- Tên truyện có liên quan đến ý nghĩa của truyện: Mượn câu truyện chia tay của những con búp bê để nói lên 1 cách thấm thía sự đau đớn xót xa của những đứa trẻ trong cuộc chia tay vô lý,[r]
Trang 1Ngày soạn:… /…./2009 Tuần 2
Ngày giảng:… /…./2009 Bài 2: Văn bản Tiết 5 , 6
Cuộc chia tay của những con búp bê
Khánh Hoài
A mục tiêu bài học
Giúp HS:
- Thấy được những tình cảm chân thành và sâu nặng của 2 anh em trong câu chuyện;
cảm nhận được nỗi đau đớn, xót xa của những bạn nhỏ chẳng may rơi vào hoàn cảnh
gia đình bất hạnh Biết cảm thông, chia sẻ với những người bạn ấy
- Thấy được cái hay của truyện là lối kể chân thật, cảm động
B Chuẩn bị
- SGK, SGV, tài liệu tham khảo, bài soạn
- Bảng phụ tóm tắt những sự việc chính trong VB
C phương pháp
- Sử dụng phương pháp: đọc sáng tạo, vấn đáp, hoạt động nhóm, bình giảng, tích hợp
D tiến trình dạy học
I ổn định tổ chức
II Kiểm tra bài cũ:
- Cảm nhận của em về ý nghĩa của VB Mẹ tôi? Em rút ra được bài học gì cho bản
thân qua VB ấy ?
III Bài mới:
* Giới thiệu bài: Tình hình yêu thương của cha mẹ, mái ấm gia đình là nguồn vui,
niềm hạnh phúc to lớn đối với cuộc đời mỗi trẻ thơ Song thực tế cuộc sống, rất nhiều
gia đình bị đổ vỡ, bố mẹ li hôn, con cái chịu nhiều nỗi đau khổ, mất mát, bất hạnh
Không gì bù đắp nổi Hai anh em Thành và Thuỷ trong Vb " Cuộc chia " cũng rơi
vào hoàn cảnh như thế Chúng ta cùng tìm hiểu Vb
Hoạt động 1: Tác giả, tác phẩm
? Trình bày những nét cơ bản về tác giả và tác
phẩm?
HS: Dựa chú thích (1) SGK để trình bày.
GV: - Nêu yêu cầu đọc: Giọng trầm buồn, xúc động
thể hiện rõ tâm trạng mỗi nhân vật
- Chú ý giọng kể chuyện và giọng đối thoại
GV: Đọc mẫu 1 đoạn
? VB có những sự việc chính nào? Hãy tóm tắt các
sự việc ấy?
HS: Kể những sv chính.
GV: Treo bảng phụ đã ghi những sự việc chính, HS
dựa vào bảng phụ để tóm tắt văn bản
- Tâm trạng của 2 anh em Thành Thuỷ đêm hôm
trước và sáng hôm sau khi mẹ giục con chia đồ chơi.
I Tác giả, tác phẩm
1 Tác giả : Khánh Hoài
2 Tác phẩm: Đạt giải nhì
trong cuộc thi thơ văn viết về quyền trẻ em – 1992 (Trích
Tuyển tập thơ văn được giải thưởng )
3 Đọc - tìm hiểu chú thích
a, Đọc - tóm tắt
Trang 2- Hai anh em chia đồ chơi.
- Thành đưa Thuỷ đến trường chia tay cô giáo và
các bạn.
- Hai anh em trong cảnh chia tay
* Hai anh em Thành và Thuỷ sinh ra và lớn lên trong
gia đình khá giả Cả hai rất yêu thương nhau, nhưng
rồi bố mẹ chia tay, Thành và Thuỷ phải chịu cảnh chia
lìa Mẹ bắt Thành và Thuỷ chia nhau đồ chơi Không
thể chịu đựng được nỗi đau, hai anh em đã khóc và
nhường nhau từng món đồ chơi, đặc biệt là hai con
búp bê Vệ Sĩ và Em Nhỏ Thương em, Thành đã dành
cả hai con búp bê cho Thuỷ rồi dẫn em đến trường để
chia tay thầy cô và bạn bè Khi trở về nhà, chuẩn bị
lên xe theo mẹ, Thuỷ bỗng quyết định để hai con búp
bê lại cho anh, Thành đã khóc và hứa sẽ không bao
giờ để hai con búp bê ngồi cách xa nhau
? Giải thích từ võ trang, ô ăn quan?
