cña c« bÐ b¸n diªm ccho biÕt trong sè những lần tưởng tượng ấy điều nào gắn với thực tế , điều nào chỉ thuần tưởng tượng?. Các mộng tưởng về bàn ăn , lò sưởi , cấy thông noen , người bà [r]
Trang 1Ngày soạn:20.9.08
Ngày giảng: 23.10.08 Bài 6 - Tiết 21
Văn bản Cô bé bán diêm
(An - đéc - xen)
A Mục tiêu cần đạt:
em bé bán diêm bất hạnh trong đêm giao thừa bằng NT truyện cổ tích cảm động thấm thía
- Khám phá nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, có sự đan xen giữa hiện thực và
- Rèn kỹ năng đọc, tóm tắt và phân tích VBTS
- Giáo dục Hs sinh tấm lòng đồng cảm với những em bé, những cảnh đời nghèo khổ, bất hạnh
B Chuẩn bị của thầy và trò:
Thầy: Bảng phụ tóm tắt bố cục cô bé bán Diêm
Trò: Đọc kỹ bài, soạn bài, su tầm truyện cổ An - đéc -
xen tìm hiểu thêm về quê hơng ông, đất nớc Đan Mạch
C Các bước lên lớp:
1 ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra đầu giờ:
- Nguyên nhân nào dẫn đến cái chết của Lão Hạc? Nhận xét cái chết của Lão Hạc
- Qua truyện ngắn Lão Hạc và đoạn trích Tức nớc vỡ bờ em hiểu gì về số phận và phẩm chất ngời nông dân trong XH cũ
3 Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học
Hoạt động của thầy và trò TG Nội dung cơ bản
- Em hãy trình bày hiểu biết của em về
tác giả An đéc xen?
tuổi thơ xa gần Ông là nhà văn Đan
Mạch, sống vào TK Xĩ (1805 - 1875)
bạn đọc khắp năm châu đã từng quen
thuộc với các TP’ của ông nh Nàng tiên
cá, Bày chim thiên nga, Bộ quần áo mới
của Hoàng Đế Bên cạnh những truyện
tìm hiểu chuyện ngắn “Cô bé bán diêm”
* Hoạt động 2: HD đọc và tìm hiểu
VB?
20 I Đọc và tìm hiểu chú thích:
- GV Hd đọc: Giọng chậm, cảm thông,
chú ý phân biệt cảnh thực và cảnh ảo
trong và sau từng lần cô bé quẹt diêm
- GV tóm tắt nhanh phần đầu
15 1 Đọc và tóm tắt văn bản.
- Gọi 3 HS đọc VB - Nhận xét Gọi 1 Hs
tóm tắt toàn bộ VB:
5 2 Tìm hiểu chú thích:
? Nêu những hiểu biết của em về nhà a Tác giả:
Trang 2văn An đéc xen?
Đan Mạch nổi tiếng với Truyện ngắn của An đéc xen nhẹ nhàng
tơi mát giàu tính sáng tạo và giá trị nhân
đạo sâu sắc
loại truyện kể cho trẻ em
- Truyện của ông: Biên soạn lại từ truyện
cổ tích Cũng có truyện do ông hoàn toàn sáng tác
- Đan Mạch chọn An - đéc - xen là biểu
xen, của những nàng tiên cá nhỏ
- Sáng tác năm: 1845
- Thể loại: Truyện ngắn
- Kiểu VB: Tự sự
Đặc biệt là chú thích (2) (3) (5) (7) (12)
5 II Bố cục:
? VB có thể chia làm mấy phần?Xác
định giới hạn và nội dung từng phần? (3 Phần)
(Thảo luận nhóm bàn 2’) Hs trình bày P1: Từ đầu -> Cứng đờ ra
Hoàn cảnh của cô bé bán diên
? Căn cứ vào bố cục cho biết phần mở
truyện, phát triển truyện, kết thúc
truyện tơng ứng với những phần nào?
