MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp học sinh: 1.Kiến thức: Hiểu được giá trị hiện thực nhân đạo và những thành công nghệ thuật của truyện ngắn “Sống chết mặc bay”là một truyện ngắn hay mở đầu khuynh [r]
Trang 1Lớp 7A, tiết (tkb) giảng ngày: tháng năm 2012, sĩ số vắng Lớp 7B, tiết (tkb) giảng ngày: tháng năm 2012, sĩ số vắng
Tiết 105:
SỐNG CHẾT MẶC BAY
(Phạm Duy Tốn)
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
Giúp học sinh:
1.Kiến thức: Hiểu được giá trị hiện thực nhân đạo và những thành công nghệ thuật
của truyện ngắn “Sống chết mặc bay”là một truyện ngắn hay mở đầu khuynh hướng văn học hiện thực
viết bằng chữ quốc ngữ ,tác giả đã xây dựng thành công hình ảnh viên quan phụ mẫu vô trách nhiệm ,ham cờ bạc ,bỏ mặc đê vỡ dân trôi ,rơi vào cảnh lầm than cơ cực
2 Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng đọc kể tóm tắt truyện, phân tích nhân vật qua các
cảnh đối lập tương phản và tăng cấp
3.Thái độ: Giáo dục lòng căm ghét thói quan liêu ăn chơi, quên việc chăm lo cho
dân của bọn quan lại trong xã hội cũ
II CHUẨN BỊ :
-GV : Nghiên cứu soạn giáo án ,đọc tài liệu tham khảo
-HS : Tìm hiểu trước bài học
III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
1.ổn định t/c
2 Kiểm tra bài cũ :Nêu các nét nghệ thuật đặc sắc của các văn bản nghị luận vừa
học?
3 Bài mới:
Giới thiệu bài: ( Sống chết mặc bay của Phạm Duy Tốn về tư tưởng cũng như
nghệ thuật được xem là bông hoa đầu mùa của truyện ngắn hiện đại Việt Nam.Bởi
lẽ tác giả sử dụng rất thành công hai phép nghệ thuật tương phản,tăng cấp Để rõ hơn chúng ta cùng tìm hiểu phép nghệ thuật được thể hiện trong tác phẩm.)
Trang 2Hoạt động của thầy HĐ cđa HS Nội dung cần đạt HĐ1 :Tỡm hiểu tỏc
giả-tỏc phẩm.
-Gọi hs đọc chỳ thớch
? cho biết một số nột
chớnh về tỏc giả Phạm Duy Tốn
?
-GV : ễng là cõy bỳt
xuất sắc nhất ở nước ta trong
khoảng 30 năm đầu thế kỉ XX
? Giới thiệu t/p ?
- GV :Xuất hiện muộn
trong lịch sử văn học chủ yếu
đầu thế kỷ 20.
- Truyện ngắn hiện đại
viết bằng chữ quốc ngữ chuyện
kể gần với ký, với sự việc, cốt
truyện phức tạp, hướng vào việc
khắc họa hiện tượng, cốt truyện
thường xoay trong thời gian
ngắn
HĐ2 :Đọc ,hiểu bố cục.
- GV : Chỳ ý phõn biệt
giọng đọc.(Giọng quan phụ
mẫu: hỏch dịch…)
-GV : Giải thớch từ khú
(SGK)
? Em hóy cho biết Sống
chết mặc bay cú thể chia làm
mấy đoạn ? ND mỗi đoạn núi
lờn vấn đề gỡ ?
?Em hóy kể túm tắt
truyện theo tỡnh tự truyện, bỏ
-Hs đọc chú thích-trả lời
-Hs chú ý cách
đọc
-Hiểu nghĩa từ khó(sgk)
-Hs chia nhóm ,tìm bố cục-báo cáo
I.Tỏc giả -tỏc phẩm
1.Tỏc giả (1883- 1924 )Quờ Hà Tõy(nay thuộc Hà Nội).Là cõy bỳt truyện ngắn
xuất sắc nhất ở nước ta vào khoảng 30 năm đầu thế kỉ
20
2 Tỏc phẩm.
-Là truyện ngắn hiện đại
II Đọc hiểu văn bản :
1 Đọc.
2.Từ khú
3 Bố cục.
a) Từ đầu hỏng mất
Nguy cơ vỡ đờ và sự chống đỡ của người dõn
b) Tiếp điếu maứy
Caỷnh quan phuỷ cuứng ủi hoọ ủeõ laùi ủaựnh toồ toõm
c) Coứn laùi: Caỷnh ủeõ vụừ, nhaõn daõn rụi vaứo tỡnh
Trang 3Hoạt động của thầy HĐ cđa HS Nội dung cần đạt
hết cỏc đối thoại chuyển
thành ngụi thứ 3
HĐ3 :HD phõn tớch.
