II :Kiến thức chuẩn 1 Kiến thức _ Khaùi nieäm vaên bieåu caûm _ vai troø, ñaëc ñieåm cuûa vaên bieåu caûm _ Hai cách biểu cảm trực tiếp và biểu cảm gián tiếp trong văn biểu cảm 2 Kó naên[r]
Trang 1Tuần : 5
Tiết : 17
NS:10/9/08
Tuần : 05 Tiết :17 – Sông Núi Nước Nam + Phò Giá Về Kinh Tiết :18- Từ Hán Việt
Tiết :19- Trả Bài Tập Làm VaÊn Số 01 Tiết :20 – Tìm Hiểu Chung Về văn Biểu Cảm
Sông Núi Nước Nam , Phò Giá Về Kinh
I Mục tiêu
_ Bước đầu tìm hiểu thơ Đường
_ Cảm nhận được tinh thần ,khí phách của dân tộc ta qua bản dịch bài thơ chữ Hán Nam quốc sơn hà
_ Hiểu giá trị tư tưởng và đặc sắc nghệ thuật của bài tụng giá hoàn kinh sư.
II.Kiến thức chuẩn
1.Kiến thức
_Những hiểu biết bước đầu về thơ trung đại
_Đặc điểm thể thơ thất ngôn tứ tuyệt và ngũ ngôn tứ tuyệt.
_Chủ quyền về lãnh thổ của đất nước và ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền đó trước kẻ thù xâm lược
_Sơ giản về tác giả Trần Quang Khải
_ 2.Kỹ năng
_ Nhận biết thể thơ thất ngôn tứ tuyệt và ngũ ngôn tứ tuyệt Đường luật
_Đọc –hiểu và phân tích thơ thất ngôn tứ tuyệt và ngũ ngôn tứ tuyệt Đường luật chữ Hán qua bản dịch tiếng Việt.
II Hướng dẫn –thực hiện
Hoạt Động1: Khởi động:
1.ổn định: kt sĩ số
2 KT bài cũ
a.đọc diễn cảm hai câu
Trang 2hát than thân và cho biết
nội dung ?
b đọc diễn cảm hai câu
hát châm biếm và cho
biết nội dung?
* Giới thiệu bài:
* Từ ngàn xưa, dân tộc
VN đã đứng lên chống giặc
ngoại xăm rất oanh liệt,
kiên cường Tự hào thay!
Ôâng cha ta đã đưa đất nước
sang 1 trang sử mới : Đó là
thoát khỏi ách đô hộ ngàn
năm PK Phương Bắc, mở ra
1 kỉ nguyên mới vừa bảo
vệ vừa củng cố, xây dựng 1
quốc gia
tự chủ rất mực hào hùng,
đặc biệt là trong trường
hợp có ngoại xâm Hai bài
thơ: Sông núi nước Nam và
Phò giá về kinh là 2 bài thơ
cùng chủ đề mang tinh thần
chung đócủa thời đại đã
được viết bằng chữ Hán
Là người VN có ít nhiều
học vấn, khong thể không
biết đến 2 bài thơ này
Hoạt Động 2 : Đọc hiểu
văn bản
SÔNG NÚI NƯỚC NAM
(?) Tìm hiểu tác giả
(?) Dựa vào chú thích sao
nói qua về tác giả và sự
xuất hiện của bài thơ?
HĐ 3 PHÂN TÍCH
(?) Dựa vào chú thích * cho
biết thể thơ, nhận dạng?