P2: Tiếp -> Thợng đế Các lần quẹt diêm và mộng tởng
- GV dùng bảng phụ bố cục VB? P3: Còn lại
? Em có nhận xét gì về bố cục của VB
- Kể theo trình tự thời gian và sự việc -Mạch lạc, hợp lý
-> Tác giả sử dụng cách kể phổ biến của
truyện cổ tích
? Trong truyện ngắn ai là nhân vật chính? Tại
sao?
15 III Tìm hiểu VB:
1 Hoàn cảnh của cô bé bán diêm.
- Theo dõi phần chữ in nhỏ và phần đầu
VB
7 a Gia cảnh của cô bé.
? Cho biết gia cảnh của cô bé bán diêm
có gì đặc biệt?
H: Sống chui rúc trong xó tối tăm gợi
cho em hình dung ở ở đó ntn?
+ Mẹ mất, bà qua đời, gia sản tiêu tán, sống chui rúc trong xó tối tăm luôn nghe những lời mắng nhiếc chửi rủa của bố
(Thấp, lụp xụp, trật trội, thiếu ánh sáng)
? Mất, qua đời có nghĩa là gì? (Chết)
Tại sao tác giả không dùng mẹ mất, bà
mất hoặc mẹ chết, bà chết mà lại dùng
mẹ mất, bà qua đời?
(Bớt đi sự đau khổ của em bé)
? Qua đó em có nhận xét gì về gia cảnh của
cô bé
- Nghèo khổ, bất hạnh
Trang 3- GD: Em bé bị mất má quá nhiều về
tình cảm cả chỗ dự tinh thần cuối cùng
của em bé là ng? cha cũng không còn
Trong hoàn cảnh đó em phải làm gì? 8 b Hình ảnh cô bé bán diêm trong đem
giao thừa
- HD Hs chia đôi vở ghi 2 ý ngang nhau
? Cảnh cô bé đi bán diêm trong đêm
giao thừa đợc miêu tả trong thời gian,
không gian ntn?
? Trong không gian ấy, hình ảnh cô bé
xuất hiện ra sao?
? Trong dáng vẻ ấy em bắt gặp cảnh gì?
? Khi đó em đang trong trạng thái ntn?
? Trong trạng thái ấy em nhớ đến điều
gì?
* Cảnh đêm giao thừa
- Trời tối, rét mớt tuyết rơi nhiều
- Các cửa sổ sáng rực ánh đèn phố xá rực nức mùi ngỗ quay
* Hình ảnh cô bé
- Em đi dò dẫm đầu trần chân đất
- Bụng đói, ngồi nép trong góc tờng đôi bàn chân cứng đờ ra
đầm ấm trong ngôi nhà xinh xắn có dây
thờng xuân
? Ngay sau đó em đã trở lại cảnh thực
ntn?
? Tại sao em bé không dám về nhà?
? Tại sao nhà văn lại chọn thời điểm đêm
giao thừa? Chi tiết cửa sổ gợi cho em
nghĩ đến cuộc sống ntn?
(Cuộc sống đầy đủ ấm cúng trong các
gia đình chuẩn bị đón năm mới)
? Bên ngoài trời tối, rét mớt, trong nhà
em có nhận xét gì cách xây dựng cảnh?
(Đối lập)
? Trong cảnh đêm tối rét, phố xá Em bé
đầu trần, chân đất, bụng đói, lại rét Em có
nhận xét gì về cảch xuất hiện của cô bé
trong đêm giao thừa?
(Cô đơn, lạc lõng, đáng thơng)
? Em có nhận xét gì về NT miêu tả cảnh
em bé bán diêm? Em cảnh nhận đợc gì
về hoàn cảnh của em
? Cảnh cô bé bán diêm gợi cho em
những cảm xúc suy nghĩ gì?
