Hình ảnh Hai Cây Phong trong văn bản này gợi cho em nhớ gì về tuổi thơ nơi làng quê mình - Cho học sinh nhắc lại nội dung cơ bản của văn bản “Hai cây phong” 5?. - Chuẩn bị tiếp văn bản?[r]
Trang 1Giáo viên thực hiện: Vũ Tiến Dũng - Ngữ văn 8 Ngày soạn: 16/10/2011
Ngày dạy: 21/10/2011
Tiết 33: Văn bản
HAI CÂY PHONG (Trích Người thầy đầu tiên)
Aimatốp
-A Mục tiêu cần đạt:
- Hiểu và cảm nhận được tình yêu quê hương và lòng biết ơn người thầy đã vun tròng ước mơ và hi vọng cho những tâm hồn trẻ thơ
- Hiểu rõ về nghệ thuật tự sự, miêu tả và biểu cảm trong văn bản truyện
1 Kiến thức:
- Vẻ đẹp và ý nghĩa hình ảnh hai cây phong trong đoạn trích
- Sự gắn bó của người hoạ sĩ với quê hương, với thiên nhiên và lòng biết ơn người thầy Đuy-sen
- Cách xây dựng mạch kể; cách miêu tả hình ảnh và lời văn giàu cảm xúc
2 Kỹ năng:
- Đọc – hiểu một văn bản có giá trị văn chương, phát hiện, phân tích những đặc sắc về nghệ thuật miêu tả, biểu cảm trong một đoạn trích tự sự
- Cảm thụ vẻ đẹp sinh động, giàu sức biểu cảm của các hình ảnh trong đoạn trích
- Giao tiếp: trình bày suy nghĩ / ý tưởng về tình yêu quê hương và lòng biết ơn với thầy giáo Đuy-sen của người trò nhỏ, nhân vật xưng “tôi” trong văn bản
- Suy nghĩ sáng tạo: phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản, ý nghĩa của hình tượng hai cây phong
- Xác định giá trị bản thân: biết ơn những người đã dưỡng dục mình, có trách nhiệm với quê hương
3 Thái độ:
GDHS tình cảm yêu mến, trân trọng, những kỉ nệm tuổi thơ
B Chuẩn bị:
- GV : Tư liệu có liên quan,tranh ảnh
- HS : Học bài – chuẩn bị bài theo câu hỏi phần đọc hiểu văn bản
C Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
? Tại sao chiếc lá cuối cùng lại được xem là một kiệt tác?
* Chiếc lá cuối cùng là một kiệt tác vì:
+ sinh động, giống như thật
+ Tạo ra sức mạnh, khơi dây sức sống trong tâm hồn của Giôn-xi
- Được vẽ bằng cả tình thương bao la và đức hi sinh cao thượng của cụ Bơ-men.( 10đ)
3 Bài mới:
Giới thiệu bài mới :
Hôm nay chúng ta đến với vùng quê hẻo lánh của Cư- rơ- gư- xtan, một nước cộng hoà ở vùng trung á thuộc Liên xô trước đây Một đất nước xa xôi và tươi đẹp, có núi đồi thảo nguyên, những dãy núi trập trùng và những áng mây trôi lơ lửng bên trên “
Trang 2Chẳng khác nào một đoàn chiến hạm đang bơi về một nơi nào đấy" Mãnh đất ấy đã sinh ra một nhà văn nổi tiếng đó là Ai-ma-tốp, ông là tác giả của nhiều tập truyện vừa
và tiểu thuyết nổi tiếng Trong đó có tập truyện “ Người thầy đầu tiên” Hai cây
phong thuộc phần đầu của truyện hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu
Hướng dẫn học sinh tìm hiểu chung
- Ai-ma-tốp (1928) là nhà văn Cư-rơ-gư-xtan
- Xuất thân trong gia đình công chức,học đại học
Nông nghiệp Cư-rơ-gư-xtan rất say mê văn học
- Hoạt động văn học bắt đầu từ năm 1952.Có
nhiêu tập truyện nổi tiếng và nhiều tác phẩm rất
quen thuộc đối với bạn đọc việt nam: Cây phong
trùm khăn đỏ,Người thầy đầu tiên,con tàu trắng
- Đề tài chủ yếu là cuộc sống khắc nghiệt nhưng
đầy chất lãng mạn của người dân vùng đồi núi
Cư-rơ-gư-xtan
? Tác phẩm thuộc thể loại nào?
