Kiến thức: Học sinh cảm nhận được niềm khát khao tự do mãnh liệt, nỗi chán ghét sâu sắc cái thực tại tù túng, tầm thường giả dối được thể hiện trong bài thơ qua lời con hổ bị nhốt ở vườn[r]
Trang 1Ngày soạn: 1.1.09
Ngày giảng: 5.1.09
Tiết 73 – 74: NHỚ RừNG
( Thế Lữ)
A Mục tiờu:
1 Kiến thức:
Học sinh cảm nhận được niềm khỏt khao tự do mónh liệt, nỗi chỏn ghột sõu sắc cỏi thực tại tự tỳng, tầm thường giả dối được thể hiện trong bài thơ qua lời con
hổ bị nhốt ở vườn bỏch thỳ Học sinh thấy được bỳt phỏp lóng mạn đầy truyền cảm của nhà thơ Thế Lữ
2 Kỹ năng:
Rốn luyện kỹ năng đọc diễn cảm, phõn tớch cảm nhận hỡnh ảnh thơ giàu sức biểu cảm
3 Thỏi độ:
Học sinh cảm thụng với tõm sự yờu nước thầm kớn của người dõn mất nước đầu thế kỷ XX
B Chuẩn bị:
- Giỏo viờn: SGK, SGV, giỏo ỏn, tranh minh hoạ
- Học sinh: SGK, vở soạn, vở ghi
C Cỏc bước lờn lớp:
1 Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ
3 Tiến trỡnh tổ chức cỏc hoạt động dạy học
Hoạt động của thầy và trò TG Nội dung
HĐ1: Khởi động:
Khoảng sau năm 1930 một loạt thi sỹ
trẻ xuất thõn “ Tõy học” xuất hiện trờn
văn đàn Việt Nam Họ lờn ỏn thơ cũ
(chủ yếu là thơ Đường luật) là khuụn
sỏo trúi buộc, họ đũi đổi mới trong thơ
ca và phúng khoỏng trong sỏng tỏc, thế
là thơ mới ra đời Đõy khụng chỉ là thể
thơ tự do mà chủ yếu được dựng để gọi
một phong trào thơ cú tớnh chất lóng
mạn TTS bột phỏt năm 1930, kết thỳc
vào năm 1945 gắn liền với tờn tuổi của
Thế Lữ, Lưu Trọng Lư, Xuõn Diệu
Thế Lữ khụng những là người cắm cờ
chiến thắng cho thơ mới mà cũn là
người tiờu biểu nhất cho phong trào
Thơ mới chặng đầu, với bài thơ nổi
tiếng “Nhớ rừng” của ụng
Hoạt động 2: Đọc hiểu văn bản
- GV lưu ý HS đọc chớnh xỏc, giọng
2
40
10 I Đọc và thảo luận chỳ thớch:
Trang 2điệu lúc trầm buồn (K4,1) lúc mạnh
mẽ (K2,3) lúc tha thiết (K5)
- GV đọc mẫu một số đoạn gọi 2 học
sinh đọc và nhận xét
- Cho học sinh đọc chú thích (T5, 6)
? Nêu một vài hiểu biết của em về nhà
thơ Thế Lữ và bài thơ Nhớ rừng ?
? Hãy quan sát bài thơ Nhớ rừng, chỉ
ra những điểm mới của hình thức bài
thơ này so với các bài thơ Đường luật
đã học ?
Học sinh thảo luận nhóm lớn, 2p
đại diện BC:
+ Bài thơ có 5 khổ, số câu trong mỗi
khổ không bằng nhau, ngắt nhịp tự do
Nhóm khác nhận xét, bổ xung, GV
Kluận
- GV kiểm tra việc đọc, hiểu chú thích
của học sinh
? Bài thơ được tác giả ngắt thành 5
đoạn, cho biết nội dung của mỗi đoạn
thơ ?
+ 5 đoạn thơ diễn tả dòng tâm tư tập
trung vào 3 ý lớn:
- Khối căm hờn và niểm uất hận
- Nỗi nhớ thời oanh liệt
- Khao khát giấc mộng ngàn
? Nhớ rừng là tâm sự của con hổ ở
vườn bách thú Khi mượn lời con hổ ở
vườn Bách thú, nhà thơ muốn ta liên
tưởng điều gì về con người ?
