,trân trọng những giá trị v/hoá tinh thần của dân tộc II.CHUAÅN BÒ: 1.Giaùo vieân: +Tham khaûo taøi lieäu , thieát keá giaùo aùn, chuaån bò ÑDDH[r]
Trang 1Ngày soạn :14-10-2010
Tiết 29 : Văn bản : QUA ĐÈO NGANG
Bà Huyện Thanh Quan
*************************
I.MỤC TIÊU:Giúp học sinh:
1.Kiến thức: -Hình dung được cảnh tượng Đèo Ngang lúc tác giả đặt chân đến: heo hút ,hoang
vắng, có sự sống con người nhưng còn thưa thớt…
-Tâm trạng cô đơn, nhớ nước thương nhà của Bà Huyện Thanh Quan lúc qua đèo
2 Kĩ năng: Rèn luyện cho hs kĩ năng đọc diễn cảm, phân tích thơ Đường luật thất ngôn bát cú.
3.Thái độ::Giáo dục hs lòng yêu quê hương ,trân trọng những giá trị v/hoá tinh thần của dân tộc
II.CHUẨN BỊ:
1.Giáo viên: +Tham khảo tài liệu , thiết kế giáo án, chuẩn bị ĐDDH: bảng phụ ghi nội dung bài
thơ,ảnh Đèo Ngang
+Phương án tổ chức lớp học: gợi mở, nêu vấn đề, giảng bình, tổ chức thảo luận nhóm
2.Học sinh: Đọc trước văn bản ,soạn bài theo các câu hỏi ở sgk.
III HOẠT ĐỘNG DẠY- HỌC
1.Ổn định tổ chức(1’) : Giáo viên kiểm tra sĩ số, tác phong học sinh, vệ sinh lớp học
2.Kiểm tra bài cũ (4’) :
Đọc thuộc lòng bài thơ Bánh trôi nước và nêu cảm nhận của mình về bài thơ Phân tích rõ cảm
nhận ấy
Gợi ý trả lời:
Nêu cảm nhận về bài thơ Bánh trôi nước theo các ý cơ bản:
+ Vẻ đẹp của người phụ nữ trong xã hội cũ và thân phận chìm nổi của họ (được nữ sĩ Xuân
Hương thể hiện)
+ Tác giả cảm thông cho thân phận của họ,…(có phân tích rõ cảm nhận )
3.Giảng bài mới (38’):
Giới thiệu bài: Đèo Ngang thuọc dãy núi Hoành Sơn, phân cách địa giới hai tỉnh Quảng Bình
và Hà Tĩnh, là một địa danh nổi tiếng trên đất nước ta Đã có nhiều thi nhân làm thơ vịnh Đèo
Ngang như : Cao Bá Quát có bài Đăng Hoành Sơn, Nguyễn Khuyến với bài Quá Hoành Sơn,
Nguyễn Thượng Hiền v ới bài Hoành Sơn xuân vọng,… Nhưng tựu trung, được nhiều người biết và
yêu thích nhất vẫn là bài Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan Vậy nét hấp dẫn của bài thơ
được biểu hiện như thế nào? Các em cùng đi vào tìm hiểu bài thơ.
*TIẾN TRÌNH BÀI DẠY
VIÊN
HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC
7’ H/động 1: H/dẫn hs tìm
hiểu chung
H/động 1: Hs tìm hiểu chung I.Tìm hiểu chung
1 Tác giả:
Trang 2-Gv gọi hs đọc mục chú
thích * ở sgk
-Em hãy trình bày vài nét
về tác giả bài thơ ?
-Gv nhận xét,kết luận một
số nét về tác giả , tác phẩm
-Bài thơ sáng tác trong hoàn
cảnh nào?
-Gv kết luận
-Gv hướng dẫn hs cách đọc
văn bản,đọc mẫu
- Gọi hs đọc lại văn bản
-Gv nghe,nhận xét cách đọc
của học sinh
-Gv lưu ý về một số từ ngữ
khó trong bài thơ
-Bài thơ được viết theo thể
thơ gì? Em hiểu biết gì về
thể thơ đó?
-Gv giảng về thể thơ thất
ngôn bát cú Đường luật
-Em hãy chỉ ra bố cục của
bài thơ?
-Theo em bài thơ này được
viết theo phương thức biểu
đạt nào? Vì sao em biết?
-Giáo viên sơ kết, chuyển
H/động 2: Hướng dẫn hs
phân tích văn bản.
-Gọi hs đọc lại hai câu đề
-Cảnh Đèo Ngang được gợi
tả vào thời điểm nào?
-Thời điểm đó gợi cho emù
một cảm giác như thế nào?
-Cảnh Đèo Ngang được gợi
tả qua những hình ảnh nào?