- Đoạn trích là phần đầu của ''Người thầy đầu tiên"
- Học sinh tóm tắt trong sách giáo khoa
- Giáo viên hướng dẫn cách đọc :Giọng bồi hồi
xúc động,nhấn giọng ở những câu hỏi tu từ,những
hình ảnh gợi cảm
- Giáo viên đọc mẫu-học sinh đọc
Gv: Nhận xét
Gv: Tóm tắt
? Văn bản được viết theo phương thức biểu đạt
nào?
-> Tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm
? Hãy tóm tắt văn bản?
? Văn bản được chia làm mấy phần? Nội dung
chính của từng phần?
? Người kể trong văn bản này là ai và kể về sự
việc gì?
Hs trả lời
? Nhân vật người kể chuyện xuất hiện ở những
I Đọc - tìm hiểu chung:
1 Tác giả-Tác phẩm:
* Tác giả :
- Ai-ma-tốp (1928-2008)
* Tác phẩm :
- Thể loại: Truyện ngắn
- Xuất xứ: Nằm ở phần đầu
truyện: "Người thầy đầu tiên"
2 Đọc văn bản và tìm hiểu chú thích:
a Đọc văn bản :
b Tìm hiểu chú thích :
- 1, 11, 15, 5
c Tóm tắt văn bản.
3 Bố cục – ngôi kể :
* Bố cục : 2 phần :
- P1: Từ “ Làng Ku – ku – rêu gương thần xanh”
-> Hai cây phong trong cảm nhận của nhân vật “Tôi”
- P2: “ Vào năm học trường Đuy- sen”
-> Kí ức tuổi thơ về hai cây phong quê nhà.
* Ngôi kể : Ngôi thứ nhất hai mạch kể lồng ghép:
- Mạch kể “tôi”
-> “Tôi” ngày ấy còn là họa sĩ
Trang 3cách xưng hô nào? Thuộc đại từ ngôi thứ mấy?
Tôi (ngôi thứ nhất số ít )và chúng tôi(ngôi thứ nhất
số nhiều)
? Hãy xác định những đoạn văn có mạch kể xưng
“tôi” và “chúng tôi”?
Hs:
- Người kể chuyện xưng tôi: đoạn văn đầu đến
“ chiếc gương thần xanh” và đoạn văn cuối “
Tôi lắng nghe” -> hết;
- Xưng chúng tôi: từ “ vào năm học cuối
cùng xa thẳm biêng biếc kia
? Khi nào người kể chuyện nhân danh “Tôi” ? Khi
nào nhân danh “Chúng Tôi” ?
Hs: Dựa vào sgk để xác định
- Xưng tôi: Xưng tôi: là người kể tự giới thiệu mình
là một hoạ sĩ người làng Ku-ku-rêu
- Xưng chúng tôi: vẫn là lời kể của nhân vật tôi,
nhưng nhân vật tôi đại diện cho đám bạn học cũ
“bọn con trai” ngày trước( người kể là một đứa trẻ
trong bọn)
? Theo em 2 mạch kể này , mạch kể nào quan
trọng hơn? Vì sao?
- 2 mạch kể: mạch kể 1 xưng tôi dài hơn, quan
trọng và đậm nét hơn
- Mạch kể 1 nằm ở đầu và cuối văn bản, bao bọc
lấy mạch kể 2 và hơn nữa trong mạch kể 2 lại có
cả mạch kể 1
= > Người kể chuyện đã hoá thân vào nhân vật vẽ
lại 2 cây phong, nhập hồn vào 2 cây phong để cảm
nhận chúng bằng tâm hồn của người nghệ sĩ
= > đó là cách kể chuyện thật độc đáo
? Em có nhận xét gì về mạch kể trong văn bản này?