+ Liên tưởng đến tâm sự con người
? Nếu thế phương thức biểu đạt của
VB là gì ?
+ Biểu cảm gián tiếp
- Cho học sinh đọc to khổ thứ nhất
? Nội dung của đoạn 1 là gì ?
? Hổ cảm nhận những nỗi khổ nào khi
bị nhốt trong cũi sắt ở vườn Bách thú?
5
25
1 Đọc:
2 Tìm hiểu chú thích:
- Tác giả: Thế Lữ là nhà thơ tiêu biểu nhất của phong trào Thơ mới buổi ban đầu, hồn thơ dồi dào đầy lãng mạn
- Tác phẩm: Nhớ rõng là bài thơ góp phần mở đường cho sự thắng lợi của Thơ mới
II Bố cục:
5 đoạn, 3 phần
- Đoạn 1 + 4
- Đoạn 2 + 3
- Đoạn 5
III Tìm hiểu văn bản:
1 Con hổ ở vườn bách thú
a Tâm trạng của hổ:
Trang 3? Trong đó nỗi khổ nào có sức biến
thành khối căm hờn ? vì sao ?
+ Nỗi nhục vì bị biến thành trò chơi lạ
mắt cho lũ người lạ mặt ngẩn ngơ, vì
hổ là chúa sơn lâm, vốn được cả loại
người khiếp sợ
? Tại sao lại gọi là “khối căm hờn”?
Nó biểu hiện thái độ sống và nhu cầu
sống như thế nào?
Cho HS thảo luận nhóm hai bàn,
2p, đại diện BC:
+ Khối căm hờn: cảm xúc hờn căm kết
đọng trong tâm hồn, đè nặng nhức
nhối không có cách nào giải thoát
Nhóm khác nhận xét, bổ xung, GV
Kluận
- Đọc đoạn 4
? Cảnh vườn Bách thú được diễn tả
qua những chi tiết nào ?
TiÕt 2: 9.1 09
? Có gì đặc biệt trong tính chất của
các cảnh tượng ấy ?
? Em có nhận xét gì về giọng điệu,
cách ngắt nhịp hình ảnh ở đoạn thơ 4?
Qua đó diễn tả điều gì?
+ Giọng giễu nhại, chán chường, khinh
miệt, từ ngữ liệt kê liên tiếp, cách ngắt
nhịp ngắn, dồn dập ở hai câu đầu
thái độ chán ghét cao độ
? Từ đó em hiểu tâm trạng “uất hận
ngàn thâu” nghĩa là gì?
? Từ hai đoạn thơ trên, em hiểu gì về
tâm sự của con hổ ở vườn bách thú, từ
đó là tâm sự của con người ?
+ Cảnh vườn bách thú tù túng , tầm
thường, giả dối dưới con mắt hổ đó
chính là cái thực tại XH đương thời
được cảm nhận bởi tâm hồn lãng mạn
Thái độ ngao ngán, chán ghét cao độ
đối với cảnh vườn bách thú của con hổ
cũng chính là thái độ của họ đối với
XH
40 10
- Khổ vì không được hoạt động, trong một không gian tù hãm, thời gian kéo dài
- Nhục vì bị biến thành trò chơi cho thiên hạ tầm thường
- Bất bình vì bị ở chung cùng bọn thấp kém
biến thành khối căm hờn
Thể hiện thái độ chán ghét cuộc sống tầm thường, giả dối, thể hiện khát vọng tự do, được sống đúng với phẩm chất của mình
b Cảnh vườn Bách thú:
- Hoa chăm, cỏ xén, lối phẳng, cây trồng
- Dải nước đen giả suối
- Mô gò thấp kém
Cảnh tầm thường giả dối, vô hồn
- Phản ứng của hổ “ôm niểm uất hạn ngàn thâu” trạng thái bực bội,
u uất kéo dài
Trang 4- Cho học sinh đọc đoạn thơ thứ 2
? Cảnh sơn lõm được gợi tả qua
những chi tiết nào ? Nhận xột gỡ về
cỏch dựng từ trong những lời thơ này?
