Sự biến thiên và đồ thị của hàm xác định, tập giá trị, tính Dựa vào đường tròn số y = sinx: lượng giác, phát biểu các TXĐ: D = R tuÇn hoµn cña hµm sè.. tÝnh ch©t cña hµm sè.[r]
Trang 1Tiết 1-5 BàI 1: Hàm số lượng giác
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
Học sinh:
- Nhớ lại bảng các giá trị lượng giác
- Nắm được hàm số y = sinx, y = cosx, y = tanx, y = cotx, và sự biến thiên, tính tuần hoàn và các tính chất của hai hàm số này
- Tìm hiểu tính tuần hoàn và các tính chất của hai hàm số này
- Vẽ đồ thị của các hàm số lượng giác
2 Kĩ năng:
- diễn tả được tính tuần hoàn, sự biến thiên của các hàm số lượng giác
- Biểu diễn được đồ thị của các hàm số lượng giác
- Liên hệ giưac hàm sin và cos, hàm tan và cot
3 Thái độ:
- Học sinh tự giác, tích cực trong học tập, vận dụng được vào từng trường hợp cụ thể
- Tư duy lôgic và hệ thống
II Đồ dùng dạy học:
1 Giáo viên:
Chuẩn bị một số đồ dùng phục vụ tiết học
2 Học sinh: (Ôn lại các kiến thức lượng giác đã học.) III Phương pháp: Dạy học giải quyết vấn đề, thuyết trình
IV Tổ chức giờ học:
Tiết 1: Hàm số y = sinx.
Ngày soạn:
Ngày giảng:
Khởi động: Hs nhắc lại hàm sin (2 phút)
Hoạt động 1:
Mục tiêu: Dạy học: Định nghĩa (6 phút)
ĐDDH: Đường tròn lượng giác
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
- Yêu cầu HS:
+, Nhắc lại các giá trị đặc
biệt của sin x với x [0; π
]
+, Giá trị lớn nhất, nhỏ
nhất của sin
- Vẽ đường tròn lượng
giác biểu thị
Nhắc lại kiến thức đã
học
- Hướng tới hàm số
1 Định nghĩa:
sinx y
x
) [-1;1]
( R R : sin
Hoạt động 2:
Mục tiêu: Dạy học:Tính tuần hoàn:
ĐDDH: Đường tròn lượng giác
Lop7.net
Trang 2Cho HS nhớ lại tính chất
sin( +k2 )=sin trên
đường tròn lượng giác Biểu diễn trên đường tròn lượng giác
2 Tính tuần hoàn:
Hàm số y = sinx là hàm tuần hoàn chu kì T= 2
Hoạt động 3:
Mục tiêu: Dạy học: Sự biến thiên và đồ thị của hàm số y = sinx:
ĐDDH: Đường tròn lượng giác
Yêu cầu Hs nhắc lại tập
xác định, tập giá trị, tính
tuần hoàn của hàm số
Cho Hs quan sát Hình 3(
SGK-tr7)
B 1
x2
x1
A/O A
B/ -1
Dựa vào đường tròn lượng giác, phát biểu các tính chât của hàm số
y 1
O x
2
2
-1 Tịnh tiến … //Ox các
đoạn độ dài 2
Nhận xét tính đồng biến, nghịch biến, giá trị của x
để y nhận giá trị âm, dương
3 Sự biến thiên và đồ thị của hàm
số y = sinx:
TXĐ: D = R TGT: [-1;1]
Tuần hoàn với T = 2
Là hàm lẻ
Đồng biến trên )
2
π
; 2
π (
Nghịch biến / ).
2
3π
; 2
π (
Vì vậy, ta vẽ đồ thị hàm số y = sinx trên [0; ], lậy đối xứng qua O, ta
được đồ thị hàm số trên [- ; ]
Tịnh tiến liên tiếp đồ thị hàm số trên [- ; ] ,// Ox từng đoạn độ
dài 2
Nhận xét?