- Với cách lựa chọn chi tiết hình ảnh tả làm nổi bật cảnh cô đơn, lạc lõng, tội
GV: Nh vậy trớc mắt chúng ta hiện lên
một em bé nhỏ nhoi, cô đơn, em đã phải
chịu cái đói, cái rét em còn quá nhỏ mà
đã phải bơn trải ra ngoài đời để kiếm
sống Lẽ ra em phải đợc sống trong tình
Tiết 2 : 27 9 08
? Theo dõi toàn bộ câu chuyện cho biết
cô bé có mấy lần quẹt diêm ? Các lần
quệt diêm có giống nhau không ?
30 2 Thực tế và mộng tưởng
Trang 4Có 5 lần quẹt diêm , 4 lần đàu mỗi lần
quẹt một 1 que diêm , lần thứ 5 quẹt hết
số que diêm còn lại trong bao
GV yêu cầu học sinh chia
vở thành ba cột
? Hãy tìm những chi tiết
cho thấy trong những lần
quẹt diêm cô be đã có
thế nào ? Que diêm cháy
hết cô bé lại quay về thực
S ố lần
Lần 1
Lần 2
Lần 3
Lần 4 Lần 5
hồng
- Bàn ăn có đò đạc quí và
có cả ngỗng quay
- Thấy cây thông nôen với hàng ngàn ngọn nến sáng rực
với em
- Bà cầm lấy tay em , rồi hai bà cháu bay vụt lên cao , chẳng còn đói rét ,
đau buồn nào chia rẽ họ nữa
Thực tế
sợ sẽ bị cha mắng
- Chẳng còn bàn ăn nào cả , phố xá vắng teo ,
- Tất cả ngọn nến bay lên biến thành những ngôi sao trên trời
- ảo ảnh về bà cũng mất
- Em bé đã chết
?
và cho biết tại sao trong những lần quẹt
vậy ?
Học sinh suy nghĩ trả lời
GV nhận xét – kết luận
của em bé ?
? Em nhận xét gì về sự sắp đặt cảnh mộng
?
của cô bé bán diêm ccho biết trong số
Còn hình ảnh ngỗng quay nhảy ra khỏi đĩa
, hai bà cháu nắm tay nhàu bay lên trời chỉ
Chú ý vào phần cuối truyện
- , giản dị của bất cứ đứa trẻ nào trên thế gian này
=> Nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn đan
các chi tiết diễn biến hợp lí diễn tả lòng khao khát có cuộc sông vật chất
hạnh phúc êm ấm của cô bé bán diêm
3 Cái chết của cô be bán diêm
Trang 54 Củng cố:
Khái quát về nội dung và nghệ thuật của truyện cô bé bán diêm
5 HD học bài:
- Học kĩ bài nắm chắc nội dung
- Đọc bài Tóm tắt TP’ Nắm chắc tác giả - TP truyện Đônki hôtê
-? Em nhận xét gì về cái cáh mà tác giả
miêu tả cái chết của em bé ?
khi chứng kiến cái chết của em bé có thái
cho ấm” thái độ lạnh lùng tàn nhẫn với
? Với câu chuyện về cuộc đời của ẹm bé
bán diêm , em nhận thức điều sâu sắc nào
nói với chúng ta ?
Nhà văn muốn gửi bức thông điệp đến tất
sống thanh bình , hãycho trẻ một mái ấm
những ánh diêm trở thành hiện thực
Hoạt động 3 Tổng kết - ghi nhớ
? Có gì đặc sắc trong nghệ thuật kể chuyện
của tác gia ?
? Khái quát nội dung của văn bản
2
- Trong buổi sáng mùng 1 tết , thấy một em gái có đôi má hồng và đôi trong đêm giao thừa
=>Bằng ngòi bút nhân đạo và trái tim
cái chết cảu em bé bán diêm thật huy hoàng và cao đẹp , chết mà vẫn mỉm
IV Ghi nhớ
Trang 6Ngày soạn:20.9.08
Ngày giảng:27.8.08
Bài 6 - Tiết 23
Trợ từ - Thán từ
A Mục tiêu cần đạt:
- Thông qua bài Hs hiểu thế nào là trợ từ, thán từ Biết dùng trợ từ, thán từ trong các
- Giáo dục Hs ý thức sử dụng trợ từ, thán từ phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp
B Chuẩn bị của thầy và trò:
Thầy: Bảng phụ phần bài tập nhanh (Thực hiện sau ghi nhớ)
Trò: Đọc kỹ bài trả lời câu hỏi SGK
C Các bớc lên lớp:
1 ổn định tổ chức.