+ Điệp từ “với”, cỏc động từ chỉ đặc
điểm của hành động mạnh (gào, thột)
? Hỡnh ảnh chỳa tể của muụn loài hiện
lờn như thế nào giữa khụng gian ấy
?Nhận xét về hình ảnh ấy?
? Cảnh rừng ở đõy là cảnh của cỏc
thời điểm nào ? cú gỡ nổi bật ? Giữa
cảnh đú chỳa sơn lõm đó sụng như thế
nào ?
- Cho học sinh thuyết minh bức tranh
tứ bình đó tranh
? Em thớch nhất cõu nào trong đoạn
này? Vỡ sao em thớch?
? Nhận xột gỡ về hai cảnh vừa phõn
tớch.
=> Đối lập: Một bờn là tự tỳng tầm
thường giả dối, một bờn là cảnh rực rỡ
huy hoàng hựng vĩ, đầy bớ ẩn, c/s
phúng khoỏng sụi nổi
? Sự đối lập này cú ý nghĩa gỡ trong
việc diễn tả trạng thỏi tinh thần của
con hổ bị nhốt ở vườn bỏch thỳ và tõm
sự ấy cú gỡ gần gũi với tõm sự của
người dõn VN đương thời ?
Bài thơ vừa ra đời đó được cụng
chỳng say sưa đún nhận
- Cho học sinh đọc đoạn thơ cuối
? Giấc mộng ngàn của hổ hướng về
một khụng gian như thế nào?
? Cỏc cõu thơ cảm thỏn mở đầu và kết
đoạn cú ý nghĩa gỡ?
? Vậy “giấc mộng ngàn” của con hổ
là giấc mộng như thế nào?
20
10
2 Nỗi nhớ thời oanh liệt:
- Nhớ rừng:
+ Cảnh sơn lõm: cú búng cả, cõy già, tiếng giú gào ngàn, giọng nguồn hột nỳi -> gợi tả sức sống mónh liệt của nỳi rừng bớ ẩn
+ Hỡnh ảnh chỳa tể: bước chõn lờn dừng dạc, đường hoàng, lượn tấm thõn vờn búng, mắt thần ->.vẻ đẹp ngang tàng, oai phong, lẫm liệt giữa rựng nỳi uy nghiờm hựng vĩ
- Thời oanh liệt:
+ Những đờm vàng bờn suối: say mồi uống trăng
+ Ngày mưa: lặng ngắm giang san
+ Bỡnh minh chim ca: ngủ + Chiều lờnh lỏng mỏu: chờ mặt trời lặn để chiếm phần bớ mật
=> Nghệ thuật đối lập , diễn tả nỗi Căm ghột cuộc sống tầm thường giả dối, khỏt vọng được sống tự
do ở chốn sơn lõm
Nhớ tiếc khụn nguụi thời oanh liệt với những chiến cụng
3 Khao khỏt giấc mộng ngàn
Hướng về khụng gian: oai linh hựng vĩ, thờnh thang, nhưng đú là khụng gian trong mộng
- Cỏc cõu thơ cảm thỏn bộc lộ trực tiếp nỗi tiếc nhớ cuộc sống chõn thật tự do
Giấc mộng ấy thật mónh liệt to lớn nhưng đau xút, bất lực thể hiện khỏt vọng giải phúng, khỏt vọng tự do
IV Ghi nhớ (SGK) (5’)
Trang 5+ Đú là một nỗi đau bi kịch
HĐ3: Hướng dẫn học sinh rỳt ra ghi
nhớ: Cho học sinh giải quyết cõu hỏi 4
(SGK) Cảm xỳc mónh liệt tương ứng
với một hỡnh thức thể hiện khoỏng đạt,
từ đú đỏnh giỏ tài nghệ của Thế Lữ
Hóy khỏi quỏt những nột đặc sắc về
ND và NT của bài thơ? Cho học sinh
đọc ghi nhớ (SGK) GV chốt lại ND
cơ bản của ghi nhớ
Hoạt động 4: Hướng dẫn luyện tập
2
1 V Luyện tậpHọc sinh đọc diễn cảm bài thơ
4 Củng cố: 1 Phút
GV chốt lại kiến thức cơ bản của bài
5 Hướng dẫn học bài: 1 Phút
- Học thuộc bài thơ và phõn tớch, nắm được ND, NT
- Soạn bài cõu nghi vấn, đọc trả lời cõu hỏi, làm bài tập
-S: 5.1.09
G: 9.1.09
Tiết 75 Câu nghi vấn
A Mục tiêu cần đạt
- HS Hiểu rõ đặc điểm của câu nghi vấn ,phân biệt kiểu câu nghi vấn với các kiểu câu khác
- Nắm vững chức năng của câu nghi vấn
- RLKN nói đúng, viết đúng kiểu câu này
- GD ý thức sử dụng đúng câu nghi vấn trong hoàn cảnh giao tiếp
B Chuẩn bị
- GV;Soạn bài,Sgk,sgv,tài liệu tham khảo
- HS: Vở viết,Sgk, đọc trớc bài
C Các bước lên lớp
1 ổn định:
2 Kiểm tra bài cũ( 2 phút) : Hãy kể tên các kiểu câu mà em đã được học ở bậc
tiểu học?