?Trong văn bản tỏc giả
kể về sự việc gỡ ? Nhõn vật
chớnh là ai ?
- GV :Gọi hs đọc đoạn
văn từ đầu dến “hỏng mất “
? Mở đầu truyện tỏc giả
giới thiệu cảnh vựng quờ đang
trong tỡnh trạng nào ? Tỡm chi
tiết đú ?
?Cỏc chi tiết đú gợi cho
em cú suy nghĩ gỡ ?
(-Tỡnh trạng con đờ vụ
cựng nguy cấp ,dự bỏo trước
những gỡ nguy hiểm sắp sảy ra)
? Trong tỡnh cảnh ấy em
thấy những người dõn hộ đờ
như thế nào ?
chương,hàng trăm nghỡn người
bỡ bừm dưới bựn lầy ,ướt lướt
thướt như chuột lột)
?Em cú nhận xột gỡ về
cảnh hộ đờ của dõn chỳng vựng
này ?
(Rất vội vó khẩn trương
-Hs xung phong kể tóm tắt truyện
-Hs trả lời :kể
về trận thiên tai-vỡ
đê,nhânvật chính là viên quan phụ mẫu
-H/sinh
đọc :Từ đầu…hỏng mất.
-Tlời : Thụứi gian : Gaàn moọt giụứ
ủeõm
Khoõng gian
:trụứi mửa taàm taừ Nửụực soõng Nhũ haứ leõn quaự to
ẹũa ủieồm
:Khuực soõng laứng X thuoọc phủ X hai ba ủoaùn ủaừ thaồm laọu
traùng thaỷm saàu
III Tỡm hieồu vaờn baỷn
1.Caỷnh ủeõ saộp vụừ
- Tỡnh caỷnh con ủeõ: trong tỡnh traùng nguy caỏp,raỏt ủaựng lo ngaùi
Trang 4Hoạt động của thầy H§ cđa HS Nội dung cần đạt
cuống quýt -trơng họ thật là thê
thảm)
?Em cĩ nhận xét gì về
nghệ thuật miêu tả của tác giả
trong đoạn văn ?
? Cách miêu tả này gợi
cho em nhận xét gì về cảnh con
đê ?
-Gv (Bằøng cách kết hợp
ngịi bút tả thực với biểu cảm
,trữ tình ,tác giả đã làm lay
động lịng người trước khung
cảnh hộ đê đầy nguy hiểm ấy )
?Như vậy qua đoạn văn
trên em cảm nhận được điều gì
?
( Sự lo ngại của dân
chúng trước tình cảnh con đê
sắp vỡ và cảnh dân làng chống
chọi với sức trời thật ï thảm hại
)
-Tlêi : Sử dụng nhiều từ láy tượng hình ,kết hợp ngôn ngữ nóivà ngôn ngữ biểu cảm :
lo thay ,nguy thay ,
-Sử dụng nghệ thuật đối lập và tăng cấp giữa sức trời với sức người
-Hs nxÐt :
-Suy nghÜ tr¶
lêi
- Dân làng:phải vật lộn chống chọi rất vội vã khẩn trương đầy thê thảm
IV Củng cố, hướng dẫn về nhà:
-Đọc diễn cảm đoạn văn
-Đọc kĩ lại văn bản tìm hiểu kĩ đoạn văn đã phân tích
-Xem và soạn phần diễn biến tiếp theo
*******************************************
Trang 5Lớp 7A, tiết (tkb) giảng ngày: tháng năm 2012, sĩ số vắng
Lớp 7B, tiết (tkb) giảng ngày: tháng năm 2012, sĩ số vắng
Tiết 106.
SỐNG CHẾT MẶC BAY (Tiếp theo)
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
Giúp học sinh:
1.Kiến thức: Hiểu được giá trị hiện thực nhân đạo và những thành công nghệ thuật
của truyện ngắn “Sống chết mặc bay”là một truyện ngắn hay mở đầu khuynh
hướng văn học hiện thực
viết bằng chữ quốc ngữ ,tác giả đã xây dựng thành công hình ảnh viên quan phụ
mẫu vô trách nhiệm ,ham cờ bạc ,bỏ mặc đê vỡ dân rơi vào cảnh lầm than cơ cực
2 Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng đọc kể tóm tắt truyện, phân tích nhân vật qua các
cảnh đối lập tương phản và tăng cấp
3.Thái độ: Giáo dục lòng căm ghét thói quan liêu ăn chơi quên lo việc chăm dân
của bọn quan lại trong xã hội cũ
II CHUẨN BỊ :
GV : Nghiên cứu soạn giáo án ,đọc tài liệu tham khảo
HS : Tìm hiểu trước bài học
III.CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
1.ổn định t/c.