2 Kiểm tra bài cũ:
Làm bài tập 4
3 Tiến trình tổ chức các hoạt động:
GV đa ra VD: Hôm nay tớ đợc hai điểm
mời này, hôm nay tớ đợc những hai điểm
mời
H: XĐ nội dung thông báo của 2 câu
trên? So sánh sắc thái ý nghĩa của 2 câu
này? Tại sao có sự khác nhau nh vậy?
- GV dẫn vào bài
* Hoạt động 2: HD tìm hiểu kiến thức
mới
15
I Trợ từ
Học sinh xác định nội dung thông báo
(Thôngbáo nó ăn 2 bát cơm)
? Nội dung 3 câu này giống nhau Hình
thức 3 câu này có gì khác nhau? So sánh
sắc thái ý nghĩa của 3 câu? hai bát cơm ->kết quả
? Từ “Những, có” đi kèm với từ ngữ nào
trong câu
Hs thảo luận nhóm 6 2’ sau đó đại diện 2
nhóm trình bày Nhóm khác NX bổ sung?
GVKL
- C2: Thêm từ những đi kèm với ngữ
“hai bát chứ” để nhấn mạnh đánh giá việc nó ăn hai bát cơm là nhiều
C3: Từ “ có” đi kèm với ngữ hai bát cơm Thông báo có ý nhấn mạnh đánh giá nó ăn ít
Trang 7? Qua bài tập em có nhận xét gì về việc
sử dụng từ ngữ trong câu?
(Việc sử dụng từ ngữ trong câu tuỳ thuộc
vào sắc thái ý nghĩa diễn đạt của ngL
? Em có nhận xét gì về việc sử dụng từ
những , có trong hai câu trên ? 2 Nhận xét:
- Từ những và từ có đi kèm với những
từ ngữ trong câu nhằm nhấn mạnh ,
GV: Những từ đi kèm với từ ngữ trong
câu để biểu thị thái độ nhận xét, đánh giá
gọi là trợ từ Vậy thế nào là trợ từ?
- HS đọc ghi nhớ GV khắc sâu những ý
GV: Yêu cầu Hs đặt câu có trợ từ
- GV dùng bảng phụ ghi bài tập:
H: Em hãy xác định trợ từ trong câu sau
VD: Nói dối là làm hại chính mình
Tôi gọi đích danh nó ra đây
Bạn không tin danh nó ra đây
Bạn không tin ngay cả tôi à
12 II Thán từ:
? Hai đoạn này là lời của ai kể về việc
gì?
? HS chú ý các từ in đậm Các từ in đậm
trong đoạn trích biểu thị điều gì? Từ này: Tiếng gọi gây sự chú ý của
- Từ A: Biểu thị sự tức giận khi nhận ra
điều không tốt
- Vâng: (Lời đáp) biểu thị thái độ lễ phép
- GV đ thêm VD: A! Mẹ đã về
? Xác định thái độ biểu thị của từ A trong
câu trên
A! biểu thị thái độ vui mừng
Hs đọc mục 2 (PII) SGK Tr69
Thảo luận nhóm cách 1: (2’)
Đại diện 2 nhóm trình bày, các nhóm
khác nhận xét bổ xung
- Vị trí: Đứng ở đầu câu + Tách thành câu đặc biệt
H: qua bài tập cho biết trong giao tiếp các
từ A, này, vâng dùng để làm gì? 2 Nhận xét:
dùng để bộ lộ tình cảm, cảm xúc của ngL nói hoặc để gọi đáp
- GV: Những từ để bộc lộ tình cảm, cảm
xúc hoặc để góp đáp là thán từ
?Vậy thế nào là thán từ? Vị trí của nó?
