Giáo án Ngữ văn 6 - Tuần 28 - Trường THCS BTCX Nguyễn Bá Ngọc

- Cảnh sinh hoạt và lao động của - Cuộc sống sinh hoạt ở đây tấp người dân trên đảo được miêu tả nập, đông vui như 1 cái chợ trong qua những chi tiết, hình ảnh nào?. đất liền và đậm đà m[r]

Tuần : 28

I Mục tiêu:

1 Kiến thức :

- Khái niệm hoán dụ, các kiểu hoán dụ

- Tác dụng của phép hoán dụ

2 Kĩ năng:

- Nhận biết và phân tích được ý nghĩa cũng như tác dụng của phép hoàn dụ trong thực tế sử dụng tiếng Việt

- Bước đầu tạo ra một số kiểu hoàn dụ trong viết và nói

II Chuẩn bị:

1 Giáo viên:

- Sách giáo khoa, sách giáo viên, các vd

2 Học sinh:

- Soạn bài

III Phương pháp:

- Thảo luận nhóm

- Thuyết trình, nêu vấn đề

IV Tiến trình lên lớp:

1 Ổn định: (1 phút)

2 Kiểm tra bài cũ (3 phút) - Thế nào là ẩn dụ? Câu thơ nào dưới đây có sử dụng phép ẩn dụ ?

A Bóng Bác cao lồng lộng

B Bác vẫn ngồi đinh ninh

C Người cha mái tóc bạc

D Chú cứ việc ngủ ngon

3 Bài mới

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung ghi bảng

Hoạt động 1: Giới thiệu bài

mới.

Mục tiêu: Tạo tâm thế, định

hướng chú ý cho hs

Phương pháp: Thuyết trình.

Thời gian: 2 phút.

Hoạt động 2: Tìm hiểu khái

niệm hoán dụ.

Mục tiêu: Hs nắm được khái

niệm hoán dụ

Phương pháp: Vấn đáp, nêu và

giải quyết vấn đề

Thời gian: 10 phút.

- Gọi học sinh đọc câu thơ trong

SGK / 82

I Hoán dụ là gì:

1 Tìm hiểu bài :

- Áo nâu: chỉ những người nông dân

- Áo xanh: chỉ những người công nhân

 Giữa chúng có quan hệ gần gũi về đặc điểm, tính chất của sự vật - Nông thôn : Nơi nông dân sinh sống,

- Các từ in đậm : Áo xanh, áo

nâu, nông thôn, thành thị chỉ ai?

- Giữa áo nâu, áo xanh với sự vật

đựơc chỉ có mối quan hệ như thế

nào

- Giữa nông thôn và thành thị với

sự vật được nói tới có mối quan

hệ như thế nào?

- Những cách gọi như thế là hoán

dụ.Vậy theo em thế nào là hoán

dụ?

- So sánh cách diễn đạt 1 với

cách diễn đạt sau?

( treo bảng phụ )

Tất cả nông dân ở nông thôn và

công dân ở thành phố đều đứng

lên

- Nêu tác dụng của hoán dụ

- Hoán dụ là gì ?

Hoạt động 2: Tìm hiểu các kiểu

hoán dụ.

Mục tiêu: Hs nắm được các kiểu

hoán dụ

Phương pháp: Vấn đáp, nêu và

giải quyết vấn đề

Thời gian: 14 phút.

- Gọi học sinh đọc mẫu ba ví dụ

trong SGK

- Ở ví dụ a bàn tay ta chỉ cái gì?

