B- Chuaån bò: - Gv :Tranh ảnh về tác giả.Những điều cần lưu ý : GV cần hướng dẫn học sinh tìm hiểu và phân tích văn bản, từ đó rút ra nội dung và ý nghĩa của bài học, tự liên hệ và kiểm [r]
Trang 1Ngày 14/08/2010
- Tiết 1: Văn bản : CổNG TRƯờNG Mở RA
Lý Lan
-A Mục tiêu cần đạt : giúp hs
- Cảm nhận và hiểu được những tình cảm thiêng liêng , ấp ủ của mẹ cha mòn mỏi vì con cái
- Thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người
B Chuẩn bị:
- Gv : Tranh ảnh về ngày khai trường Nhửừng ủieàu caàn lửu yự :
Baứi vaờn khoõng coự coỏt truyeọn, chuỷ yeỏu laứ taõm traùng hoài hoọp, phaỏp phoỷng ủoựn chụứ ngaứy khai trửụứng Ngửụứi meù khoõng nguỷ, phaàn vỡ lo chuaồn bũ cho con, nhửng phaàn vỡ caỷ tuoồi thụ cuỷa meù soỏng daọy
- Hs:Baứi soaùn
C Tiến trình lên lớp:
1.ổn định lớp
2 Kiểm tra :
- ễÛ lụựp 6 caực em ủaừ ủửụùc hoùc nhửừng vaờn baỷn nhaọt duùng naứo?
(Động Phong Nha, Cầu Long Biên- Chửựng nhaõn lũch sửỷ )
3 Baứi mụựi :
Ngaứy khai trửụứng haứng naờm ủaừ trụỷ thaứnh ngaứy hoọi cuỷa toaứn daõn Bụỷi ngaứy ủoự baột ủaàu moọt naờm hoùc mụựi vụựi bao mụ ửụực, bao ủieàu mong ủụùi trửụực maột caực em Khoõng khớ ngaứy khai trửụứng thaọt naựo nửực vụựi tuoồi thụ cuỷa chuựng ta Coứn caực baọc laứm cha laứm meù thỡ sao ? Hoù coự nhửừng taõm traùng gỡ trong ngaứy aỏy
? Baứi Coồng trửụứng mụỷ ra maứ chuựng ta hoùc hoõm nay seừ giuựp chuựng ta hieồu ủửụùc ủieàu ủoự
Hoaùt ủoọng cuỷa Thaày - Troứ Noọi dung kieỏn thửực
+GV : Hửụựng daón ủoùc : Gioùng nhoỷ nheù, thieỏt
tha, chaọm raừi
+GV ủoùc vaờn baỷn - HS ủoùc- GV nhaọn xeựt
-GV: Hửụựng daón toựm taột vaờn baỷn : Em haừy
toựm taột noọi dung cuỷa vaờn baỷn Coồng trửụứng mụỷ
ra baống 1 vaứi caõu ngaộn goùn ? (vaờn baỷn vieỏt
I.Đọc – Tìm hiểu chung
1 Đọc – Tóm tắt
Taực giaỷ – Taực phaồm:
- ẹaõy laứ baứi kớ cuỷa tg Lyự Lan trớch tửứ baựo “Yeõu treỷ soỏ 166
Trang 2về cái gì ? việc gì ? )
- Tóm tắt : Bài văn viết về tâm trạng của
người mẹ trong đêm không ngủ trước ngày
khai trường lần đầu tiên của con
-Em hãy nêu xuất xứ của văn bản Cổng
trường mở ra?
- Truyện có những nhân vật nào ? Ai là nhân
vật chính ? ( người mẹ và đứa con- người mẹ
là nhân vật chính ) –Vì sao ?
- Em có thể chia văn bản này thành mấy phần
? Mỗi phàn từ đâu đến đâu ? ý của từng phần
?
+HS đọc đoạn 1 Đoạn văn em vừa đọc diễn
tả điều gì ?
