LuyÖn tËp: 4' Bài tập: Hãy nêu cảm nhận của em về câu văn: Cốm là thức quà riêng biệt của đất nước, là thức dâng của những cánh đồng lúa bát ngát xanh, mang trong hương vị tất cả cái mộc[r]
Trang 1Tuần 15
Tiết 57
Văn bản Một thứ quà của lúa non: Cốm
Thạch Lam
-I Mục tiêu:
- Qua bài giảng giúp học sinh cảm nhận được hương vị đặc sắc và nét đẹp văn hóa cổ truyền trong một thứ quà độc đáo và giản dị của dân tộc: Cốm Qua đó thấy được phần nào sự tinh tế nhẹ nhàng mà sâu sắc trong lối văn tùy bút của Thạch Lam
- Rèn luyện kỹ năng đọc, tìm hiểu, cảm nhận một tác phẩm văn học
II Chuẩn bị.
Thầy: Trao đổi trong nhóm, thống nhất nội dung phương pháp giảng dạy
Nghiên cứu soạn bài
Trò: Chuẩn bị bài theo sự hướng dẫn của thầy
III Tiến trình lên lớp:
* Hoạt động 1 (5' )
A ổn định tổ chức: (1’)
B Kiểm tra bài cũ: (4’)
? Hãy đọc thuộc bài thơ Tiếng gà trưa và nêu ngắn gọn cảm xúc của em về bài thơ
này?
* Hoạt động 2 (5')
C Bài mới.
Hoạt động của thầy và trò Nội dung chính
? Qua tìm hiểu bài ở nhà em hãy cho biết ngắn gọn
về tác giả Thạch Lam?
? Tác phẩm này chúng ta tìm hiểu thuộc thể loại
nào?
Gv: Đây là tùy bút viết về cảnh sắc và phong vị của
Hà Nội đặc biệt là những món ăn hàng ngày rất bình dị
nhưng lại đậm đà hương vị riêng Cốm là một trong
những món quà nổi tiếng của Hà Nội Thể hiện bản sắc
văn hóa dân tộc lâu đời của Hà Nội
* Hoat đông: 3 (7' )
Gv yêu cầu: Đọc với giọng thiết tha tình cảm trầm
lắng
- Đọc mẫu, gọi học sinh đọc, nhận xét, sửa sai
? Trong bài viết này có từ thanh đạm có nghĩa là gì?
- Thanh đạm chỉ một món ăn đơn giản, không cầu
kỳ, không màu vị nồng đậm gây cảm xúc mạnh
I Giới thiệu tác giả tác phẩm (5’)
1 Tác giả: Thạch Lam
(1910-1942) sinh tại Hà Nội
là thành viên của nhóm Tự lực văn đoàn Là nhà văn nổi tiếng với các truyện ngắn
2 Tác phẩm.
- Thuộc thể loại tùy bút Trích" Hà Nội băm sáu phố phường" Xuất bản 1943
II Đọc, tìm hiểu từ khó,
bố cục văn bản:
1 Đọc:
2 Tìm hiểu từ khó:
Ngày soạn:
Ngày dạy:
Giáo án chi tiết
Trang 2? Thế thanh nhã có nghĩa là gì?
? Từ vàng An Nam có nghĩa là gì?
- Làng vàng thuộc xã Dịch Vọng huyện Từ Liêm
nay thuộc quận Cầu Giấy Làng vàng từ lâu đã trở
thành nổi tiếng với nghề làm Cốm
- An Nam: Tên gọi nước ta thời Bắc thuộc được
dùng chính thức từ thời nhà Đường
? Vậy em hiểu thế nào là tùy bút?
- Tùy bút cũng là một thể loại văn thường thiên về
biểu cảm, chú trọng thể hiện cảm xúc, tình cảm, suy
nghĩ của tác giả, các hình tượng về các vấn đề của đời
sống Ngôn ngữ của tùy bút rất giàu hình ảnh và chất
chữ tình
? Văn bản trên chia làm mấy phần, hãy nêu nôi dung
của từng phần?