3 Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy-học:
Hoạt động của thầy và trò TG Nội dung chính
HĐ1: Khởi động
GV đa ví dụ: –Bạn đi đâu đấy ?
- Em cho biết câu này dùng để
làm gì ?
2
Trang 6GV dẫn dắt vào bài mới
HĐ2 : Hình thành khái niệm
GV gọi HS đọc bài tập 1- SGK –T11
? Trong đoạn trích trên câu nào là câu
nghi vấn ?
? Những đặc điểm hình thức nào cho
biết đó là câu nghi vấn ?
(Thể hiện ở cuối câu có dấu hỏi chấm
Những từ ngữ nghi vấn nh: Có
…không …sao …hay (là))
? Những câu nghi vấn trên dùng để
làm gì ?
( Để hỏi )
GV đưa ví dụ: +“ Người đâu gặp gỡ
làm chi
18 I Đặc điểm hình thức &chức
năng chính
1.Bài tập
- Sáng nay ngời ta đấm u có đau lắm không ?
- Thế làm sao u cứ khóc mãi mà không ăn khoai?
- Hay là u thương chúng con đói quá ?
Trăm năm biết có duyên gì hay
không ?”
+Bạn ăn cơm chưa ?
? Qua VD em rút ra nhận xét gì về câu
nghi vấn ?
Gọi 1-2 HS đọc nghi nhớ sgk tr 11
- Yêu cầu HS nắm được đặc điểm &
chức năng của câu nghi vấn
? Hãy đặt câu nghi vấn? (em có thể hỏi
bạn điều gì đó)
* Lưu ý : khi nói tiếng cuối cùng của
câu phải nhấn giọng lên một chút
-HS mở sgk tr 4 Theo dõi vào đoạn 3
bài thơ “ Nhớ rừng”
- Xác định câu nghi vấn trong đoạn
thơ Vì sao lại cho rằng đó là câu nghi
vấn? Những câu này có điểm gì khác
với các câu em vừa đặt?
(Dùng để hỏi nhưng không cần trả lời
mà mục đích của nó là để biểu lộ cảm
xúc Khi phân tích văn thơ ta gọi đó là
câu hỏi tu từ)
2 Nhận xét: Câu nghi vấn có
những từ nghi vấn: ai, gì, nào, tại sao, bao giờ …
- Chức năng chính: dùng để hỏi
3 Ghi nhớ SGK-T11
HĐ 3: Luyện tập
HS đọc bài tập 1, nêu yêu cầu của bài
tập?
Xác định câu nghi vấn, đặc điểm hình
19 II Luyện tập
Bài tập 1 : Xác định câu nghi vấn
Trang 7thức nào cho biết đó là câu nghi vấn?
Phần d g/v yêu cầu h/s về nhà hoàn
thành
HS đọc bài tập , xác định yêu cầu của
bài tập?
a Căn cứ để xác định câu nghi vấn ?
b Thay từ “hay” bằng từ “hoặc” được
không ? vì sao ?
HS hoạt động nhóm theo bàn BT 2 (3
phút)
a….phải không ? b.Tại sao như thế?
c Văn là gì ? chương là gì ?
