-Gv: Nội dung, phương thức biểu đạt của các VB đó đều là nghị luận, nhưng thể văn thì lại khác nhau: Chiếu dời đô: chiếu là thể văn do vua dùng để ban bố mệnh lệnh.. Hịch tướng sĩ: hịch [r]
Trang 1Tiết 133-134: Tổng kết phần văn (tiếp theo)
A- Mục tiêu bài học:
- Giúp hs củng cố, hệ thống hóa kiến thức văn học của cụm VB nghị luận và VB nhật dụng học ở lớp 8, nhằm làm cho các em nắm chắc hơn đặc 45 thể loại, đồng thời thấy 25< nét riêng độc đáo về nội dung 5 5) và giá trị nghệ thuật của mỗi VB
- Rèn kĩ năng tổng hợp, phân tích, so sánh, hệ thống hóa, sơ đồ hóa
B- Chuẩn bị:
- Đồ dùng :
C- Tiến trình tổ chức dạy - học:
1- ổn định tổ chức:
2- Kiểm tra:
3- Bài mới:
-Qua các VB trg bài 22, 23, 24, 25 và
26, hãy cho biết thế nào là VB nghị
luận ?
-Gv: Điều này đã đc thể hiện trg các
VB ở bài 22, 23, 24, 25 và 26 VD: ở
bài Chiếu dời đô: V.đề đặt ra trg bài
này là cần phải dời đô Để thuyết phục
các quần thần trg triều đình, Lí Công
Uẩn đã XD đc một hệ thống lập luận lô
gic, chặt chẽ với 3 luận điểm: Các vua
đời ^5 của TQ cũng dời đô nhiều lần
để cho vận nc lâu dài, phong tục phồn
thịnh; Nhà Đinh, nhà Lê cứ đóng đô ở
đất Hoa Y5 chật hẹp khiến cho triều đại
3-Văn nghị luận:
Là loại văn dùng lập luận để giải quyết một v.đề trong c.sống XH Lập luận đc
XD bằng một hệ thống luận điểm, luận
cứ và dẫn chứng lô gíc, chặt chẽ để thuyết phục 59 đọc
Trang 2không đc lâu bền, trăm họ phải hao
tổn, muôn vật không đc thích nghi;
Thành Đại La là chốn tụ hội trọng yếu
của bốn 51 đất nc, cũng là nơi
kinh đô bậc nhất của đế 51 muôn
đời, cần phải dời đô về nơi ấy để 25
đất nc đi lên
-Em thấy VB nghị luận trung đại (các
VB trg bài 22, 23, 24, 25 ) có nét gì
khác biệt nổi bật so với văn nghị luận
hiện đại (VB trg bài 26 và các VB nghị
luận đã học ở lớp 7 ) ?
-Gv: Nội dung, 51 thức biểu đạt
của các VB đó đều là nghị luận, 5
thể văn thì lại khác nhau: Chiếu dời đô:
chiếu là thể văn do vua dùng để ban bố
mệnh lệnh Hịch 5* sĩ: hịch là thể
văn do vua chúa, 5* lĩnh kêu gọi
chống giặc a5* Đại Việt ta: cáo là
thể văn do vua chúa dùng để công bố
kết quả của sự nghiệp Bàn luận về
phép học: tấu là loại văn 5 của bề tôi,
thần dân gửi lên vua chúa để trình bày
-Nét khác biệt nổi bật giữa văn nghị luận trung đại và văn nghị luận hiện
đại là ở hình thức thể loại:
+Văn nghị luận hiện đại là một thể văn trg văn xuôi hiện đại 5 tiểu thuyết, luận đề, phóng sự- chính luận, tuyên ngôn, Cách viết giản dị, câu văn gần với lời nói 59 gần với đời sống +Văn nghị luận trung đại 59 đc thể hiện bằng những thể văn cổ của thời phong kiến 5 chiếu, hịch, cáo, tấu, với cách diễn đạt dùng nhiều điển tích,
điển cố, h/ả 5* lệ, câu văn biền ngẫu nhịp nhàng
Trang 3sự việc, ý kiến, đề nghị.
-Hãy chứng minh các VB nghị luận
(trg bài 22, 23, 24, 25 và 26) kể trên
đều đc viết có lí, có tình, có chứng cứ,
nên đều có sức thuyết phục cao ?
-Gv: VD 5 Chiếu dời đô: về lí là dời
đô để mở mang, p.tr đất nc; đô cũ
không còn phù hợp, cần phải dời đô
sang nơi mới thuận lợi hơn Về tình là
thể hiện lòng 51 dân, vì nc, vì sự
nghiệp lâu dài của dân của nc và thể
hiện thái độ thận trọng, chân thành với
bề tôi Về chứng cớ là những lần dời đô
trg lịch sử TQ và về kinh đô Hoa Y5
về thành Đại la
-Nêu những nét giống nhau và khác
nhau cơ bản về nội dung 5 5) và
hình thức thể loại của các VB trg bài
22, 23, 24 ?