- Có thể chia làm ba đoạn:
+ Đoạn 1: Cơn gió mùa hạ -> thuyền rồng: Giải
thích về Cốm và nguồn gốc của cốm
+ Đoạn 2: Từ: Cốm là thức quà -> nhũn nhăn: Giá
trị đặc sắc của Cốm
+ Đoạn 3: Còn lại: Sự thưởng thức cốm
* Hoạt động 4 ( 22' )
Gv: Gọi học sinh đọc lại phần 1
? Cảm xúc của tác giả bắt nguồn từ đâu?
- Cảm xúc của tác giả được bắt nguồn từ hương sen
trong làn gió mùa hạ lướt qua vùng sen hồ
? Hương thơm ấy gợi cho tác giả liên tưởng đến điều
gì?
- Hương thơm của sen trên hồ gợi cho tác giả nhớ
hương vị của cốm một thứ quà đặc biệt của lúa non
? Em có nhận xét gì về cách vào đề của tác giả?
- Cách vào đề của tác giả rất tự nhiên
Gv: ở đây tác giả đã nhận ra hương vị của cốm Đây
là một hương thơm thanh khiết của các cánh đồng lúa,
của lá sen khiến cho Thạch Lam phải huy động khả
năng khứu giác của mình mới cảm nhận hết được
? Em hãy tìm những từ ngữ miêu tả về cốm?
- Thấm nhuần… thanh nhã, tinh kiết, tươi mát, trắng
thơm, phảng phất, trong sạch.
? Em có nhận xét gì về cách viết của tác giả?
- Từ ngữ chọn lọc, câu văn có nhịp điệu gần giống
một đoạn thơ
? Với cách viết ấy, đoạn văn giúp em cảm nhận điều
gì?
Gv: Bằng sự cảm nhận tinh túy, cách viết nhẹ nhàng
đầy chất biểu cảm thể hiện rõ sự rung động của tác giả
trước màu xanh và hương thơm của cốm (lúa nếp) trên
3 Bố cục văn bản:
III Tìm hiểu chi tiết văn bản.
1 Cốm và sự hình thành của cốm (15’)
- Hương thơm của lúa non gợi nhớ đến cốm và sự hình thành hạt cốm là những gì
Trang 3các cánh đồng làng quê- Nguyên liệu làm ra cốm là lúa
non
? Để cốm làng Vòng có hương vị riêng người làng
Vòng đã làm bằng cách nào?
- Chỉ riêng những người chuyên môn mới định
được
- Một cách chế biến… những cách thức làm được
truyền từ đời này sang đời khác, một sự bí mật trân
trọng khắt khe và giữ gìn.
? Vì sao người làng Vòng lại giữ được bí mật này?
? Chi tiết này nói đến điều gì?
- Làm cốm cũng là một nghệ thuật
Gv: Thạch Lam đã không đi sâu vào miêu tả cách
làm cốm hay cách thức làm cốm mà ông cho ta biết
công việc làm cốm là một nghệ thuật
? Người Hà Nội thường ngóng ai mang cốm vào
bán?
- Ngóng trông cô gái hàng cốm
? Các cô gái làng Vòng được miêu tả như thế nào?
- Cô hàng cốm xinh xinh, áo quần gọn ghẽ đòn
gánh hai đầu cong vút như chiếc thuyền rồng.
- Vẽ ra trước mắt người đọc nét đẹp riêng của các cô
gái Vòng và những con người làng vòng nói chung
Gv: Cô gái làng vòng đã trở thành hình ảnh quen
thuộc để bà con trong nội thành ngày ngày trông
ngóng Cốm đã ngon lại thêm cô hàng côm xinh xắn
càng làm cho cốm làng Vòng có một nét đặc sắc
? Qua đây tác giả bày tỏ thái độ gì?