Hoạt động 4:
Mục tiêu: Hướng dẫn HS áp dụng:
Cho HS làm bài trắc
nghiệm, dạng bài: tính
đồng biến, nghịch biến,
hàm tuần hoàn…
Trao đổi thực hiện
Kết quả
Yêu cầu HS làm bài
3(SGK-tr17)
Yêu cầu Hs nêu cách
làm Hướng dẫn
Vẽ đồ thị hàm số sinx
Dựa vào tính chất:
0) sinx ( sinx
0) sinx ( sinx sinx
Vẽ đồ thị y =sinx
Giải:
Vẽ đồ thị hàm y =sinx Giữ nguyên phần phía trên Ox, lấy
đối xứng phần dưới Ox qua Ox, gạch bỏ phần dưới Ox.Ta được đồ thị cần vẽ
Củng cố, dặn dò:
Tính chất hàm số y = sinx, cách vẽ đồ thị hàm số y = sinx
Bài tập: 2a,4,6,8b(SGK-tr17,18); 2,3b(SGK-tr40,41);1.3a1.7a,c(SBT-tr12); 3,4a,5a(SBT-tr35,36)
O
Lop7.net
Trang 3Tiết 1-5 BàI 1: Hàm số lượng giác
V Mục tiêu:
1 Kiến thức:
Học sinh:
- Nhớ lại bảng các giá trị lượng giác
- Nắm được hàm số y = sinx, y = cosx, y = tanx, y = cotx, và sự biến thiên, tính tuần hoàn và các tính chất của hai hàm số này
- Tìm hiểu tính tuần hoàn và các tính chất của hai hàm số này
- Vẽ đồ thị của các hàm số lượng giác
2 Kĩ năng:
- diễn tả được tính tuần hoàn, sự biến thiên của các hàm số lượng giác
- Biểu diễn được đồ thị của các hàm số lượng giác
- Liên hệ giưac hàm sin và cos, hàm tan và cot
3 Thái độ:
- Học sinh tự giác, tích cực trong học tập, vận dụng được vào từng trường hợp cụ thể
- Tư duy lôgic và hệ thống
VI Đồ dùng dạy học:
1 Giáo viên:
Chuẩn bị một số đồ dùng phục vụ tiết học
2 Học sinh: (Ôn lại các kiến thức lượng giác đã học.) VII Phương pháp: Dạy học giải quyết vấn đề, thuyết trình
VIII Tổ chức giờ học:
Tiết 1: Hàm số y = sinx.
Ngày soạn:
Ngày giảng:
Khởi động: Hs nhắc lại hàm sin (2 phút)
Hoạt động 1:
Mục tiêu: Dạy học: Định nghĩa (6 phút)
ĐDDH: Đường tròn lượng giác
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
- Yêu cầu HS:
+, Nhắc lại các giá trị đặc
biệt của sin x với x [0; π
]
+, Giá trị lớn nhất, nhỏ
nhất của sin
- Vẽ đường tròn lượng
giác biểu thị
Nhắc lại kiến thức đã
học
- Hướng tới hàm số
2 Định nghĩa:
sinx y
x
) [-1;1]
( R R : sin
Hoạt động 2:
Mục tiêu: Dạy học:Tính tuần hoàn:
Lop7.net
Trang 4ĐDDH: Đường tròn lượng giác.
Cho HS nhớ lại tính chất
sin( +k2 )=sin trên
đường tròn lượng giác Biểu diễn trên đường tròn lượng giác
2 Tính tuần hoàn:
Hàm số y = sinx là hàm tuần hoàn chu kì T= 2
Hoạt động 3:
Mục tiêu: Dạy học: Sự biến thiên và đồ thị của hàm số y = sinx:
ĐDDH: Đường tròn lượng giác
Yêu cầu Hs nhắc lại tập
xác định, tập giá trị, tính
tuần hoàn của hàm số
Cho Hs quan sát Hình 3(
SGK-tr7)
B 1
x2
x1
A/O A
B/ -1
Dựa vào đường tròn lượng giác, phát biểu các tính chât của hàm số
y 1
O x
2
2
-1 Tịnh tiến … //Ox các
đoạn độ dài 2
Nhận xét tính đồng biến, nghịch biến, giá trị của x
để y nhận giá trị âm, dương
3 Sự biến thiên và đồ thị của hàm
số y = sinx:
TXĐ: D = R TGT: [-1;1]
Tuần hoàn với T = 2
Là hàm lẻ
Đồng biến trên )
2
π
; 2
π (
Nghịch biến / ).
2
3π
; 2
π (
Vì vậy, ta vẽ đồ thị hàm số y = sinx trên [0; ], lậy đối xứng qua O, ta
được đồ thị hàm số trên [- ; ]
Tịnh tiến liên tiếp đồ thị hàm số trên [- ; ] ,// Ox từng đoạn độ
dài 2
Nhận xét?