2 Kiểm tra bài cũ :Kể tóm tắt truyện “Sống chết mặc bay” ?
Tình cảnh dân chúng hộ đê được tác giả giới thiệu ntn ?
3 Bài mới: Giới thiệu phần đầu tiết 1 để chuyển sang tiết 2
Để hiểu rõ hơn bản chất ,bộ mặt thật của những tên quan lại trong xã hội
xưa,chúng ta đi tìm hiểu chi tiết tiếp theo của văn bản
Hoạt động của thầy và
trò
-Gv :Gọi Hs đọc đoạn
văn “Ấy là thây kệ ‘’
?Đoạn văn miêu tả khung
cảnh gì ?Cảnh đó có gì đáng chú
ý ?
?Lúc này viên quan hộ đê
-Hs đọc tiếp
(ấy…thây kệ)
-Tlời: Cảnh
trong đình: Đèn thắp
sáng trưng ,nha lại ,kẻ hầu người hạ đi laị rộn ràng,náo nhiệt
2 Cảnh trong đình trước khi đê vỡ
Trang 6
Hoạt động của thầy và
trò
đang ở chỗ nào ?
(Quan phụ mẫu uy nghi
chễm chệ ngồi giữa sập trong
đình
-Xung quanh ngài toàn là
những thứ quý giá ,đắt tiền ,của
ngon vật lạ :Trầu vàng ,cau đậu
,dao chuôi ngà ,ống vôi chạm
,bát yến hấp đường phèn…)
?Những chi tiết đó giúp
em hiểu quan ở trong đình để
làm gì ?
? Tìm chi tiết miêu tả tư
thế, lối sống chủ quan khi quan
ngồi đánh bài
? Em có nhận xét gì về
viên quan?
? Giữa lúc quan đang
nhàn hạ ung dung đường bệ
như vậy thì tình cảnh ngoài đê
của dân chúng thế nào ?
(Thiên nhiên và con người)
?Em có nhận xét gì về
cách miêu tả của tác giả ?
-Báo cáo
-Tlời: ăn chơi hưởng lạc ,đánh bài
tổ tôm
-Báo cáo
-Tlời
Hs thảo
luận:Tình cảnh của
dân chúng đang vật lộn với con đê hoàn toàn đối lập với tư thế đường bệ của quan
- G iữa đồ dùng phục vụ nhu cầu
ăn chơi của quan và dụng cụ phục vụ cho việc cứu đê của dân
có sự đối lập.
-Quan phụ mẫu thờ ơ
vô trách nhiệm với vận mệnh của dân chúng
Trang 7Hoạt động của thầy và
trị
? Hãy chỉ ra và giải thích
vì sao tác giả miêu tả tỉ mỉ rành
rọt đồ dùng của quan như vậy?
Tác dụng việc miêu tả này ?
(GV bình: Miêu tả tỉ mỉ
rành rọt tơ đậm lối sống
sang trọng, vương giả, nhàn
nhã, gây ấn tượng đối lập giữa
dân hộ đê với quan đi hộ
đê đồng thơì tác giả cịn ngầm
muốn phê phán sự hưởg lạc
thái quá ,sự vơ trách nhiệm đến
tột cùng của quan phụ mẫu )
?Trong đoạn văn ,quan
phụ mẵu hiện lên qua những cử
chỉ viẹc làm tiêu biểu nào ?
- GV :Khi cĩ người bẩm
báo: Cĩ khi đê vỡ quan cĩ tỏ ra
lo sợ, bối rối,và đổ lỗi cho nhau
? Từ thái độ điềm nhiên
gắt, mặc kệ quát, nhất là vỗ
tay, xịe bài, cười nĩi,em cảm
nhận được điều gì về tính cách
của quan phụ mẫu trong đoạn
văn ?
-Hs nhận xét Miêu
tả rất cụ thể tỉ mỉ như chính mắt ta cũng được chứng kiến vậy.