Gv: Tại sao tác giả có thái độ như vậy bởi cốm rất có
giá trị…
Hs đọc đoạn văn 2
? Đoạn văn trên được viết theo phương thức biểu đạt
nào?
- Phương thưc biểu đạt biểu cảm
? Tác giả đã ca ngợi cốm như thế nào?
- Thứ quà riêng của người dân Hà Nội
? Cốm được dùng trong công việc gì?
- Quà sêu tết.
- Lễ tơ hồng.
- Nghi lễ khác.
Gv: Cốm đã vượt lên bao thứ kẹo ngon khác để trở
thành 1 vật thanh túy, rất sang trọng rất tự nhiên
? Vì sao cốm được coi là một thứ lễ vật?
- Vì cốm mang hương vị thanh nhã của đồng nội An
Nam Đây là một nét tượng trưng trong phong tục của
con người Việt Nam – Một nước có truyền thống
tinh túy nhất của thiên nhiên
- Ca ngợi hương vị của cốm làng vòng ngon và đặc sắc
2 Giá trị của cốm:
Trang 4nông nghiệp Vì vậy nó phù hợp với các nghi lễ
? Cốm được miêu tả với màu sắc như thế nào?
- Màu xanh tươi như màu ngọc thạch quý, màu đỏ
thắm của hồng lựu già.
- Hương vị: một thứ thanh đạm, một thứ ngọt sắc,
hai hương vị nâng đỡ nhau
? Để miêu tẩ màu sắc hương vị của cốm tác giả đã
dùng biện pháp nghệ thuật gì?
- Nghệ thuật so sánh
? Với cách so sánh đó có tác dụng gì?
- Thể hiện phong cách ẩm thực rất điêu luyện của
tác giả
? Không chỉ bàn về phong cách sêu tết tác giả còn
phê phán điều gì?
- Phê phán thói chuộng của ngoại, bắt trước người
nước ngoài Những kẻ giàu có mà vô học không biết
thưởng thức và quý trọng bản sắc văn hóa dân tộc
? Nhà văn đã nhắc nhở như thế nào?
- Học sinh thảo luận
? Đoạn văn trên viết theo phương thức biểu đạt
chính nào?
- Phương thức biểu đạt chính là miêu tả
? Em cảm nhận được gì qua đoạn văn này?
? Nhà văn đã cho ta biết cách thưởng thức cốm ntn?
- Nhà văn nhắc: không nên thọc tay mân mê thức
quà thần tiên ấy, mà phải nhẹ nhàng mà nâng đỡ, chút
chiu mà vuốt ve
- Phải nên kính trọng cái lộc của Trời, cái khéo của
người, sự cố sức tiềm tàng và nhẫn lại của thần Lúa
? Qua đây em hiểu gì về cách thưởng thức cốm?
- Phải có cử chỉ thanh nhã, thưởng thức cốm với tất
cả tấm lòng trân trọng, biết ơn, giống như khi ăn bát
cơm đầy- Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần
GV: Nhà văn cho ta thấy thưởng thức cốm cũng là
một nghệ thuật, thưởng thức cốm với cử chỉ tình cảm
ấy là một nét đẹp văn hoá thanh lịch của người Kinh
kỳ
? Trong bài viết này tác giả đã thành công ở những
nghệ thuật nào? Qua đó thể hiện nội dung gì?
Ca ngợi giá trị của cốm
Cốm đã trở thành 1 sản phẩm
có giá trị văn hóa, mang phong tục rất riêng của người dân Việt Nam
3 Cách thưởng thức cốm.
- Thưởng thức cốm cũng là một nghệ thuật
* Hoạt động 5 (10')
IV Tổng kết (5’)
? Nhà văn đã sử dụng thành công những biện pháp nhệ thuật nào?