- Theo dõi phần đầu văn bản, em thấy người
mẹ nghĩ đến con trong thời điểm nào ? (Đêm
trước ngày con vào lớp 1.)
- Đêm trước ngày khai trường tâm trạng của
người mẹ và đứa con có gì khác nhau ? Điều
đó được biểu hiện bằng những chi tiết nào
trong bài ? (Con thanh thản, nhẹ nhàng, vô tư
: Đêm nay con cũng có niềm vui háo hức
Giấc ngủ đến với con dễ dàng như uống 1 li
sữa, ăn 1 cái kẹo.- Mẹ thao thức, hồi hộp, suy
nghĩ triền miên : )
- Em có nhận xét gì về tâm trạng của 2 mẹ
con ?
(Đây là tâm trạng khác thường không giống
nhau)
- Để diễn tả được tâm trạng của 2 mẹ con, tác
giả đã sử dụng phương thức biểu đạt nào ?
- Theo em vì sao người mẹ lại trằn trọc không
ngủ được ? ( Vừa trăn trở suy nghĩ về con ,
vừa bâng khuâng nhớ về ngày khai trường
Thành phố Hồ Chí Minh 1.9.2000
II – Kết cấu:
-Văn bản nhật dụng
- Bố cục: 2 phần + Từ đầu -> bước vào : Nỗi lòng của mẹ
+Còn lại : Cảm nghĩ của mẹ về Giáo dục
* Tìm hiểu văn bản :
III-Phân tích:
1/ Nỗi lòng của mẹ:
* Tâm trạng của mẹ :
- Mẹ không ngủ được
- Hôm nay mẹ không tập trung được vào việc gì cả
- Mẹ lên giường trằn trọc
- Mẹ tin đứa con của mẹ lớn rồi
->Tự sự kết hợp với miêu tả để biểu cảm - làm nổi rõ tâm trạng thao thức, hồi hộp, suy nghĩ triền miên của người mẹ
* Những việc làm của mẹ :
- Đắp mền, buông mùng, ém
Trang 3năm xưa của mình
- Chi tiết nào chứng tỏ ngày khai trường năm
xưa đã để lại ấn tượng sâu đậm trong tâm hồn
người mẹ ? (Cứ nhắm mắt lại là dường như
vang bên tai tiếng đọc bài trầm bổng : ‘‘Hằng
năm cứ vào cuối thu Mẹ tôi âu yếm nắm
tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp
” )
- Trong đêm không ngủ, người mẹ đã làm gì
cho con ?
- Qua những việc làm đó em cảm nhận được
điều gì về người mẹ ?
+GV: Người mẹ nào mà chẳng yêu con, quên
mình vì con, chỉ mong con khôn lớn thành đạt
Đó là đức hi sinh, là vẻ đẹp giản dị mà lớn
lao của tình mẫu tử trong cách sống của người
mẹ Việt Nam
- Trong đêm không ngủ người mẹ đã sống lại
những kỉ niệm quá khứ nào ?
(ngày đầu tiên bà ngoại đưa mẹ đến trường)
- Tìm những chi tiết nói về kỉ niệm quá khứ
đó ?
- Em có nhận xét gì về cách dùng từ của tác
giả ? Tác dụng của cách dùng từ đó ?
- Những tình cảm quá khứ ấy đã nói lên được
tình cảm sâu nặng nào của lòng mẹ ?
( Nhớ thương bà ngoại và nhớ mái trường xưa
)
- Trong đêm không ngủ, người mẹ đã chăm
sóc giấc ngủ của con, nhớ tới những kỷ niệm
thân thương về bà ngoại và mái trường xưa
Tất cả những điều đó đã cho em hình dung về
một người mẹ như thế nào ?