Hoạt động 4:
Mục tiêu: Hướng dẫn HS áp dụng:
Cho HS làm bài trắc
nghiệm, dạng bài: tính
đồng biến, nghịch biến,
hàm tuần hoàn…
Trao đổi thực hiện
Kết quả
Yêu cầu HS làm bài
3(SGK-tr17)
Yêu cầu Hs nêu cách
làm Hướng dẫn
Vẽ đồ thị hàm số sinx
Dựa vào tính chất:
0) sinx ( sinx
0) sinx ( sinx sinx
Vẽ đồ thị y =sinx
Giải:
Vẽ đồ thị hàm y =sinx Giữ nguyên phần phía trên Ox, lấy
đối xứng phần dưới Ox qua Ox, gạch bỏ phần dưới Ox.Ta được đồ thị cần vẽ
Củng cố, dặn dò:
Tính chất hàm số y = sinx, cách vẽ đồ thị hàm số y = sinx
O
Lop7.net
Trang 5Bài tập: 2a,4,6,8b(SGK-tr17,18); 2,3b(SGK-tr40,41);1.3a1.7a,c(SBT-tr12); 3,4a,5a(SBT-tr35,36)
Tiết 2: Hàm số y = cosx.
Ngày soạn: 06/ 9/ 2007
Ngày giảng: 08/ 9/ 2007.T1-2-3:11A2-A6-A9
I Hàm số y = cosx.
Hoạt động 1: 1- Định nghĩa:
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
- Yêu cầu HS:
+, Nhắc lại các giá trị đặc
biệt của cosx với x [
]
2
π
;
2
π
+, Giá trị lớn nhất, nhỏ
nhất của sin
- Vẽ đường tròn lượng
giác biểu thị
Nhắc lại kiến thức đã
học
- Hướng tới hàm số
3 Định nghĩa:
cosx y
x
) [-1;1]
( R R : cos
Hoạt động 2: 2- Tính tuần hoàn:
Cho HS nhớ lại tính chất
cos( +k2 )=cos trên
đường tròn lượng giác Biểu diễn trên đường tròn lượng giác
Hàm số y = cosx là hàm tuần hoàn chu kì T= 2
Hoạt động 3: III- Sự biến thiên và đồ thị của hàm số y = cosx:
Yêu cầu Hs nhắc lại tập
xác định, tập giá trị, tính
tuần hoàn của hàm số
Cho Hs quan sát Hình 6(
SGK-tr7)
Dựa vào đường tròn lượng giác, phát biểu các tính chât của hàm số
Nhận xét tính đồng biến, nghịch biến, giá trị của x
để y nhận giá trị âm, dương
HS vẽ
TXĐ: D = R TGT: [-1;1]
Tuần hoàn với T = 2
Là hàm chẵn
Đồng biến trên π;0
Nghịch biến / (0;π).
Ta có: cosx = sin( )
2
π
x
Vậy đồ thị hàm số y = cosx là đồ thị hàm số y
=sinx đã được dịch chuyển // Ox một sang
2
π
trái
Hoạt động 4: áp dụng:
Cho HS làm bài trắc Trao đổi thực hiện
Lop7.net
Trang 6nghiệm, dạng bài: tính
đồng biến, nghịch biến,
hàm tuần hoàn…
Kết quả
Yêu cầu HS làm bài
5(SGK-tr17)
Yêu cầu Hs nêu cách
làm Hướng dẫn
Dựa vào đồ thị hàm số y
= cosx hoặc có thể dựa vào đường tròn lượng giác
Tìm x: cosx = 1/ 2
1
O -1
, k Z
k.2π 2
π
x
Hoạt động 5: Củng cố, dặn dò:
Tính chất hàm số y = cosx, cách vẽ đồ thị hàm số y = cosx
Bài tập: 2b,7,8a(SGK-tr17,18)1a,3b(SGK-tr40,41);1.2a,1.3b,c,1.5cd,1.6,1.7bd (SBT-tr12,13); 4b,5b(SBT-tr36)
Tiết 3: Hàm số y = tanx.
Ngày soạn: 08/ 9/ 2007
Ngày giảng: 10/ 9/ 2007.T2:11A6;11/ 9/ 2007.T1:11A2;13/ 9/2007.T3:11A9
II Hàm số y = tanx, y = cotx.