Trang 51 Nghệ thuật:
- Gọng văn nhẹ nhàng, có lúc nhơ tâm sự, có lúc như nhắc khẽ ân tình và thân mật giầu chất thơ
- Sử dụng thành công việc chọn lọc các tính từ, phép so sánh, ẩn dụ
? Văn bản sử dụng những phương thức biểu đạt nào?
- Phương thức, biểu cảm, miêu tả, kể và suy ngẫm, bình luận
GV: Tức là sử dụng thành công cách viết tùy bút
? Hãy nhắc lại đặc điểm của thể tuỳ bút?
? Với cách viết tuỳ bút điêu luyện ấyvăn bản nêu bật nội dung gì?
2 Nội dung:
- Cốm là thứ quà riêng biệt của đất nước mang trong hương vị tất cả cái mộc mạc, giản dị và thanh khiết của đồng quê
- Thưởng thức cốm là một nét đẹp về nghệ thuật ẩm thưc văn hoá của dân tộc Việt GV: Nhà văn như truyền đến chúng ta lòng tự hào và ý thức giữ gìn nét đẹp văn hoá của dân tộc
V Luyện tập: (4')
Bài tập: Hãy nêu cảm nhận của em về câu văn: Cốm là thức quà riêng biệt của đất
nước, là thức dâng của những cánh đồng lúa bát ngát xanh, mang trong hương vị tất cả cái mộc mạc, giản dị và thanh khiết của đồng quê nội cỏ
( Học sinh làm bài – Gọi một HS trình bày – Nhận xét )
D Củng cố: Nắm được nội dung và nghệ thuật của văn bản
E Hướng dẫn về nhà: (1')
- Học tập cách viết văn biểu cảm
- Chuẩn bị bài: Chơi chữ
Tiết 58
Trả bài tập làm văn số 3
I Mục tiêu cần đạt
- Qua việc trả bài, nhằm giúp học sinh nhận thấy khả năng viết bài văn biểu cảm
về người, tự rút ra những kĩ năng cần rèn luyện khi viết văn biểu cảm
- Rèn luyện kỹ năng trình bày bài, diễn đạt ý, diễn đạt câu và sữa lỗi
- Giáo dục ý thức sửa lỗi, có ý thức vận dụng phát huy ưu điểm
II Chuẩn bị
Thầy: Chấm bài ghi nhận ưu nhược điểm, tìm nguyên nhân và hướng sửa chữa Trò: Nhớ lại bài đã làm
III Tiến trình lên lớp:
Hoạt động 1:
A ổn định tổ chức (1’)
B Kiểm tra: Xen kẽ trong giờ học
C Bài mới:
Hoạt động 1: Hướng dẫn chấm
Ngày soạn:
Ngày dạy:
Trang 6Đề bài: Cảm nghĩ của em về một người thân trong gia đình
- GV: Yêu cầu làm bài: Khi làm các em cần tuân thủ các bước
1 Yêu cầu về nội dung
a Mở bài:
- Giới thiệu về người thân của mình và tình cảm của mình về người thân đó
b Thân bài:
+ Miêu tả một số nét nổi bật về hình dáng để bộc lộ tình cảm, cảm xúc về hình
dáng của người thân
+ Kể một số việc làm của người thân để bộc lộ tình cảm của mình
- Kể một số kỉ niệm khó quên giữa em và người thân đó
+ Tình cảm mà em thường dành cho người thân đó
+ Ước mong, nguyện vọng của em về người thân
c Kết bài: Khẳng định tình cảm của em dành cho người thân
2 Yêu cầu về hình thức:
Trình bày sáng sủa, bố cục ba phần rõ ràng, diễn đạt lưu loát, chữ viết đẹp: (1 đ)