Thán từ gồm mấy loaị?
3 Ghi nhớ: SGK Tr70.)
- Hs đọc ghi nhớ GV chốt KT cơ bản
Trang 8*Hoạt động 3 : HD luyện tập 15 II Luyện tập:
dụng kiến thức trợ từ đểứac định
Trợ từ: a, e, g, i
- HS hoạt động cá nhân – Trình bày
còn lại không phải là trợ từ?
5 Bài tập 2: (GSK Tr70)
- Đọc bài tập SGK XĐ yêu cầu bài tập Giải thích nghĩa của các trợ từ:
HS thảo luận nhóm 2 (2’) sau đó đại diện
1.2 nhóm trình bày Nhóm khác NX -
GVKL
- Lấy: Nghĩa là không có 1 lá th9 không có một lời nhắn gửi, không có 1
đồng
- Nguyên: Nghĩa là chỉ kể riêng tiền thách c" đã quá cao
- Đến: Quá vô lý
- Củ: Nhấn mạnh việc ăn nhiều Cứ: Năm nào cũng vậy (Nhấn mạnh 1 việc lập đi lặp lại)
Hs đọc bài tập 3 XĐ yêu cầu BT 2 Bài tập 3: (SGK Tr71) XĐ câu thán từ.
Hs hoạt động độc lập: Tổ 1 ý a Tổ 2 ý b Tổ
b ấy
c Vâng d Chao ôi e, Hỡi ơi
Hs đọc bài tập xác định yêu cầu 3 Bài tập 4: (SGK tr71)
HS hoạt động độc lập sau đó trả lời Xác định thán từ và ý nghĩa của nó
- Ha ha: Tỏ ý khoái chí
- ái ái: Đau tỏ ý van xin
- Than ôi: Tiếng than tỏ ý nối tiếc
Đọc bài tập 5 xác định yêu cầu bài tập 3 Bài tập 5: (SGK Tr72)
Hai Hs lên bảng đặt câu, lớp làm ra nháp
(lu ý dùng thán từ phù hợp)
HS + GV chữa
Đặt câu với 5 thán từ khác nhau
Ôi! Bông hoa này đẹp quá
Trời ơi! Tại sao nó phải chịu nh thế
- Nêu yêu cầu của bài tập 6 1 Bài tập 6: (SGK tr72)
- Hớng giải: - Giải thích nghĩa đen
- Giải thích nghĩa bóng Giải thích câu TN gợi dạ bảo vâng.
- Nghĩa đen: Sử dụng thán từ gọi đáp biểu thị sự lễ phép
- Nghĩa bóng: Nghe lời một cách máy móc, thiếu suy nghĩ
4 Củng cố:
- Trợ từ, thán từ dùng để làm gì? Khi sử dụng những từ này cần lu ý điều gì?
- Chuẩn bị bài: Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự (Đọc kỹ bài trả lời các câu hỏi)
5 HDH: Thuộc bài, Soạn bài tiếp theo.
Tình thái từ : chú ý hệ thống câu hỏi SGK
Tìm hiểu phần ghi nhớ
Trang 9
-Ngày soạn:22.8.08
Ngày giảng:27.10.08
Bài 6 - Tiết 24
Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự
A Mục tiêu cần đạt:
lộ tình cảm của ng? viết trong một văn bản tự sự
văn tự sự có đan xen yếu tố miêu tả và biểu cảm)
- Rèn kỹ năng viết văn bản tự sự có đan xen yếu tố miểu tả và biểu cảm
B Chuẩn bị:
Thầy: S tầm đoạn văn tự sự, miêu tả, biểu cảm Soạn bài
Trò: Đọc kỹ bài trả lời các câu hỏi SGK
C Các bứơc lên lớp
1 ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
Em hiểu ntn về văn bản tự sự? Muốn tóm tắt văn bản tự sự làm ntn? Kể tên một số văn bản tự sự đã học
3 Tiến trình tổ chức các hoạt động:
H: Câu chuyện cô bé bán diêm của nhà
văn An -đéc - Xen đã sử dụng những
biểu đạt nào là chủ yếu?
