Muïc tieâu _Có những hiểu biết bước đầu về mạch lạc trong văn bản và sự cần thiết phải làm cho vaên baûn coù maïch laïc _Vận dụng kiến thức về mạch lạc trong văn bản vào đọc-hiểu văn bản[r]
Trang 1Tuần : 2
Tiết :5 +6
NS :14/8/10
Dạy: 16/8/10
******
A Mục tiêu
_Hiểu được hoàn cảnh éo le và tình cảm ,tâm trạng của các nhân vật trong truyện _Nhận ra được cách kể chuyện của tác giả trong văn bản
B.Kiến thức chuẩn
1,Kiến thức
+Tình cảm anh em ruột thịt thắm thiết,sâu nặng và nỗi đau khổ của những đứa trẻ không may rơi vào hoàn cảnh bố mẹ ly dị.
+Đặc sắc nghệ thuật của văn bản
2.Kỹ năng
+Đọc- hiểu văn bản truyện,đọc diễn cảm lời đối thoại phù hợp với tâm trạng của các nhân vật.
+Kể tóm tăt truyện
C.Hướng dẫn-thực hiện
Hoạt động thầy Hoạt động trò Nội dung
Hoạt động 1: khởi
động
1 ổn định
2.KT bài cũ
A.Nêu diễn biến tâm
trạng người mẹ trước đêm
tựu trường của con ?
B.Nêu ý nghĩa văn bản
:mẹ tôi?
3.GT bài mới :Dân gian ta
có câu : Anh em như thể tay
chân …tình cảm thật thiết tha
HS nghe và ghi tựa bài
Tuần : 02 Tiết :05+06 – Cuộc Chia Tay Của những Con Búp Bê.
Tiết :06 – Bố Cục Trong Văn Bản.
Tiết :07 - Mạch Lạc trong Văn Bản.
Cuộc Chia Tay Của Những Con Búp Bê
Trang 2sâu đậm ấydù ở hoàn cảnh
nào đi chăng nữa vẫn luôn
sâu sắc và ta sẽ tìm hiểu
được qua truyện ngắn
“Cuộc chia tay của những
con búp bê”
Hoạt động 2 : Đọc – hiểu
văn bản
-Gọi HS đọc phần chú thích
-Nêu đôi nét về tác giả,tác
phẩm
-Hướng dẫn học sinh đọc :
giọng đọc chậm ,nhẹ nhàng
=>Bộc lộ cảm xúc
* GV đọc mẫu một đoạn.
* Gọi HS đọc tiếp những
đoạn còn lại
- Em hãy tóm tắt cốt truyện
?
-Trong truyện, có những từ
khó nào ?
? hãy cho biết đại ý của văn
bản
Hoạt Động II Phân Tích
(?) Truyện viết về ai ? Về
việc gì ? Ai là nhân vật
chính ?
(?) Câu chuyện được kể theo
ngôi thứ mấy ? Việc lựa
chọn ngôi kể này có tác
dụng gì ?
(?) Tại sao tên truyện lại là :
“ Cuộc chia tay của những
con búp bê” ? Tên truyện có
liên quan đến ý nghĩa của
truyện không ?
* Câu hỏi gợi mở :
(?) Những con búp bê gợi
cho em suy nghĩ gì ? Chúng
đã mắc lỗi gì ? Chúng có
-HS đọc chú thích -Khánh Hoài
HS nghe và đọc theo
HS tìm và trả lời
HS suy nghĩ trả lời
_ Về Thành và thủy
-Về cha mẹ chúng ly hôn
HS suy nghĩ trả lời
HS thực hiện theo yêu cầu của GV
_ HS suy nghĩ trả lời
_ HS suy nghĩ tr3 lời
I) TÌM HIỂU CHUNG : 1)Tác giả :
Khánh Hoài
2)Tác Phẩm:
Truyện ngắn đoạt giải nhì thi viết về quyền trẻ em 1992
3.Bố cục:chia 2 phần
Đ 1 :Cuộc chia tay của hai anh em
Đ 2:Cuộc chia tay với lớp
4.đại ý.
Tình cảm anh em là
tình cảm thiêng liêng trong sáng.Người lớn không được quyền xâm hại đến tình cảm ấy
II/ Phân tích :
1.Nội dung
a Hai anh em Thành và Thủy.
-Rất yêu thương nhau chăm sóc không rời nhau -Không muốn chia tay
=> Hai đứa trẻ là nạn nhân của bi kịch gia đình
Trang 3chia tay thật không ?
(?) Vì sao chúng phải chia
tay ?