-Em có nhận xét gì về nghệ
-Hs đọc mục chú thích * ở sgk
-Hs trình bày vài nét về tác giả
-Hs nghe giáo viên trình bày về tác giả
-Hs trả lời
-Nghe giáo viên đọc
-Hs đọc lại văn bản
-Hs nghe ,rút kinh nghiệm về cách đọc
-Hs chú ý nghĩa các từ ngữ khó
-Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật( trình bày về thể thơ) -Nghe và hiểu
-Học sinh : bài thơ này có bố cục 4 phần , mỗi phần 2 câu:
đề ,thực, luận, kết -Hs:Bài thơ được viết theo phương thức biểu cảm Vì bài thơ chủ yếu là bộc lộ tình cảm của con người
H/động 2: Hs phân tích văn bản.
-Hs đọc lại hai câu đề
-Thời điểm : buôỉ chiều, bóng xế tà
-Hs cảm nhận:Cảm giác buồn ,vắng lặng
-Hs phát hiện:Cảnh Đèo Ngang ù : cỏ, cây, đá, lá, hoa
(cỏ cây chen đá, lá chen hoa)
-Hs: sử dụng điệp từ : chen
-Tên thật :Nguyễn Thị Hinh, sống ở thế kỉ XIX -Là một trong những nữ sĩ tài danh hiếm có của thời đại ngày xưa
2 Tác phẩm
a.Thể thơ:Thất ngôn bát cú
Đường luật
b.Bố cục:4 phần( đề, thực,
luận,kết)
II.Tìm hiểu chi tiết 1.Hai câu đề.
-Thời điểm : bóng xế tà
- Cảnh : cỏ cây chen đá,lá chen hoa
Điệp từ
Trang 3thuật miêu tả của tác giả?
-Em hiểu nghĩa của từ chen
như thế nào?
-Việc sử dụng điệp từ trong
lời thơ này đã mang lại một
giá trị như thế nào?
-Tóm lại ,qua phần đề của
bài thơ đã gợi hình một Đèo
Ngang như thế nào?
-Gv nhận xét, giảng bình về
đặc sắc nghệ thuật thể hiện
nội dung ý nghĩa
-Gv chuyển ý
-Gọi hs đọc hai câu thực
-Cảnh tượng Đèo Ngang ở
đây có sự bổ sung nào trong
chi tiết tả cảnh?
-Theo em, có gì độc đáo
trong nghệ thuật miêu tả
của tác giả?
-Gv giảng về nghệ thuật
-Theo em nghệ thuật miêu
tả ấy đã mang lại một tác
dụng như thế nào?
-Gv kết luận, ghi bảng
-Gv giảng bình về nghệ
thuật thể hiện nội dung ý
nghĩa của hai câu thực(sau
khi hs trình bày.)
-Có người cho rằng 2 câu
thực tuy tả cảnh nhưng đã hé
mở cho ta thấy về tâm trạng
của nhà thơ Em có đồng ý
với ý kiến đó không?
Gv giảng, kết luận,sơ kết
-Gv gọi hs đọc hai câu luận
-Nội dung 2 câu luận có gì
khác với 4 câu thơ đầu?
-chen : lẫn vào nhau ,xâm lấn lẫn nhau không ra hàng lối
Tạo nên một cảnh tượng hoang sơ, rậm rạp…
-Hs hình dung:Cảnh rậm rạp ,hoang sơ, vắng lặng, buồn
-Hs đọc hai câu thực
-Hs:Có thêm sự sống của con
người : tiều vài chú, chợ mấy nhà.
-Hs trao đổi, trả lời:Tác giả sử dụng từ láy tượng hình, phép đối,, đảo ngữ
Gợi tả hình dáng vất vả ,nhỏ nhoi thưa thớt của con người giữa núi rừng rậm rạp,bao la, sự thưa thớt của những ngôi nhà ven sông,…
- Có thể trả lời:Tâm trạng buồn man mác của lòng người trước cảnh tượng hoang sơ , thưa thớt,vắng lặng, xa lạ
-Hs đọc hai câu luận
-Hs: 2 câu thơ đi vào bộc lộ tình cảm, cảm xúc của con
Cảnh rậm rạp, hoang sơ, vắng lặng, buồn
2.Hai câu thực.
-Lom khom…tiều vài chú -Lác đác …chợ mấy nhà
Phép đối, đảo ngữ, từ láy tượng hình
Sự sống con người thưa thớt trước không gian bao la
3.Hai câu luận.
Nhớ nước … con quốc quốc Thương nhà …cái gia gia
Trang 4*.Gv cho hs thảo luận
nhóm các câu hỏi:
-Trong bài thơ thất ngôn bát
cú thì hai câu luận có cấu
trúc đối nhau Em hãy chỉ ra
các biểu hiện của phép đối
ấy về: ý, thanh điệu ?
-Ngoài phép đối thì 2 câu
thơ còn sử dụng biện pháp tu
từ gì?