H: Gt theo chú thích 5,6 ( SGK/26)
Hoạt động 2 : Phân tích văn bản
? Truyện được viết theo kiểu VB nhật dụng, có đúng
không? Vì sao?
H: - Đúng vì VB đề cập đến vấn đề về quyền trẻ em:
trẻ em phải được hưởng HP, được chăm sóc, được
sống trong mái ấm gia đình, đó là vấn đề gần gũi, bức
thiết trong cuộc sống ngày nay khi trong khi xã hội có
rất nhiều gia đình li hôn để trẻ em bơ vơ
? VB được kết hợp với những PTBĐ nào? PTBĐ
nào là chính? Vì sao?
HS: PTBĐ: tự sự + MT, BC Tự sự là chính vì đây là
1 truyện ngắn kể lại cuộc chia tay
? Truyện viết về ai? Về việc gì? ai là NV chính trong
truyện? Vì sao?
HS: Truyện viết về cuộc chia tay của anh em Thành
Thuỷ khi bố mẹ chúng bỏ nhau
- NV chính: Thành - Thuỷ, xuất hiện từ đầu đến cuối
VB; mọi sự việc đều xoay quanh 2 NV, chúng đóng
vai trò chủ yếu trong việc thể hiện chủ đề tưtưởng tác
phẩm
? Hãy suy nghĩ và thảo luận nhóm mấy đ 2 sau:
- Truyện kể theo ngôi thứ mấy? Việc lựa chọn ngôi kể
này có td gì?
- Tại sao truyện lại có tên là Cuộc chia tay của những
con búp bê? Tên truyện có liên quan đến ý nghĩa của
truyện không?
b Chú thích
II Phân tích văn bản
1 Tìm hiểu chung :
- Kiểu VB : Văn bản nhật dụng
- PTBĐ: Tự sự + (MT , BC2)
- Thể loại : Truyện ngắn
- Đại ý: Cuộc chia tay đau
đớn và đầy cảm động của 2 anh em Thành và Thuỷ
- NV chính: Thành - Thuỷ
- Ngôi kể : Ngôi thứ nhất
Trang 3G: Gợi ý: - Những con búp bê có chia tay không?
Chúng gợi cho em suy nghĩ gì? Chúng mắc lỗi gì? Vì
sao phải chia tay?
- Tên truyện gợi tình huống ntn? người đọc có ấn
tượng ra sao?
H: Trả lời theo gợi ý :
- Truyện kể theo ngôi 1- xưng tôi là bé Thành ( người
trong cuộc, trực tiếp chứng kiến, tham gia ) Giúp tg'
thể hiện 1 cách sâu sắc những suy nghĩ, tình cảm và
tâm trạng NV, làm tăng tính chân thực, xúc động tạo
sức thuyết phục, hấp dẫn đối với người đọc
- Những con búp bê gợi liên tưởng đến thế giới trẻ thơ
ngộ nghĩnh, đáng yêu, trong sáng, ngây thơ, vô tội
- Những con búp bê ấy cũng như 2 anh em Thành -
Thuỷ trong sáng, vô tư, không tội lỗi gì thế mà phải
chia tay nhau
- Tên truyện có liên quan đến ý nghĩa của truyện:
Mượn câu truyện chia tay của những con búp bê để
nói lên 1 cách thấm thía sự đau đớn xót xa của
những đứa trẻ trong cuộc chia tay vô lý, không nên
có Tên truyện gợi 1 tình huống, gợi người đọc phải
suy nghĩ, theo dõi và nó góp phần thể hiện ý đồ tư
tưởng người viết muốn thể hiện
? Tên truyện là Cuộc chia tay nhưng thực chất
trong truyện có rất nhiều cuộc chia tay đó là những
cuộc chia tay nào?
HS: - Cuộc chia tay giữa bố và Mẹ cuộc chia tay
không được miêu tả trực tiếp nhưng lại đóng vai trò
đầu mối dẫn đến các cuộc chia tay khác
- Cuộc chia tay giữa Thuỷ với cô giáo và các bạn
- Cuộc chia tay giữa 2 anh em
GV: Hướng dẫn hs tìm hiểu những cuộc chia tay.
HS: Đọc đoạn văn : Đầu “một giấc mơ thôi”
? Khi mẹ bảo “Hai đứa liệu mà đem chia đồ chơi ra”
Tâm trạng Thành và Thuỷ ntn? Tìm những chi tiết
miêu tả tâm trạng 2 anh em?
HS: SH nhóm : Tìm - Ghi ra bảng nhóm - Đọc các chi
tiết
Thuỷ:
- Run bần bật, kinh hoàng, tuyệt vọng.
- Mắt buồn thăm thẳm.
- Bờ mi rưng mọng.
- Nức nở, tức tưởi.
Thành:
2 Phân tích
Trang 4- Cắn chặt môi khỏi khóc.
- Nước mắt tuôn
- Sao tai hoạ lại giáng xuống đầu
- Lạy trời đây chỉ là giấc mơ
? “Run lên bần bật, kinh hoàng, tuyệt vọng” diễn tả
tâm trạng ntn?
H: Tâm trạng: Lo lắng, sợ hãi đến mức sững sờ, mất
tự chủ, mất hết hi vọng Nỗi đau đớn, buồn bã chất
chứa trong lòng
? Em có hiểu gì về s.nghĩ của Thành: " Sao tai
hoạ đến thế Lạy trời đây chỉ là 1 giấc mơ Một
giấc mơ thôi"?
HS : - Câu văn diễn tả tâm trạng: Bàng hoàng, đau
đớn của Thành Việc chia tay của 2 anh em là 1 tai
hoạ nặng nề giáng xuống đầu trẻ thơ là bất hạnh lớn
- Thành không muốn điều đó xảy ra, mong muốn điều
đó chỉ xảy ra trong giấc mơ Mong ước chính đáng của
Thành đáng lẽ phải được đáp ứng Cảm thông sẻ
chia với nỗi đau khổ, bất hạnh của 2 anh em
GV? Bức tranh 1 SGK miêu tả điều gì? Hãy tóm tắt
lại nd đoạn truyện đó?
? Cuộc chia tay của búp bê diện ra như thế nào?
HS: - Thành: lấy hai con búp bê từ trong tủ ra, đặt
sang hai phía
- Thuỷ: tru tréo lên giận giữ
- Thành: đặt con Vệ Sĩ cạnh con Em Nhỏ
- Thuỷ: trở nên vui vẻ
? Vì sao Thuỷ giận giữ rồi lại vui vẻ?
HS:- Giận giữ vì không chấp nhận chia búp bê.
- Vui vẻ khi búp bê được ở bên nhau
? Mặc dù chỉ là những đứa trẻ, nhận thức còn non
nớt nhưng hai anh em Thành và Thuỷ rất mực gần
gũi, yêu thương nhau Hãy tìm những chi tiết thể
hiện điều đó?
HS:- Em lặng lẽ đặt tay lên vai tôi, tôi kéo em ngồi
xuống và khẽ vuốt lên tóc
- Em mang chỉ ra tận sân vận động để khâu áo cho
anh
- Khi anh ngủ mê thấy ma…
- Nhường đồ chơi cho nhau
? Lời nói và hành động của Thuỷ khi thấy anh chia
búo bê có gì mâu thuẫn?
- Lúc đầu tru tréo, giận dữ vì không muốn 2 con búp
bê chia tay nhau vì từ khi về nhà, 2 con búp bê luôn
a Cuộc chia đồ chơi:
( Những con búp bê)
- 2 anh em đều muốn
nhường nhịn hết cho nhau.
- Thuỷ không muốn 2 con búp bê xa nhau nhưng lại
Trang 5thân thiết, chưa phải chia tay ngày nào.
- Sau đó: Thuỷ lại dịu lại và cũng không đồng ý việc
anh nhường hết búp bê cho mình vì như thế thì Lấy ai
gác đêm cho anh Thương anh, Thuỷ rất bối rối sau
khi đã tru tréo lên giận dữ và sợ đêm không có con Vệ
Sĩ canh giấc ngủ cho anh sự mâu thuẫn rất tinh tế,
rất trẻ thơ của Thuỷ
? Kết thúc truyện, Thuỷ đã lựa chọn cách giải quyết
ntn? Chi tiết này gợi cho em suy nghĩ và tình cảm
gì?