+Thảo luận :
- Có phải người mẹ đang nói trực tiếp với
con không ? hay người mẹ đang tâm sự với ai
chăn cẩn thận, Lượm đồ chơi, nhìn con ngủ,xem lại những thứ đã chuẩn bị cho con
->Yêu thương con, hết lòng vì con
* Kỉ niệm quá khứ :
- Nhớ sự nôn nao, hồi hộp khi cùng bà ngoại đi tới trường và nỗi chơi vơi hốt hoảng, khi cổng trường đóng lại
-> Sử dụng một loạt từ láy gợi cảm xúc vừa phức tạp, vừa vui sướng, vừa lo sợ
=> Là người mẹ biết yêu thương người thân, biết ơn trường học, tin tưởng ở tương lai của con
-> Dùng ngôn ngữ độc thoại Làm nổi bật tâm trạng, tình cảm và những điều sâu thẳm khó nói bằng những lời trực tiếp
Trang 4? ( Đang nói với chính mình ) – Cách viết này
có tác dụng gì ?
+Gv : Qua tâm trạng của người mẹ trong bài
văn chúng ta hiểu rằng người mẹ ấy nhớ
những kỷ niệm xưa, không chỉ để sống lại
tuổi thơ đẹp đẽ của mình mà còn muốn ghi
vào lòng con những kỷ niệm đẹp ấy Để rồi
bất cứ 1 ngày nào đó trong đời, khi nhớ lại,
lòng con lại rạo rực những cảm giác bâng
khuâng, xao xuyến của ngày đầu tiên cắp
sách tới trường
- Ngoài những cảm xúc tâm trạng ấy, trong
đêm không ngủ người mẹ còn nghĩ đến điều
gì ?
- Câu văn nào trong bài nói lên tầm quan
trọng của nhà trường đối với thế hệ trẻ ? (
‘‘Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm trong giáo
dục sẽ ảnh hưởng đến cả 1 thế hệ mai sau và
sai lầm 1 li có thể đưa thế hệ ấy đi chệch cả
hàng dặm sau này.” )
- Câu văn này có ý nghĩa gì ? Vì sao ? (
Không được phép sai lầm trong giáo dục Vì
giáo dục quyết định tương lai của đất nước )
Thảo luận:
- Trong đoạn kết người mẹ đã nói với con :
‘‘Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này là
của con, bước qua cánh cổng trường là 1 thế
giới kì diệu sẽ mở ra.’’ Em hiểu thế giới kì
diệu đó là gì ? ( Tri thức, tình cảm, tư tưởng,
đạo lí, tình bạn, tình thầy trò )
- Câu nói này có ý nghĩa gì ?
+GV: Một thế giới kì diệu mà nhà trường đã
mở ra cho chúng ta là bao điều mới mẻ rộng
lớn về tri thức văn hoá, tri thức cuộc sống,
dạy dỗ bồi đắp cho chúng ta những tư tưởng,
2 / Cảm nghĩ của mẹ:
- Bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra
=>Khẳng định vai trò to lớn của giáo dục và tin tưởng ở sự nghiệp giáo dục của nước nhà
- Kết hợp hài hoà giữa tự sự, miêu tả và biểu cảm làm nổi bật vẻ đẹp trong sáng, đôn hậu trong tâm hồn người mẹ
- Miêu tả diễn biến tâm trạng nhân vật với nhiều hình thức khác nhau : miêu tả trực tiếp, miêu tả qua so sánh, miêu tả hồi ức, sử dụng ngôn ngữ độc thoại bộc lộ chất trữ tình
IV-Tổng kết: Ghi nhớ : sgk-9
- Chúng ta phải có trách nhiệm với gia đình và nhà trường
Trang 5Tình cảm đẹp về đạo lí làm người, về tình
bạn, tình thầy trò, về tấm lòng yêu thương
con người để không ngừng vươn lên, để phát
triển thể lực, phẩm chất toàn diện của con
người, chuẩn bị cho ngày mai lập nghiệp
- Văn bản Cổng trường mở ra được biểu đạt
bằng những phương thức nào? - Phương thức
nào là chính ? – Sự kết hợp này có tác dụng
gì ?
- Nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm trạng
nhân vật có gì đáng chú ý ?
III-HĐ3:Tổng kết(5 phút)
- Bài văn cho em hiểu thêm gì về người mẹ
và nhà trường ? ( ghi nhớ- sgk-9 )
- Văn bản này đã cho em bài học gì ?