-Giá trị ý nghĩa của phép
đối cũng như của biện phapù
tu từ ấy là gì?
-Gv kết luận, ghi bảng
-Gv giảng bình về nt thể
hiện nội dung ý nghĩa
-Gọi hs đọc hai câu cuối
-Hai câu cuối, toàn cảnh
Đèo Ngang hiện lên qua
những từ ngữ , hình ảnh nào
-Em hình dung về một
không gian như thế nào qua
những từ ngữ ấy?
-Giữa không gian ấy thì con
người lặng lẽ một mình đối
diện với nỗi cô đơn : Một
mảnh tình riêng ta với ta
-Em hiểu như thế nào là
“tình riêng ta với ta”?
-Vậy theo em tình riêng ấy
của tác giả là gì?
-Gv nhận xét, kết luận
-Em có nhận xét gì về nghệ
thuật diễn đạt ý của hai câu
thơ cuối?
người
-Hs chỉ rõ: + Về ý: nhớ nước- thương nhà
+Về thanh điệu: TT BB BTT
BB TT TBB
- Biện pháp tu từ ẩn dụ :Tác giả mượn tiếng chim để bày tỏ lòng người
-Hs: thể hiện được 2 trạng thái cảm xúc đan xen trong tác giả, nỗi buồn nhớ nước , hoài cổ cùng với nỗi thương nhà da diết, bâng khuâng,…
-Hs đọc hai câu cuối
-Đó là: trời ,non ,nước
-Có thể hình dung:Đó là một không gian mênh mông, xa lạ, tĩnh vắng…
-Hs:Đó là tâm sự sâu kín, một mình mình biết, một mình mình hay
-Hs trao đổi, trả lời: đó là tình thương nhà ,nỗi nhớ nước
da diết, âm thầm, lặng lẽ của tác giả, nỗi buồn thầm lặng của nhà thơ
-Tác giả đã sử dụng phép đối
Phép đối, ẩn dụ, chơi chữ
Nỗi buồn nhớ nước thương nhà da diết bâng khuâng của con người
4.Hai câu kết
-Thiên nhiên:trời ,non ,nước
- Con người: Mảnh tình riêng ta với ta
Phép đối
Trang 5-Theo em phép đối này có
giá trị ý nghĩa như thế nào?
-Gv giảng bình về đặc sắc
nghệ thuật của phép đối
H/động 3: H/dẫn hs củng
cố,tổng kết.
-Một bài thơ thất ngôn bát
cú Đường luật thường có hai
nội dung : cảnh và tình Vậy
em hãy chỉ các nội dung ấy
ở bài thơ này?
(Trong 2 nội dung cảnh và
tình ấy, nội dung nào là mục
đích hướng tới của bài thơ?)
-Gv kết luận
-Em có đánh giá chung gì
về nghệ thuật thể hiện của
bài thơ?
-Có người cho rằng Qua đèo
Ngang đâu chỉ là vượt qua
một địa danh, một vùng biên
ải xưa mà còn có ý nghĩa
sâu rộng hơn Yù kiến của em
như thế nào?
-Gv khắc sâu kiến thức cho
học sinh, tổng kết tiết học
-Hs:Làm nổi bật được nỗi buồn cô đơn thầm lặng của con người trước trời mây non nước bao la …
H/động 3: hs củng cố,tổng kết.
+Bốn câu đầu: Bức tranh Đèo Ngang tĩnh vắng, hoang sơ, bao la ,buồn …
+Bốn câu cuối: Tâm trạng khắc khoải ,nhớ nước thương nhà, nỗi buồn thầm lặng cô đơn của tác giả…
-Hs : đó là tình cảm
-Học sinh :Từ ngữ có sức gợi tả ,biểu cảm cao ,sử dụng nghệ thuật ẩn dụ, đối đặc sắc
-Hs trả lời
Nỗi buồn cô đơn ,thầm lặng của con người trước cảnh vật
IV.Tổng kết :Ghi nhớ :Sgk.
4.Dặn dò hs chuẩn bị tiết học sau: (2’):
ø -Xem lại nội dung bài học, đọc lại bài thơ, học thuộc lòng bài thơ và phần ghi nhớ ở sgk
-Chuẩn bị tiếp bài mới: Văn bản : Bạn đến chơi nhà của tác giả Nguyễn Khuyến.
Yêu cầu: đọc trước văn bản từ 3-4 lần, đọc kĩ phần chú thích * ở sgk, soạn bài theo hệ thống câu
hỏi ở sgk Cần chú ý về :
+ Cảm xúc của nhà thơ khi bạn đến chơi
+ Gia cảnh của chủ nhà
+ Ý nghĩa của bài thơ?
IV.RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG:
Trang 6………
KHÁC CỦA BỘ GIÁO ÁN NGỮ VĂN 7.)