Bài tập 2 :
a Căn cứ để xác định câu nghi vấn: các câu có dùng từ để hỏi là
từ hay
b Không thể thay từ hay bằng từ hoặc được.Vì nếu thay thì câu bị
sai ngữ pháp ,câu biến thành câu trần thuật & có ý nghĩa khác
HS đọc bài tập , xác định yêu cầu của
bài tập?
? Có thể đặt dấu chấm hỏi ở những câu
sau đợc không ? vì sao ?
Bài tập 3 :
- Không vì đó không phải là những câu nghi vấn
- Câu a, b có từ nghi vấn: không, tại sao, nhưng những kết cấu chứa những từ này chỉ làm chức năng
bổ ngữ trong 1câu
- Câu c, đ thì nào (cũng) ai (cũng)là những từ phiếm định, chứ không phải là từ dùng để hỏi
? HS đọc bài tập , xác định yêu cầu của
bài tập?
? Phân biệt hình thức & ý nghĩa của 2
câu sau?
Bài tập 4:
+Khác về hình thức :
Có không?
Đã chưa ? +Khác ý nghĩa: Câu 2 có giả định
là người được hỏi trước đó có vấn
đề về sức khỏe
- Câu 1 không có giả định
VD : Cái áo này đã cũ cha ?
HS đọc bài tập , xác định yêu cầu của
bài tập?
Cho biết hai câu nghi vấn sau đây đúng
hay sai Vì sao?
+Câu a đúng
Bài tập 6:
+Câu a đúng +Câu b sai (Không biết giá thì không thể nói là đắt rẻ)
Trang 8+Câu b sai (Không biết giá thì không
thể nói là đắt rẻ)
4.Củng cố :1
- Thế nào là câu nghi vấn ? Dùng câu nghi vấn trong nói, viết như thế nào?
5 Hướng dẫn học bài : 2
-Học thuộc nghi nhớ
-Làm hoàn chỉnh BT 1-5
-Chuẩn bị bài mới: Viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh
Yêu cầu đọc kỹ các đoạn văn a,b,c,d Trả lời câu hỏi vào vở soạn
S: 5.1.09
G: 10.1.09
Tiết76:
Viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh
A Mục tiêu cần đạt:
HS biết nhận dạng sắp xếp các ý &viết một đoạn văn thuyết minh ngắn
-Xác định chủ đề, sắp xếp &phát triển ý khi viết đoạn văn thuyết minh
-RLKN viết đoạn văn
B Chuẩn bị
- GV: Soạn bài,Sgk,sgv,bảng phụ
- HS: Vở viết,Sgk, soạn bài
C Các bước lên lớp
1 ổn định :
2.Kiểm tra bài cũ :
? Thế nào là đoạn văn ? Vai trò của đoạn văn trong bài văn ? ? Em hiểu thế nào là câu chủ đề ? Câu chủ đề trong đoạn văn ?
3.Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy-học:
Hoạt động của thầy và trò TG Nội dung chính
HĐ1: Khởi động: Muốn viết được
bài văn hay trước hết phải biết viết
đoạn văn trong văn bản thuyết minh
.Vậy viết đoạn đòi hỏi yêu cầu gì ?
2
HĐ2: Hình thành khái niệm
? HS đọc đoạn văn a Đoạn văn đề
cập tới vấn đề gì?
? Đoạn văn trên gồm mấy câu? Từ
nào được nhắc lại nhiều lần trong các
câu đó ?
30 15
I Đoạn văn trong văn bản thuyết minh.
1 Nhận dạng các dạng văn thuyết minh
* Đoạn văn a
Trang 9( gồm 5 câu –Từ nước được nhắc
nhiều nhất (quan trọng nhất)
? Chủ đề của đoạn văn là gì ? Câu
nào thể hiện chủ đề Các câu còn lại
có nhiệm vụ gì?
Câu chủ đề câu 1
Câu 2 thông tin về lượng nước ngọt ít
Câu 3 cho biết lượng nước ấy bị ô
nhiễm
Câu 4 nêu sự thiếu nước ở các nước
thứ 3 trên thế giới
Câu 5 dự báo đến năm 2025, 2/3 dân
số thế giới thiếu nước
? Em có nhận xét gì mối quan hệ giữa
các câu ?