HS: Đặt con vệ sĩ cạnh con em nhỏ, chúng không bao
giờ phải xa nhau
- Chi tiết này gợi trong lòng người đọc tình thương
cảm đối với 1 em gái giàu lòng vị tha, nhân hậu: Vừa
thương anh, vừa thương những con búp bê Thà mình
chịu chia lìa chứ không để những con búp bê phải chia
tay Mình có thể chịu thiệt thòi để anh luôn có con Vệ
Sĩ gác cho ngủ yên giấc mỗi đêm
- Người đọc cảm thấy đau xót, tại sao các em lại phải
xa cách trong khi các em không muốn ? Sự chia tay đó
là rất vô lý, không nên có
GV: Hdẫn hs tìm hiểu cuộc chia tay thứ 2
H: Đọc đoạn: “Gần trưa Lên cảnh vật” ( T24-25)
? Đến trường học, tâm trạng của Thuỷ ra sao? Tâm
trạng ấy được biểu hiện qua những từ ngữ nào?
HS: Thuỷ:
- Cắn chặt môi, im lặng, mắt đăm đăm nhìn
- Nức nở, thút thít
? Vì sao sau khi nhìn ngắm khắp sân trường, Thuỷ
lại bật khóc thút thít?
HS: - Có lẽ trường học, lớp học, thầy cô, bạn bè là
nơi ghi khắc những kỉ niệm buồn vui của tuổi thơ ; là
nơi đã gắn bó, thân thiết với thuỷ Thuỷ sẽ mãi phải
xa, không còn được đi học nữa cảm xúc trào dâng,
không muốn rời xa trường
G: Khái quát thêm về vai trò của nhà trường: Được
đưa ra trong văn bản " Cổng trường mở ra" Đằng sau
mỗi cánh cổng trường là cả một thế giới kì diệu sẽ
mở ra.
? Tình cảm của cô giáo và các bạn đối với Thuỷ
được thể hiện ntn?
H: Cô giáo và các bạn đều thương Thuỷ, sẻ chia với
nỗi bất hạnh của Thuỷ, quyến luyến không muốn rời
thương anh không có ai gác
đêm cho ngủ
Mâu thuẫn giữa lời nói và hành động
- Đặt Em Nhỏ cạnh Vệ Sĩ để chúng không bao giờ xa nhau
Thuỷ là cô bé giàu lòng vị tha, nhân ái
b) Thuỷ chia tay với cô giáo
và các bạn:
- Thuỷ: rất buồn, lưu luyến
và đau khổ
-> Không muốn rời xa
Trang 6- Cô : + Sửng sốt tái mặt giàn dụa nước mắt.
+ ôm chặt Thuỷ.
+ Tặng bút - sổ
- Bạn : Kinh ngạc - sững sờ - khóc thút thít.
? Chi tiết nào trong cuộc chia tay với Thuỷ làm cô
giáo bàng hoàng và chi tiết nào khiến em cảm động
nhất vì sao?
HS: Có thể lựa chọn những chi tiết khác nhau, giải
thích hợp lý
GV: Chi tiết khiến người đọc giật mình và bất ngờ
nhất: việc bố mẹ chia tay khiến Thành và Thuỷ phải
chia tay, những con búp bê cũng phải chia tay là một
nỗi đau lớn, nhưng người đọc không bất ngờ Bất ngờ
nhất và khiến ai cũng phải giật mình là chi tiết khi
Thuỷ cho biết: em sẽ không được đi học nữa, do nhà
bà ngoại xa trường quá, nên “mẹ bảo sẽ sắm cho em
một thúng hoa quả để ra chợ ngồi bán” Chi tiết cảm
động nhất có thể là chi tiết co giáo Tâm tặng Thuỷ
quyển vở và cây bút máy nắp vàng, cũng có thể là chi
tiết sau khi nghe Thuỷ cho biết không được đi học
nữa, cô Tâm thốt lên “Trời ơi!”, cô giáo tái mặt và
nước mắt giàn giụa
? Em hãy giải thích tại sao khi dắt em ra khỏi
trường, tâm trạng của Thành lại “kinh ngạc thấy
mọi người vẫn đi lại bình thường và nắng vẫn vàng
ươm trùm lên cảnh vật”?