Tùy theo mức độ làm (trừ điểm hình thức nhưng không quá 1 điểm)
*Cách cho điểm:
+ Mở bài: Diễn đạt lưu loát, đúng đủ ý: 0,5 đ
+ Thân bài: (8 đ) đủ 4 ý mỗi ý cho 2 điểm
+ Kết bài: Diễn đạt đúng, đủ, lưu loát 0,5 đ
Hoạt động 2: (15') Nhận xét:
1 Ưu điểm
- Nhiều em biết xác định đúng thể loại, biết làm bài cảm nghĩ về người
- Đã biết tập trung vào những đối tượng cần biểu cảm, bộc lộ cảm xúc khá chân thật,
tự nhiên
- Trình bày rõ ràng sạch đẹp
2 Nhược điểm:
- Một số em chữ xấu, cẩu thả
Lớp 7A
Lớp 7B………
- Một số em còn lạc sang văn miêu tả người
Lớp 7B………
- Một số trình bày sơ sài, ít biểu cảm, diễn đạt lủng củng, chọn lọc những chi tiết
biểu cảm còn ít
Lớp 7A………
Lớp 7B………
- Một số sắp xếp ý lộn xộn, không rõ ràng, một số cách mở bài, kết bài vụng về
Hoạt động 3:
III Hướng dẫn sửa lỗi sai
1 Lỗi chính tả:
Viết tắt: Một – (1)…
Từ sai Sửa lại Từ sai Sửa lại
Rậy Dậy Chở thành Trở thành
Xẽ Sẽ Lớn nên Lớn lên
Tương tự cho hs lần lượt sửa lỗi
2 Sửa lỗi về câu, cách dùng từ, cách diễn đạt:
Trang 7- Gv đưa những câu sai hs còn mắc đã chép trên bảng phụ, cho hs phát hiện nguyên
nhân sai và nêu cách sửa
- GVđọc một số bài viết khá cho cả lớp nghe tham khảo
D Củng cố
? Khi làm bài văn biểu cảm về người thân ta cần chú ý điều gi?
E Hướng dẫn về nhà
- Hs nào điểm dưới trung bình phải viết lại bài
- Tự sửa lỗi sai trong bài làm
- Làm lại đề bài này vào vở viết văn ở nhà
Tiết 59
Chơi chữ
I Mục tiêu :
- Qua việc phân tích ví dụ giúp em hiểu được thế nào là chơi chữ, các cách chơi chữ thường dùng
- Bước đầu các em cảm nhận được cái hay, lí thú trong khi sử dụng nghệ thuật chơi chữ đem lại
- Tích hợp với phần văn ở bài: Một thứ quà của lúa non: Cốm và tập làm văn ở bài: Văn biểu cảm.
- Rèn luyện kỹ năng nói và viết đúng chính tả
II Chuẩn bị:
Thầy: Trao đổi trong nhóm thống nhất nội dung phương pháp giảng dạy
Nghiên cứu soạn bài
Trò: Chuẩn bị bài theo sự hướng dẫn của thầy
III.Tiến trình lên lớp:
* Hoạt động 1 ( 5 )
A ổn định tổ chức: (1’)
B Kiểm tra bài cũ: (4’)
? Thế nào là điệp ngữ? Lấy một ví dụ có sử dụng điệp ngữ, nêu tác dụng của điệp ngữ trong ví dụ đó?
* Hoạt động 2 (12')
C Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung
? Hãy đọc bài ca dao thầy giáo ghi trên bảng?
? Trong bài ca dao này từ ngữ nào được lặp lại
nhiều?
- Từ : lợi được nhắc lại ba lần.
? Theo em hiểu từ: lợi 1 có ý nghĩa là gì và thuộc từ
loại nào?
- Lợi 1: có nghĩa là có ích: thuộc từ loại tính từ
I Thế nào chơi chữ: (12’).
1 Ví dụ: Bà già đi chợ cầu
Đông.
Ngày soạn:
Ngày dạy:
Trang 8? Lợi 2, và lợi 3 có nghĩa là gì và thuộc từ loại nào?