Hoạt động 1: 1- Định nghĩa:
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
- Yêu cầu HS:
+, Nhắc lại các giá trị đặc
biệt của tanx với x [
]
2
π
;
2
π
- Vẽ đường tròn lượng
giác biểu thị
Nhắc lại kiến thức đã
học
- Hướng tới hàm số
4 Định nghĩa:
x tan y x
R) D
: tan
D =
k , kZ
2
π
\
Hoạt động 2: 2- Tính tuần hoàn:
Cho HS nhớ lại tính chất
tan( +k ) = tan trên
đường tròn lượng giác
Biểu diễn trên đường tròn lượng giác
Hàm số y = tanx là hàm tuần hoàn chu kì T=
Hoạt động 3: 3- Sự biến thiên và đồ thị của hàm số y = tanx:
Yêu cầu Hs nhắc lại tập
xác định, tập giá trị, tính
tuần hoàn của hàm số Dựa vào đường tròn lượng giác, phát biểu các
TXĐ:
D=
k , kZ
2
π
\
O
Lop7.net
Trang 7Cho Hs quan sát Hình 6(
SGK-tr7)
tan
x
tính chât của hàm số
Nhận xét tính đồng biến, nghịch biến, giá trị của x
để y nhận giá trị âm, dương
HS vẽ
1 O
2
π
2
π
-1
TGT: R Tuần hoàn với T =
Là hàm lẻ
Đồng biến trên
2
π
; 2 π
Ta vẽ đồ thị hàm y = tanx trên ( ), lấy đối xứng
2
π
; 0
qua O, được đồ thị trên
Tịnh tiến đồ
2
π
; 2 π
thị hàm số trên
2
π
; 2 π
// Ox từng đoạn có độ dài
Hoạt động 4: IV Hàm số y = cotx:
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
- Yêu cầu HS:
+, Nhắc lại các giá trị đặc
biệt của cotx, mối quan
hệ giữa tanx và cotx,
Nêu cách vẽ đồ thị
Nêu tập xác định, mối quan hệ giữa tanx và cotx
Vẽ đồ thị
TXĐ:
k , k Z
\ R
TGT: R
Là hàm lẻ
Tuần hoàn chu kì: T =
Nghịch biến trên (0; )
Đồ thị
Hoạt động5: Củng cố, dặn dò:
Tính chất hàm số y = tanx, y = cotx, cách vẽ đồ thị hàm số y = tanx, y =cotx Bài tập: 1,2cd(SBT-tr17);1b(SGK-tr40);
1.1bc,1.2bcd,1.4,1.8b(SBT-tr12);1a,2a(SBT-tr35)
Tiết 4: Tìm tập xác định, giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của hàm lượng giác Ngày soạn: 11/ 9/ 2007
Ngày giảng: 13/ 9/ 2007.T1-2-5:11A2-A6-A9
*Kiểm tra bài cũ:
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
Yêu cầu HS giải các
phượng trình: sinx =1,
cosx=0
*Bài mới:
Hoạt động 1: dạng 1: Tìm tập xác định:
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
Gọi 2 HS lên bảng thực Bài 2(SGK-tr17)
Lop7.net
Trang 8hiện ý 2a,c và 2bd.
Kiểm tra tình hình làm
bài tập của HS
Hướng dẫn: Chú ý MS,
biểu thức trong căn bậc
chẵn.
Đánh giá, chỉnh sửa
HS ở dưới thực hiện ra
vở ghi
Nhận xét, sửa chữa
k2π 2
π x
1 cosx 0
cosx 1
cosx 1
b,
kπ x 0 sin a,
…
0 ) 3
π cos(x
…
0 ) 6
π sin(x
Hoạt động 2: Dạng 2: Tìm giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của các hàm số:
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
Gọi 2 Hs lên làm 8a,b
Hướng dẫn, chỉnh sửa
lỗi cho HS ở dưới
Hs trình bày lời giải
Nhận xét, đánh giá lời giải của bạn
1 cosx 2
y
ĐK: cosx0
Vậy 1y3
Z k , k2π x
1 cosx 3
yLN
Z k , k2π 2
π x
0 cosx 1
yNN
2sinx 3
y
b,
Hoạt động 3: Câu hỏi trắc nghiệm ( có phiếu sẵn)
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
Cho HS thực hiện theo
nhóm:
Dạng 1: Tập xác định
Dạng 2: Giá trị lớn nhất,
nhỏ nhất
Quan sát, hướng dẫn
Gọi đại diện, đánh giá,
chỉnh sửa
Trao đổi, trình bày lí do chọn đáp án
Đại diện nhóm trình bày
Nhận xét, chỉnh sửa
Đáp án
Hoạt động 4: Bài tập tương tự:
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
Yêu cầu HS làm độc lập