( Mối quan hệ giữa các câu chặt chẽ,
câu 1 chủ đề khái quát, câu 2 ,3 ,3
giới thiệu cụ thể thiếu nước, câu 5 dự
báo trong tương lai)
? Đây có phải là đoạn văn miêu tả, kể
truyện hay, biểu cảm, nghị luận
không? vì sao?
( Không, cả đoạn văn nói về vấn đề
thiếu nước ngọt trên thế giới Đó là
đoạn văn thuyết minh)
- Chủ đề của đoạn văn: nguy cơ thiếu nớc sạch
+ Câu1 là câu thể hiện chủ đề
+ Các câu sau bổ sung thông tin làm rõ ý cho câu chủ đề
Gọi HS đọc đoạn b
Đoạn văn gồm mấy câu, từ nào được
nhắc đi, nhắc lại ?
( 3 câu, câu nào cũng nói tới một
người Phạm Văn Đồng )
? Vai trò của từng câu trong đoạn
văn như thế nào ?
(Câu 1 vừa nêu chủ đề vừa giới thiệu
quê quán
Câu 2 giới thiệu quá trình hoạt
động cách mạng
Câu 3 nói về quan hệ Phạm Văn
Đồng với Chủ tịch Hồ Chí Minh)
* Đoạn văn b
Câu 1 nêu chủ đề, giới thiệu quê quán, câu 2,3 làm rõ ý cho câu 1
Trang 10? Em hiểu đoạn văn này thuộc thể
loại nào ? nêu chủ đề của đoạn?
( Thuyết minh giới thiệu về một danh
nhân)
? Qua 2 ĐV này em rút ra nhận xét
gì khi viết 1 đoạn văn thuyết minh ?
HS đọc đoạn văn
? ĐV trên thuyết minh về cái gì ?
( Giới thiệu cây bút bi )
? Cần giới thiệu cây bút bi như thế
nào ?
? Nêu rõ chủ đề, cấu tạo, công dụng
của bút bi, cách sử dụng ?
15
Đoạn văn: giới thiệu về một danh nhân
* Nhận xét:
- Xác định ý lớn, mỗi ý viết thành 1 đoạn văn
- Khi viết đọan văn cần trình bầy
rõ chủ đề của đoạn
2 Sửa lại các đoạn văn thuyết minh cha chuẩn
a Đoạn văn về cây bút bi
? Đoạn văn trên mắc những lỗi gì,
nên tách đoạn & mỗi đoạn viết như
thế nào ?
( Không rõ câu chủ đề, các ý lộn xộn,
thiếu mạch lạc …
Tách thành 3 ý cấu tạo, công dụng,
cách sử dụng )
+Sửa :GV hướng dẫn HS sửa –HS
nhận xét –GV bổ xung
- Hiện nay bút bi là loại thông dụng
trên toàn thế giới Bút bi khác bút
mực ở chỗ là đầu bút bi có hòn bi nhỏ
xíu, ngoài ống nhựa có vỏ bút bi, đầu
bút bi có nắp đậy có thể móc vào túi
áo hoặc có lò so & nút bấm Khi viết
hòn bi lăn làm mực trong ống nhựa
chảy ra, ghi thành chữ Khi viết người
ta ấn đầu bút bi, ngòi bi trồi ra Khi
thôi viết thì ấn bút bi thụt vào bên
trong vỏ bút, dùng bút bi nhẹ nhàng
tiện lợi
GV gọi HS đọc đoạn văn b
? Đoạn văn trên thuyết minh về cái gì
? Có mấy câu ? Mỗi câu giới thiệu
như thế nào ?
? Đoạn văn có nhược điểm gì ? Nên
sửa lại như thế nào cho phù hợp?
- Không rõ câu chủ đề, ý sắp xếp lộn xộn, thiếu
- Nên tách thành 3 ý:cấu tạo , công dụng , cách sử dụng
b Đoạn văn về đèn bàn
câu 1 giới thiệu đèn bàn
Câu 2 giới thiệu ống thép, đui
đèn, bóng đèn
Câu 3 giới thiệu đế đèn
Câu 4 giới thiệu chao đèn Câu 5 cấu tạo ống thép, đế đèn