4-Sáu văn bản kể trên đều được viết
có lí, có tình, có chứng cứ, nên đều có sức thuyết phục cao:
-Có lí: Luận điểm, ý kiến xác thực, vững chắc, lập luận chặt chẽ
-Có tình: Tình cảm, cảm xúc bộc lộ qua lời văn, giọng điệu, từ ngữ, quá trình lập luận thể hiện đc niềm tin vào
lẽ phải, vào v.đề
-Chứng cứ: những d.chứng là sự thật hiển nhiên
Ba yếu tố trên không thể thiếu và kết hợp chặt chẽ, nhuần nhuyễn với nhau trg bài văn nghị luận, tạo nên giá trị thuyết phục
5-Những nét giống nhau và khác nhau cơ bản về nội dung tư tưởng và hình thức thể loại của các VB Chiếu dời đô, Hịch tướng sĩ, Nước Đại Việt ta:
*Giống:
-Về nội dung 5 5) Đều thấm
Trang 4-Qua VB a5* Đại Việt ta (bài 24),
hãy cho biết vì sao tác phẩm Bình Ngô
đại cáo đc coi là bản tuyên ngôn độc
lập của DT VN khi đó ?
nhuần sâu sắc nội dung 5 5) yêu nc -Về hình thức thể loại: Đều là văn nghị luận đc viết bằng văn biền ngẫu
*Khác:
-Về nội dung 5 5) ở góc độ lòng y.nc: Chiếu dời đô là ý 5) chọn vùng đất tốt dời đô để chấn 5 đất
nc, XD nền tự chủ cho quốc gia Đại việt Hịch 5* sĩ khơi dậy lòng căm thù để khích lệ 5* sĩ học tập Binh
5 yếu $5<B a5* Đại Việt ta khẳng
định mạnh mẽ quyền độc lập của nc có chủ quyền, có lãnh thổ, có văn hiến riêng kết hợp với sức mạnh của 5
5) nhân nghĩa để chiến thắng giặc ngoại xâm
-Về hình thức thể loại: Văn nghi luận
đc viết bằng các thể văn khác nhau 5 chiếu, hịch, cáo đem đến sắc thái, giọng điệu riêng cho từng VB
6-Qua VB Nước Đại Việt ta, 59
đọc có thể nhận biết TP Bình Ngô đại
cáo là bản tuyên ngôn ĐL của DT VN (đầu TK XV), vì ngay trong phần mở
đầu bài cáo, tác giả đã nêu lên những luận điểm đúng đắn với những luận cứ xác đáng để khẳng định một chân lí lịch sử: nc Đại Việt là một quốc gia ĐL
có chủ quyền, có lãnh thổ, có văn hiến riêng, đã kết hợp với sức mạnh nhân nghĩa để bao lần đánh bại kẻ thù xâm
$5<B Và lần này, cũng với sức mạnh của lòng y.nc và 5 5) nhân nghĩa,
Trang 5-Gv: NQSHà- LTKiệt- TK XI,
BNĐCáo- NG.Trãi- TK XV, Tuyên
ngôn ĐL- HCM- TK XX Sở dĩ 2 TP
đầu đc coi là bản tuyên ngôn ĐL của
DT VN vì: Cả 2 đều khẳng định dứt
khoát chân lí VN (Đại Việt) là một nc
ĐL, có chủ quyền Kẻ nào dám xâm
phạm đến quyền độc lập ấy nhất định
sẽ phải chịu thất bại nhục nhã Đó cũng
chính là 5 5) cốt lõi của bản Tuyên
ngôn ĐL (1945): Nc VN có quyền
5) tự do, độc lập và sự thật đã
thành một nc tự do, độc lập Toàn thể
ndân VN quyết đấu tranh đến cùng để
bảo vệ nền ĐL ấy
-So với bài Sông núi 5* Nam (lớp 7)
cũng đc coi là tuyên ngôn độc lập, em
thấy ý thức về nền độc lập dân tộc thể
hiện trg VB a5* Đại Việt ta có điểm
gì mới ?
-Gv: Rõ ràng trải qua 4 TK, ý thức ĐL
DT, quan niệm về Tổ quốc của cha ông
ta đã có những L5* tiến dài 5 5)
của Ng.Trãi thật tiến bộ, toàn diện và
sâu sắc, (59 5 đi trc cả thời đại
-Lập bảng thống kê các VB văn học
5* ngoài đã học theo các mục: Tên
quân dân ta lại chiến thắng vẻ vang giặc Minh, đem lại nền thái bình cho
đất nc Bài cáo công bố nền ĐL đã giành đc cho mọi 59 trg nc đều biết
-So sánh giữa NQSHà với BNĐCáo thì
ý thức ĐL DT của cha ông ta đã có những L5* p.tr mới: Trg NQSHà mới nêu 2 yếu tố là lãnh thổ và chủ quyền Còn BNĐCáo đã có thêm 4 yếu tố khác rất q.trọng đó là văn hiến, phong tục, lịch sử, chiến công diệt ngoại xâm
7-Bảng thống kê các văn bản văn học nước ngoài đã học:
Trang 6VB, tên tác giả, tên nc, thế kỉ, thể loại,
nội dung chủ yếu, nét đặc sắc nghệ
thuật nổi bật ?
-Chọn học thuộc lòng hai đoạn ở hai
VB khác nhau, mỗi đoạn khoảng 10
dòng
-Nhắc lại chủ đề của ba VB nhật dụng
-Cô bé bán diêm- An đéc xen- Đan mạch- XIX- Truyện ngắn: Lòng 51 cảm sâu sắc đối với một em bé bất hạnh- Kể chuyện hấp dẫn, đan xen giữa hiện thực và mộng 5)B
-Đánh nhau với cối xay gió- Xéc van tét- Tây Ban Nha- XVII- Tiểu thuyết:
Sự 51 phản vè mọi mặt giữa ĐKHT
và Xan chô Pan xa, cả 2 đều có những mặt tốt và xấu đáng quí và đáng phê phán- Kể chuyện hấp dẫn với nghệ thuật đối lập và giọng văn hài 5*B -Chiếc lá cuối cùng- O Hen ri- Mĩ- XIX Truyện ngắn: Tình yêu 51 cao cả giữa những nghệ sĩ nghèo- Nghệ thuật đảo 5< tình huống hai lần hình ảnh chiếc lá cuối cùng
-Hai cây phong- Ai ma tốp- Nga- XX- Truyện ngắn: Tình yêu q.hg da diết gắn với câu chuyện hai cây phong và thầy giáo Đuy sen- Câu chuyện đạm chất hồi ức, ngòi bút đậm chất hội họa, m.tả sinh động
-Đi bộ ngao du- Ru xô- Pháp- XVIII- Tiểu thuyết: Bàn về lợi ích của đi bộ ngao du với lối sống tự do của con
59 với quá trình học tập, hiểu biết
và rèn luyện sức khỏe- Giải thích, chứng minh luận điểm bằng các dẫn chứng chân thật và hấp dẫn
8-Chủ đề của các VB nhật dụng và
Trang 7đã học ? Chỉ ra 51 thức biểu đạt
chủ yếu mà mỗi VB sử dụng ?
-Em đã đc học những VB nhật dụng
nào ở lớp 6,7 ? (Lớp 6: Cầu Long Biên-
chứng nhân LS, Động Phong Nha, Bức
5 của thủ lĩnh gia đỏ Lớp 7: Cổng
459 mở ra, Mẹ tôi, CCTCNCBBê,
Ca huế trên sông b51gB
-Các VB trên đề cập đến những v.đề
gì? (Bảo vệ và giới thiệu danh lam
thắng cảnh, di tích LS; bảo vệ đất đai,
quyền DT; nhà 459 và gia đình; giữ
gìn và bảo vệ văn hóa, phong tục cổ
truyền DT) Lớp 8 đề cập tới môi
459 sức khỏe và dân số
phương thức biểu đạt chủ yếu:
-TTVNTĐNăm 2000- thuyết minh: Cần nhận rõ tác hại của việc dùng bao bì ni lông và lợi ích của việc giảm bớt chất thải ni lông để có hành động cụ thể cải thiện môi 459 sống và bảo vệ Trái Đất
-ÔDTLá- thuyết minh: Nạn nghiện thuốc lá còn nguy hiểm hơn cả ôn dịch, cần phải có quyết tâm cao và biện pháp triệt để chống lại nạn hút thuốc lá, bảo
vệ sức khỏe con 59B -BTDSố- nghị luận (kết hợp với tự sự
và thuyết minh): Cảnh báo về sự gia tăng dân số đáng lo ngại của thế giới, nhất là những nc chậm phát triển để mọi 59 có ý thức và hành động
đúng đắn về vấn đề này
D- Hướng dẫn học bài:
- Học bài theo nội dung ôn tập (Đọc lại các VB, học lại ghi nhớ để nắm 25< giá trị nội dung và nghệ thuật của từng VB)
- Chuẩn bị kiểm tra học kì II