1.1bc,1.2c;1.3ac(SBT-tr12)
Đánh giá bài làm của
HS
Suy nghĩ, làm bài độc lập
Nêu lên cách giải, lớp nhận xét
Lời giải chuẩn
Lop7.net
Trang 9Hoạt động 5: Củng cố, dặn dò:
Tìm tập xác định: chú ý mẫu số, biểu thức trong căn bậc chẵn, các giá trị đặc biệt của sin, cos; giá trị lớn nhất, nhỏ nhất dựa vào giá trị của sin và cos
Bài tập: Tính chẵn lẻ, hàm tuần hoàn, đồ thị hàm lượng giác
Tiết 5: Xét tính chẵn lẻ, hàm tuần hoàn chu kì T, vẽ đồ thị:
Ngày soạn: 15/ 9/ 2007
Ngày giảng: 17/ 9/ 2007.T2:11A2; 18/ 9/ 2007.T2-4:11A6-A9
*Kiểm tra bài cũ:
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
Yêu cầu HS vẽ đồ thị
của một hàm số lượng
giác đã học( chỉ định
rõ)
Vẽ đồ thị hàm:
y =sinx +2
Vẽ đồ thị hàm:
y = cos(x- )
4
π
Thực hiện cá nhân phần của mình
Đồ thị
Nhận xét: đồ thị y=sinx+2
là đồ thị hàm y=sinx đã
được tịnh tiến 2 đơn vị //
Oy…
*Bài mới:
Hoạt động 1: Dạng 3: Xác định tính chẵn lẻ của hàm số:
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
Yêu cầu Hs nhắc lại
cách chứng minh hàm số
chẵn, hàm số lẻ
Yêu cầu lấy ví dụ minh
hoạ:
hàm chẵn: y = cosx…
Trình bày quan điểm
Lấy ví dụ
f(x) có TXĐ: D
Được gọi là hàm:
D x : D
x
f(-x) = f(x) + lẻ, nếu:
D x : D
x
f(-x) = -f(x) Chữa minh hoạ 1.5a
Tính f(-x)? So sánh với
f(x)
Cùng GV thực hiện
Ghi nhớ cos(-x) = cosx, với mọi x
x
cos2x
y
TXĐ: R\ {0}
f(x) x
cos2x
x
2x) cos(
x) f(
D x D
x
Vậy hàm số (1) là hàm lẻ
Yêu cầu HS thực hiện
theo nhóm ý 1.5bd
Quan sát, hướng dẫn
Trao đổi thực hiện
Đại diện trình bày
Nhận xét, đánh giá
Lời giải chuẩn
Chú ý: Tích hai hàm chẵn hoặc hai hàm lẻ được hàm
Lop7.net
Trang 10Tích một hàm chẵn với một hàm lẻ được hàm lẻ…
Hoạt động 4: Vẽ đồ thị hàm số:
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
Yêu cầu HS thực hiện
3(SGK-tr17),
1.6,1.8b(SBT-tr13)
Mỗi dãy một hàm qui
định
Đánh giá HS ở dưới
3HS thực hiện trên bảng HS dưới lớp trình bày ra vở
HS dưới lớp đánh giá
bài HS làm trên bảng
Lời giải chuản
4(SGK-tr17)
Đồ thị hàm y = sin2x 1.6(SBT-tr13)
Đồ thị hàm số y = cos2x,
từ đó suy ra đồ thị hàm y =
x
2 cos 1.8(SBT-tr13)
Đồ thị hàm y = )
6
π cot(x
Hoạt động5: Hàm tuần hoàn ( Giao phiếu trắc nghiệm)
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
Chú ý chu kì tuần hoàn
của các hàm số lượng
giác của góc có dạng
(ax+b)
Ghi nhớ Có thể chứng minh
T = ?
Hoạt động 6: Củng cố, dặn dò:
Tính chất hàm số y = sinx, y = cosx, y = tanx, y = cotx
Đọc trước bài 2: Phương trình lượng giác cơ bản
Tiết 6-10: BàI 2 Phương trình lượng giác
cơ bản
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Phương trình lượng giác sinx = a (1) , điều kiện có nghiệm của (1) và công thức nghiệm của phương trình sinx = sin α
- Phương trình lượng giác cosx = a (2) , điều kiện có nghiệm của (2) và công thức nghiệm của phương trình cosx = cos α
- Phương trình lượng giác tanx = a (3) , điều kiện của phương trình (3) và công thức nghiệm của phương trình tanx = tan α
- Phương trình lượng giác cotx= a (4) , điều kiện của phương trình (4) và công thức nghiệm của phương trình cotx = cot α
2 Kĩ năng:
- HS giải thành thạo các phương trình lượng giác cơ bản
- HS giải được các phương trình dạng sinf(x) = a, cosf(x) = a
Lop7.net