-Hs đọc ghi nhớ
IV-HĐ4:Luyện tập, củng cố(10phút)
- Quan sát tranh ( SGK ) - Bức tranh minh
họa cảnh gì ? Em hãy miêu tả lại cảnh đó ?
- Hãy nhớ và viết thành đoạn văn về kỉ niệm
đáng nhớ nhất trong ngày khai trường đầu
tiên của mình ?
V-HĐ5:Đánh giá(3 phút)
-Gv đánh giá tiết học
VI- HĐ6:Dặn dò(2 phút)
-VN học bài, soạn bài “Mẹ tôi”
B-Luyện tập:
Trang 6
Ngµy so¹n: 14/8/2010
Tiết 2 : Văn bản : Mẹ Tôi
-Et- môn-đô-đơ
A-mi-xi-A- Mục tiêu bài học:
- Cảm nhận được tình cảm thiêng liêng sâu nặng của cha mẹ đối với con cái Không được chà đạp lên tình cảm đó
- Giáo dục tình cảm yêu thương và kính trọng cha mẹ
B- Chuẩn bị:
- Gv :Tranh ảnh về tác giả.Những điều cần lưu ý : GV cần hướng dẫn học sinh tìm hiểu và phân tích văn bản, từ đó rút ra nội dung và ý nghĩa của bài học, tự liên hệ và kiểm điểm thái độ và tình cảm của bản thân đối với bố mẹ mình -Hs:Bài soạn
C - Tiến trình lên lớp:
I- Hđ1:Khởi động(5 phút)
1.Ổn định lớp: KiĨm tra sÜ sè h/s 7A… 7B…
2.Kiểm tra:
- Bài học sâu sắc nhất mà em rút ra từ văn bản Cổng trường mở ra là gì ?
- Yêu cầu: Trả lời như phần ghi nhớ – SGK ( 9 )
3.Bài mới:
Trong cuộc đời mỗi chúng ta, người mẹ có một vị trí và ý nghĩa hết sức lớn lao, thiêng liêng và cao cả Nhưng không phải khi nào ta cũng ý thức hết được điều đó Chỉ đến khi mắc những lỗi lầm, ta mới nhận ra tất cả Bài Mẹ tôi sẽ cho ta một bài học như thế
Trang 7II-HĐ2:Đọc – Hiểu văn bản(25 phút)
+Hs đọc chú thích
- Em hãy giới thiệu 1 vài nét về tác giả ?
- Tác giả thường viết về đề tài gì ?
- Em hãy nêu xuất xứ của văn bản Mẹ tôi ?
+GV: Hướng dẫn đọc : Nhẹ nhàng, tha thiết,
thể hiện được những tâm tư tình cảm buồn
khổ của người cha trước lỗi lầm của con và sự
trân trọng của ông với vợ mình Khi đọc lời
khuyên: Dứt khoát, mạnh mẽ thể hiện thái độ
nghiêm khắc
+GV đọc - HS đọc - Nhận xét
+GV gọi hs đọc chú thích
- Trong 10 điều chú thích, từ nào là từ láy, từ
nào là từ Hán Việt ? ( Từ láy:3,4-Từ HV:
những từ còn lại )
- Ta có thể chia văn bản làm mấy phần ? Mỗi
phần từ đâu đến đâu ? ý nghĩa của từng phần
?
+ Thảo luận :
- Văn bản là 1 bức thư của người bố gửi cho
con nhưng tại sao tác giả lại lấy nhan đề “Mẹ
tôi” ? ( Nhan đề là của tác giả đặt cho đoạn
trích Tuy người mẹ không xuất hiện trực tiếp
trong câu chuyện, nhưng lại là tiêu điểm mà
các nhân vật và chi tiết đều hướng tới để làm
sáng tỏ )
- Theo dõi phần đầu văn bản , em thấy En ri
cô đã mắc lỗi gì ?