- Giữa người lao động và bàn tay

ta có mối quan hệ như thế nào

- Một và ba chỉ cái gì? Mối quan

hệ giữa chúng với thời gian

- Đổ máu đựơc dùng để biểu thị

điều gì Giữa đổ máu và chiến

tranh có mối quan hệ như thế

- TL

- Giữa chúng có quan hệ gần gũi về đặc điểm, tính chất của sự vật :

+ Áo nâu của người nông dân mặc : Lấy dấu hiệu của người nông dân để chỉ người nông dân

+ Áo xanh của người công dân mặc : Lấy dấu hiệu của người công dân để chỉ người công dân

- Cách gọi như vậy dựa vào mối quan

hệ giữa vật chứa đựng ( nông thôn, thành thị) và vật bị chứa đựng ( những người sống ở nông thôn và thành thị)

- TL

- Cách diễn dạt trong thơ Tố Hữu có giá trị biểu cảm

- Cách diễn đạt ở câu văn xuôi chỉ có tác dụng thông báo sự việc không có giá trị biểu cảm

- Cách dùng như vậy ngắn gọn, tăng tính hình ảnh và hàm súc cho câu văn, nêu bật đựơc đặc điểm của người nói đến

- Dựa vào ghi nhớ trả lời

- Chỉ 1 bộ phận của con người được dùng thay cho người lao động nói chung

- Có mối quan hệ gần gũi giữa cái bộ phận và toàn thể

- Được dùng thay cho số ít thay số nhiều Quan hệ giữa cái cụ thể với cái trừu tượng

- Đươc dùng để biểu thị chiến tranh và

sự hi sinh mất mát nói chung

sản xuất nông nghiệp

- Thành thị : Nơi công nhân sinh sống, sản xuất công nghiệp

 Giữa chúng có quan hệ giữa vật chứa đựng ( nông thôn, thành thị) và vật bị chứa đựng

2 Bài học :

Ghi nhớ SGK

II Các kiểu hoán dụ :

1 Tìm hiểu bài :

a Có mối quan hệ giữa cái

bộ phận và toàn thể

b Quan hệ giữa cái cụ thể với cái trừu tượng

c Có mối quan hệ giữa dấu hiện sự vật với sự vật

- Từ những ví dụ đã phân tích ở

phần I và II, em hãy cho biết có

mấy kiểu hoán dụ

- Theo bảng phụ cho học sinh

thảo luận Câu hỏi hãy xác định

hoán dụ và các kiểu hoán dụ

trong các câu thơ :

a Một tay lái chiếc đò ngang

Bến sông Nhật Lệ quân sanh đêm

ngày

b.Gửi Miền Bắc lòng Miền Nam

chung thuỷ

- Từ những ví dụ đã phân tích ở

phần I và II và ví dụ vừa tìm hiểu

em hãy cho biết có mấy kiểu

hoán dụ

Hoạt động 4: Hướng dẫn luyện

tập.

Mục tiêu: Hs vận dụng kiến thức

vào bài tập thực hành

Phương pháp: Vấn đáp, thảo luận

nhóm

Thời gian: 10 phút.

- Hd hs làm các bt 1

Hoạt động 5: Củng cố.

Mục tiêu: Khắc sâu kiến thức bài

học

Phương pháp: Tái hiện.

Thời gian: 3 phút.

- Có mấy kiêu hoán dụ? Nêu tác

dụng?

Hoạt động 6: Dặn dò.

Thời gian: 2 phút

- Học bài

- Chuẩn bị Các thành phần chính

của câu

- Có mối quan hệ gần gũi giữa dấu hiện sự vật với sự vật

- TL

- Thảo luận cử đại diện trình bày

Câu a : Hoán dụ : Một tay chỉ ngưòi chèo đò (

quan hệ giữa cái bộ phận và toàn thể ) Câu b : Hoán dụ : Miền Bắc, Miền Nam : Chỉ những con người sống ở Miền Bắc, Miền Nam ( quan hệ giữa vật chứa đựng và bị chứa đựng)

- Dựa vào ghi nhớ trả lời

- Thảo luận

2 Bài học :

Ghi nhớ SGK

III Luyện tập :

A làng xóm chỉ ngưòi nông dân (quan hệ giữa vật chứa đựng và bị chứa đựng)

B Mười năm: thời gian trước mắt

Trăm năm: Thời gian lâu dài

Quan hệ cụ thể và trừu tượng

C Áo chàm: Người Việt Bắc

Quan hệ dấu hiệu sự vật và

sự vật

D.Trái đất : Người sống trên trái đất

Quan hệ giữa vật chứa đựng và bị chứa đựng)