HS : Thảo luận
GV : Định hướng:
Thành thấy kinh ngạc là vì trong khi mọi việc đều
diễn ra rất bình thường, cảnh vật vẫn rất đẹp , cuộc đời
vẫn bình yên, ấy thế mà hai anh em Thành lại phải
chịu đựng sự mất mát, đổ vỡ quá lớn Nói cách khác,
em ngạc nhiên vì tâm hồn mình đang nổi dông bão khi
sắp phải chia tay với đứa em gái bé nhỏ, thân thiết, cả
trời đất như sụp đổ trong tâm hồn em, thế mà bên
ngoài mọi người và trời đất vẫn ở trạng thái bình
thường Đây là một diễn biến tâm lí được tác giả miêu
tả rất chính xác Nó làm tăng thêm nỗi buồn sâu thẳm,
trạng thái thất vọng, bơ vơ của nhân vật trong truyện
GV: Và trạng thái tình cảm hoang mạng, tuyệt vọng
ấy lên tới đỉnh điểm khi hai anh em buộc phải chia tay
nhau, người anh ở lại, người em phải theo mẹ về quê
HS: Q.sát đoạn văn cuối: Cuộc chia tay đột ngột quá
đến hết.
? Cuộc chia tay dù đã biết trước nhưng rất đột ngột,
c Cuộc chia tay của 2 anh em
- Thuỷ: Như người mất hồn, mắt tái xanh như tàu lá, khóc nức nở, dặn dò anh
Trang 7khiến cả hai anh em có tâm trạng ntn ? Tìm chi tiết
?
H: - Chỉ ra những chi tiết
Đau đớn, tuyệt vọng đến tột cùng
? Trong lúc tâm trạng hết sức rối bời xen lẫn bàng
hoàng, Thuỷ có hành động như thế nào?
HS: Lấy con Vệ Sĩ đặt lên giường, hôn gấp gáp và thì
thào, đặt con Em Nhỏ quàng tay vào con Vệ Sĩ và
nhắc anh…
? Em hiểu gì về Thuỷ qua những chi tiết đó?
HS: Tâm hồn trong sáng, nhạy cảm, gắn bó với anh…
GV: Lời nhắn nhủ của Thuỷ với anh trai về việc
không để hai con búp bê xa nhau toát lên nhiều ý
nghĩa: đó là lời nhắn nhủ không được chia rẽ anh em,
là lời nhắc nhủ mỗi gia đình và xã hội hãy vì hạnh
phúc của tuổi thơ
? Viết về cuộc chia tay không đáng có, văn bản này
toát lên thông điệp về quyền trẻ em Theo em, đó là
thông điệp gì?
HS: - Không đẩy trẻ em vào hoàn cảnh bất hạnh
- Người lớn v à xã hội hãy chăm lo và bảo vệ hạnh
phúc của trẻ em
GV: Cách kể chyện bằng sự miêu tả cảnh vật xung
quanh, miêu tả tâm lí nhân vật đã làm nổi bật chủ đề
của văn bản, với lời kể chân thành, giản dị phù hợp với
tâm trạng nhân vật, có sức truyền cảm, tác giả muốn
gửi tới người đọc một thông điệp…
HS đọc ghi nhớ
- Thành: Khóc nấc, chôn chân nhìn theo em
Đau đớn tuyệt vọng, xót
xa và đầy cảm động.
- Chân thành, sâu nặng, gần gũi, gắn bó, quan tâm, chăm sóc, chia sẻ, nhường nhịn, yêu thương nhau
III Tổng kết
* Ghi nhớ: SGK
IV Củng cố : Khái quát nội dung ý nghĩa văn bản
V Hướng dẫn về nhà :
- Học bài cũ và chuẩn bị bài mới
- Tóm tắt truyện - nắm chắc NT, ND văn bản
- Viết đoạn văn ngắn: nêu suy nghĩ về 2 NV trong truyện
*Soạn bố cục trong VB
- Đọc lại: ếch ngồi đáy giếng.
Lợn cưới áo mới.