(?) Như vậy tên truyện có
liên quan gì đến ND ( ý
nghĩa ) chủ đề của truyện ?
(?) Hãy tìm những chi tiết để
thấy 2 anh em Thành –
Thuỷ
rất mực gần gũi, thương yêu
, chia sẻ và quan tâm tới
nhau?
(?) Em có nhận xét gì về 2
anh em Thành-Thuỷ trong
truyện ?
(?) Chính vì tình cảm sâu
nặng như vậy nên gặp cảnh
ngộ chia tay chúng đã biểu
lộ cảm xúc ra sao ?
(?) Lời nói và hành động
của Thuỷ khi thấy anh chia 2
con búp bê Em Nhỏ và Vệ
Sĩ có gì mâu thuẩn ?
(?) Theo em,có cách nào
giải quyết mâu thuẩn đó
không ?
(?) Kết thúc truyện Thuỷ đã
lựa chọn cách giải quyết ntn
? chi tiết này gợi trong em
những suy nghĩ, tình cảm gì
?
-* Cá nhân phát hiện, nhận xét : + Thuỷ mang kim ra tận sân
vận động vá áo cho anh + Chiều nào Thành cũng đón em, dạy em học, nhường hết đồ chơi cho em
+ Thuỷ nhường anh con Vệ
Sĩ để gát đêm cho anh ngủ…
* Cá nhân : Tình cảm chân thành sâu nặng
- Đau đớn, xót xa
* Thảo luận-Trả lời : Mặt giận giữ >< lại rất thương anh, không muốn nhận hết 2 con nên bối rối sau khi đã “ tru tréo lên giận giữ”
* Thảo luận nhóm: Thuỷ để
Em Nhỏ ở lại cạnh Vệ Sĩ để chúng không xa nhau
* Gia đình đoàn tụ
- Thương cảm Thuỷ giàu lòng
vị tha, vừa thương anh thương cả búp bê Thà mình chiệu chia lìa chiệu thiệt thòi chứ không để búp bê chia tay,cho anh có Vệ Sĩ gác đêm
Cuộc chia tay của 2 em là vô
lí, không nên có
-Thuỷ không được đi học nữa, phải ra chợ bán hoa quả
- Bất ngờ vì học trò mình không chỉ bất hạnh do gia đình
b Hình ảnh hai con búp bê và sự chia tay.
-Nêu bật được ý nghĩa sâu sắc : trẻ con không có lỗi
-Thủy gởi hy vọng mong manh và quyết định sau cùng : cho hai con búp bê
ở bên nhau
=>Sử dụng hình ảnh ẩn dụ và nhân hóa
2 Nghệ thuật +Lựa chọn ngôi kể phù
hợp +Kết hợp hài hòa giữa tự sự và biểu cảm
Trang 4(?) Chi tiết nào trong cuộc
chia tay của Thuỷ với lớp
học khiến cô giáo bàng
hoàng ?
(?) Vì sao cô bàng hoàng ?
(?) Trong đoạn này chi ,tiết
nào làm em cảm động nhất
? Vì sao ?
(?) Hãy giải thích vì sao khi
dắt tay Thuỷ ra khỏi cổng
trường Thành lại có tâm
trạng kinh ngạc khi thấy mọi
người vẫn đi lại bình thường
và nắng vẫn vàng ươm trùm
lên cảnh vật ?
(?) Hãy nhận xét về cách kể
chuyện của tác giả ? Cách
kể này có tác dụng gì trong
việc làm nổi rõ tư tưởng của
truyện ?
(?) Qua câu chuyện này, tác
giả muốn nhắn gởi đến mọi
người điều gì ?
Hoạt động 4 :luyện tập
*hãy viết một đoạn văn
ngắn (5-7 câu)nói về tình
cảm anh em trong gia đình
Hoạt động 5 : củng cố-dặn
dò
°củng cố
tan tát mà còn không được đi học
* Cá nhân : + Cô giáo Tâm tặng vỡ và bút
+ Cô giáo tái mặt và nước mắt giàn giụa khi biết Thuỷ không được đ học
* Thảo luận nhóm:
_ Thành đang ngạc nhiên vì trong tâm hồn mình đang nổi dông nổi bão, thế mà mọi vật lại rất bình thường ( cảnh vật đẹp, cuộc đời bình yên )
- Tăng thêm nỗi buồn sâu thẳm, trạng thái thất vọng , bơ
vơ Kể bằng con mắt ,suy nghĩ của người trong cuộc -Lời kể chân thành, giản dị phù hợp tâm trạng nhân vật Có sức truyền cảm
- Tác giả gởi thông điệp đến mọi người hãy tôn trọng hạnh phúc già đình …
HS thực hiện theo yêu cầu của GV
HS suy nghĩ và trả lời
HS nghe và thực hiện theo yêu cầu của GV
III Ý NGHĨA 1.Nội dung
-Tổ ấm gia đình vô cùng quí giá Hãy trân trọng giữ gìn
-Không được tổn hại đến tình cảm tự nhiên trong sáng ấy
2.Nghệ thuật +Xây dựng hình huống
tâm lí sâu sắc
+Lựa chọn ngôi kể phù hợp
+Khắc họa đậm nét hình tượng nhân vật
Trang 5+Theo em vì sao Thành
và Thủy chia tay ?