5 Rút kinh nghiệm:

Tuần : 28

Tiết : 102 TẬP LÀM THƠ BỐN CHỮ NS: 11/3/2012ND: 13/3/2012

I Mục tiêu:

1 Kiến thức :

- Một số đặc điểm của thể thơ bốn chữ

- Các kiểu vần được sử dụng trong thơ nói chung và thơ bốn chữ nói riêng

2 Kĩ năng :

- Nhận diện được thể thơ bốn chữ khi đọc và học thơ ca

- Xác định được cách gieo vần trong bài thơ thuộc thể thơ bốn chữ

- Vận dụng những kiến thức về thể thơ bốn chữ vào việc tập làm thơ bốn chữ

II Chuẩn bị:

1 Giáo viên:

- Sách giáo khoa, sách giáo viên, các vd

2 Học sinh:

- Soạn bài

III Phương pháp:

- Thảo luận nhóm

- Thuyết trình, nêu vấn đề

IV Tiến trình lên lớp:

1 Ổn định: (1 phút)

2 Kiểm tra bài cũ ( 2 phút) Kiểm tra sự chuẩn bị của hs

3 Bài mới

Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới.

Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng

chú ý cho hs

Phương pháp: Thuyết trình.

Thời gian: 2 phút.

Hoạt động 2: GV kiểm tra sự

chuẩn bị ở nhà của học sinh

Mục tiêu: Hs nắm được đặc điểm

thơ 4 chữ

Phương pháp: Vấn đáp, nêu và giải

quyết vấn đề

Thời gian: 13 phút.

- Dựa vào các bài tập đã làm ở nhà

giáo viên cho học sinh thảo luận

nhóm các bài tập trong SGK

+ Chia lớp thành 4 nhóm làm bài

tập

+ Cử đại diện lên trình bày kết quả

- Những chữ cùng vần trong bài thơ Lượm là :

Máu - cháu, về - bè, choắt - xắc - thoắt, nghênh - ệch,vang - vàng, mí - chí, quân - dân, öà- cá nhà

- Bài tập 2 : Vần chân : Hàng - trang

Vần lưng : Hàng - ngang, trang - màng

- Bài tập 3 :

I Đặc điểm thể thơ 4 chữ

+ Các nhóm nhận xét bổ sung.

- Qua các bài tập trên em hãy nêu

một vài đặc điểm của thể thơ bốn

chữ.( về số tiếng, số dòng, cách

ngắt nhịp, cách gieo vần )

Hoạt động 3: Tập làm thơ bốn

chữ.

Mục tiêu: Hs làm được thơ 4 chữ

Phương pháp: Vấn đáp, nêu và giải

quyết vấn đề

Thời gian: 20 phút.

- Dựa vào sự chuẩn bị ở nhà, giáo

viên cho học sinh trình bày bài thơ

4 chữ tự làm của mình

-Sau đó chỉ ra nội dung đặc điểm (

vần, nhịp) của bài thơ, đoạn thơ

mình làm

- Cả lớp nhận xét ưu, nhược điểm

- Giáo viên nhận xét, đánh giá và

học sinh tự sửa lại bài thơ của

mình

Hoạt động 4: Củng cố.

Mục tiêu: Khắc sâu kiến thức bài

học

Phương pháp: Tái hiện.

Thời gian: 5 phút.

- Sưu tầm và đọc các bài thơ, đoạn

thơ 4 chữ mà em biết

Hoạt động 5: Dặn dò.

Thời gian: 2 phút

- Học bài

- Chuẩn bị Cô Tô.

Vần liền : He û- mẹ, đàn - càn

Vần cách : Cháu - sáu, ra - nhà

- Bài tập 4 : Hai chữ viết sai : Sưởi (cạnh )

Đò ( sông )

- Bài thơ nhiều dòng, mỗi dòng bốn chữ, thường ngắt nhịp 2/2, thích hợp với lối kể tả, thường có vần lưng và vần chân xen kẽ, gieo vần liền, vần cách hay vần hỗn hợp

- Thơ 4 chữ : + Bài thơ nhiều dòng + Mỗi dòng bốn chữ + Ngắt nhịp 2/2 + Vần lưng + Vần chân + Vần liền + Vần cách

II Tập làm thơ 4 chữ:

5 Rút kinh nghiệm:

Tuần : 28

ND: 15/3/2012

I Mục tiêu:

1 Kiến thức :

- Vẻ đẹp của đất nước ở một vùng biển đảo

- Tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong văn bản

2 Kĩ năng :

- Đọc diễn cảm văn bản : giọng đọc vui tươi, hồ hởi

- Đọc - hiểu văn bản ký có yếu tố miêu tả

- Trình bày suy nghĩ, cảm nhận của bản thân về vùng đảo Cô Tô sau khi học xong văn bản

II Chuẩn bị:

1 Giáo viên:

- Sách giáo khoa, sách giáo viên, sách bài tập, thiết kế bài giảng

- Chân dung Nguyễn Tuân

- Tranh ảnh đảo Cô Tô

2 Học sinh:

- Soạn bài

III Phương pháp:

- Thảo luận nhóm

- Bình giảng, thuyết trình

- Nêu vấn đề

IV Tiến trình lên lớp:

1 Ổn định:(1 phút)

2 Kiểm tra bài cũ:(3 phút) - Đọc thuộc lòng 5 khổ thơ đầu bài thơ Lượm Hình ảnh chú bé Lượm hiện ra

như thế nào?

3 Bài mới:

Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới.

Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng

chú ý cho hs.

Phương pháp: Thuyết trình.

Thời gian: 2 phút.

Hoạt động 2: Hướng dẫn đọc và

tìm hiểu chung.

Mục tiêu: Hs đọc, nắm được phần

tác giả, tác phẩm, chú thích, bố cục

vb

Phương pháp: Vấn đáp.

Thời gian: 14 phút.

- Gọi học sinh đọc chú thích SGK

*/90

- Nêu vài nét cơ bản về tác giả

Bổ sung:

+ Nhà văn Nguyễn Tuân là 1 nghệ

sĩ giàu lòng yêu nước và có tinh

thần dân tộc Ông rất tự hào về

tiếng mẹ đẻ

- Đọc

- Dựa vào chú thích nêu

I Đọc và tìm hiểu chung

1 Tác giả, tác phẩm :

+ Nguyễn tuân là 1 nghệ sĩ rất mực

tài hoa

Nguyễn Tuân đã để lại 1 sự nghiệp

văn học phong phú với những

trang viết độc đáo và tài hoa Ông

xứng đáng đựoc coi là nghệ sĩ lớn,

1 nhà văn hoá lớn

- Chiếu hình ảnh tác giả Nguyễn

Tuân

- Đoạn văn trích từ đâu mang nội

dung gì

- Gọi học sinh đọc đoạn trích “Cô

Tô”

- Chiếu một số hình ảnh về các từ

khó cho học sinh xem

- Theo em, bài kí đựơc viết theo

thứ tự nào?

- Dựa vào trình tự ấy em hãy phân

bố cục cho bài văn và nêu ý chính

của mỗi đoạn

Hoạt động 3: Hướng dẫn tìm

hiểu chi tiết.

Mục tiêu: Hs nắm được giá trị nội

dung, nghệ thuật của vb

Phương pháp: Vấn đáp, phân tích,

nêu và giải quyết vấn đề

Thời gian: 15 phút.

- Vẻ đẹp trong sáng của đảo Cô Tô

sau trận bão đi qua được miêu tả

như thế nào?

- Vẻ đẹp của Cô Tô được thể hiện

qua những từ ngữ hình ảnh nào?

- Để miêu tả vẻ đẹp trong sáng,

tinh khôi của đảo Cô Tô sau cơn

bão, tác giả đã sử dụng hàng loạt

loại từ gì? Nêu tác dụng của việc

sử dụng đó?

* Cho hs t/luận nhóm câu hỏi:

- Xem

- Trả lời theo ý 2, chú thích /90

- HS đọc

- Xem

- Thứ tự thời gian

- Bố cục : + Đoạn 1 : Từ đầu ở đây : Toàn cảnh Cô Tô với vẻ đẹp tươi sáng khi cơn bão đi qua

+ Đoạn 2 : Tiếp theo nhịp cánh:

Cảnh mặt trời mọc trên đảo

+ Đoạn 3 : còn lại : Cảnh sinh hoạt buổi sớm trên đảo và hình ảnh con người lao động chuẩn bị cho chuyến ra khơi

- Đó là vẻ đẹp gây ấn tượng trong lòng tác giả một vẻ đẹp trường tồn

- Trong trẻo, sáng sủa, cây cối thêm xanh mượt, nước biển lam biếc đậm đà hơn, cát lại vàng giòn hơn, lưới càng thêm nặng mẻ cá giả đôi

- Dùng hàng loạt tính từ chỉ màu sắc và ánh sáng

-> Làm nổi bật vẻ đẹp của 1 vùng biển đảo như: bầu trời, nước biển, cây cối trên đảo

- Từ trên cao nơi đóng quân của

2 Đọc:

3 Từ khó:

4 Bố cục :

- Ba đoạn

II Tìm hiểu chi tiết:

1 Vẻ đẹp Cô Tô sau những ngày giông bão :

- Bầu trời trong trẻo, sáng sủa

- Cây cối thêm xanh mượt

- Nước biển lam biếc đậm

đà hơn, cát lại vàng giòn hơn, lưới càng thêm nặng

mẻ cá giả đôi

-> Miêu tả bao quát, từ trên cao kết hợp nhiều

- Để có thể bao quát toàn cảnh Cô

Tô, tác giả đã chọn vị trí nào?

- Tóm lại qua cách viết của tác giả,

em thấy Cô Tô là hòn đảo như thế

nào?

- Cho hs xem một số hình ảnh đảo

Cô Tô

Hoạt động 5: Củng cố.

Mục tiêu: Khắc sâu kiến thức bài

học

Phương pháp: Tái hiện.

Thời gian: 8 phút.

- Cho hs xem đoạn phim về đảo Cô

Tô, yêu cầu hs miêu tả lại cảnh Cô

Tô

Hoạt động 6: Dặn dò.

Thời gian: 2 phút.

- Học bài

- Chuẩn bị Thi làm thơ 5 chữ.

bộ đội, tác giả đã cho người đọc hình dung được phong cảnh bao

la và vẻ đẹp tươi sáng của vùng đảo Cô Tô

- Đẹp, tươi sáng, trong trẻo và rộng lớn bao la

- Xem

- Miêu tả

giác quan, tính từ

4 Rút kinh nghiệm:

Tuần : 28

I Mục tiêu:

1 Kiến thức :

- Vẻ đẹp của đất nước ở một vùng biển đảo

- Tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong văn bản

2 Kĩ năng :

- Đọc diễn cảm văn bản : giọng đọc vui tươi, hồ hởi

- Đọc - hiểu văn bản ký có yếu tố miêu tả

- Trình bày suy nghĩ, cảm nhận của bản thân về vùng đảo Cô Tô sau khi học xong văn bản

II Chuẩn bị:

1 Giáo viên:

- Sách giáo khoa, sách giáo viên, sách bài tập, thiết kế bài giảng

- Chân dung Nguyễn Tuân

- Tranh ảnh đảo Cô Tô

2 Học sinh:

- Soạn bài

III Phương pháp:

- Thảo luận nhóm

- Bình giảng, thuyết trình

- Nêu vấn đề

IV Tiến trình lên lớp:

1 Ổn định:(1 phút)

2 Kiểm tra bài cũ:(3 phút) - Đọc thuộc lòng 5 khổ thơ đầu bài thơ Lượm Hình ảnh chú bé Lượm hiện ra

như thế nào?

3 Bài mới:

Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới.

Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng

chú ý cho hs.

Phương pháp: Thuyết trình, so

sánh đối chiếu.

Thời gian: 2 phút.

Hoạt động 2: Hướng dẫn đọc và

tìm hiểu chung.

Mục tiêu: Hs đọc, nắm được chú

thích, bố cục vb.

Phương pháp: Vấn đáp.

Thời gian: 14 phút.

- Gọi học sinh đọc chú thích SGK

*/90

- Nêu vài nét cơ bản về tác giả

Bổ sung:

+ Nhà văn Nguyễn Tuân là 1 nghệ

- Dựa vào chú thích nêu

I Đọc và tìm hiểu chung

1.Tác giả, tác phẩm :

sĩ giàu lòng yêu nước và có tinh

thần dân tộc Ông rất tự hào về

tiếng mẹ đẻ

+ Nguyễn tuân là 1 nghệ sĩ rất mực

tài hoa

Nguyễn Tuân đã để lại 1 sự nghiệp

văn học phong phú với những

trang viết độc đáo và tài hoa Ông

xứng đáng đựoc coi là nghệ sĩ lớn,

1 nhà văn hoá lớn

- Đoạn văn trích từ đâu mang nội

dung gì

- Gọi học sinh đọc đoạn trích “Cô

Tô”

- Theo em, bài kí đựơc viết theo

thứ tự nào?

- Dựa vào trình tự ấy em hãy phân

bố cục cho bài văn và nêu ý chính

của mỗi đoạn

Hoạt động 3: Hướng dẫn tìm

hiểu chi tiết.

Mục tiêu: Hs nắm được giá trị nội

dung, nghệ thuật của vb

Phương pháp: Vấn đáp, phân tích,

nêu và giải quyết vấn đề

Thời gian: 55 phút.

- Gọi học sinh đọc lại đoạn 1 và

nêu đại ý?

- Vẻ đẹp trong sáng của đảo Cô Tô

sau trận bão đi qua được miêu tả

như thế nào?

- Vẻ đẹp của Cô Tô được thể hiện

qua những từ ngữ hình ảnh nào?

- Để miêu tả vẻ đẹp trong sáng,

tinh khôi của đảo Cô Tô sau cơn

bão, tác giả đã sử dụng hàng loạt

loại từ gì? Nêu tác dụng của việc

sử dụng đó?

- Trả lời theo ý 2, chú thích /90

- HS đọc

- Thứ tự thời gian

- Bố cục : Đoạn 1 : Từ đầu ở đây : Toàn cảnh Cô Tô với vẻ đẹp tươi sáng khi cơn bão đi qua

Đoạn 2 : Tiếp theo nhịp cánh : Cảnh mặt trời mọc trên đảo

Đoạn 3 : còn lại : Cảnh sinh hoạt buổi sớm trên đảo và hình ảnh con người lao động chuẩn bị cho chuyến ra khơi

- Vẻ đẹp trong sáng của Cô Tô sau trận bão đi qua

- Đó là vẻ đẹp gây ấn tượng trong lòng tác giả một vẻ đẹp trường tồn

- Trong trẻo, sáng sủa, cây cối thêm xanh mượt, nước biển lam biếc đậm đà hơn, cát lại vàng giòn hơn, lưới càng thêm nặng mẻ cá giả đôi

- Dùng hàng loạt tính từ chỉ màu sắc và ánh sáng

Làm nổi bật vẻ đẹp của 1 vùng biển đảo như: bầu trời, nước biển, cây cối trên đảo

2 Đọc:

3 Bố cục :

- Ba đoạn

II Tìm hiểu chi tiết:

1 Vẻ đẹp Cô Tô sau những ngày giông bão :

+ Bầu trời trong trẻo, sáng sủa

+ Cây cối thêm xanh mượt

+ Nước biển lam biếc đậm đà hơn, cát lại vàng giòn hơn, lưới càng thêm nặng mẻ cá giả đôi

-> Miêu tả bao quát, từ trên cao kết hợp nhiều giác quan, tính từ