-HS lắng nghe
-Hs kể:- Cử
chỉ :ngài xơi bát yến ,,ngồi khểnh vuốt râu ,rung đùi ,mắt đang mải trơng đĩa nọc
-Lời nĩi :Tiếng thầy đề hỏi :Bẩm bốc ,Quan lớn truyền :Ừ CoÙ người khẽ nĩi :Bẩm :cĩ khi đê vỡ- ngài cau mặt gắt
tâm đẩy nhân dân vào cảnh lầm than cơ cực ,khốn cùng
Trang 8Hoạt động của thầy và
trò
Sự thờ ơ vô trách
nhiệm, tàn nhẫn, vô lương tâm,
coi mạng dân như cỏ rác
-GV :gọi hs đọc đoạn
cuối
?Cảnh đê vỡ được tác giả
miêu tả như thế nào ? hậu quả
cuối cùng là gì ?
? Thủ pháp nghệ thuật
chủ yếu của truyện ngắn này là
gì ?
?Sử dụng cách viết như
vậy có tác dụng gì ?
GV(làm nổi bật bản chất
sấu xa đê tiện vô lương tâm ,vô
trách nhiệm của quan
-Ngầm khắc hoạ rõ nét
hơn tình cảnh khốn cùng của
dân chúng ,lên án vạch trần
thói ăn chơi xa hoa truỵ lạc để
dân chúng cơ cực lầm than
.Vừa khơi gợi tình cảnh thảm
sầu đầy đau xotù của nhân dân
khi đê vỡ ,vừa thể hiêïn được
tiếng lòng đồng cảm xót thương
của tác giả)
? Qua câu truỵen tác giả đã
phản ánh hiên thực nào ?
(Truyện phản ánh cuộc sống ăn
chơi hưởng lạc ,thói tàn nhẫn
vô trách nhiệm ,vô lương tâm
-Tlêi
-Nghe giảng
-Hs đọc đoạn cuối
-Trả lời
-Suy nghĩ Tlời
3 Cảnh đê vỡ
-Nhân dân rơi vào tình cảnh nhà cửa,ruộng vườn,gia súc ngập chìm trong nước.Người sống khhông chỗ ở,người chết không có chỗ chôn
III/ Tổng kết
1 Nghệ thuật: Phép
tương phản đối lập,lối kể có xen lẫn miêu tả tỉ mỉ và một
số lời bình
2 Nội dung :
-Tác giả lên án những
kể cầm quyền vô trách nhiêm với tính mạng của quần chúng nhân dân Bày tỏ niềm thương cảm với số phận những người dân vo tội bị đẩy vào thảm cảnh
*Ghi nhí
Trang 9Hoạt động của thầy và
trò
của những kể cầm quyền và
cảnh sống lầm than cơ cực dầy
thê thảm của dân chúng trong
xã hội phong kiến thời xưa.)
- Gv: Cho hs đọc ghi nhớ
-Đọc ghi nhớ sgk
IV Củng cố: Giá trị của truyện: - Giá trị hiện thực: Phản ánh sự mâu thuẫn giữa
cuộc sống của nhân dân và cuộc sống của bọn cầm quyền.- Giá trị nhân đạo: Thể hiện niềm thương cảm của tác giả trước cuộc sống lầm than, cơ cực của dân do thiên tai và thái độ vô trách nhiệm của quan phụ mẫu
- Giá trị nghệ thuật: Nghệ thuật tương phản, xen kẽ với tăng cấp, ngôn ngữ ngắn gọn, sinh động
Hướng dẫn về nhà:
Làm bài tập :Trình bày cảm nhận của em về nhân vật quan phụ mẫu?
Chuẩn bị bài: Cách làm bài văn lập luận giải thích
Lớp 7A, tiết (tkb) giảng ngày: tháng năm 2012, sĩ số vắng
Lớp 7B, tiết (tkb) giảng ngày: tháng năm 2012, sĩ số vắng
Tiết 107
CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
Giúp HS:
1.Nắm được cách thức cụ thể trong việc làm một bài văn lập luận giải thích.Những điều cần lưu ý và lỗi cần tránh lúc làm bài
2.Rèn luyện kĩ năng tìm hiểu đề bài, tìm ý, lập dàn ý, phát triển thành đoạn văn và bài văn
Trang 103 Giỏo dục ý thức tỡm hiểu những vấn đề trong cuộc sống và cú thờm những hiểu
biết về xó hội
II CHUẨN BỊ
GV: Nghiờn cứu bài,soạn giỏo ỏn Bảng phụ
HS :Tỡm hiểu trước bài học
III TIẾN TRèNH LấN LỚP:
1.ổn định t/c.