+Tâm trạng hai em lúc đó
ra so?
+tại sao lại nói là cuộc
chia tay của những con búp
bê?
°dặn dò
+về nhà học bài
+sưu tầm các câu ca dao
nói về tình cảm anh em
+soạn bài mới:bố cục
trong văn bản
*xem lại bài viết đơn ở
lớp 6
* trả lời các câu hỏi sách
giáo khoa
?bố cục là gì?
?những yêu cầu về một bố
cục?
?nêu các phần của bố
cục?
Tuần 2 Tiết 7
SN: 15/8/10
Dạy : 20/8/10
A Mục tiêu
_ Hiểu tầm quan trọng và yêu cầu bố cuc trong văn bản;trên cơ sở đó ,có ý thức xây dựng bố cục khi xây dựng văn bản.
_Bước đầu xây dựng được những bố cục rành mạch,hợp lí cho các bài làm.
B.Kiến thức chuẩn
1.Kiến thức
Tác dụng của việc xây đựng bố cục
2 Kỹ năng
_ Nhận biết ,phân tích bố cục trong văn bản
_Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc-hiểu văn bản,xây dựng bố cục cho một bài văn cụ thể.
Bố Cục Trong Văn Bản
Trang 6III Hướng dẫn –thực hiện
Hoạt động thầy Hoạt động trò Nội Dung
Hoạt Động1 khởi động
1.ổn định
2.KT bài cũ
a.Liên kết là gì?
b.Thế nào là phương tiện
liên kết ?
3.Gtbài mới: Để viết được
một văn bản có ý nghĩa và dễ
hiểu ,người viết phải xây
dựng một bố cục chặt chẽ
Hoạt Động2 Hình thành
kiến thức
(?) Em phải viết 1 lá đơn xin
phép nghỉ học Hãy cho biết
trong lá đơn ấy , em phải ghi
những nội dung gì ?
(?) Những nội dung trên được
sắp xếp theo trật tự như thế
nào ?
(?) Em có thể tuỳ thích ghi nội
dung nào trước cũng được
không ? Ví dụ có thể viết lí do
viết đơn xin nghỉ trước rồi mới
khai tên em là gì ?
(?) Từ đó , em thấy bố cục
của văn bản cần đạt những
yêu cầu gì để người đọc có
thể hiểu được văn bản ?
(?)Vì sao khi xây dựng văn
bản phải quan tâm đến bố cục
?
* Cho HS áp dụng làm bài tập
1/ Tr 30
* Treo bảng phụ : Ví dụ :
truyện : “ Dê đen , dê trắng”
( Sách học tốt NV7 – T19 )
_ HS suy nghĩ thực hiện theo GV
HS nghe va ghi tựa bài
-Nội dung : Họ tên , địa chỉ , lí
do gửi đơn , yêu cầu nguyện vọng , lời hứa …
- Trật tự : Trước – sau 1 cách
hợp lí, chặt chẽ , rõ rà
_Không thể viết như vậy được, nếu viết như vậy thì sai trật tự văn bản
Bố cục:Rành mạch , rõ từ
phần , từng khoản cho dễ hiểu
-Để người đọc hiểu được văn bản
- HS tìm VD từ thực tế về tính rành mạch trong văn bản &
ngược lại nếu không xếp hợi lí thì người đọc sẽ không hiểu được
- Đọc VD 2 (1)
- 2 đoạn
HS suy nghĩ trả lời
I)Bố cục và yêu cầu về bố cục trong văn bản
1 Bố cục của văn bản :
- Văn bản không thể được viết một cách tuỳ tiện mà phải có bố cục rõ rà Bố cục là sự bố trí , sắp xếp các phần , các đoạn theo một trình tự , một hệ thống rành mạch và hợp lí
Trang 7
(?) Văn bản trong VD có mấy
đoạn văn ?