GV: Trong VB tự sự ngoài yếu tố kể là
chú yếu còn có yếu tố miêu tả, biểu cảm
Vậy sự có mặt của yếu tố miêu tả, biểu
cảm có vai trò gì trong văn bản tự sự ?
Tiết học hôm nay
* Hoạt động 2: Tìm hiểu KT mới. 22 I Sự kết hợp các yếu tố kể, tả và biểu
cảm bộc lộ tình cảm trong văn tự sự.
? Xác định yếu tố kể, tả, biểu cảm trong
văn tự sự căn cứ vào những tiêu chí nào?
18 1 Bài tập: (SGK Tr72 -73)
+ Kể: Kể việc, sự việc, hoạt động, nhân
vật
+ Tả: Miêu tả chỉ ra tính chất, màu sắc,
mức độ của SV, nhân vật, hành động
+ Biểu cảm: Thể hiện các chi tiết bày tỏ
cảm xúc thái độ của ngời viết trớc sự
việc, nhân vật, hành động
- HS đọc bài tập SGK Nêu yêu cầu BT
? Đoạn văn trên thuộc kiểu VB nào?
Đoạn văn kể lại sự việc chính gì?
- Đoạn văn thuộc kiểu văn bản tự sự
- SV chính: Kể lại cuộc gặp gỡ cảm động
Trang 10giữa nhân vật tôi với ngL mẹ xa cách lâu ngày
? Sự việc lớn ấy đợc kể lại bằng những
(HS thảo luận nhóm (2’) đại diện nhóm
trả lời
+ Mẹ cầm nón vẫy tôi
Nhóm khác nhận xét bổ xung + Tôi chạy theo chiếc xe từ mẹ
+ Mẹ kéo tôi lên xe, xoa đầu tôi
+ Tôi oà khóc
mặt mẹ
? Tìm và chỉ ra các yếu tố miêu tả trong
đoạn văn? (yêu cầu Hs lấy bút chì gạch chân
các yếu tốmiêu tả)
- Các yêu tố miêu tả:
+ Tôi thở hồng hộc trán đẫm mồ hôi, ríu cả chân lại
vẫn sáng, với đôi má trong và nớc da mịn làm nổi bật màu hồng của 2 gò má
? Tìm các yếu tố biểu cảm trong đoạn
văn?
- Các yếu tố biểu cảm:
+ Hay tại sự sung sớng sung túc (suy nghĩ)
+ Tôi thấy những cảm giác lạ thờng (cảm nhận)
+ Phải bé lại lăn vào lòng mẹ êm dịu vô cùng
? Các yếu tố biểu cảm thể hiện điều gì ở tác
(Suy nghĩ, cảm nhận, phát biểu cảm tởng
và lời bình)
? Trong đoạn văn các yếu tố tự sự, miêu
tả, biểu cảm có đứng độc lập, tách rời
nhau không? Vậy nó đan xen nh thế có
tác dụng gì?
4
2 Nhận xét:
- Các yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm đen xen vào nhau một cách hài hoà tạo ra một mạch văn nhất quán
- GV đọc chậm đoạn “Tôi ngồi trên đệm
? Hãy chỉ ra các yếu tố đan xen trong đoạn
trích?
+ Kể việc: Tôi ngồi trên đệm xe
+ Miêu tả: Đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngủ vào
cánh tay
+ BC’: Những cảm giác da thịt lạ thờng
- GV hớng dẫn bỏ tất cả và BC’ chỉ chép lại
những câu kể SV Nhận xét viết thành một
đoạn kể”
“Mẹ tôi vẫy tôi Tôi chạy theo chiếc xe