2.Kiểm tra bài cũ : Thế nào là lập luận giải thớch ? Nờu phương phỏp làm bài văn
giải thớch ?
3 Bài mới:
-GV cho HS nhắc lại cỏch
làm dàn bài chứng minh ?
-GV(Muốn làm bài văn chứng
minh, trước hết ta phải tỡm hiểu
đề bài, xỏc định thật đỳng nhiệm
vụ văn nghị luận mà đề bài đặt ra
)
? Vậy cỏch làm bài giải
thớch cú gỡ giống cỏch làm bài văn
chứng minh khụng?
(Cú đặc trưng chung về văn
nghị luận)
? Vậy khi nhận được đề
bài bước đầu tiờn của quỏ trỡnh tạo
lập văn bản là bước nào ?
Hđộng 1 : Tỡm hiểu đề
? Theo em với đề bài SGK
chỉ tổ chức làm cho người đọc
hiểu rừ việc đi của con người
đỳng hay sai ?
Nếu người đọc chỉ hiểu
việc đi của con người thỡ chỉ nờu
được một mặt của vấn đề mà thụi.
? Vậy muốn làm bài văn
nghị luận giải thớch người viết cũn
nắm được điều gỡ ? Đề bài SGK
nờu yờu cầu gỡ ? (Giải thớch cõu
-Hs nhắc lại
-Hs trả lời
-Tlời :tìm hiểu đề
-Hs :phải giải thích cả nghĩa
đen,nghĩa bóng và
ý nghĩa sâu xa
-Nghe,hiểu
I Cỏc bước làm bài văn lập luận giải thớch
*Đề: Nhõn dõn ta cú
cõu tục ngữ “Đi một ngày đàng học một sàng khụn” Hóy giải thớch nội dung cõu tục ngữ đú
1 Tỡm hiểu đề và tỡm
ý
* Tỡm hiểu đề
Tỡm hiểu để nắm vững, hiểu đỳng vấn đề nghị luận nờu trong đề bài là gỡ,
cú những mặt khớa cạnh nào?
í nghĩa là gỡ? Nếu khụng nắm vững thỡ lại đi xa đề lạc đề
Trang 11Hoạt động của thầy và trũ Hđ cđa hs Nội dung cần đạt
tục ngữ “Đi khụn”)
? Người làm bài cú cần giải
thớch tại sao lại phải đi một
khụn khụng ?
? Làm thế nào tỡm ý nghĩa
chớnh xỏc, đầy đủ của cõu tục
ngữ ?
Hoạt động 2: Lập dàn ý
? Bài văn lập luận giải
thớch gồm mấy phần chớnh?
? Phần mở bài SGK cú mấy
cỏch mở (3 cỏch) Em hóy chỉ rừ
từng cỏch mở bài ?
? Qua đú em rỳt ra kết
luận mở bài văn giải thớch cần
đạt yờu cầu gỡ ?
-Gv :gọi hs đọc mở bài sgk
? Phần thõn bài cần làm
nhiệm vụ gỡ ?
(Tỡm vấn đề suy nghĩ, chọn
lọc đưa ra một số ý để lập luận
người đọc người nghe đồng tỡnh,
chấp nhận)
? Nếu cần giải thớch cõu tục
ngữ “Đi sàng khụn” phải giải
thớch điều gỡ ?
( Đi một ngày đàng là đi
đõu ?
Một sàng khụn là gỡ ?
Vỡ sao lại phải đi một
ngày đàng học một sàng khụn ?
-Cần phải giải thích lí do tại
sao phải đi…khôn.
- Hoỷi ngửụứi hieồu bieỏt hụn, ủoùc saựch baựo, tra tửứ ủieồn, tửù mỡnh suy nghú
-Báo cáo :3 phần
-Tlời : Caựch 1: ủi thaỳng vaứo vaỏn ủeà
Caựch 2:
ẹoỏi laọp hoaứn caỷnh vụựi yự thửực
Caựch 3: ủi tửứ caựi chung ủeỏn caựi rieõng
-Hs đưa ra kết luận
-Hs đọc
* Tỡm ý: đọc sỏch bỏo,
tra từ điển, liờn hệ cỏc cõu ca dao, tục ngữ tương tự để hiểu sõu ý nghĩa cõu tục ngữ hơn
2 Lập dàn ý
a Mở bài: Mang định
hướng giải thớch, phải gợi nhu cầu được hiểu
b Thõn bài
+ Giải thớch vấn đề + Lần lượt trỡnh bày theo từng nội dung
+ Sử dụng cỏc cỏch lập luận giải thớch phự hợp