(?) Các câu trong mỗi đoạn có
tập trung quanh một ý chung
thống nhất không ? Ý của
đoạn này và đoạn kia có được
phân biệt với nhau không ?
(?) Theo em , để dễ dàng tiếp
nhận ta nên sắp xếp lại ntn
cho rõ ràng , rành mạch ?
-GV cho HS đọc vd2
(?) Rành mạch có phải là yêu
cầu duy nhất đối với 1 bố cục
không ?
(?) Văn bản gồm mấy đoạn
văn ?
(?) Nội dung của mỗi đoạn có
tương đối thống nhất không ?
(?) Vậy, kể theo cách này có
quá thiếu rành mạch không ?
(?) Cách kể như trên bất hợp
lí chổ nào ?
- Gợi ý :
(?) Cách hỏi ấy có nêu bật ý
phê phán không , có làm ta
buồn cười như trong nguyên
bản không ? Tại sao ?
(?) So với nguyên bản thì các
câu các ý ở đây có gì thay
đổi?
(?) Sự thay đổi đó dẫn đến kết
quả như thế nào ?
(?) Từ đây em rút ra được gì
từ bố cục của văn bản ?
(?) Hãy nêu nhiệm vụ 3 phần
: MB , TB , KB trong văn bản
miêu tả và văn bản tự sự ?
(?) Có cần phân biệt rõ ràng
nhiệm vụ của mỗi phần
không ? Vì sao ?
(?) Có bạn cho rằng : MB chỉ
- Cá nhân : Lộn xộn , khó tiếp nhận
- Ý của đoạn này đoạn kia khôn được lộn xộn với nhau
- Sắp xếp lại bố cục VD (Văn bản sách NV6 )
- Đọc VD 2 (2)
- Rành mạch là yếu tố cơ bản nhưng là chưa đủ mà phải rỏ nội dung
- 2 đoạn
-ND tương đối thống nhất:
+ Đoạn 1 : Anh hay khoe , muốn khoe mà khoe chưa được
+ Đoạn 2 : Anh đã khoe được -Không lộn xộn , ý có phân biết tương đối rõ ràng
- Cá nhân nhận xét : Cách kể trên khôn hợp lí ví thiếu tính mạch lạc không đả bảo nội dung
- Đoạn 2 có sự thay đổi trật tự các sự việc
- Có sự thay đổ Lớn
_ HS suy nghĩ và trả lời theo gọi ý của GV
Gồm 3 phần: MB , TB, KB
HS suy nghĩ trả lời
HS thảo luạn trả lời
2) Những yêu cầu về bố cục trong văn bản
- Nội dung các phần các đoạn trong văn bản phải thống nhất chặt chẽ với nhau ; đồng thời , giữa chúng lại có sự phân biệt rạch ròi
- Trình tự xếp đặt các phần , các đoạn phải giúp cho người viết (người nói) dễ dàng đạt được mục đích giao tiếp đã đặt ra
3)Các phần của bố cục:
- Văn bảnthường được xây dựng theo một bố cục gồm có 3 phần :
MB , TB , KB
Trang 8là tóm tắt , rút gọn phần TB ,
còn KB chỉ là sự lặp lại của
MB lần nữa Đúng không ?
Vì sao ?
(?) Có bạn cho rằng : Nội
dung chính của việc miêu tả,
tự sự dồn cả vào TB nên MB
và KB không cần thiết lắm
Em có đồng ý không ?
HĐ 3 Luyện tập
Bài tập 2 : Bố cục :
(?) Hãy ghi lại bố cục của
truyện : “ cuộc chia tay của
những con búp bê ” Bố cục
ấy , theo em , đã rành mạch
và hợp lí chưa ? Có thể kể lại
theo một bố cục khác được
không ?
Bài tập 3 : SGK T30
Gọi HS đọc BT Và xác định
yêu cầu bài tập
Hoạt động 4 Củng cố- dặn
dò
*củng cố
+bố cục là gì ?
+Các điều kiện để có
một bố cục hợp lí ?