- Trả lời câu hỏi SGK
E rút kinh nghiệm
Trang 8Ngày soạn:… /…./2009 Tuần 2 Ngày giảng:…./…./2009 Bài 2: Tập làm văn Tiết 7
Bố cục trong văn bản
A mục tiêu bài học
Giúp HS: Hiểu được
- Tầm quan trọng của bố cục trong văn bản, trên cơ sở đó, có ý thức xây dựng bố cục
khi tạo lập văn bản
- Thế nào là 1 văn bản có bố cục rành mạch, hợp lý để bước đầu xây dựng được
những bố cục rành mạch cho bài làm
- Tính phổ biến và sự hợp lý của dạng bố cục 3 phần Nhiệm vụ của mỗi phần trong
bố cục để từ đó có thể làm mở bài, thân bài, kết bài đúng hướng
B Chuẩn bị
- SGK,SGV, thiết kế bài dạy NV7, tài liệu tham khảo
- Bảng phụ ghi VD
C phương pháp
- Đàm thoại, trao đổi ,vấn đáp, thực hành, quy nạp, tích hợp, hđ nhóm, cá nhân
D tiến trình dạy học
I ổn định tổ chức
II Kiểm tra bài cũ:
Thế nào là liên kết trong VB ? Vai trò của phương tiện liên kết trong VB? ( Đ/á:
Ghi nhớ/SGK)
III Bài mới
* Giới thiệu bài: Trong một trận bóng đá, các huấn luyện viên phải sắp xếp các cầu thủ
thành một đội hình Trong một trận chiến đấu, các vị tướng phải bố trí các đạo quân,
các cánh quân thành thế trận
? Vì sao cần dàn thế trận, đội hình như vậy?
? Nếu không sắp xếp như vậy có thể dẫn tới hậu quả gì?
=> Trong việc tạo lập văn bản cũng cần bố trí, sắp xếp những câu văn, đoạn văn giống
như những cầu thủ trong trận bóng
Hoạt động 1: Tìm hiểu bố cục và yêu cầu của bố
cục trong văn bản.
HS : Đọc yêu cầu của mục I1 (a, b) SGK tr 28, 29.
? Em muốn viết một lá đơn để xin gia nhập đội
TNTP HCM Hãy nêu các nội dung cần phải có
của lá đơn ấy?
HS: 1 Quốc hiệu, tiêu ngữ.
2 Tên đơn 3 Họ tên
4 Học ở lớp, trường, địa chỉ
5 Lí do xin gia nhập Đội
6 Lời hứa 7 Lời cảm ơn
8 Nơi, ngày tháng, năm viết đơn
? Hãy cho biết nội dung lá đơn ấy có cần sắp xếp
theo một trật tự không? Vì sao?
I Lý thuyết
1 Bố cục, những yêu cầu về
bố cục trong văn bản
a Bố cục và văn bản
* Ví dụ: SGK/28
Tìm hiểu trật tự sắp xếp nội dung trong VB
* Phân tích
- Nội dung trong 1 lá đơn cần được sắp xếp theo 1 trình tự hợp lý
Trang 9HS: Nội dung đơn phải được sắp xếp theo một trình
tự hợp lí vì:
+ Lá đơn sẽ rõ ràng rành mạch
+ Người đọc dễ hiểu
+ Mục đích giao tiếp đạt kết quả cao
? Có thể tuỳ thích muốn ghi ND nào trước cũng
được hay không?
HS: Không, lá đơn sẽ lộn xộn, lủng củng, thiếu rõ
ràng, gây khó hiểu
GV: Kết luận:
Việc sắp xếp các phần nội dung trong VB theo 1
trình tự hợp lí gọi là bố cục
? Vậy bố cục là gì? nhận xét gì khi viết 1 VB?
HS: Trả lời theo ghi nhớ chấm 1.
HS đọc ví dụ 1, 2 trang 29
? Hai ví dụ trên được lấy từ văn bản nào em đã
học?
HS: trả lời
? Dựa vào khái niệm về bố cục nêu ở trên cho biết
2 câu chuyện trên có bố cục không?Vì sao ? Cách
kể trên bất hợp lí ở chỗ nào ?
HS: - Chưa có bố cục Bất hợp lí
- Hai câu chuyện: Mỗi truyện tách 2 đoạn văn
+ Truyện 1 : ND và trình tự sắp xếp: ý, đoạn lộn
xộn, không thống nhất, không theo 1 trình tự ( chú ý
câu cuối Đv2)
+ Truyện 2 :
Đoạn 1: Hợp lí
Đoạn 2: Sắp xếp không hợp lí, nội dung không
thống nhất gây khó hiểu
GV: Không những thế, giữa các câu trong đoạn, các
đoạn trong VB không có sự liên kết cả về ND lẫn
hình thức VB khó hiểu, khó tiếp nhận
? Dựa vào VB gốc đã học của 2 VB trên, hãy sắp
xếp lại bố cục của 2 VB đó ?