_HS thực hiện _ GV nhận xét công bố điểm
-Lắng nghe và ghi tựa bài mới
+ Tác giả : Chưa xác định chứ không phải của Lí Thường Kiệt
+ Thơ thần: Do thần sáng tác Linh thiêng hoá tác phẩm VH ; Nêu cao ý nghĩa thiêng liêng của nó
- Đọc thầm chú thích* giới thiệu thể thơ, nhận dạng:
+ Số chữ trong câu, số câu + Cách hiệp vần: Cư, thư, hư
Thảo luận: Tuyên bố chủ
A SÔNG NÚI NƯỚC NAM
I/ Tìm hiểu chung:
1) Tác giả:
Lí Thường Kiệt (SGK
ghi Tác giả chưa rõ lá ai)
2 Thể thơ :
Thất ngôn tứ tuyệt
Vần: 1,2,4
II/ Tìm hiểu văn bản
1 Nội dung a)Hai câu đầu :
- Khẳng định chủ quyền của dân tộc
Trang 3(?) Bài thơ từng được coi là
bản tuyên ngôn độc lập
Vậy tuyên ngôn độc lập là
gì?
(?) Bài thơ được viết theo
thể thơ nào ?
(?) ND tuyên ngôn trong
bài thơ được bố cục ntn?
Gồm những ý cơ bản gì?
Nêu vấn đề: Đã nói đến
thơ là phải có biểu ý và
biểu cảm
(?) Vậy bài thơ có hình
thức biểu ý và biểu cảm
ntn?
- Bài thơ thiên về biểu ý (
bày tỏ ý kiến) Qua bố cục
trên, hãy nhận xét về cách
biểu ý đó?
- Ngoài biểu ý, bài thơ có
biểu cảm ( bày tỏ cảm xúc)
không? Nếu có thì thuộc
trạng thái nào? ( lộ rõ, ẩn
kín) Hãy giải thích tại sao
em chọn trạng thái đó
quyền của đất nước và khẳng định không 1 thế lực nào xâm phạm
- Thể thất ngôn tứ tuyệt
Thảo luận:
+Hai câu đầu Bài thơ trực tiếp
nêu rõ ý tưởng: Bảo vệ độc lập, kiên quyết chống ngoại xâm
+Hai câu cuối Biểu cảm bằng
cách ẩn vào bên trong ý tưởng
- Người đọc biết nghiền ngẫm, sẽ thấy thái độ, cảm xúc trữ tình đó
- Cách biểu thị ý như thế là tinh tế ,sâu sắc và hợp lí
- Ngoài việc biểu ý , bài thơ còn bọc lộ cảm xúc rõ ràng , có như vậy thể hiện được khí khái , tinh thần yêu nước …
HS suy nghĩ trả lời
HS suy nghĩ thực hiện theo yêu cầu của gv
Nước Nam là của người Nam, sách trời định sẵn rõ ràng
b) câu cuối:
- Nguyên lí của cuộc chiến
- Kẻ thù không được xâm phạm Xâm phạm thì chuốc lấy thất bại thảm hại
2 nghệ thuật
Thể thơ tứ tuyệt,giọng thơ dõng dạc hào hùng.
3 Nghệ thuật a) Nội dung _Bài thơ thể hiện niềm
tin vaò sức manh chính nghĩa của dân tộc _Bài thơ có thể coi là bản tuên ngôn độc lập đầu tiên của nước ta
b) nghệ thuật_
_Sử dụng ngôn ngữ hào
hùng,dồn nén cảm xúc trong hình thức thiên về văn nghị luận
_ Sử dụng thể thơ thất ngôn tứ tuyệt
.
Trang 4B PHÒ GIÁ VỀ KINH
Hoạt Động I Tìm hiểu
chung
Mời HS đọc lại văn bản
Chú thích * SGK/Tr 66,67.
.* Dựa vào chú thích* giới
thiệu về tác giả, hoàn cảnh
ra đời tp, 2 chiến thắng ở
Chương Dương, Hàm Tử
(?) Em hãy căn cứ vào lời
giới thiệu về thể thơ ở chú
thích* để nhận dạng thể
thơ về số câu, số chữ, cách
hiệp vần?
Hoạt Động II Tìm hiểu
văn bản.
(?) Nội dung bài thơ có
những ý cơ bản gì? ( Ý
trong 2 câu đầu và 2 câu
cuối khác nhau ntn?)