- Lợi đây là một bộ phận của răng miệng thuộc
từ loại danh từ
? Em có nhận xét gì về nghĩa của các từ lợi?
- Nghĩa của các từ loại hoàn toàn khác nhau
? Các từ loại ở đây thuộc từ loại nào mà các em vừa
được học?
- Đây là hiện tượng đồng âm khác nghĩa
? Sử dụng từ đồng âm trong bài ca dao này có tác
dụng gì?
- Để tạo ra sự hài hước dí dỏm nhằm mục đích
châm biếm đả kích những người mê tín dị đoan và
những người hành nghề bói toán
Gv: Không chỉ có vậy mà từ lợi còn có tác dụng
cuốn hút người đọc người nghe vào bài ca dao
? Em hiểu non ở đây có nghĩa là gì?
- Non có nghĩa: có nghĩa là núi và non có nghĩa trái
với già
? Em có nhận xét gì về cách sử dụng từ của tác giả?
- Trong một câu thơ mà tác giả Nguyễn Khuyến đã
sử dụng từ đồng âm, từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa
? Cách sử dụng từ ngữ như vậy có tác dụng gì?
- Tạo ra sự hóm hỉnh trong thơ của Nguyễn
Khuyến Tạo ra sự hấp dẫn thích thú với người đọc
Gv: Như vậy qua hai ví dụ ta vừa phân tích ta thấy
người viết đã lợi dụng những đặc sắc về âm thanh (sử
dụng từ đồng âm) và những đặc sắc về ngữ nghĩa (Từ
đồng nghĩa, từ trái nghĩa) để tạo ra sự đặc sắc, hóm
hỉnh với người đọc Người ta gọi đây là nghệ thuật
chơi chữ
? Qua đây em hiểu thế nào là nghệ thuật chơi chữ?
? Hãy lấy ví dụ có sử dụng nghệ thuật chơi chữ?
- “Đi tu phật bắt ăn chay.
Thịt chó ăn được thịt cầy thì không”.
- Dùng từ đồng nghĩa để châm biếm các nhà sư hổ
mang đang lấp mình trong các mái chùa xưa và nay,
những con người có lương tâm giả dối
* Hoạt động 3 (17')
Ví dụ: “Nửa đêm, giờ tý, canh ba
Vợ tôi, con gái, đàn bà, nữ nhi.”
- Dùng từ đồng nghĩa, từ gần nghĩa để chơi chữ
Gv: Vậy có những cách chơi chữ nào?
? Quay trở lại ví dụ 1 và cho thầy giáo biết tác giả
đã sử dụng nghệ thuật chơi chữ băng cách nào?
? ở ví dụ hai tác giả đã chơi chữ bằng cách nào?
? Bài thơ đã nói đến đối tượng nào?
Ví dụ 2: Tiếng già nhưng núi
vẫn non
2 Kết luận: Chơi chữ là lợi
dụng đặc sắc về âm, về nghĩa của từ ngữ để tạo sắc thái dí dỏm, hài hước làm câu văn hấp dẫn thú vị
II Các lối chơi chữ
1 Dùng từ đồng âm.
2 Dùng từ đồng nghĩa và trái nghĩa.
Trang 9? Nava được nói tới như thế nào?
- Nava: Ranh tiếng Pháp, tiếng tăm nồng nặc ở
Đông Dương
? Em hiểu ranh tiếng như thế nào?
- Chỉ tính khôn ngoan xảo quyệt của con người
- Chỉ đạo đức xấu
? Một vị toàn quyền ở Đông Dương như Nava đúng
ra phải dùng từ nào để nói với phù hợp?
? Vậy danh tướng có nghĩa là gì?
- Danh tướng: một vị tướng tài ba, được nhân dân
yêu qúy và được nhiều người biết đến
? Tác giả lại gọi Nava là ranh tướng?