- Em có suy nghĩ gì về lỗi lầm của En ri cô?
A-Tìm hiểu bài:
I Tác giả – tác phẩm :
1 Tác giả: ( 1846- 1908 )
- Là nhà văn ý
- Thường viết về đề tài thiếu nhi và nhà trường về những tấm lòng nhân hậu
2 / Tác phẩm:
- Là văn bản nhật dụng viết về người mẹ
- In trong tập truyện : Những tấm lòng cao cả
II – Kết cấu:
- Bố cục : 2 phần + Đoạn đầu : Lí do bố viết thư +Còn lại : Nội dung bức thư
III-Phân tích:
1 / Lỗi lầm của En ri cô :
- Vô lễ với mẹ trước mặt cô giáo
=> Đây là việc làm sai trái, xúc phạm tới mẹ
2 / Thái độ của bố:
- Sự hỗn láo của con như một nhát dao đâm vào tim bố vậy ! - Bố không nén được cơn tức
Trang 8- Tìm những chi tiết nói về thái độ của người
bố đối với En ri cô ?
- Để diễn tả được tâm trạng của người bố, tác
giả đã sử dụng phương thức biểu đạt nào?
Phương thức biểu cảm được diễn đạt thông
qua những kiểu câu nào? Tác dụng của các
biện pháp nghệ thuật đó?
- Những chi tiết trên đã thể hiện được thái độ
gì của người bố ?
- Em có đồng tình với người bố không ?( hs tự
bộc lộ )
- Trong thư người bố đã gợi lại những việc
làm, những tình cảm của mẹ dành cho En ri
cô Em hãy tìm những chi tiết, hình ảnh nói
về người mẹ ?
- Khi nói về hình ảnh người mẹ tác giả đã sử
dụng phương thức biểu đạt nào? Phương thức
đó có tác dụng gì ?
- Qua lời kể của người cha, em cảm nhận
được điều gì về người mẹ ?
+GV : Người mẹ của En ri cô cũng như bao
người mẹ khác trên thế gian này đã yêu
thương, chăm sóc nuôi dạy con cái bằng tất cả
tấm lòng, sức lực, sẵn sàng hi sinh tất cả hạnh
phúc và cuộc sống của mình cho con cái Tình
mẫu tử của con người thật thiêng liêng, cao
cả
+ Tiếp sau những lời ngợi ca về người mẹ, tác
giả đã phân tích mối quan hệ ruột thịt, gắn bó
sâu nặng giữa 2 mẹ con En ri cô (hs đọc
giận đối với con
- Con mà xúc phạm đến mẹ con
ư ? -> Phương thức biểu cảm được diễn đạt bằng các kiểu câu cảm thán, nghi vấn làm cho lời văn trở nên linh hoạt, sinh động, dễ
đi vào lòng người
=>Thể hiện thái độ buồn bã, đau đớn và tức giận
3/ Hình ảnh người mẹ:
- Mẹ đã phải thức suốt đêm , quằn quại vì nỗi lo sợ, khóc nức nở khi nghĩ rằng có thể mất con
- Người mẹ sẵn sàng bỏ một năm hạnh phúc để tránh cho con 1 giờ đau đớn, người mẹ có thể đi xin ăn để nuôi con, có thể hi sinh tính mạng để cứu sống con
-> Phương thức tự sự kết hợp với miêu tả làm nổi bật tình cảm của người mẹ
.=> Là người mẹ hết lòng yêu thương con, sẵn sàng quên mình
vì con
4 / Lời khuyên của bố:
- Không bao giờ được thốt ra những lời nói nặng với mẹ Con phải xin lỗi mẹ,
- Con hãy cầu xin mẹ hôn con, để cho chiếc hôn ấy xoá đi cái
Trang 9đoạn văn 3,4-sgk-10 ).
- Người bố đã khuyên En ri cô những gì ?
- Em có nhận xét gì về cách sử dụng câu văn
ở đoạn này ? Tác dụng của cách dùng đó ?
- Qua bức thư , em thấy bố của En ri cô là
người như thế nào ?