Giảng: Chiến thắng
Chương Dương sau Hàm
Tử 2 tháng nhưng nói trước
là do đang sống trong hào
khí chiến thắng Chương
Dương mới vừa diễn ra
Kế đó mới nhớ lại, sống lại
chiến thắng Hàm Tử (
Đảo trật tự trước sau )
(?) Bài thơ có ý tưởng lớn
lao và rõ ràng như thế
nhưng cách diễn đạt ý
tưởng (biểu ý) trong bài thơ
là tn? Ở đây tính biểu cảm
đã tồn tại ở trạng thái nào?
(?) Cách biểu cảm, biểu ý
ở đây có gì giống bài
trước?
Đọc văn bản
Đọc chú thích, trả lời
2)Thể thơ:
+ Ngũ ngôn tứ tuỵêt+ Vần: 2,4
Hai câu đầu: Sự chiến thắng
hào hùng của DT trong cuộc chống Nguyên- Mông xâm lược
Hai câu cuối : Lời động viên
xây dựng, phát triển đất nước trong hoà bình và niềm tin sắt đá vào sự bền vững muôn đời
HS lắng nghe
- Bài thơ thểhiện ý tưởng lớn lao , cách diễn đạt cụ thể , rõ ràng…
-Thảo luận:
* Giống bài: Sông núi nước Nam
+ Diễn đạt ý theo cách nói chắc nịch, sáng rõ, không hình ảnh, không văn hoa
B PHÒ GIÁ VỀ KINH I/ Tìm hiểu chung :
1)Tác giả- Tác phẩm:
Trần Quan Khải (1241-1294) con thứ ba của vua Trần Thái Tông Bài thơ được làm lúc ông
đi đoán vua Trần Thánh Tông về Thăng Long sau chiến thắng Chương Dương năm 1285
2)Thể thơ:
+ Ngũ ngôn tứ tuỵêt + Vần: 2,4
II/Phân tích 1Nội dung
1a) Hai câu đầu: Sự
chiến thắng hào hùng của DT trong cuộc chống Nguyên- Mông xâm lược
b)Hai câu cuối : Lời
động viên xây dựng, phát triển đất nước trong hoà bình và niềm tin sắt đá vào sự bền vững muôn đời của đất nước
2) nghệ thuật
_Sử dụng thể thô ngũ ngôn tứ tuyệt
_ Có nhịp thơ phù hợp _Có giọng điệu sảng khoái
Trang 5(?) Em hãy so sánh 2 bài
thơ để tìm sự giống nhau
về hình thức biểu ý và biểu
cảm của chúng?
(?) Theo em, cách nói giản
dị, cô đúc trong 2 bài thơ có
tác dụng gì trong việc thể
hiện hào khí chiến thắng
và khát vọng hoà bình của
DT ta ở thời đại nhà Trần
**Củng Cố –dặn dò
_ củng cố
-Qua hai bài thơ, em thấy
tinh thần dân tộc của ông
cha ta như thế nào?
-Em học được gì qua hai
bài thơ?
_ dặn dò
+ về nhà học bài
+đọc diễn cảm hai bài thơ
+xem lại đặc điểm thơ
Đường
+Soạn bài mới “từ Hán
Việt”
1.xem ví dụ
2.trả lời các câu hỏi
3 từ Hán Việt là gì ?
4.đơn vị cấu tạo nên từ
Hán Việt
+ Cảm xúc, trữ tình đã được nén kín trong ý tưởng ( hào khí chiến thắng,khát vọng hoà bình thịnh trị của DT ta thời Trần
Thảo luận:
+ Hình thức biểu ý:
2 bài thơ đều thể hiện bản lĩnh, khí phách cùa DT ta
+ Hình thúc biểu cảm:
Thể thơ khác nhau nhưng cách biểu cảm giống nhau:
cách nói chắc nịch, cô đúc trong ý tưởng, cảm xúc hoà làm 1, cảm xúc nằm trong ý tưởng
Thảo luận: Trả lời theo yêu cầu của gv
Hs thực hiện theo yêu cầu của gv
HS nghe về nhà làm theo yêu cầu của gv
3 Ý nghĩa
a.Nội dung
-Bài thơ thể hiện hào khí chiến tắng và khát vọng thái bình thịnh trị của dân tộc ta ở thời đại nhà
Trần b Nghệ thuật
Thể thơ thất ngôn tứ
tuyệt Hình thức diễn đạt cô đúc dồn nén cảm xúc vào trong ý tưởng bài thơ
Trang 6Tuần : 5 Tiết : 18.
NS:28/8/10
Dạy: 3/9/10
I Mục tiêu
_ Hiểu thế nào là yếu tố Hán Việt
_Biết phân tích hai loại từ ghép Hán Việt: ghép đẳng lập và ghép chính phụ
_ Có ý thức sử dụng từ Hán Việt đúng nghĩa ,phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp
II.Kiến thức chuẩn
1.Kiến thức
_ Khái niệm từ Hán Việt,yếu tố Hán Việt
_Các loại từ ghép Hán Việt
2.Kỹ năng
_Nhận biết từ Hán Việt,các loại từ ghép Hán Việt
_Mở rộng vốn từ Hán Việt
III.Hướng dẫn –thực hiện
Hoạt Động1: Khởi động:
1.ổn định
2.KT bài cũ
Đại từ là gì ? xác định
đại từ trong văn bản :mẹ
tôi
Nêu các loại đại từ ?
3 GT bài mới
* Giới thiệu bài:
* Ở lớp 6, chúng ta đã
biết thế nào là từ Hán Việt
Ở bài này, chúng ta sẽ tìm
_ Báo cáo sĩ số
_HS làm theo yêu cầu của giáo viên
-Nghe và ghi tựa bài vào tập
Từ Hán Việt
Trang 7hieơu veă caùc yeâu toâ caâu táo
töø Haùn Vieôt vaø töø gheùp Haùn
Vieôt
HÑ 2 : Hình thaønh kieân
thöùc
(?) Theâ naøo laø töø Haùn Vieôt?
* Nhaân mánh Nhöng
khođng phại mói töø goâc
Haùn ñeău laø töø HV: Tieôt
nhieđn, nhöõ ñaúng Khođng
ñöôïc tieâp nhaôn vaøo TV
* Cho HS ñóc baøi thô: “
Nam quoâc sôn haø” (bạng
phú)
(?) Caùc tieâng: Nam, quoâc,
sôn, haø nghóa laø gì? Tieâng
naøo coù theơ duøng nhö 2 töø
ñôn ñeơ ñaịt cađu (duøng ñoôc
laôp), tieâng naøo khođng?
(?) Vaôy, tieâng ñeơ táo töø
gheùp HV gói laø gì?
(?) Tieâng thieđn trong töø
thieđn thö coù nghóa laø
“trôøi”, tieâng thieđn trong töø
thieđn lí maõ, thieđn nieđn kư
nghóa laø gì? Thieđn trong
cađu: Lí Cođng Uaơn thieđn ñođ
veă Thaíng Long nghóa laø
gì?
(?) Vaôy, em coù nhaôn xeùt gì
veă nghóa cụa yeâ ùu toâ HV?
Vieôc hieơu nghóa caùc yeâu toâ
HV giuùp ta ñieău gì?
(?) Caùc töø: sôn haø, xađm
phám (Nam quoâc sôn haø),
giang sôn ( túng giaù
hoaøn kinh sö) thuoôc loái töø
- Caù nhađn: Töø möôïn töø tieâng Haùn
- Ñóc baøi thô
- Caù nhađn:
+ Nam: Duøng ñoôc laôp ( phöông Nam)
+ Quoâc, sôn, haø: Táo töø gheùp
* So saùnh: Khođng theơ noùi:
+ Cú laø nhaø thô yeđu quoâc.
+ Treøo sôn, loôi xuoâng haø.
Khođng duøng ñoôc laôp maø ñeơ táo töø gheùp ( quoâc gia, sôn haø, giang sôn)
- Gói laø yeẫu toâ Haùn Vieôt
HS suy nghó trạ lôøi
* Thạo luaôn:
+ Thieđn: trôøi (thieđn thö)
+ Thieđn: nghìn (thieđn nieđn kư, thieđn lí maõ)
+ Thieđn: Dôøi ( thieđn ñođ)
- Caù nhađn:
Duøng vaø hieơu ñuùng nghóa töø HV
HS suy nghó trạ lôøi
- Thạo luaôn:
-Töø gheùp ñaúng laôp
- Thạo luaôn:
1.Ñôn vò caâu táo töø Haùn Vieôt.
- Tieâng ñeơ táo töø gheùp
HV gói laø yeâu toâ HV
- Phaăn lôùn yeâu toâ HV khođng ñöôïc duøng ñoôc laôp nhö töø maøchư duøng ñeơ táo töø gheùp Moôt soâ yeâu toâ HV nhö: hoa, quạ, buùt, bạng, hóc, taôp, coù luùc duøng ñeơ táo töø gheùp, coù luùc duøng ñoôc laôp nhö 1 töø
- Coù nhieău yeâu toâ HV ñoăng ađm nhöng nghóa khaùc xa nhau
VD : HS töï cho VD
2.Töø gheùp Haùn Vieôt:
Coù hai loái :
a)Töø gheùp ñaúng laôp:
VD : sôn haø, xađm phám giang sôn
Trang 8ghép nào?
(?) Các từ: ái quốc, thủ
môn, chiến thắng thuộc
loại từ ghép gì? Trật tự của
các yếu tố trong các từ có
giống các tiếng của từ
ghép thuần Việt cùng loại
không?
(?) Các từ: Thiên thư, thạch
mã, tái phạm thuộc loại từ
ghép gì? Trật tự các yếu tố
trong các từ ghép này có gì
khác so với trật tự từ TV cùng
loại?
(?) Qua tìm hiểu trên, em có
nhận xét gì về từ ghép HV và
trật tự của các yếu tố trong từ
ghép HV?
+ Aùi quốc : yêu nước
+ Thủ môn : giữ cửa
+ Chiến thắng : đánh thắng
-Từ ghép chiùnh phụ ( yếu tố chính đứng trước Giống Tiếng Việt)
-Thảo luận:
-Từ ghép chính phụ
+ Thiên thư: sách trời + Thạch mã: ngựa đá + Tái phạm: phạm lại lỗi cũ.
( yếu tố phụ đứng trước Khác tiếng Việt)
-Từ ghép Hán Viêït có hai loại : từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập Trật tự giống như từ ghép thuấn Việt , nhưng có trường hợp yếu tố phụ đứng trước , yếu tố chính đưng sau
b) Từ ghép chính phụ:
+ Yếu tố chính đứng trước (giống TV)
VD: ái quốc, thủ
môn, chiến thắng + Yếu tố phụ đứng trước ( khác TV)
VD:Thiên thư, thạch
mã, tái phạm
Hoạt Động 3: Luyện tập:
Bài tập1 / Tr 70 Phân
biệt nghĩa các yếu tố HV
đồng âm:
-Hoa (1) : bông
-Hoa (2) : đẹp, tốt
-Phi (1) : bay
-Phi (2) : trái với, không
phải là
-Phi (3) : Vợ lẻ của vua hay
vợ các thái tử, vương hầu
-Gia (1) : nhà
-Gia (2) : thêm vào
-Tham (1) :ham muốn
nhiều
-Tham (2) : dự vào
Bài tập 2 / Tr 71 Tìm từ
ghép HV:
Quốc ( nước) : quốc kì,
-Cho HS đọc, thảo luận -Đánh giá, khẳng định
-Nêu yêu cầu, cho HS thảo luận (mỗi tổ 1 từ, hình thức trò chơi tiếp sức)
-Nhận xét, đánh giá cho bạn
III)Luyện tập
Bài tập1 / Tr 70 Phân
biệt nghĩa các yếu tố HV đồng âm:
-Hoa (1) : bông -Hoa (2) : đẹp, tốt
-Phi (1) : bay
-Phi (2) : trái với, không phải là
-Phi (3) : Vợ lẻ của vua hay vợ các thái tử, vương hầu
-Gia (1) : nhà
-Gia (2) : thêm vào -Tham (1) :ham muốn nhiều
-Tham (2) : dự vào
Bài tập 2 / Tr 71 : Tìm
từ ghép HV:
Quốc ( nước) : quốc kì,
quốc ca, quốc huy, quốc
Trang 9quốc ca, quốc huy, quốc tế…
Sơn (núi) : sơn cước, sơn
dã, sơn khê, sơn động,…
Cư (ở) : cư dân, cư ngụ, cư
trú, cư xá, cư sĩ,…
Bại (thua) : bại tướng, bại
vong, thất bại, thành bại,…
HĐ 4 Củng cố_dặn dò
Củng cố :
- Thế nào là từ ghép
Hán Việt? Cho ví dụ
- Nên sử dụng từ ghép
Hán Viêt như thế nào
?