- Vì phù hợp với bản chất và mục đích xâm lược
của thực dân Pháp và ý đồ của Nava để đả kích lên án
hành động xâm lược của chúng
Gv: Cách nói những từ ngữ có âm thanh gần giống
nhau nhưng nghĩa lại khác nhau người ta gọi đây là
cách nói trái âm Cách nói này thường nhằm một
dụng ý nhất định Nói như vậy người ta gọi là chơi
chữ
? Như vậy có nối chơi chữ nào nữa?
Gv: Đưa ví dụ: Mênh mông muôn mẫu một màu.
Mỏi mắt miên man mãi mịt mờ.
? Các em thấy các tiếng trong hai câu thơ này có gì
đặc biệt?
- Các tiếng đều có phụ âm đầu là M
? Đây có phải là biện pháp điệp từ không? Tại sao?
- Đây không phải là biện pháp điệp từ vì không lặp
lại cả tiếng của từ đó mà chỉ lặp lại phụ âm đầu Sự
lặp lại chỉ có tác dụng tạo ra một số từ láy như: mênh
mông, miên man, mịt mờ
? Cách nói này có tác dụng gì?
- Tạo ra sự hấp dẫn thú vị của cấu thơ đây là phong
cách độc đáo của nhà thơ Tú Mỡ
Gv: Cách nói như vậy người ta gọi là nối nói điệp
âm Đây cũng là cách chơi chữ
Gv: Đưa ví dụ
Con cá đối bỏ trong cối đá
Con mèo cái nằm trên mái hèo.
Trách cha mẹ em nghèo, anh nỡ phụ duyên em.
? Trong bài ca dao này có những hình ảnh của sự
vật nào được nhắc đến?
Cối đá - Cá đối
Mèo cái – mái hèo
? Hãy nhận xét các bộ phận âm thanh của các tiếng
này?
- Các tiếng này đổi trật tự phần âm, và vần giữa các
(Dùng nối nói gần âm hay trại âm)
3 Dùng cách điệp âm.
Trang 10tiếng cho nhau
? Nghệ thuật đặc sắc ở hai câu thơ này là gì?
- Nghệ thuật đối
Gv: ở đây tác giả đã lấy vật đối với vật Mèo cái >
< mái kèo
Cá đối > < cối đá Đây là bài ca dao nằm trong
chùm bài ca dao than thân trách phận Bài ca dao là
lời thở than của người con gái bị người yêu phụ duyên
vì một lý do gia đình nghèo, bố mẹ không có của hồi
môn Cá đối là cách nói lái của cối đá Mèo cái là
cách nói lái của mái kèo Cách nói như vậy tạo ra sự
dí dỏm hài hước của bài ca dao, thực ra đây là một lời
than thân trách phận
? Vậy ta còn cách chơi chữ nào nữa?
? Chúng ta vừa tìm hiểu mấy cách chơi chữ?
? Qua các ví dụ ta vừa phân tích em thấy chơi chữ
thường được sử dụng trong trường hợp nào?
4 Dùng nối nói lái
* Hoạt động 4 (15')
III Luyện tập:
Bài tập 1/165 ? Bài tập này yêu cầu chúng ta điều gì?
Tìm từ ngữ có tác dụng chơi chữ
? Muốn làm được yêu cầu của bài tập này em phải dựa vào đâu?
- Phải dựa vào các lối chơi chữ mà ta đã học
(Học sinh chơi trò chơi: Thi ai nhanh hơn)
- Những từ chơi chữ là: liu điu- rắn- hổ lửa- ráo- lằn- hổ mang)
Bài tập 2/165
? Đọc, nêu yêu cầu bài tập?
- Tìm những tiếng chỉ sự vật gần gũi nhau:
- Mỡ- nem chả
- Nứa- tre- trúc- hóp
? Cách nói này có phải là chơi chữ không?
- Đây cũng là cách chơi chữ
E Hướng dẫn học bài :
- Nắm chắc lối chơi chữ
- Vận dụng làm các bài tập còn lại