+giáo viên đọc một văn
bản và cho học sinh xác định
bố cục
*dặn dò
+ về nhà học bài
+Xem lại các bài tập đã
làm
+Tự xác định bố cục cho
HS suy nghĩ trả lời
HS thực hiện theo yeu cầu của GV
HS suy nghĩ thực hiện theo yeu cầu của GV
II Luyện tập : Bài tập 2 : Bố cục :
-Mẹ bắt hai con phải chia đồ chơi
- Thành – Thuỷ rất thương nhau
- Chuyện về hai con búp bê
- Thành đưa em đến lớp chào cô và bạn
- Hai anh em chia tay
- Thuỷ để lại 2 con búp bê cho Thành
* Rành mạch , hợp lí Nhưng vẫn có thể có bố cục khác
Bài tập 3 : SGK T30
Bố cục của văn bản báo cáo chưa thật rành mạch , hợp lí :
- Các ý : 1,2,3(TB) chỉ kể việc học tốt chứ chưa nêu kinh nghiệm học tốt
- Ý 4 : Không nói về học tập mà lại nói về thành tích
Bổ sung : Nhờ rút ra kinh
nghiệm mà bản thân tiếng bộ ntn Cuối cùng nói lên nguyện vọng muốn được nghe các ý kiến trao đổi , đóng góp
- Nghe và ghi nhận về soạn
Trang 9một văn bản
+Soạn bài ;mạch lạc
trong văn bản
# đọc các ví dụ
# Trả lời các câu hỏi
?mạch lạc là gì ?
?các yêu cầu để có một
văn bản mạch lạc ?
Tuần:02
Tiết: 08
NS : 15/8/10
Dạy:20/8/10
A Mục tiêu
_Có những hiểu biết bước đầu về mạch lạc trong văn bản và sự cần thiết phải làm cho văn bản có mạch lạc
_Vận dụng kiến thức về mạch lạc trong văn bản vào đọc-hiểu văn bản và thực tiễn tạo lập văn bản nói ,viết
Bkiến thức chuẩn
1.Kiến thức
_Mạch lạc trong văn bản và sự cần thiết của mạch lạc trong văn bản.
_Vận dụng kiến thức về mạch lac5trong văn bản vào đọc-hiểu văn ban3va2 thực tiễn tạo lập văn bản nói viết.
2.Kĩ năng
Rèn luyện kỹ năng nói ,viết mạch lạc
C.Hướng dẫn –thực hiện
Hoạt động của Thầy Hoạt động của Trò Nội dung Hoạt Động 1:Khởi Động
1.ổn định
2.KT bài cũ
Mạch Lạc Trong Văn Bản
Trang 10_ Qua bài đã học ,em biết gì
về bố cục?
- Làm thế nào để có một bố
cục hợp lí
* Giới thiệu bài:
Ta thấy dù là kiểu văn bản
nào nó cũng đòi hỏi phải có
một bố cục chặt chẽ , rành
mạch và hợp lí Ngoài bố
cục ra , văn bản cũng cần có
sự mạch lạc để người đọc ,
người nghe thấy dễ hiểu và
hứng thú Tiết học hôm nay
thầy sẽ hướng dẫn các em
tìm hiểu mạch lạc trong văn
bản
HĐ 2 Hình thành kiến thức
(?) Khái niệm mạch lạc trong
văn bản có được dùng theo
nghĩa đen không ?
(?) Tuy nhiên, nội dung của
khái niệm mạch lạc có xa rời
với nghĩa đen không ?
(?) Dựa vào hiểu biết trên,
em hãy xác đinh mạch lạc
trong văn bản có những tính
chất gì trong số các tính chất
được kể ?
(?) Có người cho rằng : Trong
văn bản , mạch lạc là sự nối
tiếp của các câu , các ý theo
một trình tự hợp lí Em có
tán thành ý kiến đó không ?
Vì
sao ?
(?) Văn bản : “Cuộc chia tay
của những con búp bê” Có
nhiều sự việc khác nhau
HS thực hiện theo yêu cầu của GV
-Nghe và ghi tựa bài vào tập
HS nghe và thực hiện Đọc mục 1a
* Không
* Giống như mạch máu làm cho các phần của văn bản thống nhất lại gọi là mạch lạc
* Mạch lạc trong văn bản có tất cả 3 tính chất 1a :
-Trôi chảy thành dòng, thành mạch
- Tuần tự đi qua khắp các phần, các đoạn trong văn bản
- Thông suốt , liên tục , không đứt đoạn
- Mạch lạc trong văn bản là sự nối tiếp của các câu , các ý theo một trình tự hợp lí Em tán thành ý kiến trên
HS nghe và trả lời
- Đọc mục 2a , thảo luận tổ
- Các ý mạch lạc
- Ý chính (chủ đề) : “Sự chia tay” và “những con búp bê”
I)Mạch lạc và những yêu cầu về mạch lạc trong văn bản.
1) Khái niệm mạch lạc trong văn bản:
-Làm cho các phần trong văn bản thống nhất lại
- Mạch lạc trong văn bản là sự nối tiếp của các câu , các ý theo một trình tự hợp lí