Dăn dò :
- Học bài
- Làm tiếp BT 3,4 SGK
- Soạn câu hỏi bài: Tìm
hiểu chung về văn biểu
cảm
HS làm theo yêu cầu của gv
HS nghe về nhà làm theo yêu cầu của gv
tế…
Sơn (núi) : sơn cước, sơn
dã, sơn khê, sơn động,…
Cư (ở) : cư dân, cư ngụ,
cư trú, cư xá, cư sĩ,…
Bại (thua) : bại tướng,
bại vong, thất bại, thành bại
Bài tập 3 a)yếu tố chính trước
:hữu ích ,đại thắng ,phát thanh ,hậu đãi ,phòng hỏa
b)còn lại
.
********************
Tuần : 5 Tiết : 19
NS: 28/8/10
Dạy:3/8/10
I Mục tiêu :
Giúp HS :
- Củng cố những kiến thức và kĩ năng đã học về văn bản tự sự (miêu tả), về tạo lập văn bản và cáchsử dụng từ ngữ, đặt câu
- Đánh giá được chất lượng bài làm so với đề, rút ra những kinh nghiệm cần thiết cho những lần sau
Trả Bài Tập Làm Văn Số 01
Trang 10II Kiến thức chuẩn
HS nhớ lại cách làm bài và thực hiện theo yêu cầu của gv
II Hướng dẫn thực hiện:
1 Oån định
2 Bài cũ
Kiểm tra sự chuẩn bịcủa học sinh
3 Bài mới
Hoạt Động1: Khởi động:
* Giới thiệu bài:
-Nêu tầm quan trọng của tiết trả bài và chép tựa bài lên bảng
-Ghi lại đề bài
Hoạt động 2 : Đánh giá kết quả làm bài của học sinh
-Gv phát bài ra cho học sinh
-Yêu cầu HS đọc bài của mình để thấy những chổ GV sửa
-GV đánh giá chung những mặt đạt được và chưa đạt được của học sinh
+ Uu điểm : đa số học sinh biết làm bài văn theo bố cục , biết trình bày theo trình tự đã học , đảm bảo nội dung
+ Khuyết điểm : Một số học sinh chưa biết viết bài văn theo bố cục ,nội dung chưa đúng theo yêu cầu, còn tẩy xoá nhiều
Trong bài kiểm tra , còn lỗi chính tả , câu chưa đúng ngữ pháp …
-Gv chỉ ra cụ thể những thiếu xót và cách sửa chữa
-Gvcho học sinh đọc một vài bài tốt và một vài bài chưa đạt của HS để các em rút kinh nghiệm
* Chốt lại những ưu và khuyết điểm
- Hướng khắc phục : Cần phải rén luyện nhiều hơn các thao tác làm văn , cảm nhận bài văn tốt , khi làm văn cần phải bám theo đề bài , viết đúng yêu cầu , đảm bảo bố cục
Đảm bảo tính mạch lạc…
_Thống kê điểm
Dặn dò: - Về nhà làm lại bài văn
- Xem lại các lỗi cụ thể
- Soạn bài: Tìm hiểu chung về văn biểu cảm
+ Xem trước bài
+ Trả lời câu hỏi SGK