HS : Sắp xếp lại
(1) - Một con ếch từ lâu sống trong giếng hoảng
sợ.
- Năm ấy ra ngoài.
- Quen thói kêu ộp ộp
- Cuối cùng bị 1 con trâu giẫm bẹp.
(2)
- Đoạn văn 1
- Có 1 anh tính cũng hay khoe của đây không ?
- Chớp lấy cơ hội , anh ta liền giơ vạt áo ra khoe
* Nhận xét:
- Bố cục: bố trí, sắp xếp các phần, các đoạn theo 1 trình
tự, hệ thống rành mạch, hợp lý
- VB phải có bố cục rõ ràng
b Những yêu cầu bố cục trong văn bản
* Ví dụ: SGK/29
* Phân tích VD
- Hai câu chuyện chưa có bố cục
+ Sắp xếp ý, câu: không rõ ràng, thiếu mạch lạc
+ Trình bày lộn xộn , khó tiếp nhận
- Không nêu được ý nghĩa truyện, mất yếu tố bất ngờ, hài hước
Trang 10luôn “ Từ lúc chạy qua cả ”
? Sau khi sắp xếp lại em có nhận xét gì về VB ?
HS : Hợp lí, dễ hiểu, vừa thống nhất về ND vừa rõ
ràng mạch lạc giữa các đoạn
? Để xây dựng một VB rành mạch , rõ ràng cần có
những điều kiện gì ?
HS :Nêu ý kiến
GV: Chốt ghi
HS : Đọc ghi nhớ chấm 2
? Nêu bố cục chung của 1 VB? Nêu bố cục từng
phần của loại VB tự sự , miêu tả?
HS :
* VB Tự sự: - MB: Giới thiệu NV, SV, tình huống
chuyện
- TB: Kể diễn biến SV
- Kết bài: Kết thúc truyện
*VB Miêu tả:- MB: Giới thiệu đối tượng miêu tả
- TB: Tả chi tiết theo 1 trình tự quan sát
- KB: Cảm nghĩ về đối tượng miêu tả
? Có cần biết rõ nhiệm vụ của mỗi phần không?
Vì sao ?
HS : Cần phân biệt rõ ràng nhiệm vụ của từng phần,
xác định nói gì , viết gì 1 cách cụ thể
? : Đọc câu hỏi (c) /29 cho biết ý kiến của em ?
HS : Nói như vậy là không đúng vì nếu ý kiến đó là
đúng thì giữa các phần là sự lặp lại các ý và như vậy
cũng không cần phân biệt nhiệm vụ từng phần Lặp
lại là lỗi cần phải tránh khi làm bài
?: Đọc câu hỏi d / 30 Nêu ý kiến của em ?
HS: ý kiến đó cũng không đúng vì để tạo ra sự rõ
ràng, hợp lí, thu hút người đọc, cần mở ra vấn đề
gây hứng thú, tìm hiểu vấn đề một cách tự nhiên và
ít nhiều hình dung được vấn đề được nói đến
- Kết bài: Không chỉ có nhiệm vụ nhắc lại vấn đề
mà còn có những cảm xúc, suy nghĩ đánh giá, tổng
kết lại, mở rộng, gây ấn tượng.Tạo hiệu quả giao
tiếp
GV: Bố cục 3 phần giúp VB rõ ràng, hợp lí nhưng
không phải nhất thiết VB nào cũng có bố cục 3
phần Có những văn bản MB, KB viết lẫn trong
phần thân bài do yêu cầu nào đó của người viết
? Có phải cứ chia VB làm 3 phần là VB có bố cục
mạch lạc không?
HS : Chưa hẳn là thế
* Nhận xét:
- Điều kiện để VB có tính mạch lạc :
+ ND các phần, các đoạn vừa thống nhất, vừa rõ ràng
+ Trình tự sắp xếp hợp lí
c Các phần của bố cục
* Ví dụ
* Phân tích
- Bố cục VB tự sự - M.tả 3 phần
- Cần phân biệt nhiệm vụ từng phần rõ ràng
*Nhận xét:
- VB có bố cục thường gặp 3 phần: MB - TB – KB