- Văn bản có hai mạch kể: phân biệt nhưng lại lồng
ghép vào nhau bổ sung cho nhau để cùng tập trung
diễn tả những tình cảm, những kỉ niệm, nhất là thể
hiện sự gắn bó giữa con người với thiên nhiên tươi
đẹp = > Cảm xúc được mở rộng, vừa riêng vừa
chung Cho thấy tình yêu thiên nhiên và làng quê
là tình yêu sâu sắc và rộng lớn của cả một thế hệ
- Mạch kể: "Chúng tôi"
-> “bọn con trai” ngày ấy:
=> Hai mạch kể ít nhiều phân biệt
và lồng ghép vào nhau,bổ sung cho nhau
-> Làm cho câu chuyện trở nên sống động , gần gũi, chân thật hấp dẫn đối với người đọc.Cảm xúc được mở rộng ,vừa riêng vừa chung
Trang 4Gv chuyển ý
Ngay từ đầu văn bản tác giả đã giới thiệu với
chúng ta về làng Ku-ku-rêu
Vậy làng ku ku rêu được tac giả miêu tả qua
những chi tiết từ ngữ nào?
? Từ những từ ngữ và hình ảnh miêu tả ở trên ,em
hãy hình dung đây là một làng quê như thế nào?
? Làng Ku-ku-rêu còn đẹp hơn bởi có hình ảnh
nào nổi bật nhất ,ấn tượng nhất qua lời người kể?
? Họa sĩ biết hai cây phong từ khi nào?
-> Từ thủa bắt đầu biết mình
? Hai cây phong hiện lên nổi bật như thế nào?
? Tại sao tác giả lại ví hai cây phong như một
ngọn hải đăng?
? Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nào?Có
tác dụng gì?
- Biện pháp tu từ: So sánh mang ý nghĩa biểu
tượng
- Tác dụng: Tái hiện hình ảnh hai cây phong
khẳng định được vai trò không thể thiếu được, và
niềm tự hào của người dân làng Ku-ku-rêu về
hình ảnh hai cây phong
? Đối với người kể mỗi lần về thăm quê đều coi
bổn phận đầu tiên là từ xa đưa mắt nhìn ngắm nhìn
cây phong.Nỗi nhớ hai cây phong được tác giả
diễn tả như thế nào?
? Hai cây phong còn có điều gì đặc biệt?
? Tiếng nói riêng ấy được ở những hình ảnh,từ
ngữ nào?
Hs làm việc theo nhóm
? Để miêu tả hai cây phong tác giả đã sử dụng biện
pháp nghệ thuật gì? tác dụng ntn?
? Qua bức tranh em cảm nhận như thế nào về hai
cây phong ở làng Ku-ku-rêu?
? Miêu tả về hai cây phong đẹp và sinh động như
II Đọc – hiểu văn bản:
1 Hai cây phong trong cảm nhận của nhân vật « Tôi ».
a Làng Ku ku rêu:
+ Nằm ven chân núi + Trên một cao nguyên rộng + Khe nước ào ào từ nhiều ngách đá
+ Phía dưới là thung lũng đất vàng
+ Cánh thảo nguyên mênh mông nằm giữa các nhánh rặng núi Đen + Con đường sắt thẫm màu chạy tít đến tận chân trời phía tây
-> Đẹp ,thanh bình như một bức tranh
b Hình ảnh hai cây phong :
- Vị trí : ở giữa đồi
Như ngọn hải đăng đặt trên núi
-> So sánh -> Tín hiệu dẫn đường
về làng
=> Không thể thiếu đối với những
người đi xa về làng
- Có tâm hồn riêng, có tiếng nói riêng
Trang 5vậy giúp em hiẻu thêm gì về tác giả?
=> Bằng tình yêu quê hương, yêu vùng đất thảo
nguyên của mình mà người kể đã tạo nên bức
tranh thật sinh động, đẹp đẽ Một bức tranh ngân
nga cả những giai điệu “ tiếng lá reo cho đến khi
say sưa ngây ngất” Đoạn văn tả hai cây phong
đẹp như một bài thơ về một loài cây Người kể đã
cảm nhận được cả sự sống của vật vô tri, vô giác,
phải chăng tác giả có một trí tưởng tượng phong
phú, mãnh liệt Sự mãnh liệt ấy đã vẽ lại linh hồn
nồng thắm của làng quê.
-> Cảm nhận rát tinh tế.
-> Vẻ đẹp độc đáo của hai cây phong
4 Củng cố:
? Hình ảnh Hai Cây Phong trong văn bản này gợi cho em nhớ gì về tuổi thơ nơi làng quê mình - Cho học sinh nhắc lại nội dung cơ bản của văn bản “Hai cây phong”
5 HDVN:
- Về nhà học bài, tĩm tắt lại văn bản.
- Chuẩn bị tiếp văn bản
- Soạn bài: Ơn tập truyện kí Việt Nam.
**********************************