- Tại sao người cha không nói trực tiếp với
con mà lại viết thư ? ( tình cảm sâu sắc
thường tế nhị và kín đáo, nhiều khi không nói
trực tiếp được Viết thư tức là chỉ nói riêng
cho người mắc lỗi biết, vừa giữ được kín đáo,
vừa không làm người mắc lỗi mất lòng tự
trọng Đây chính là bài học về cách ứng xử
trong gia đình, ở trường và ngoài xã hội )
+ Thảo luận :
Theo em, điều gì đã khiến En ri cô “ xúc
động vô cùng ” khi đọc thư bố ?
Hãy tìm hiểu và lựa chọn những lí do mà em
cho là đúng trong các lí do sau:(sgk-12.)
Văn bản này được biểu đạt bằng những
phương thức nào ?
Phương thức nào là chính ?
- Em có nhận xét gì về cách diễn đạt câu văn
của tác giả ?
III-Tổng kết(5 phút)
- Nhà văn đã gửi tới chúng ta thông điệp gì ?
-Hs đọc ghi nhớ
IV-HD4:Luyện tập, củng cố(5 phút)
- Văn bản này đã cho ta hiểu thêm gì về tác
giả ?
- Sau khi học xong văn bản này, em rút ra
được bài học gì ? Liên hệ với bản thân xem
em đã có lần nào lỡ gây chuyện gì đó khiến
bố mẹ buồn phiền Nếu có thì bài văn này gợi
cho em điều gì ?
dấu vết vong ân bội nghĩa trên trán con
-> Sử dụng câu cầu khiến làm cho lời văn trở nên rõ ràng, dứt khoát
=> Là người bố nghiêm khắc nhưng đầy tình thương yêu sâu sắc
- Viết thư để biểu cảm ( tự sự- miêu tả- biểu cảm )
- Diễn đạt bằng nhiều kiểu câu linh hoạt: câu trần thuật, câu nghi vấn, câu cảm thán, câu cầu khiến làm cho lời văn trở nên trở nên linh hoạt, dễ đi vào lòng người
IV-Tổng kết:
* Ghi nhớ : sgk-12.
B-Luyện tập:
Trang 10V-HĐ5:Đánh giá(3 phút)
-Em có tình cảm gì đối với mẹ của mình, em
phải làm gì để mẹ vui lòng
VI-HĐ6:Dặn dò(2 phút)
-VN học bài, soạn bài “Từ ghép”
Ngµy so¹n: 15/8/2010
Tiết 3: Tiếng Việt : TỪ GHÉP
A - Mục tiêu bài học :Giúp hs
- Nắm được cấu tạo của 2 loại từ ghép : Từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập
- Hiểu được ý nghĩa của các loại từ ghép
B - Chuẩn bị :
- Gv : Bảng phụ Những điều cần lưu ý :
Học về từ ghép không phải chỉ để nhận diện một từ nào đó là từ ghép chính phụ hay từ ghép đẳng lập mà điều quan trọng là hiểu được cơ chế tạo nghĩa của các loại từ ghép
-Hs:Bài soạn
C - Tiến trình lên lớp :
I- Hđ1:Khởi động(5 phút)
1.Ổn định lớp KiĨm tra sÜ sè h/s 7A… 7B…
2.Kiểm tra :
Kiểm tra sự chuẩn bị đồ dùng, sách vở của HS
3.Bài mới :
? Tìm 3 từ đơn và 3 từ phức? Từ phức được phân loại như thế nào ?
( Hoa, lá, quả; hoa hồng, hoa quả, xanh xanh Từ phức được phân thành hai loại : Từ ghép và từ láy) Bài học hôm nay sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về từ ghép
II-HĐ2:Hình thành kiến thức mới(20 phút)
Hoạt động của thầy trò Nội dung kiến thức
+Hs đọc VD trên bảng phụ
+ Chú ý các từ : Bà ngoại, thơm phức A-Tìm hiểu bài: I- Các loại từ ghép: